CVDR97402_1Financieringsstatuut gemeente Steenwijkerland 2011nlregelingSteenwijkerland2011-04-14SteenwijkerlandGemeenteblad 2011, nr. 19Financieringsstatuut gemeente Steenwijkerland 2011Gemeentewet, artikel 147Algemene wet bestuursrechtWet financiering decentrale overhedenFinanciële verordening gemeente Steenwijkerland, artikel 14gemeenteraadfinanciën en economie2011-06-21De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2011-07-132020-09-01Nieuwe regeling2011/49Deze regeling vervang het Financieringsstatuut gemeente Steenwijkerland 2006Financieringsstatuut gemeente Steenwijkerland 2011De raad van de gemeente Steenwijkerland;gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van , nummer
2011/49;gelet op artikel 147 eerste lid van de Gemeentewet, de Algemene wet
bestuursrecht, de Wet financiering decentrale overheden en artikel 14 van de
“Financiële verordening gemeente Steenwijkerland”;b e s l u i t :Vast te stellen het “Financieringsstatuut gemeente Steenwijkerland 2011” 1BegrippenkaderDeze verordening verstaat onder:
Derivaten Financiële instrumenten die hun bestaan ontlenen aan
een bepaalde onderliggende waarde. De onderliggende
waarden kunnen financiële producten, zoals leningen
of obligaties zijn. Derivaten worden onder andere
gebruikt om renterisico’s te sturen en
financieringskosten te minimaliseren;Financiering Het aantrekken van benodigde financiële middelen
voor een periode van minimaal één jaar. Deze
middelen kunnen bestaan uit zowel eigen vermogen als
vreemd vermogen; Geldstromenbeheer Al die activiteiten die nodig zijn om liquiditeiten
te verplaatsen zowel binnen de organisatie zelf als
tussen de organisatie en derden (betalingsverkeer);
Intern liquiditeitsrisico De risico’s van mogelijke wijzigingen in de
liquiditeitenplanning en meerjaren
investeringsplanning waardoor financiële resultaten
kunnen afwijken van de verwachtingen;Kasgeldlimiet Een bedrag, op basis van de Wet fido, ter grootte
van een percentage van het totaal van de
jaarbegroting van de gemeente bij aanvang van het
jaar; Koersrisico Het risico dat de financiële activa van de
organisatie in waarde verminderen door negatieve
koersontwikkelingen;Kredietrisico De risico’s op een waardedaling van een vordering
ten gevolge van het niet (tijdig) na kunnen komen
van de verplichtingen door de tegenpartij als gevolg
van insolventie of deficit; Liquiditeitenbeheer Het aantrekken en uitzetten van middelen voor een
periode tot één jaar;Liquiditeitenplanning Een gestructureerd overzicht van de toekomstige
inkomsten en uitgaven ingedeeld per
tijdseenheid;Rating De inschatting van de kans op eventuele
wanbetalingen bij toekomstige rente en
aflossingsbetalingen op schuldpapier;Renterisico Het gevaar van ongewenste veranderingen van de
(financiële) resultaten van de gemeente door
rentewijzigingen;Renterisiconorm Een bij de aanvang van enig jaar op basis van de Wet
fido gefixeerd percentage van het begrotingstotaal
(lasten) van de gemeente; Rentetypische looptijdHet tijdsinterval gedurende de looptijd van een
geldlening, waarin op basis van de voorwaarden van
de geldlening sprake is van een door de verstrekker
van de geldlening niet beïnvloedbare, constante
rentevergoeding;Rentevisie Toekomstverwachting over de rente
ontwikkeling;Ruddo Regeling uitzettingen en derivaten decentrale
overheden;Saldobeheer Het beheer van de dagelijkse saldi op de
rekeningen;Solvabiliteitsratio van 0 %Status die door een bancaire toezichthouder in een
lidstaat van de Europese Economische Ruimte
(lidstaten van de Europese Unie uitgebreid met
Noorwegen, IJsland en Liechtenstein) aan het
schuldpapier van een instelling kan worden
toegekend;Treasury Treasury omvat alle activiteiten die zich richten op
het besturen en beheersen van, het verantwoorden
over en het toezicht houden op de financiële
vermogenswaarden, de financiële stromen, de
financiële posities en de hieraan verbonden
risico’s. Treasury bestaat uit vier deelfuncties:
risicobeheer, gemeentefinanciering, kasbeheer en
debiteuren en crediteurenbeheer;Uitzetting Het tijdelijk toevertrouwen van liquiditeiten aan
derden tegen vooraf overeengekomen condities en
bedingen. Kortlopende uitzettingen hebben betrekking
op een periode tot één jaar en langlopende
uitzettingen hebben betrekking op een periode van
één jaar of langer.Wet fido Wet financiering decentrale overheden.
2Treasury van de gemeente Steenwijkerland dient tot:
het aantrekken van voldoende financiële middelen en het
uitzetten van overtollige gelden om de programma’s binnen de
door de raad vastgestelde kaders van de begroting uit te kunnen
voeren;
het beheersen van de risico’s verbonden aan de
financieringsfunctie zoals renterisico’s, koersrisico’s en
kredietrisico’s;
het zo veel mogelijk beperken van de kosten van de leningen en
het bereiken van een voldoende rendement op de
uitzettingen;
het beperken van de interne verwerkingskosten en externe kosten
bij het beheren van de geldstromen en financiële posities.
Risicobeheer3Uitgangspunten risicobeheerMet betrekking tot risicobeheer gelden de volgende algemene
uitgangspunten:
Garanties aan derde partijen worden slechts verstrekt uit hoofde
van de “publieke taak”.
De gemeente kan middelen uitzetten uit hoofde van treasury,
indien deze uitzettingen een prudent karakter hebben en niet
zijn gericht op het genereren van inkomen door het lopen van
overmatig risico. Het prudente karakter van deze uitzettingen
wordt gewaarborgd middels de richtlijnen van dit
financieringsstatuut;
Het gebruik van derivaten is toegestaan, maar deze worden
uitsluitend toegepast ter beperking van financiële
risico’s.
4Renterisicobeheer1.Conform de Wet fido wordt de kasgeldlimiet niet overschreden;2.Conform de Wet fido wordt de renterisiconorm niet overschreden;3.Nieuwe leningen/uitzettingen worden afgestemd op de bestaande
financiële positie en de liquiditeitenplanning; 4.De rentetypische looptijd en het renteniveau van de betreffende
lening/uitzetting wordt zo veel mogelijk afgestemd op de actuele
rentestand en de rentevisie;5.De rentevisie van de gemeente wordt jaarlijks opgesteld op basis van
de gemiddelde rentevisie van minimaal twee vooraanstaande financiële
ondernemingen;6.Binnen de kaders gesteld onder lid 3 en lid 4, streeft de gemeente
naar spreiding in de rentetypische looptijden van uitzettingen.5Koersrisicobeheer1.De gemeente beperkt de koersrisico's op uitzettingen uit hoofde van
treasury door conform artikel 7 de looptijd van de uitzettingen af
te stemmen op de liquiditeitenplanning.2.Tevens worden de koersrisico’s beperkt door daarbij uitsluitend de
volgende producten te hanteren: rekening courant, spaarrekening,
daggeld, deposito’s, obligaties en garantieproducten.6Kredietrisicobeheer1.De gemeente beperkt de kredietrisico’s op uitzettingen, door haar
gelden te beleggen in financiële ondernemingen of te participeren in
beleggingsproducten van financiële ondernemingen met tenminste een
A-rating voor looptijden tot 3 maanden en een AA- rating bij
looptijden > 3 maanden.2.Ratings dienen afgegeven te zijn door twee toegestane ratingbureaus.
De toegestane ratingbureaus zijn Standard & Poors, Moody’s en
Fitch IBCA;3.Financiële ondernemingen dienen in landen met minimaal een AA rating
gevestigd te zijn en onder Nederlands of anderszins EER toezicht te
vallen;4.De gemeente mag gelden tijdelijk uitzetten bij (Nederlandse)
overheden en andere publiekrechtelijke lichamen met een
solvabiliteitsratio van 0%;5.Als de rating van een van de hierboven genoemde financiële
ondernemingen tijdens de looptijd van een uitzetting daalt tot onder
het hierboven genoemde ratingniveau zal worden beoordeeld of de
belegging wordt beëindigd;6.Bij het verstrekken van garanties uit hoofde van de publieke taak
worden indien mogelijk zekerheden of garanties geëist. 7Intern liquiditeitsrisicobeheerDe interne liquiditeitsrisico’s worden beperkt door treasuryactiviteiten
te baseren op een korte termijn liquiditeitenplanning (looptijd tot één
jaar), alsmede een meerjarige liquiditeitenplanning met een looptijd van
minimaal 4 jaar.8ValutarisicobeheerValutarisico’s worden uitgesloten door uitsluitend leningen te
verstrekken, aan te gaan of te garanderen in euro.Gemeentefinanciering9FinancieringBij het aantrekken van financieringen voor een periode van één jaar en
langer gelden de volgende uitgangspunten:
Financieringen worden enkel aangetrokken ten behoeve van de
uitoefening van de publieke taak;
Het toegestane instrument bij het aantrekken van financieringen
is de onderhandse lening;
Alvorens een financiering wordt aangetrokken, wordt bij minimaal
3 financiële ondernemingen een offerte gevraagd. Deze offertes
worden door de gemeente schriftelijk vastgelegd.
10Langlopende uitzettingenBij het uitzetten van middelen uit hoofde van treasury voor een periode
van één jaar en langer gelden de volgende uitgangspunten:
Uitzettingen worden uitsluitend gedaan onder de in artikel 4, 5
en 6 genoemde voorwaarden;
Alvorens een langlopende uitzetting wordt gedaan, wordt bij
minimaal 3 ondernemingen een offerte gevraagd. Deze offertes
worden door de gemeente schriftelijk vastgelegd.
11RelatiebeheerBeoogd wordt het realiseren van gunstige c.q. marktconforme condities
voor af te nemen financiële diensten. Hiervoor geldt het volgende:
Financiële ondernemingen (kredietondernemingen,
beleggingsondernemingen, effectenondernemingen, verzekeraars en
pensioenfondsen) dienen onder Nederlands of anderszins
EER-toezicht te vallen, zoals De Nederlandsche Bank en de
Verzekeringskamer;
Tussenpersonen dienen geregistreerd te staan bij de Autoriteit
Financiële Markten (AFM) en daarvan een vergunning als makelaar
te hebben ontvangen.
Kasbeheer12GeldstromenbeheerTeneinde de kosten van het geldstromenbeheer te beperken wordt:
Het liquiditeitsgebruik beperkt door de geldstromen op
gemeenteniveau op elkaar en de liquiditeitenplanning af te
stemmen. Hierbij wordt erop toegezien dat de liquiditeitspositie
voldoende is om te garanderen dat de verplichtingen tijdig
kunnen worden nagekomen;
Het betalingsverkeer zoveel mogelijk elektronisch uitgevoerd
door één bank.
13Saldo- en liquiditeitenbeheerVoor het saldobeheer en het liquiditeitenbeheer gelden de volgende
specifieke richtlijnen:
Gestreefd wordt naar concentratie van de overtollige
liquiditeiten binnen één rentecompensatiecircuit bij de bank met
de gunstigste condities;
Indien er een liquiditeitsbehoefte ontstaat kan de gemeente
kortlopende middelen aantrekken. Hierbij wordt – conform artikel
4 lid 1 - de kasgeldlimiet niet overschreden;
Toegestane instrumenten bij het aantrekken van kortlopende
middelen zijn daggeld, kasgeldleningen en kredietlimiet op
rekening courant;
Toegestane instrumenten bij het uitzetten van gelden voor een
periode korter dan één jaar zijn rekening-courant, daggeld,
spaarrekeningen, deposito’s en obligatiefondsen;
Bij het extern uitzetten van gelden korter dan één jaar zijn
slechts de in artikel 6 genoemde tegenpartijen toegestaan.
Alvorens middelen worden aangetrokken of uitgezet met een
looptijd korter dan één jaar, maar langer dan een maand, wordt
bij minimaal 2 ondernemingen een offerte gevraagd.
Administratieve organisatie en interne controle14Uitgangspunten administratieve organisatie en interne
controleIn het kader van treasury gelden de volgende algemene uitgangspunten op
het gebied van administratieve organisatie en interne controle:
De verantwoordelijkheden en bevoegdheden van
treasuryactiviteiten zijn op eenduidige wijze schriftelijk
vastgelegd¹;
Bevoegdheden zijn via delegatie en mandaat nader schriftelijk
vastgelegd;
Bij de uit te voeren treasuryactiviteiten is functiescheiding
doorgevoerd met als belangrijkste voorwaarden:
iedere transactie wordt door minimaal twee
functionarissen geautoriseerd (het
vier-ogen-principe);
de uitvoering en controle geschiedt door afzonderlijke
functionarissen;
de uitvoering en registratie in de financiële
administratie geschiedt door afzonderlijke
functionarissen.
Tegenpartijen wordt opdracht gegeven de bevestigingen van iedere
transactie te versturen naar de financiële administratie zonder
tussenkomst van de personen die bevoegd zijn tot het sluiten van
de transacties;
De transacties worden onmiddellijk geregistreerd door de
functionaris die de transactie heeft afgesloten en gecontroleerd
door de functionaris die belast is met de interne controle.
De schriftelijke vastlegging van de verantwoordelijkheden en
bevoegdheden wordt geregeld in artikel 15 respectievelijk
artikel 16.
15VerantwoordelijkhedenDe verantwoordelijkheden met betrekking tot treasury van de gemeente
staan in onderstaande tabel gedefinieerd.
FunctieVerantwoordelijkhedenDe Gemeenteraad· Het vaststellen van treasurydoelstellingen, het
treasurybeleid, beleidskaders en limieten;· Het vaststellen van de paragraaf financiering in
de begroting en de jaarrekening;· Het houden van toezicht op het treasurybeleid en
de uitvoering hiervan;· Het evalueren en als gevolg daarvan (eventueel)
bijstellen van het treasurybeleid.Raadscommissie · Het uitbrengen van advies over beleidsvoorstellen
en rapportages op het gebied van treasury aan de
Gemeenteraad.Het college van B&W· Het uitvoeren van het treasurybeleid (formele
verantwoordelijkheid);· Het achteraf bekrachtigen van de afgesloten
transacties;· Het rapporteren aan de Gemeenteraad over de
uitvoering van het treasurybeleid.De portefeuillehouder Financiën· Het uitvoeren van het treasurybeleid (politieke
verantwoordelijkheid).Hoofd afdeling Ondersteuning· Het uitvoeren van de aan haar/hem gemandateerde
treasuryactiviteiten conform het
financieringsstatuut;· Het zorgdragen voor juiste verantwoording van de
uitvoering van de door hem/haar gemandateerde
treasuryactiviteiten;· Het afleggen van verantwoording aan het college
van B&W. Coördinator begroting· Het opzetten van administratieve richtlijnen op
het gebied van treasury;· Het uitvoeren van de activiteiten met betrekking
tot de volgende deelfuncties: het risicobeheer,
gemeentefinanciering (financiering, uitzetting en
relatiebeheer) en kasbeheer. Deze activiteiten
moeten conform dit financieringsstatuut worden
uitgevoerd; · Het aantrekken en uitzetten van gelden in het
kader van het saldo- en liquiditeitenbeheer;· Het onderhouden van contacten met banken,
geldmakelaars en overige financiële
ondernemingen;· Het afsluiten van financiële contracten
voortvloeiend uit bovenstaande deelfuncties;· Het voorbereiden van beleidsvoorstellen op
treasurygebied;· Het afleggen van verantwoording aan het hoofd van
de afdeling Ondersteuning over de uitvoering van de
aan hem/haar gemandateerde activiteiten.Medewerker treasury· Het opstellen van de rentevisie;· Het beheren van de geldstromen;· Het vastleggen van de transacties en het doorgeven
hiervan aan de medewerker interne controle.Coördinator rechtmatigheid en administratie
organisatie/ interne controle· Het bewaken van de kwaliteit van de
treasuryprocessen;· Het controleren van de volledigheid en
betrouwbaarheid van de informatievoorziening van
treasury en hierover rapporteren aan het college van
B&W.De afdelingshoofden· Het zorgdragen voor het tijdig aanleveren van
betrouwbare operationele informatie over toekomstige
geldstromen aan de afdeling Ondersteuning.De kassier· Het overboeken van saldi tussen
bankrekeningen;· Het afhandelen van het contante en girale
betalingsverkeer;· Het aanleveren van tijdige, volledige en juiste
gegevens aan de gemeentelijke administratie.De senior medewerker administratieHet juist en volledig administreren van de
bezittingen, schulden, rechten, verplichtingen,
inkomsten, uitgaven, ontvangsten en betalingen in de
verplichtingen- en financiële administratie.De medewerker interne controle· Het ontvangen van de orderbevestiging van derden
en het controleren of deze overeenkomt met de
transactie-informatie zoals verstrekt door de
treasury medewerker;· Het voeren van de interne controle op de
uitgevoerde treasurytransacties en hierover
rapporteren aan het hoofd van de afdeling
OndersteuningDe afdelingscontrollers · Het adviseren van de afdelingen over de financiële
gevolgen van hun activiteiten en projecten.De externe accountant· Het in het kader van haar reguliere controletaak
adviseren en controleren omtrent de feitelijke
naleving van het financieringsstatuut.
16BevoegdhedenIn onderstaande tabel staan bevoegdheden met betrekking tot
treasuryactiviteiten weergegeven alsmede de daarbij benodigde
fiattering.
Bevoegd functionarisAutorisatie doorSaldo-, liquiditeiten- en
geldstromenbeheer1. Het uitzetten van middelen via callgeld, deposito
en spaarrekeningTreasury medewerkerBegrotingscoördinator2. Het aantrekken van middelen via callgeld of
kasgeldTreasury medewerkerBegrotingscoördinator3. Betalingsopdrachten voorbereiden en versturen
KassierSenior medewerker administratieBankrelatiebeheer4. Bankrekeningen openen/sluiten/wijzigenSenior medewerker administratieHoofd afdeling Ondersteuning5. Bankcondities en tarieven afsprekenBegrotingscoördinatorHoofd afdeling OndersteuningRisicobeheer6. Het afsluiten van derivatentransactiesBegrotingscoördinatorCollege van B&WFinanciering en uitzetting7. Het aantrekken van middelen via onderhandse
leningen BegrotingscoördinatorHoofd afdeling Ondersteuning8. Het uitzetten van middelen via
(staats)obligaties, onderhandse geldleningen en
garantieproducten BegrotingscoördinatorHoofd afdeling Ondersteuning9. Het (voorstel tot) garanderen van middelen uit
hoofd van de publieke taakMedewerker primaathoudende afdeling/
begrotingscoördinator College van B&W
17InformatievoorzieningMet betrekking tot de treasuryactiviteiten dient tenminste de in de
onderstaande tabel opgenomen informatie te worden verstrekt door de
betreffende functionarissen:
InformatieFrequentieInformatie-verstrekkerInformatie-ontvanger1. Gegevens m.b.t. toekomstige uitgaven en
ontvangsten voor de liquiditeitenplanningKwartaal / Incidenteel²AfdelingshoofdenBegrotingscoördinator2. LiquiditeitenplanningKwartaalBegrotingscoördinatorHoofd afdeling Ondersteuning3. Beleidsplannen treasury in paragraaf financiering
van begrotingJaarlijksBegrotingscoördinatorGemeenteraad4. Evaluatie treasuryactiviteiten in paragraaf
financiering van de jaarrekeningJaarlijksCoördinator jaarrekeningGemeenteraad5. Voortgang onderdelen paragraaf financiering via
de bestuursrapportagen.t.b.Coördinator jaarrekeningGemeenteraad6. Verantwoording n.a.v. paragraaf financiering via
het jaarverslagJaarlijksCoördinator jaarrekeningGemeenteraad7. Informatie aan derden (toezichthouder en CBS)
zoals genoemd in art. 8 Wet fidoKwartaalMedewerker treasuryDerden²Afdelingen dienen "incidenteel" informatie te
verschaffen op de momenten waarop zich significante
wijzigingen voordoen in hun verwachtingen omtrent
tijdstip of omvang van toekomstige betalingen of
ontvangsten (bijvoorbeeld bij uitstel van een grote
investering).
18Inwerkingtreding en citeertitel
Dit statuut treedt in werking met ingang van de eerste dag na
die van de bekendmaking.
Per gelijke datum wordt ingetrokken het “Financieringsstatuut
gemeente Steenwijkerland 2006”, zoals vastgesteld door de
gemeenteraad op 25 april 2006 en gewijzigd op 17 februari
2009.
Dit statuut kan worden aangehaald als “Financieringsstatuut
gemeente Steenwijkerland 2011”.
De raad voornoemd,de griffier, R.G.H.P. Moonen de voorzitter, M.A.J. v.d. TasMemorie van toelichtingIn dit financieringsstatuut wordt het treasurybeleid van de gemeente op
hoofdlijnen vastgelegd. Dat gebeurt in de eerste plaats door het
aangeven van de doelstellingen van treasury (in artikel 2). Vervolgens
geeft het bestuur in het statuut aan binnen welke richtlijnen de
doelstellingen dienen te worden gerealiseerd. Een richtlijn is een
bindend voorschrift voor een handelswijze die gevolgd moet worden. Een
belangrijk deel van de richtlijnen is bepaald door de Wet fido. Middels
de richtlijnen wordt het “risicoprofiel” van de gemeente bepaald,
waarbinnen de treasuryactiviteiten dienen te worden uitgevoerd. De paragraaf financiering in de programmabegroting
geeft debeleidsplannen voor treasury voor de komende jaren en
in het bijzonder voor het eerstkomende jaar weer. Het bevat onder meer
gegevens over de algemene ontwikkelingen en de concrete beleidsplannen
binnen de kaders van het statuut. Het gaat hierbij vooral om de plannen
voor het risicobeheer, de gemeentefinanciering (analyse
financieringspositie, leningen- en garantieportefeuille en
uitzettingsportefeuille) en het kasbeheer. Uit de toelichting zal moeten
blijken dat de plannen binnen de kaders van de Wet fido en het
financieringsstatuut blijven. De paragraaf financiering in het
jaarverslag geeft in het bijzonder een verschillenanalyse tussen de
plannen zoals deze zijn opgenomen in de begroting en de realisatie in
het verslagjaar.
Artikel 2In artikel 2 worden de doelstellingen van treasury
van de gemeente weergegeven. Hieronder worden deze
doelstellingen afzonderlijk toegelicht.Artikel 2 lid 1In de eerste plaats dient de begrotingscoördinator
ervoor te zorgen dat de gemeente voldoende
financiële middelen aantrekt en overtollige gelden
uitzet om de programma’s binnen de door de raad
gestelde kaders van de begroting uit te voeren. De
condities die daarbij worden bedongen dienen, in het
licht van de op het betreffende moment gebruikelijke
condities, acceptabel (tenminste marktconform) te
zijn.Artikel 2 lid 2Door haar activiteiten loopt de gemeente financiële
risico’s, zoals: renterisico’s, koersrisico’s en
kredietrisico’s. Het is de taak van de
begrotingscoördinator dergelijke risico’s zo veel
mogelijk te beperken. In de artikelen 4 tot en met 8
wordt aangegeven op welke wijze dit wordt
gewaarborgd.Artikel 2 lid 3De derde doelstelling van treasury is het
minimaliseren van de kosten van de leningen en het
bereiken van een voldoende rendement op de
uitzettingen. Dit betekent dat de gemeente geen
middelen onbenut laat, maar streeft naar zo hoog
mogelijke renteopbrengsten (c.q. zo laag mogelijke
rentekosten) zonder dat daarbij overmatige risico’s
worden gelopen.Artikel 2 lid 4De gemeente streeft naar het beperken van de interne
verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren
van geldstromen en financiële posities. Deze kosten
bestaan o.a. uit provisies en kosten van het
betalingsverkeer. Het is de taak van de
begrotingscoördinator het beheer zo efficiënt
mogelijk uit te voeren. De prioriteiten van treasury
liggen in eerste instantie bij het beheersen en
beperken van financiële risico’s, treasury is immers
géén winstgerichte afdeling (“profit center”).
Binnen het acceptabele risicoprofiel zoals
vastgesteld in de Wet fido en dit
financieringsstatuut kan desondanks worden gestreefd
naar optimalisatie van de renteresultaten. Artikel 3 lid 1De Wet fido geeft twee belangrijke beleidsmatige
uitgangspunten met betrekking tot treasury. Dit
betreft de “publieke taak” waarvoor leningen en
garanties dienen enerzijds en het prudente karakter
van (overige) uitzettingen anderzijds. Er wordt
hierbij dus een specifiek onderscheid gemaakt tussen
het verstrekken van leningen “uit hoofde van de
publieke taak” en het uitzetten van middelen “uit
hoofde van treasury”.De wet stelt geen eisen aan het verstrekken van
leningen en garanties uit hoofde van
de publieke taak. Wel wordt in de
toelichting op de Wet fido het volgende aangegeven:
“Het gemeentebestuur bepaalt de publieke taak. De
begroting en de begrotingswijzigingen bepalen het
budgettaire kader voor de uitoefening van de
publieke taak”. De gemeente verstrekt geen
leningen aan derden partijen uit hoofde van haar
publieke taak.Artikel 3 lid 2Conform de Wet fido, dienen
uitzettingen “uit hoofde van
treasury” (zie toelichting artikel
3 lid 1) een prudent karakter te hebben. In de Wet fido en de bijbehorende ministeriële
regelingen wordt het begrip “prudent” nader
uitgewerkt. Het aangaan van financiële transacties
met als oogmerk die financiële waarden te zijner
tijd eventueel met winst te verkopen, is
nadrukkelijk niet toegestaan (zie artikel 2 lid 2
Wet fido en de memorie van toelichting op de Wet
fido). Bankachtige activiteiten – het aantrekken en
uitzetten van middelen met als doel het genereren
van inkomen – zijn als gevolg van deze bepaling
verboden. De richtlijnen van dit
financieringsstatuut vallen binnen de kaders van de
Wet fido.De richtlijnen van dit financieringsstatuut zijn
specifiek geformuleerd om het prudente karakter van
de uitzettingen uit hoofde van treasury te
garanderen en hebben derhalve géén betrekking op
(eventueel) verstrekte garanties uit hoofde van de
“publieke taak” van de gemeente .Artikel 3 lid 3Derivaten zijn financiële instrumenten die hun
bestaan ontlenen aan een bepaalde onderliggende
waarde. Derivaten kennen een breed toepassingsgebied
en worden onder andere gebruikt om renterisico’s te
sturen en financieringskosten te minimaliseren. De
Wet fido stelt dat derivaten uitsluitend mogen
worden gebruikt ter beperking van financiële
risico’s.
Artikel 4 lid 1Renterisicobeheer omvat het beperken van de invloed
van (externe) rentewijzigingen op de financiële
resultaten van de gemeente;Een belangrijk uitgangspunt van de Wet fido is het
vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten
van openbare lichamen. Teneinde een grens te stellen
aan korte financiering (met een rentetypische
looptijd tot één jaar) is in de Wet fido de
kasgeldlimiet opgenomen. Juist voor korte
financiering geldt dat het renterisico aanzienlijk
kan zijn, aangezien fluctuaties in de rente bij
korte financiering direct een relatief grote invloed
hebben op de rentelasten. De kasgeldlimiet wordt
berekend als een percentage van het totaal van de
jaarbegroting van de gemeente bij aanvang van het
jaar. Dit percentage wordt vastgesteld door de
Minister van Financiën. Artikel 4 lid 2Het doel van de renterisiconorm is het beheersen van
de renterisico’s op de vaste schuld (schuld met een
rentetypische looptijd van één jaar of langer) door
het aanbrengen van spreiding in de looptijden in de
leningenportefeuille. De renterisiconorm kan worden
berekend door een vastgesteld percentage te
vermenigvuldigen met de totale vaste schuld. Dit
percentage wordt vastgesteld door de Minister van
Financiën.Artikel 4 lid 3Afstemming op de liquiditeitenplanning beoogt
bedragen slechts te lenen cq. uit te zetten
gedurende de periode dat zij daadwerkelijk nodig
respectievelijk beschikbaar zijn.Artikel 4 lid 4Door spreiding aan te brengen in de rentetypische
looptijd (de periode dat de rente van een uitzetting
vast is) van uitzettingen, wordt de invloed van een
rentedaling op de renteresultaten gespreid over
meerdere jaren. Deze spreiding is slechts mogelijk
indien uit de liquiditeitenplanning blijkt dat
middelen gedurende een langere periode beschikbaar
zijn.Artikel 4 lid 5Een rentevisie is een toekomstverwachting over de
rente-ontwikkeling, op basis waarvan een
financierings- en beleggingsbeleid wordt gevoerd.
Afhankelijk van de (interne- of externe)
ontwikkelingen zal de gemeente haar rentevisie
actualiseren. De rentevisie kan daarbij gebaseerd
worden op de rentevisie van enkele gezaghebbende
financiële ondernemingen, zoals de huisbankier.
Afstemming van het beleid op de rentevisie betekent
bijvoorbeeld het uitstellen van uitzettingen met een
lange looptijd op het moment dat men een
rentestijging verwacht.Artikel 5 lid 1Koersrisico’s kunnen nooit volledig worden
uitgesloten. Als de organisatie in een vastrentend
product heeft belegd maar – wegens wijziging in de
liquiditeitenplanning - voor de afloopdatum deze
uitzetting moet verkopen, dan wordt niet 100% van de
hoofdsom terugbetaald, maar de huidige waarde van de
uitzetting afhankelijk van de rente en resterende
looptijd. Om deze koersrisico’s zoveel mogelijk te
beperken stemt de gemeente de looptijd van de
uitzetting af met de liquiditeitenplanning.Artikel 5 lid 2Ten aanzien van de financiële instrumenten die
kunnen worden gehanteerd voor uitzettingen in het
kader van treasury, geldt in de Wet fido als
belangrijkste uitgangspunt dat de hoofdsom van de
betreffende uitzetting in tact blijft. Bij alle in
dit artikel genoemde producten wordt aan het einde
van de looptijd ten minste de hoofdsom (bij
vastrentende waarden de “nominale waarde”)
uitgekeerd. Bij het uitzetten van gelden op rekening courant,
spaarrekening, daggeld of deposito’s worden géén
koersrisico’s gelopen. Het kan bij dergelijke
producten echter voorkomen dat de
opnamemogelijkheden beperkt zijn (in het bijzonder
bij deposito’s en soms bij een spaarrekening). Obligaties zijn vastrentende waarden die
(tussentijds) verhandelbaar zijn. Bij tussentijdse
verkoop kunnen koersrisico’s worden gelopen. Wanneer
deze waarden tot het einde van hun looptijd worden
aangehouden zal minimaal de nominale waarde worden
uitgekeerd. Garantieproducten zijn beleggingsproducten waarbij
de uitgevende (financiële) instelling garandeert dat
op de afloopdatum (een bepaald
percentage van) de hoofdsom wordt uitgekeerd.
Garantieproducten keren vaak minder of geen rente
uit en bieden in plaats daarvan bijvoorbeeld een
rendement dat gebaseerd is op een aandelen-index
(zoals de AEX-index). Garantieproducten waarbij
minder dan 100% van de hoofdsom wordt gegarandeerd
zijn expliciet niet toegestaan onder de Wet fido. Bij garantieproducten is vaak enkel de hoofdsom
gegarandeerd. Aangezien de reële waarde (de
koopkracht) van de hoofdsom door inflatie kan
verminderen, verdient het aanbeveling om bij een
langere looptijd naast een hoofdsomgarantie een
minimaal rendement (bijv. ter hoogte van het
inflatieniveau) te eisen.Artikel 6 lid 1 t/m 3.Ter beperking van kredietrisico’s zijn in dit
artikel richtlijnen opgenomen voor de minimale
kredietwaardigheid van de partijen waar de gemeente
middelen uitzet / belegt. Een (credit-) rating is een beoordeling van de
kredietwaardigheid van een financiële instelling,
die voor zowel de korte als voor de lange termijn
wordt verschaft door de volgende toegestane
gerenommeerde rating “agencies”: Standard &
Poor’s, Moody’s en Fitch IBCA. Deze ondernemingen dienen in landen te zijn
gevestigd met minimaal een AA-rating en onder
Nederlands of anderszins EER toezicht vallen. De
hoogste kredietwaardigheid wordt bij Standard &
Poor’s en Fitch IBCA weergegeven met AAA, gevolgd
door AA en A. Moody’s kwalificeert van hoog naar
laag Aaa, Aa en A. Daarnaast kent men kwalificaties
met letters B, C en D. Een A-rating staat voor “zeer
kredietwaardig”.Artikel 6 lid 4.Een solvabiliteitsratio van 0% (ofwel een
“solvabiliteitsvrije status”) is een status die door
een bancaire toezichthouder in een EER-lidstaat
(bijv. De Nederlandsche Bank) wordt toegekend aan
het schuldpapier van een instelling. Deze status
houdt in dat een bank voor het desbetreffende papier
geen reserves (0%) hoeft aan te houden en wordt
onder meer toegekend aan papier uitgegeven of
gegarandeerd door (centrale) overheden. Het is de
gemeente dus toegestaan om bij andere overheden geld
uit te zetten, of om te beleggen in papier waaraan
een overheidsgarantie is verbonden (zoals door het
WSW geborgde leningen van woningcorporaties).Artikel 6 lid 6De Wet fido stelt geen eisen aan de kwaliteit van de
debiteuren bij het verstrekken van leningen of
garanties aan derden in het kader van de publieke
taak. Omdat de Gemeenteraad de publieke taak
bepaalt, worden garanties uitsluitend verstrekt aan
door de Gemeenteraad goedgekeurde partijen. Teneinde
de kredietrisico’s te verkleinen kunnen zekerheden
of garanties worden verlangd van de debiteuren.Artikel 7Interne liquiditeitsrisico’s doen zich bijvoorbeeld
voor wanneer de gemeente gelden voor een bepaalde
periode heeft uitgezet en gedurende de looptijd van
de uitzetting blijkt dat de gelden (onverwacht)
nodig zijn voor het doen van een investering. Dit
kan tot gevolg hebben dat de gemeente tijdelijk een
lening moet aantrekken (wanneer de uitzettingen vast
staan in bijvoorbeeld een deposito) ofwel
tussentijds een uitzetting moet verkopen
(bijvoorbeeld een obligatie). In beide gevallen kan
dit negatieve gevolgen hebben voor de financiële
resultaten. Ter beperking van dit risico baseert de gemeente
haar financiële transacties op een
liquiditeitenplanning waarin de toekomstige
inkomsten en uitgaven van de gehele organisatie zijn
gepland. Teneinde aansluiting te zoeken op de
meerjarige investeringsplanning van de gemeente is
gekozen voor het opstellen van een
liquiditeitenplanning voor een periode van 4 jaar. In de praktijk is het opstellen van een betrouwbare
en nauwkeurige liquiditeitenplanning niet eenvoudig.
Dit heeft te maken met de inherente onzekerheden die
verbonden zijn aan de activiteiten van de gemeente
en de hieraan verbonden financiële gevolgen. Het is
daarom van groot belang dat de afdeling
Ondersteuning juist, tijdig en volledig wordt
geïnformeerd door de overige afdelingen over de
financiële gevolgen van hun activiteiten.Artikel 9 lid 1Het aantrekken van gelden met als doel deze met
winstoogmerk te beleggen is door artikel 2 lid 2 van
de Wet fido (zie ook memorie van toelichting op de
Wet fido) nadrukkelijk niet toegestaan. Artikel 9 lid 2Onderhandse geldleningen zijn
leningen waarbij de voorwaarden van de lening in
onderling overleg met de geldgevende partij kunnen
worden vastgesteld. Artikel 9 lid 3Deze richtlijn beoogt de marktconformiteit van
financieringen te waarborgen, voor bijv. te betalen
rentepercentages, provisies, (boete-) clausules bij
vervroegde aflossing etc. Door het opvragen van
meerdere offertes wordt bereikt dat de gemeente een
beter beeld heeft van de op dat moment gebruikelijke
tarieven en voorwaarden op de financiële markten. Op
basis daarvan kan een afgewogen keuze worden
gemaakt.Artikel 10 lid 1Uitzetting betreft het uitzetten van middelen (uit
hoofde van treasury) voor een periode langer dan één
jaar. In het onderdeel Risicobeheer (artikel 3 tot
en met 8) is gedefinieerd op welke wijze de gemeente
het prudente karakter van haar uitzettingen
waarborgt. In dit artikel worden aanvullende
richtlijnen met betrekking tot uitzettingen
geformuleerd.Artikel 10 lid 2Deze richtlijn beoogt de marktconformiteit van
uitzettingen te waarborgen, voor bijv. het ontvangen
rentepercentage, de hoogte van transactiekosten etc.
Door het opvragen van meerdere offertes wordt
bereikt dat de gemeente een beter beeld heeft van de
alsdan gebruikelijke tarieven en voorwaarden op de
financiële markten. Op basis daarvan kan een
afgewogen keuze worden gemaakt.Artikel 12 lid 1Geldstromenbeheer omvat met name het zorgdragen voor
een efficiënt betalingsverkeer. Geldstromen kunnen
bijvoorbeeld op elkaar worden afgestemd door een
betalingsdatum af te stemmen op bepaalde verwachte
ontvangsten. Hiermee wordt voorkomen dat de gemeente
tijdelijk middelen aan moet trekken (cq. middelen
aan haar uitzettingenportefeuille moet onttrekken)
teneinde de betreffende betaling (tijdelijk) te
financieren.Artikel 12 lid 2Het laten uitvoeren van het betalingsverkeer door
één bank heeft als voordeel dat er geen kosten
hoeven te worden gemaakt om gelden tussen
verschillende banken over te boeken. Artikel 13 lid 1Het saldo en liquiditeitenbeheer betreft het beheer
van de dagelijkse saldi op de rekeningen (-courant)
van de gemeente. Teneinde de noodzaak tot het doen
van interne overboekingen te beperken, worden
verschillende rekeningen die de gemeente bij één
bank aanhoudt opgenomen in een
rentecompensatiecircuit.
Ditis een systeem waarbij de (valutaire)
debet en creditsaldi van alle rekeningen van een
organisatie worden samengevoegd tot één gecombineerd
saldo, waarover de rente wordt berekend.Artikel 13 lid 3In dit lid worden limitatief de mogelijke korte
termijn financieringsinstrumenten benoemd. De term
daggeld (ook wel callgeld
genoemd) staat voor een opgenomen of uitgezette
lening voor onbepaalde tijd die dagelijks gewijzigd
kan worden. Kasgeldleningen zijn
niet verhandelbare leningen voor een vast bedrag en
een vaste periode (maximaal 2 jaar) en tegen een
vast rentepercentage. Kredietlimiet op de
rekening courant betreft de mogelijkheid
debet (“rood”) te staan op de rekening courant.Artikel 13, lid 6Voor het aantrekken of uitzetten van middelen met
een looptijd korter dan één maand kan met één
offerte worden volstaan.Artikel 14Bij treasury zijn veel personen en organen
betrokken. Het statuut legt expliciet het delegatie-
en mandateringspatroon vast, in casu welke taken,
verantwoordelijkheden en bevoegdheden de betrokken
partijen hebben. Met het oog op de omvang van de
transacties en de hiermee samenhangende risico’s,
zijn in dit artikel een aantal specifieke
uitgangspunten opgenomen teneinde een transparante
functiescheiding aan te brengen tussen
beleidsbepaling en de uitvoering en tussen de
administratie en controle op financiële transacties.
Artikel 15De verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de
functionarissen die binnen de gemeente betrokken
zijn bij de treasuryactiviteiten zijn in artikel 15
respectievelijk artikel 16 beschreven. De toekenning
van de genoemde functies en bijbehorende
bevoegdheden en verantwoordelijkheden aan functies
en/of functionarissen vindt plaats via de hiertoe
dienende documenten (mandaten, besluiten e.d.). Deze
verantwoordelijkheden dienen te worden
gecommuniceerd naar de betrokkenen. Artikel 16De eindverantwoordelijkheid voor het treasurybeleid
ligt primair bij het bestuur van de gemeente .
Teneinde niet onnodig te worden belast met het
dagelijkse treasurybeheer draagt het bestuur een
deel van haar bevoegdheden over aan de ambtelijke
organisatie. De praktische uitvoering van het beleid
heeft dus vooral op ambtelijk niveau plaats, wat als
voordeel heeft dat er slagvaardiger kan worden
geopereerd. Bij de toewijzing van bevoegdheden is
zoveel mogelijk rekening gehouden met de vereiste
functiescheiding tussen besluitvorming, uitvoering,
administratie en controle. Artikel 17 De tabel in dit artikel geeft weer op welke wijze de
informatievoorziening wordt gewaarborgd voor:
operationele informatie (punt 1
en 2), beleidsmatige informatie
(punt 3) en
verantwoordingsinformatie (punt
4, 5, 6 en 7). Het verstrekken van juiste, tijdige,
volledige en relevante verantwoordingsinformatie
moet gerekend worden tot de belangrijkste
voorwaarden voor het kunnen beheersen van de
financiële en interne risico’s van de gemeente
.