CVDR94661_1Afstemmingsverordening Wet werk en bijstandnlregelingTen Boer2017-07-18Ten BoerNoorderkrant, 01-12-2004de Afstemmingsverordening 2004Wet werk en bijstand, art. 8, lid 1Wet werk en bijstand, art. 18gemeenteraadmaatschappelijke zorg en welzijn2004-11-24De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2004-12-012015-06-01OnbekendOnbekendGeen
Afstemmingsverordening Wet werk en bijstand
1.Algemene bepalingen1.BegripsomschrijvingIn deze verordening wordt verstaan onder:
de wet: de Wet werk en bijstand (WWB);
bijstand: algemene en bijzondere bijstand;
algemene bijstand: de bijstand bedoeld in artikel 5, onderdeel
b, van de wet;
bijzondere bijstand: de bijstand bedoeld in artikel 5, onderdeel
d, van de wet;
bijstandsnorm: de bijstandsnorm bedoeld in artikel 5, onderdeel
c, van de wet;
langdurigheidstoeslag:de langdurigheidstoeslag bedoeld in
artikel 5, onderdeel e, van de wet;
maatregel: het verlagen van de bijstand of de
langdurigheidstoeslag op grond van artikel 18, tweede lid, van
de wet;
belanghebbende: degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit
wordt betrokken;
het college: het college van burgemeester en wethouders van
de gemeente Ten Boer;
trajectplan: een individueel plan, gericht op het vergroten van
de mogelijk- heden tot inschakeling in het arbeidsproces of deelname
aan sociale activiteiten.
2.Het opleggen van een maatregel1.Als de belanghebbende naar het oordeel van het college
tekortschietend besef van verantwoordelijkheid betoont voor de
voorziening in het bestaan dan wel de uit de wet of de artikelen 28,
tweede lid, of artikel 29, eerste lid, van de Wet structuur
uitvoeringsorganisatie werk en inkomen voortvloeiende verplichtingen
niet of onvoldoende nakomt, waaronder begrepen het zich jegens het
college zeer ernstig misdragen, wordt overeenkomstig deze
verordening een maatregel opgelegd.2.Een maatregel wordt afgestemd op de ernst van de gedraging, de mate
waarin de belanghebbende de gedraging kan worden verweten en de
omstandigheden waarin hij verkeert. 3.Berekeningsgrondslag1.De maatregel wordt toegepast op de bijstandsnorm.2.In afwijking van het eerste lid kan de maatregel ook worden
toegepast op de bijzondere bijstand of de langdurigheidstoeslag
indien:
aan belanghebbende bijzondere bijstand wordt verleend met
toepassing van artikel 12 van de wet; of
de verwijtbare gedraging van belanghebbende, in relatie met
zijn recht op bijzondere bijstand of de
langdurigheidstoeslag, daartoe aanleiding geeft.
4.Het besluit tot opleggen van een maatregelIn het besluit tot het opleggen van een maatregel wordt in ieder geval
vermeld: de reden van de maatregel, de duur van de maatregel, het
percentage waarmee de bijstand wordt verlaagd, het bedrag waarmee de
bijstand wordt verlaagd uitgaande van de uitkeringsnorm en, indien van
toepassing, de reden om af te wijken van een standaardmaatregel. 5.Horen van belanghebbende1.Voordat een maatregel wordt opgelegd, wordt de belanghebbende in de
gelegenheid gesteld zijn zienswijze naar voren te brengen.2.Het horen van belanghebbende kan achterwege worden gelaten
indien:a.de vereiste spoed zich daartegen verzet;b.de belanghebbende reeds eerder in de gelegenheid is gesteld zijn
zienswijze naar voren te brengen en zich sindsdien geen nieuwe
feiten of omstandigheden hebben voorgedaan;c.de belanghebbende niet heeft voldaan aan een verzoek van het college
of van een derde aan wie het college met toepassing van artikel 7
van de wet werkzaamheden in het kader van de wet heeft uitbesteed,
om binnen een gestelde termijn inlichtingen te verstrekken als
bedoeld in artikel 17 van de wet; ofd.het college het horen niet nodig acht voor het vaststellen van de
ernst van de gedraging of de mate van verwijtbaarheid.6.Afzien van het opleggen van een maatregel1.Het college ziet af van het opleggen van een maatregel indien:a.elke vorm van verwijtbaarheid ontbreekt; ofb.de gedraging meer dan één jaar vóór constatering
van die gedraging door het college heeft plaatsgevonden, tenzij de
gedraging een schending van de inlichtingenplicht inhoudt en als
gevolg van die gedraging ten onrechte bijstand is verleend. Een
maatregel wegens schending van de inlichtingenplicht wordt niet
opgelegd na verloop van vijf jaren nadat de
betreffende gedraging heeft plaatsgevonden. 2.Het college kan afzien van het opleggen van een maatregel indien het
daarvoor dringende redenen aanwezig acht. 3.Indien het college afziet van het opleggen van een maatregel op
grond van dringende redenen, wordt de belanghebbende daarvan
schriftelijk mededeling gedaan.7.Ingangsdatum en tijdvak1.De maatregel wordt opgelegd met ingang van de eerst volgende
kalendermaand volgend op de datum waarop het besluit tot het
opleggen van de maatregel aan de belanghebbende is bekendgemaakt.
Daarbij wordt uitgegaan van de voor die maand geldende
bijstandsnorm.2.In afwijking van het eerste lid kan de maatregel met terugwerkende
kracht worden opgelegd:a.indien sprake is van het niet of niet behoorlijk voldoen aan de
inlichtingenplicht van artikel 17 lid 1 van de wet.b.indien de maatregelwaardige gedraging betrekking heeft op bijstand
die nog niet betaalbaar is gesteld.3.Een maatregel wordt voor bepaalde tijd opgelegd. Een maatregel die
voor een periode van meer dan drie maanden wordt
opgelegd, wordt uiterlijk na drie maanden nadat
deze ten uitvoer is gelegd heroverwogen. 8.Samenloop van gedragingenIndien een belanghebbende zich tegelijkertijd schuldig maakt aan
verschillende gedragingen die het niet nakomen van een verplichting als
genoemd in artikel 2, eerste lid, inhouden, zullen de maatregelen
aaneensluitend in volgorde van zwaarte worden uitgevoerd.2.Geen of onvoldoende medewerking verlenen aan het verkrijgen of
behouden van algemeen geaccepteerde arbeid9.Indeling in categorieënGedragingen van belanghebbenden waardoor de verplichting op grond van
artikel 9 van de wet niet of onvoldoende is nagekomen, worden
onderscheiden in de volgende categorieën:
Eerste categorie:
het zich niet tijdig laten registreren als werkzoekende bij de
Centrale organisatie werk en inkomen of het niet tijdig laten
verlengen van de registratie;
Tweede categorie:
het niet naar vermogen trachten algemeen geaccepteerde arbeid te
verkrijgen of te aanvaarden;
het niet of in onvoldoende mate nakomen van de verplichting tot
het gebruik maken van een door het college aangeboden
voorziening, waaronder begrepen het niet of onvoldoende
meewerken aan een onderzoek naar de mogelijkheden tot
arbeidsinschakeling, scholing of zelfstandige participatie, voor
zover dit niet heeft geleid tot het
geen doorgang vinden of voortijdige beëindiging van het
traject.
Derde categorie
het niet aanvaarden van algemeen geaccepteerde arbeid;
het door eigen toedoen niet behouden van algemeen geaccepteerde
arbeid;
het niet of in onvoldoende mate nakomen van de verplichting tot
het gebruik maken van een door het college aangeboden
voorziening, waaronder begrepen het niet of onvoldoende
meewerken aan een onderzoek naar de mogelijkheden tot
arbeidsinschakeling, scholing of zelfstandige participatie, als
dit heeft geleid tot het geen doorgang vinden of voortijdige
beëindiging van het traject.
10.De hoogte en duur van de maatregel1.Onverminderd artikel 2, tweede lid, wordt de maatregel vastgesteld
op:a.10% procent van de bijstandsnorm gedurende een
maand bij gedragingen van de eerste categorie;b.50% procent van de bijstandsnorm gedurende een maand bij gedragingen
van de tweede categorie;c.100% procent van de bijstandsnorm gedurende een
maand bij gedragingen van de derde categorie.2.De duur van de maatregel als bedoeld in het eerste lid wordt
verdubbeld, indien de belanghebbende zich binnen 24 maanden na
bekendmaking van een besluit waarbij een maatregel is opgelegd,
opnieuw schuldig maakt aan een verwijtbare gedraging van dezelfde of
hogere categorie. Met een besluit waarmee een maatregel is opgelegd
wordt gelijkgesteld het besluit om daarvan af te zien op grond van
dringende redenen, bedoeld in artikel 6, tweede lid. 3.Niet nakomen van de inlichtingenplicht11.Te laat verstrekken van gegevens
Indien een belanghebbende de verplichting op grond van
artikel 17 van de wet niet is nagekomen door informatie
die van belang is voor de verlening van bijstand of de
voortzetting daarvan niet binnen de door het college
daartoe gestelde termijn te verstrekken, met toepassing
van artikel 54 van de wet, wordt een maatregel opgelegd
van vijf procent van de bijstandsnorm
gedurende een maand, onverminderd
artikel 3, tweede lid.
Ingevolge artikel 17, eerste lid van de wet, verstrekt
belanghebbende onverwijld uit eigen beweging
mededelingen van alle feiten en omstandigheden waarvan
hem redelijkerwijs duidelijk moet zijn dat zij van
invloed kunnen zijn op het recht op bijstand.
onder onverwijld wordt verstaan: bij het eerste
rechtmatigheidsformulier of, indien dit niet van
toepassing is, binnen 7 dagen waarin het feit dan wel de
omstandigheid als bedoeld in artikel 17, eerste lid, van
de wet zich heeft voorgedaan.
De duur van de maatregel wordt verdubbeld, indien de
belanghebbende zich binnen 24 maanden na bekendmaking
van een besluit waarbij een maatregel wordt opgelegd
zich opnieuw schuldig maakt aan dezelfde als verwijtbaar
aan te merken gedraging. Met een besluit waarmee een
maatregel is opgelegd wordt gelijkgesteld het besluit om
daarvan af te zien op grond van dringende redenen,
bedoeld in artikel 6, tweede lid.
Van het opleggen van de maatregel wordt afgezien en
wordt volstaan met het geven van een schriftelijke
waarschuwing, tenzij het niet of niet behoorlijk nakomen
van de verplichting plaatsvindt binnen een periode van
24 maanden te rekenen vanaf de datum waarop eerder aan
de belanghebbende een schriftelijke waarschuwing is
gegeven.
12.Verstrekken van onjuiste of onvolledige inlichtingen met gevolgen
voor de bijstand
Indien het niet of niet behoorlijk nakomen van de
inlichtingenplicht bedoeld in artikel 17 van de wet heeft
geleid tot het ten onrechte of tot een te hoog bedrag
verlenen van bijstand en langdurigheidstoeslag, wordt de
maatregel afgestemd op de hoogte van het bruto
benadelingsbedrag.
Onverminderd artikel 2, tweede lid, wordt de maatregel op de
volgende wijze vastgesteld:
a.5% van de bijstandsnorm gedurende een maand, indien het bruto
benadelingsbedrag minder bedraagt dan € 250,-;b.10% van de bijstandsnorm gedurende
een maand, indien het bruto benadelingsbedrag
gelijk is aan of meer bedraagt dan € 250 doch minder bedraagt dan €
500,-;c.10% van de bijstandsnorm gedurende twee maanden, indien het bruto
benadelingsbedrag gelijk is aan of meer bedraagt dan € 500,- maar
minder bedraagt dan € 1500,- ;d.10% van de bijstandsnorm gedurende vier maanden, indien het bruto
benadelingsbedrag gelijk is aan of meer bedraagt dan € 1500,- maar
minder bedraagt dan € 4000,-; e.20% van de bijstandsnorm gedurende vier maanden, indien het bruto
benadelingsbedrag meer bedraagt dan € 4000,- .
De maatregel, bedoeld in het eerste lid, bedraagt ten minste
€ 45,- per maand.
De maatregel zoals genoemd in artikel 12, lid 2 wordt
verdubbeld wanneer belanghebbende binnen 24 maanden na
bekendmaking van een besluit waarbij een maatregel is
opgelegd, wederom zijn verplichtingen verwijtbaar niet
nakomt.
13.Verstrekken van onjuiste of onvolledige inlichtingen zonder
gevolgen voor de bijstand1.Indien het niet of niet behoorlijk nakomen van de inlichtingenplicht
bedoeld in artikel 17 van de wet niet heeft geleid tot het ten
onrechte of tot een te hoog bedrag verlenen van bijstand, bedraagt
de maatregel, onverminderd artikel 2, tweede lid, vijf
procent van de bijstand gedurende een
maand.2.Indien de ernst van de gedraging dit niet in de weg staat, wordt van
het opleggen van de maatregel bedoeld in het eerste lid afgezien en
wordt volstaan met het geven van een schriftelijke waarschuwing,
tenzij het niet of niet behoorlijk nakomen van de genoemde
verplichting plaatsvindt binnen een periode van 24 maanden te
rekenen vanaf de datum waarop eerder aan de belanghebbende een
schriftelijke waarschuwing is gegeven.14.Overige bepalingen met betrekking tot de
inlichtingenplicht1.De maatregel wegens schending van de inlichtingenplicht wordt niet
opgelegd zolang de gedraging wordt onderzocht door het openbaar
ministerie en blijft definitief achterwege indien ter zake een
strafvervolging is ingesteld en het onderzoek ter terechtzitting een
aanvang heeft genomen dan wel het recht tot strafvervolging is
vervallen ingevolge artikel 74 van het Wetboek van Strafrecht.2.Indien de maatregel als bedoeld in artikel 12, tweede en derde lid,
als gevolg van beëindiging van de uitkering niet kan worden
toegepast op de wijze zoals vermeld in artikel 7, wordt deze
maatregel opgelegd over het toekomstige recht op bijstand binnen een
termijn van vijf jaar na afgeven van het besluit. 3.De maatregel wegens schending van de inlichtingenplicht wordt niet
opgelegd na verloop van vijf jaren nadat de desbetreffende gedraging
heeft plaatsgevonden.4.De terugvordering voortvloeiende uit het opleggen van een maatregel
bedoeld in artikel 12, tweede lid, kan bij gebreke van tijdige
betaling verhoogd worden met de wettelijke rente en de op de
invordering betrekking hebbende kosten.4.Overige gedragingen die leiden tot een maatregel15.Tekortschietend besef van verantwoordelijkheid1.Indien een belanghebbende een tekortschietend besef van
verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan heeft
betoond als bedoeld in artikel 18, tweede lid, van de wet, wordt een
maatregel opgelegd die wordt afgestemd op de periode dat de
belanghebbende als gevolg van zijn gedraging eerder, langer dan wel
een hoger recht heeft op bijstand.2.Onverminderd artikel 2, tweede lid, wordt de maatregel op de
volgende wijze vastgesteld:a.10% van de bijstandsnorm gedurende
een maand, bij een periode van 3 maanden of
korter;b.10% van de bijstandsnorm gedurende drie maanden, bij een periode van
3 tot 6 maanden;c.10% van de bijstandsnorm gedurende zes maanden, bij een periode van
6 maanden of langer.16.Zeer ernstige misdragingenIndien een belanghebbende zich zeer ernstig misdraagt tegenover het
college of zijn ambtenaren, onder omstandigheden die rechtstreeks
verband houden met de uitvoering van de wet, als bedoeld in artikel 18,
tweede lid van de wet, kan onverminderd artikel 2, tweede lid, een
maatregel worden opgelegd van minimaal twintig
procent van de bijstandsnorm gedurende een
maand. 5.Slotbepalingen171.Burgemeester en wethouders kunnen ten gunste van belanghebbende
afwijken van de bepalingen van deze verordening, indien toepassing
van de verordening tot onbillijkheden leidt.2.Burgemeester en wethouders kunnen ten behoeve van de uitvoering van
deze verordening nadere beleidsregels vaststellen.18.De inwerkingtredingOnder toepassing van art. 25 van de Tijdelijke referendumwet treedt deze
verordening in werking met ingang van de dag volgend op die van haar
bekendmaking.19.CiteertitelDeze verordening wordt aangehaald als: de Afstemmingsverordening
2004.Artikelsgewijze toelichting1.Algemene bepalingen1.BegripsomschrijvingDe begrippen die in de verordening worden gebruikt hebben een
gelijkluidende betekenis als de omschrijving in de WWB.In de verordening wordt het begrip ‘belanghebbende’ gebruikt.Dit
begrip wordt in artikel 1:2 van de Algemene wet bestuursrecht omschreven
als ‘degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken’.
2.Het opleggen van een maatregelEerste lid De WWB verbindt aan het recht op een bijstandsuitkering de volgende
verplichtingen:
Het tonen van voldoende besef van verantwoordelijkheid voor de
voorziening in het bestaan (artikel 18, tweede lid).
De plicht tot arbeidsinschakeling (artikel 9). Deze plicht
bestaat uit twee soorten verplichtingen:
de plicht om naar vermogen algemeen geaccepteerde arbeid te
verkrijgen en deze te aanvaarden (zie toelichting van de wet);
en
de plicht gebruik te maken van een door het college aangeboden
voorziening gericht op ondersteuning bij arbeidsinschakeling.
Deze verplichtingen zullen nader moeten worden uitgewerkt in
specifieke verplichtingen die zijn toegesneden op de situatie en
mogelijkheden van de bijstandsgerechtigde. De
reïntegratieverordening die elke gemeente moet opstellen, vormt
de juridische basis voor het opleggen van deze specifieke
verplichtingen. Deze verplichtingen zullen in het besluit tot
het verlenen van bijstand moeten worden neergelegd.
De informatieplicht (artikel 17, eerste lid). Op een
uitkeringsgerechtigde rust de verplichting aan het college op
verzoek of onverwijld uit eigen beweging mededeling te doen van
alle feiten en omstandigheden waarvan hem redelijkerwijs
duidelijk moet zijn dat zij van invloed kunnen zijn op zijn
arbeidsinschakeling of het recht op bijstand.
De medewerkingsplicht (artikel 17, tweede lid). Dit is de plicht
van uitkeringsgerechtigden om desgevraagd het college de
medewerking te verlenen die redelijkerwijs nodig is voor de
uitvoering van de wet. De medewerkingsplicht kan uit allerlei
concrete verplichtingen bestaan, zoals:
het toestaan van huisbezoek;
het meewerken aan een psychologisch onderzoek.
Artikel 18, tweede lid, noemt een gedraging die in ieder geval een
schending van de medewerkingsplicht inhoudt: ‘het zich jegens
het college zeer ernstig misdragen’. De Wet SUWI legt ook verplichtingen op aan uitkeringsgerechtigden. Het
betreft de verplichting om alle gevraagde gegevens en bewijsstukken aan
de Centrale organisatie werk en inkomen te verstrekken die nodig zijn
voor de beslissing door het college (artikel 28, tweede lid Wet SUWI) en
de verplichting om op verzoek of onverwijld uit eigen beweging alle
feiten en omstandigheden mee te delen aan de Centrale organisatie werk
en inkomen, waarvan hem redelijkerwijs duidelijk moet zijn dat zij van
invloed kunnen zijn op het recht op bijstand, het geldend maken van het
recht bijstand of de hoogte of de duur van de bijstand. Tweede lidIn de afstemmingsverordening zijn voor allerlei gedragingen die een
schending van een verplichting betekenen, standaardmaatregelen
vastgesteld in de vorm van een vaste (procentuele) verlaging van de
bijstandsnorm. In het tweede lid is de hoofdregel neergelegd: het college dient een op
te leggen maatregel af te stemmen op de individuele omstandigheden van
de belanghebbende en de mate van verwijtbaarheid. Deze bepaling brengt
met zich mee dat het college bij elke op te leggen maatregel zal moeten
nagaan of gelet op de individuele omstandigheden van de betrokken
uitkeringsgerechtigde afwijking van de hoogte en de duur van de
voorgeschreven standaardmaatregel geboden is. Afwijking van de
standaardmaatregel kan zowel een verzwaring als een matiging betekenen. Dit betekent dat het college bij het beoordelen of een maatregel moet
worden opgelegd, en zo ja welke, telkens de volgende drie stappen moet
doorlopen:
Stap 1: vaststellen van de ernst van de gedraging.
Stap 2: vaststellen van de verwijtbaarheid.
Stap 3: vaststellen van de omstandigheden van de
uitkeringsgerechtigde.
De ernst van de gedraging komt tot uitdrukking in het
standaardpercentage waarmee de bijstand wordt verlaagd. Wat betreft de
beoordeling van de mate van verwijtbaarheid wordt verwezen naar de
toelichting bij artikel 6. Matiging van de opgelegde maatregel wegens persoonlijke omstandigheden
kan bijvoorbeeld in de volgende gevallen aan de orde zijn:
bijzondere financiële omstandigheden van de belanghebbende,
zoals hoge woonlasten of andere vaste lasten of uitgaven van
bijzondere aard waarvoor geen financiële tegemoetkoming mogelijk
is;
sociale omstandigheden, gezinnen met kinderen bijvoorbeeld;
bij een opeenstapeling van maatregelen: de zwaarte van het
geheel van maatregelen is niet evenredig aan de ernst van de
gedraging en de mate van verwijtbaarheid.
3.De berekeningsgrondslagEerste lid In dit lid is het uitgangspunt vastgelegd dat een maatregel wordt
opgelegd over de bijstandsnorm. Onder de bijstandsnorm wordt verstaan de
wettelijke norm, inclusief gemeentelijke toeslag of verlaging en
inclusief vakantietoeslag. Tweede lid Onderdeel a: de 18 tot 21-jarigen ontvangen een lage jongerennorm, die
indien noodzakelijk wordt aangevuld door middel van aanvullende
bijzondere bijstand in de kosten van levensonderhoud. Indien de
maatregel alleen op de lage jongerennorm ad € 196,92 (peildatum
01-07-2003) wordt opgelegd, zou dit leiden tot rechtsongelijkheid ten
opzichte van de 21-jarigen. Onderdeelb: deze bepaling maakt het mogelijk dat het college in
incidentele gevallen een maatregel oplegt over de bijzondere bijstand of
de langdurigheidstoeslag. Er moet dan wel een verband bestaan tussen de
gedraging van een belanghebbende en zijn recht op bijzondere bijstand of
de langdurigheidstoeslag.De hoogte van het bedrag waarmee de bijzondere bijstand of de
langdurigheidstoeslag wordt verminderd, bedraagt het bedrag van de
verlaging welke belanghebbende opgelegd zou krijgen wanneer hij een
algemene bijstandsuitkering zou ontvangen. De verlaging van de
bijzondere bijstand of de langdurigheidstoeslag bedraagt daarbij
overigens nooit meer dan het bedrag dat belanghebbende aan bijzondere
bijstand of langdurigheidstoeslag zou ontvangen.4.Het besluit tot opleggen van een maatregelHet verlagen van de bijstand omdat een maatregel wordt opgelegd, vindt
plaats door middel van een besluit. Wanneer de maatregel bij een lopende
uitkering wordt opgelegd, wordt een besluit tot vaststelling van de
algemene bijstand op grond van artikel 45 WWB genomen. Wordt een maatregel met terugwerkende kracht opgelegd, dan moet een
besluit tot herziening van de bijstand worden genomen (artikel 54, derde
lid). Tegen beide besluiten kan door de belanghebbende bezwaar en beroep
worden aangetekend. In dit artikel wordt aangegeven wat in het besluit in ieder geval moet
worden vermeld. Deze eisen vloeien rechtstreeks voort uit de Algemene
wet bestuursrecht (Awb) en dan met het motiveringsbeginsel. Het
motiveringsvereiste houdt onder andere in dat een besluit kenbaar is en
van een deugdelijke motivering wordt voorzien. 5.Horen van belanghebbendeOp grond van afdeling 4.1.2. van de Awb is in een aantal gevallen het
horen van de belanghebbende verplicht bij de voorbereiding van
beschikkingen. Deze hoorplicht geldt echter niet bij de voorbereiding
van beschikkingen die betrekking hebben op een financiële aanspraak
(artikel 4:12). In dit artikel wordt het horen van de belanghebbende voordat een
maatregel wordt opgelegd in beginsel voorgeschreven. Het tweede lid bevat een aantal uitzonderingen op deze hoorplicht. De
onderdelen a en b staan ook genoemd in artikel 4:11 van de Algemene wet
bestuursrecht. 6.Afzien van het opleggen van een maatregelEerste lidHet afzien van het opleggen van een maatregel ‘indien elke vorm van
verwijtbaarheid’ ontbreekt, is geregeld in artikel 18, tweede lid, WWB. Een andere reden om af te zien van het opleggen van een maatregel is dat
de gedraging te lang geleden heeft plaatsgevonden (verjaring). Omwille
van de effectiviteit (‘lik op stuk’) is het nodig dat een maatregel
spoedig nadat de gedraging heeft plaatsgehad, wordt opgelegd. Om deze reden wordt onder b. geregeld dat het college geen maatregelen
oplegt voor gedragingen die langer dan één jaar geleden hebben
plaatsgevonden. Voor gedragingen die een schending van de informatieplicht inhouden en
als gevolg waarvan ten onrechte bijstand is verleend of een te hoog
bedrag aan bijstand is verleend, geldt in de verordening een
verjaringstermijn van vijf jaar. Een termijn van vijf jaar ligt voor de
hand gelet op de ernst van de gedraging (fraude) en gelet op het feit
dat de gemeente vaak tijd nodig zal hebben om de omvang van de fraude
(het benadelingsbedrag) vast te stellen. Tweede lidHierin wordt geregeld dat het college kan afzien van het opleggen van
een maatregel indien het daarvoor dringende redenen aanwezig acht. Wat
dringende redenen zijn, is afhankelijk van de concrete situatie en kan
dus niet op voorhand worden vastgelegd. Derde lid Het doen van een schriftelijke mededeling dat het college afziet van het
opleggen van een maatregel wegens dringende redenen is van belang in
verband met eventuele recidive. 7.Ingangsdatum en tijdvakEerste lid Het opleggen van een maatregel vindt plaats door het verlagen van de
uitkering. Verlaging van de uitkering kan in beginsel op twee manieren:
met terugwerkende kracht, door middel van een herziening van de
uitkering; of
door middel van verlaging van het uitkeringsbedrag in de
eerstvolgende maand(en).
Het verlagen van de uitkering die in de nabije toekomst wordt verstrekt,
is de gemakkelijkste methode. Gemeenten hoeven in dat geval niet over te
gaan tot herziening van de bijstand en het te veel betaalde bedrag aan
bijstand terug te vorderen. Om die reden is in dit lid vastgelegd dat
een maatregel wordt opgelegd met ingang van de eerstvolgende
kalendermaand, waarbij wordt uitgegaan van de voor die maand geldende
bijstandsnorm.Tweede lidWanneer een uitkeringsbedrag nog niet (volledig) aan de
bijstandsgerechtigde is uitbetaald, kan het praktisch zijn om de
verlaging van de uitkering te verrekenen met het bedrag dat nog moet
worden uitbetaald. In dat geval moet de bijstand wel worden herzien en
teruggevorderd. Derde lidDit lid regelt dat een maatregel voor bepaalde tijd wordt opgelegd. Door
een maatregel voor een bepaalde periode op te leggen, weet de
uitkeringsgerechtigde die met een maatregel wordt geconfronteerd waar
hij aan toe is. Het college kan na afloop van de periode waarvoor de
maatregel is getroffen opnieuw een maatregel opleggen. Hiervoor is dan
wel weer een apart besluit nodig. Wordt een maatregel voor een langere duur dan drie maanden opgelegd, dan
zal het college de maatregel aan een herbeoordeling moeten onderwerpen.
Dit is geregeld in artikel 18, derde lid WWB.Gemeenten mogen zelf bepalen wanneer die herbeoordeling plaatsvindt, als
dat maar gebeurt binnen drie maanden nadat het besluit is genomen. Bij
de herbeoordeling hoeft niet opnieuw een besluit te worden genomen,
waarbij alle relevante feiten en omstandigheden opnieuw tegen het licht
worden gehouden. Een marginale beoordeling volstaat: het college moet
beoordelen of het redelijk is dat de opgelegde maatregel wordt
gecontinueerd. Daarbij kan worden gekeken naar de omstandigheden waarin
betrokkene verkeert, maar bijvoorbeeld ook of de betreffende persoon nu
wel aan zijn verplichtingen voldoet.8.Samenloop van gedragingenDe regeling voor de samenloop van gedragingen heeft betrekking op
verschillende gedragingen van een bijstandsgerechtigde die (min of meer)
gelijktijdig plaatsvinden. De regeling geldt dus niet voor een bepaalde
gedraging die verschillende schendingen van verplichtingen met zich
meebrengt. Indien sprake is van schending van meerdere verplichtingen, dan dient
voor het toepassen van de afstemming te worden uitgegaan van het
vaststellen van afzonderlijke maatregelen, die met in achtneming van
artikel 2, tweede lid, aaneensluitend in volgorde van zwaarte worden
uitgevoerd.2.Geen of onvoldoende medewerking verlenen aan het verkrijgen
of behouden van algemeen geaccepteerde arbeid9.Indeling in categorieënDe gedragingen die verband houden met het geen of onvoldoende
medewerking verlenen aan het verkrijgen of behouden van algemeen
geaccepteerde arbeid, worden in drie categorieën onderscheiden. Hierbij
is de ernst van de gedraging het onderscheidende criterium. Een
gedraging wordt ernstiger geacht naarmate de gedraging concretere
gevolgen heeft voor het niet verkrijgen of behouden van betaalde arbeid.
Dit is volledig in lijn met het gedachtegoed achter de WWB: een cliënt
dient zelf alles in het werk stellen om aan het werk te komen dan wel te
blijven.De gedragingen die in dit artikel worden genoemd zijn minder concreet
omschreven dan in het Maatregelenbesluit. De reden hiervoor is dat de
WWB, in tegenstelling tot de Abw, volstaat met een algemene omschrijving
van de plicht tot arbeidsinschakeling. De concrete invulling van de
verplichtingen dient zoveel mogelijk te worden afgestemd op de
mogelijkheden van de individuele bijstandsgerechtigde. De eerste categorie, onderdeel a, betreft de formele verplichting om
zich als werkzoekende in te schrijven bij het CWI en ingeschreven te
doen blijven. De tweede categorie, onderdeel a, betreft de verplichting tot een
actieve opstelling op de arbeidsmarkt, de eigen verantwoordelijkheid van
de belanghebbende om bijvoorbeeld voldoende te solliciteren en te
voldoen aan een oproep. In de tweede categorie, onderdeel b. Bij toekenning van de bijstand of
in een later stadium kan aan de belanghebbende, die niet in staat is om
op eigen kracht weer in zijn levensonderhoud te voorzien, de
verplichting worden opgelegd om:
mee te werken aan een onderzoek naar zijn mogelijkheden en de
benodigde voorzieningen zoals vastgelegd in de
Reïntegratieverordening
deel te nemen aan een concreet aangeboden traject dat
uiteindelijk moet leiden tot uitstroom of zelfstandige
maatschappelijke participatie.
De arbeidsinschakeling wordt direct geschaad, wanneer de belanghebbende
deze verplichting niet of onvoldoende nakomt, hetgeen gevolgen kan
hebben voor de duur van de aanspraak op bijstand. Het niet of
onvoldoende verlenen van medewerking aan een traject zal immers leiden
tot vertraging van dat traject. Van onvoldoende medewerking is in ieder
geval sprake als de belanghebbende niet op afspraken bij het
reïntegratiebedrijf verschijnt, opdrachten in het kader van scholing
niet naar behoren uitvoert of zich niet coöperatief opstelt ten aanzien
van een diagnostisch onderzoek.De derde categorie, onderdeel a, betreft het niet aanvaarden van
algemeen geaccepteerde arbeid. Het kan hierbij om allerlei soorten
arbeid gaan: gesubsidieerd of regulier, fulltime of parttime, tijdelijk
of voor onbepaalde duur.De derde categorie, onderdeel b, betreft door eigen toedoen
(verwijtbaar) voorafgaand aan de aanvraag algemeen geaccepteerde arbeid
niet behouden dan wel tijdens de bijstand arbeid in deeltijd niet
behouden. Hieronder wordt ook verstaan het niet correct uitoefenen van
het beroep als zelfstandige.Bij de derde categorie, onderdeel c, gaat het om dezelfde soort
gedragingen als bedoeld in de tweede categorie onder b, echter met dit
belangrijke verschil dat de gedraging heeft geleid tot het (definitief)
geen doorgang vinden of afbreken van een traject. In de praktijk zal
beëindiging van een traject veelal pas plaatsvinden nadat belanghebbende
door zijn gedrag herhaaldelijk heeft laten blijken niet mee te willen
werken aan voorzieningen gericht op een zo spoedig mogelijke
inschakeling in het arbeidsproces. Ook kan een zeer ernstige gedraging,
bijvoorbeeld diefstal tijdens een proefplaatsing, tot beëindiging van
het traject leiden. In alle gevallen betreft het gedragingen die de kans
op uitstroom voor langere tijd vrijwel onmogelijk maken. Zonder traject
is inschakeling in de arbeid voor de desbetreffende belanghebbende
immers niet mogelijk.10.De hoogte en duur van de maatregelEerste lidDeze bepaling bevat de standaardverlagingen voor de drie categorieën van
gedragingen die verband houden met het geen of onvoldoende medewerking
verlenen aan het verkrijgen of behouden van algemeen geaccepteerde
arbeid. Tweede lid Indien binnen één jaar na een eerste verwijtbare gedraging sprake is van
een herhaling van de verwijtbare gedraging, wordt de grotere mate van
verwijtbaarheid tot uitdrukking gebracht in een verdubbeling van de duur
van de maatregel. Met eerste verwijtbare gedraging wordt de eerste
gedraging verstaan die aanleiding is geweest tot een maatregel, ook
indien de maatregel wegens dringende redenen niet is geëffectueerd. Voor
het bepalen van de aanvang van de termijn van 24 maanden, geldt het
tijdstip waarop het besluit waarmee de maatregel is opgelegd, bekend is
gemaakt. Op basis van deze bepaling kan een recidivemaatregel slechts één keer
worden toegepast. Indien belanghebbende na een tweede verwijtbare
gedraging wederom hetzelfde verwijtbaar gedrag vertoont, zal de hoogte
en de duur van de maatregel individueel moeten worden vastgesteld,
waarbij gekeken zal moeten worden naar de ernst van de gedraging, de
mate van verwijtbaarheid en de individuele omstandigheden van de
betrokkene. 3.Niet nakomen van de inlichtingenplicht11.Te laat verstrekken van gegevensEerste lidIndien een cliënt de voor de verlening van de bijstand van belang zijnde
gegevens of gevorderde bewijsstukken niet op tijd verstrekt, kan het
college het recht op bijstand opschorten (artikel 54, eerste lid, WWB).
Het college geeft de cliënt vervolgens een termijn waarbinnen hij zijn
verzuim kan herstellen (de hersteltermijn).Wordt de gevraagde informatie niet binnen de gestelde termijn aan de
gemeente verstrekt, dan kan het college bijstand stopzetten (het
intrekken van het besluit tot toekenning van de bijstand). Worden de
gevraagde gegevens wél binnen de hersteltermijn verstrekt, wordt de
bijstand voortgezet, maar wordt tevens een maatregel opgelegd. Dit lid
regelt de hoogte van de maatregel. Tweede lidDit lid spreekt voor zich.Derde lidDit lid spreekt voor zich.Vierde lidEen schriftelijke waarschuwing is geen maatregel. Dit wil zeggen dat bij
herhaling van de gedraging in principe een maatregel wordt opgelegd
zonder toepassing van de recidivemaatregel.12.Verstrekken van onjuiste of onvolledige inlichtingen met gevolgen
voor de bijstandEerste lidIn artikel 17, eerste lid, WWB is bepaald dat belanghebbende op verzoek
of onverwijld uit eigen beweging mededeling doet van alle feiten en
omstandigheden waarvan hem redelijkerwijs duidelijk moet zijn dat zij
van invloed kunnen zijn op zijn arbeidsinschakeling of het recht op
bijstand. Onder ‘onverwijld’ wordt verstaan hetgeen in artikel 11 lid 2
is gesteld.De ernst van de gedraging komt tot uitdrukking in de hoogte van het
benadelingsbedrag. Dat is het door de gemeente te veel betaalde bedrag
aan bijstand.Tweede lid De maatregel wegens het niet of niet behoorlijk nakomen van de
inlichtingenplicht bedoeld in artikel 17 van de WWB wordt afhankelijk
gesteld van de hoogte van het bedrag aan bijstand dat als gevolg van de
schending van die verplichting ten onrechte of te veel aan de
belanghebbende is betaald. Derde en vierde lidDeze leden spreken voor zich.De maatregel wordt toegepast op de toekomstige bijstandsuitkering van de
belanghebbende. De relatie met de strafrechtelijke sanctieOnder het huidige boeteregime bestaat de verplichting voor gemeenten om
proces-verbaal op te maken en aangifte te doen bij het Openbaar
Ministerie (OM) indien er sprake is van fraude en het benadelingsbedrag
hoger is dan € 6.000,- (de aangifterichtlijn sociale zekerheid). Het is
de bedoeling dat deze taakverdeling tussen gemeenten en het OM blijft
bestaan, ook al kent de WWB de bestuurlijke boete niet en zullen
gemeenten bij fraude (in casu het niet nakomen van de
inlichtingenplicht) een maatregel moeten opleggen. Het doen van aangifte wegens fraude sluit overigens het opleggen van een
maatregel niet uit. Beide sancties kunnen samen gaan. Uitgangspunt is dat het OM bij de straftoemeting rekening houdt met de
maatregel die is opgelegd door het bestuursorgaan. Dit is het principe
van ‘anrechnung’. Anderzijds ligt het niet voor de hand om over te gaan
tot het opleggen van een maatregel, als het OM inmiddels een sanctie
heeft opgelegd. Het ‘una via’ beginsel (geen samenloop van sancties op
dezelfde onrechtmatige gedraging dan bij beslissing van één enkel
overheidsorgaan) kan zich daar tegen verzetten. De centrale raad voor
beroep heeft zich in het (recente) verleden geregeld uitgesproken tegen
‘dubbele bestraffing’. 13.Verstrekken van onjuiste of onvolledige inlichtingen zonder
gevolgen voor de bijstandEerste lid In dit artikel wordt de zogeheten ‘nulfraude’ geregeld: het verstrekken
van onjuiste of onvolledige inlichtingen, zonder dat deze gedraging
gevolgen heeft voor de hoogte van de bijstand. Voorbeelden van nulfraude
zijn b.v. het niet opgeven van een vermogensbestanddeel onder de
vermogensgrens of het niet melden van vrijwilligerswerk. Tweede lid Indien het niet of niet behoorlijk nakomen van de inlichtingenplicht
opnieuw plaatsvindt binnen een periode van 24 maanden te rekenen vanaf
de datum waarop eerder aan belanghebbende een schriftelijke waarschuwing
is gegeven, bedraagt de maatregel, onverminderd artikel 2, tweede lid,
vijf procent van de bijstandsnorm gedurende een maand.14.Overige bepalingen met betrekking tot schending
inlichtingenplichtEerste lidDit lid spreekt voor zich.Tweede lidIndien de situatie als genoemd in het tweede lid ertoe leidt dat er geen
verlaging meer mogelijk is, omdat de uitkering is beëindigd, wordt deze
maatregel opgelegd op het toekomstige recht op bijstand binnen een
termijn van vijf jaren.Derde lidDit lid spreekt voor zich.Vierde lidDe terugvordering kan bij gebreke van tijdige betaling verhoogd worden
met de wettelijke rente en de op de invordering betrekking hebbende
kosten. De bijdrage in de kosten wordt forfaitair vastgesteld op 10% van
het benadelingsbedrag.4.Overige gedragingen die leiden tot een maatregel15.Tekortschietend besef van verantwoordelijkheidDe verplichting om voldoende besef van verantwoordelijkheid te tonen
voor de voorziening in het bestaan, geldt reeds voordat een
bijstandsuitkering wordt aangevraagd. Dit betekent dat wanneer iemand in
de periode voorafgaand aan de bijstandaanvraag een tekortschietend besef
van verantwoordelijkheid heeft getoond, waardoor hij niet langer
beschikt over de middelen om in de kosten van het bestaan te voorzien en
als gevolg daarvan een bijstandsuitkering aanvraagt, de gemeente bij de
toekenning van de bijstand hiermee rekening kan houden door het opleggen
van een maatregel. Een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid kan uit allerlei
gedragingen blijken, zoals:
een onverantwoorde besteding van vermogen;
geen of te late aanvraag doen voor een voorliggende
voorziening;
het niet nakomen van de verplichting tot instellen van een
alimentatievordering.
In het tweede lid wordt een relatie gelegd tussen de hoogte van de
maatregel en het benadelingsbedrag. Het benadelingsbedrag is in dit
geval de omvang van het vermogen of de voorziening waarmee de betrokkene
gedurende kortere of langere tijd buiten de bijstand zou zijn gebleven.
16.Zeer ernstige misdragingenOnder de term ‘zeer ernstige misdragingen’ kunnen diverse vormen van
agressie worden verstaan, zij het dat er sprake moet zijn van
verwijtbaarheid en van gedrag dat in het normale menselijke verkeer in
alle gevallen als onacceptabel kan worden beschouwd. Gemeenten kunnen alleen een maatregel opleggen indien er een verband
bestaat tussen de ernstige misdraging en (mogelijke) belemmeringen voor
de gemeente bij het vaststellen van het recht op een uitkering. Vandaar
dat in dit artikel wordt bepaald dat de zeer ernstige misdragingen
moeten hebben plaatsgevonden onder omstandigheden die rechtstreeks
verband houden met de uitvoering van de WWB. In artikel 18, tweede lid, wordt gesproken over ‘het zich jegens het
college zeer ernstig misdragen’. Dit betekent dat alleen (zeer)
agressief gedrag tegenover leden van het college en hun ambtenaren
aanleiding zijn voor het opleggen van een maatregel. Er kan dus geen
maatregel worden opgelegd als een klant zich agressief heeft gedragen
tegenover een medewerker van een andere organisatie die belast is met de
uitvoering van de WWB (bijvoorbeeld een reïntegratiebedrijf). Het is in
dat geval wellicht wel mogelijk om een maatregel op te leggen wegens het
niet of onvoldoende gebruik maken van een voorziening gericht op
arbeidsinschakeling (artikel 9, derde lid, van deze verordening). Bij het vaststellen van de maatregel in de situatie dat een
uitkeringsgerechtigde zich ernstig heeft misdragen, zal gekeken moeten
worden naar de ernst van de gedraging, de mate van verwijtbaarheid en de
persoonlijke omstandigheden van de betrokkene. Wat betreft het vaststellen van de ernst van de gedraging, kunnen de
volgende vormen van agressief gedrag in een oplopende reeks (steeds
ernstiger) worden onderscheiden:
verbaal geweld (schelden);
discriminatie;
intimidatie (uitoefenen van psychische druk);
zaakgericht fysiek geweld (vernielingen);
mensgericht fysiek geweld;
combinatie van agressievormen.
Voor het bepalen van verwijtbaarheid van de misdraging zal gekeken
moeten worden naar de omstandigheden waaronder de misdraging heeft
plaatsgehad. In dit verband is het relevant een onderscheid te maken tussen
instrumenteel geweld en
frustratiegeweld. Van instrumenteel geweld is
sprake als iemand het toepassen van geweld bewust gebruikt om een
bepaald doel te bereiken (bijvoorbeeld het verkrijgen van een
uitkering). Agressie die ontstaat door onmacht, ontevredenheid,
onduidelijkheid en dergelijke kan worden aangeduid met
frustratieagressie. Het zal duidelijk zijn dat de mate van
verwijtbaarheid bij instrumenteel geweld in beginsel groter is dan bij
frustratiegeweld. Het opleggen van een maatregel staat geheel los van het doen van
aangifte bij de politie. Het college legt een maatregel op, terwijl de
functionaris tegen wie de agressie zich richtte aangifte kan doen bij de
politie.