CVDR77465_1Crisismanagement (rampenplan)nlregelingAalburg2005-06-28AltenaNieuwsblad land van Altena,
14-07-2005Instructie crisismanagement (rampenplan)Wet rampen en zware ongevallencollege van burgemeester en wethoudersopenbare orde en veiligheid2005-06-28De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2005-06-282021-01-01nieuwe regelingGeenGeen.Geen.Crisismanagement (rampenplan)Rampenplan van de gemeente AalburgVastgesteld door Burgemeester en wethouders van de gemeente Aalburg op 28
juni 2005Inhoudsopgave1 Algemeen 41.1 Uitgangspunten van het Plan Crisismanagement Inleiding 41.2
Overzicht hulpverlenende diensten en organisaties 51.3 Overzicht ramptypen
62 Leiding en coördinatie 72.1 Gecoördineerde Regionale Incidentbestrijdings
Procedure (GRIP) 72.2 Bestuurlijke coördinatie (ramp of zwaar ongeval in één
gemeente) 72.2.1 Schema: leiding bij een ramp of zwaar ongeval in één
gemeente 72.2.2 Burgemeester 82.2.3 Gemeentelijk Beleidsteam (GRIP 3) 92.3
Bestuurlijke coördinatie (Ramp of zwaar ongeval in meer dan één gemeente)
102.3.1 Schema: leiding bij een ramp of zwaar ongeval in meer dan één
gemeente 102.3.2 Coördinerend Burgemeester 112.3.3 Regionaal Beleidsteam
(GRIP 4) 112.3.4 Hogere overheden 122.4 Operationele coördinatie en
uitvoering 132.4.1 Operationeel Leider 132.4.2 Regionaal Operationeel Team
142.4.3 Commando Plaats Incident 152.4.4 Actiecentra 153 Processen 163.1
Inleiding 163.1.1: Alarmering 173.1.2: Bron- en effectbestrijding 173.1.3:
Voorlichting en informatie 183.1.4: Waarschuwen van de bevolking 183.1.5:
Ontruimen en evacueren 193.1.7: Verkeer regelen 203.1.8: Handhaven
rechtsorde 203.1.9: Ontsmetten van mens en dier 213.1.10: Ontsmetten van
voertuigen en infrastructuur 2211: Milieu en Inzamelen besmette waren
223.1.12: Openbare Gezondheidszorg bij Ongevallen en Rampen(OGOR) 233.1.13:
Geneeskundige hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (somatisch) 233.1.14:
Opvang en Verzorging en voorzien in primaire levensbe-hoeften 243.1.15:
Registreren van slachtoffers 243.1.16: Identificeren van overleden
slachtoffers 253.1.17: Uitvaartverzorging 263.1.18: Waarnemen en meten
263.1.19: Begidsen 273.1.20: Toegankelijk en begaanbaar maken, opruimen
273.1.22: Nazorg 283.1.23: Strafrechtelijk onderzoek 283.1.24: Psycho
Sociale hulpverlening bij ongevallen en rampen(PSHOR) 293.1.25: Schade 294.
Bijlagen 304.1 Begrippen en afkortingen 304.2 Verspreiding van het plan
Crisismanagement 344.3 Risico-inventarisatie en (beleid)
rampbestrijdingsplannen 355. Overzicht risico’s in relatie tot de Ramptypen
355.1. Luchtvaartongevallen: 355.2. Ongevallen op water 355.3.
Verkeersongevallen op land (o.a. kettingbotsingen, busongevallen,
ontsporingen van of botsingen met/van reizigerstreinen) 365.4. Ongevallen
met brandbare /explosieve stof in open lucht 365.5. Ongevallen met giftige
stof in open lucht 375.6. Kernongevallen: geen kernenergiecentrale of
bedrijven met radioactieve stoffen 375.7. Bedreiging volksgezondheid 375.8.
Ziektegolf 385.9. Ongevallen in tunnels 385.10. Branden in grote gebouwen
385.11. Instortingen van grote gebouwen 395.12. Paniek in menigten 405.13.
Verstoringen openbare orde 405.14. Overstromingen 405.15. Natuurbranden
415.16. Extreme weersomstandigheden 415.17. Uitval nutsvoorzieningen 415.18.
Rampen op afstand 426. (Beleid) Rampbestrijdingsplannen 421Algemeen1.1Uitgangspunten van het Plan Crisismanagement InleidingDe Wet rampen en zware ongevallen verplicht de gemeente een
rampenplan (Plan Crisismanagement) vast te stellen voor het gehele
gebied van de gemeente. Het plan is te karakteriseren als een
organisatieoverzicht en een waarschuwings- en afsprakenschema met
betrekking tot het optreden bij (dreigende) rampsituaties. Het plan
is daardoor de neerslag van het gemeentelijke beleid inzake de
gecoördineerde bestrijding van grootschalige incidenten, crises,
calamiteiten, zware ongevallen en rampen dan wel de dreiging
hiervan. Bestrijding van rampen en zware ongevallen of grootschalige
hulpverlening betekent optreden in een situatie waarin snel handelen
vereist is vanwege de acute bedreiging van leven, gezondheid,
goederen of leefomgeving. Tegelijkertijd is meestal sprake van grote
onduidelijkheid en onzekerheid over de aard van het voorval, de
ernst van het gevaar en de beste wijze van aanpak. Het gegeven dat
elke seconde telt, kan een bedreiging zijn voor de kwaliteit van de
besluitvorming, indien betrokkenen niet goed voorbereid en niet goed
geoefend zijn. Adequaat crisismanagement vereist, vanaf een zo vroeg
mogelijk stadium, continue informatievoorziening en advisering van
de burgemeester over wat zich afspeelt of dreigt af te spelen.
Bestrijding van rampen en zware ongevallen kan alleen werken, als zo
simpel mogelijke principes worden toegepast, die het dagelijkse
functioneren van de betrokken besturen en diensten als uitgangspunt
hebben. Daarnaast dient rekening gehouden te worden met onderstaande
uitgangspunten. Uitgangspunten Crisismanagement Elk
incident kan uitgroeien tot een ramp. Crisismanagement dient in
staat te zijn om steeds adequaat op gebeurtenissen in te spelen, dan
wel situaties vóór te blijven. Dit geldt zowel voor gebeurtenissen
die zich in de uitvoering voordoen als voor aangelegenheden, die
vragen om beleidsbeslissingen. Daarom dient crisismanagement reeds
te beginnen vanaf het moment dat de inzet van twee of meer
disciplines aan de orde is. De weergegeven
rampbestrijdingsorganisatie in dit plan dient niet alleen tijdens
rampen en zware ongevallen te worden gebruikt, maar ook tijdens
grootschalige incidenten, crises en calamiteiten, dan wel de
dreiging daarvan. Voorbeelden in de afgelopen jaren hebben
aangetoond dat in Nederland regelmatig incidenten en crises zijn
geweest, niet zijnde rampen (zoals MKZ, Wilnis, Amercentrale). Dit
houdt overigens niet in dat bij dergelijke incidenten, calamiteiten
en crisis de bevoegdheden van de Wet rampen en zware ongevallen
altijd van toepassing zijn. Eenduidige benadering: één
operationele organisatie Bij grootschalige ongevallen en
rampen zijn vele actoren betrokken bij de besluitvorming. Deze
actoren hebben verschillende verantwoordelijkheden, taken en
bevoegdheden. Om het geheel van acties samenhangend en effectief te
laten verlopen is een duidelijke structurering, leiding en
coördinatie daarvan noodzakelijk. Centraal in de organisatie van de
bestrijding van rampen en zware ongevallen staat het principe van de
opschaling. Ten behoeve van eenduidige opschalings- en
coördinatieprocedures zijn de GRIP-procedures ontwikkeld. GRIP staat
voor Gecoördineerde Regionale Incidentbestrijdings Procedures (zie
ook paragraaf 2.1). In de opschaling is alleen de omvang een
variabele factor. Indien de omvang van een incident daarom vraagt,
worden voor de bestrijding vanuit de regio Midden en West Brabant
mensen en middelen ingezet. De operationele coördinatie van de
uitvoering vindt over het algemeen op regionaal niveau plaats.
Operationeel gezien gaat het de capaciteit van de afzonderlijke
gemeente(n) te boven om de bestrijding van de ramp of het zware
ongeval te coördineren. Daarom voorziet dit plan Crisismanagement in
een (project)structuur waarin de burgemeester met zijn Gemeentelijke
Beleidsteam wordt aangevuld met een Regionaal Operationeel Team.
Laatstgenoemd team kent een vaste samenstelling. Het team
functioneert op een vaste locatie in de regio waar een goede
infrastructuur met optimale verbindingen aanwezig is: het Regionaal
Coördinatiecentrum (RCC), dat is gevestigd bij de Gemeenschappelijke
Meldkamer te Tilburg. In paragraaf 2.2 en 2.3 wordt een en ander
concreter beschreven. Eenduidige benadering: de procesmatige
benadering De bestrijding van rampen en zware ongevallen
bestaat uit een combinatie van activiteiten die naar aard en omvang
afhankelijk kunnen zijn van het soort ramptype (zie paragraaf 1.3).
Op basis van analyse van incidentenbestrijding is in de activiteiten
gezocht naar een herkenbaar patroon. De ordening van activiteiten
heeft er vervolgens toe geleid dat bestrijding van rampen en zware
ongevallen kan worden ‘vertaald’ in 26 processen. Deze processen
zijn systematisch beschreven en worden uitgewerkt in deelplannen.
Dit bevordert een juiste taakafstemming en samenwerking van alle
eenheden in en buiten het rampterrein, ongeacht tot welke
dienst/sector of organisatie zij behoren. Het uitgangspunt is dat
ieder rampscenario een verzameling van processen is. Als nu het
scenario bekend is kunnen de processen die van toepassing zijn op
dit scenario, worden bepaald. De procesgerichte benadering is een
belangrijke schematische manier om structuur aan te brengen in de
bestrijding van rampen en zware ongevallen. De benadering kent
onderstaande kenmerken die in het plan en de deelplannen worden
uitgewerkt: - Per proces wordt een verantwoordelijke dienst of
organisatie aangewezen; - Belangrijke (multidisciplinaire) acties
binnen een bepaald proces kunnen worden aangeduid; - Relaties tussen
de processen worden in kaart gebracht; - Relaties tussen betrokken
diensten en / of organisaties worden inzichtelijk gemaakt; - Per
scenario kan worden bepaald welke processen van toepassing zijn.
Uiteindelijk zal ieder proces worden uitgewerkt in een deelplan
welke door het college van burgemeester en wethouders zal worden
vastgesteld. De deelplannen maken immers onderdeel uit van het plan
crisismanagement van de gemeente. Gemeentelijke
verantwoordelijkheid Het vierde uitgangspunt gaat uit van
de gemeentelijke verantwoordelijkheid inzake rampenbestrijding. De
Wet rampen en zware ongevallen regelt in artikel 11 dat de
burgemeester het opperbevel heeft in geval van een ramp of zwaar
ongeval of van een ernstige vrees voor het ontstaan daarvan. Hierbij
is de burgemeester bevoegd een team van adviseurs rond zich te
verzamelen. De burgemeester bepaalt het beleid na advies van het
Gemeentelijk Beleidsteam. Het Regionaal Operationeel Team voert het
beleid uit van de burgemeester. Hoe ver wordt opgeschaald en hoe
groot de organisatie van adviseurs is, bepaalt burgemeester. De
burgemeester heeft het opperbevel en kan daarop ook worden
aangesproken. Positie en verantwoordelijkheid Openbaar
Ministerie Op verzoek van het Algemeen Bestuur van de
Veiligheidsregio Midden- en West Brabant zal, ter bevordering van de
duidelijkheid over de positie van het Openbaar Ministerie bij
rampenbestrijding en crisisbeheersing, zo spoedig mogelijk een
nadere uitwerking van de afbakening van taken, bevoegdheden en
verantwoordelijkheden aan het plan worden toegevoegd.
Verslaglegging In het Gemeentelijk Beleidsteam dan
wel het Regionale Beleidsteam, het Regionaal Operationeel Team
(ROT), het Commando Plaats Incident, Actiecentra en Opvangcentra zal
alle relevante informatie schriftelijk dienen te worden vastgelegd.
Dit maakt een snel inzicht in de stand van zaken mogelijk. Voorts
kan de vastlegging worden gebruikt voor een grondige en
systematische evaluatie en verantwoording van de rampbestrijding en
de nazorg. De inhoud van de vermelde gegevens is vertrouwelijk en
uitsluitend toegankelijk voor leden van het Beleidsteam en de
operationele (uitvoerende) staven. Het ter beschikking stellen van
gegevens uit de logboeken aan derden geschiedt uitsluitend onder
goedkeuring van de burgemeester. Regels omtrent de wijze van
verslaglegging zijn vastgelegd in een plan verslaglegging ( artikel
3, lid 5 sub o van de Wet rampen en zware ongevallen). 1.2Overzicht hulpverlenende diensten en organisatiesDe kerninstanties die betrokken kunnen zijn bij de bestrijding van
rampen en zware ongevallen, dan wel een dreiging hiervan, zijn de
gemeente, de brandweer, de Geneeskundige Hulp bij Ongevallen en
Rampen (GHOR) en de politie. De procesverantwoordelijkheid is als
volgt over de kerninstanties verspreid:Voorts kunnen bij de bestrijding van rampen en zware ongevallen het
Nederlandse Rode Kruis, particuliere bedrijven, organisaties van
vrijwilligers, waterbeheerders, Rijkswaterstaat en andere
overheidsorganisaties en personen worden betrokken. Al deze
organisaties en personen vallen eveneens onder een van de
hierbovengenoemde processen en werken onder de verantwoordelijkheid
van de betrokken kerninstanties. 1.3Overzicht ramptypenRampen kunnen worden onderverdeeld in ramptypen: beschrijving van
gebeurtenissen en factoren die leiden tot een herkenbaar soort ramp.
De volgende ramptypes worden onderscheiden:1. Luchtvaartongeval 10. Branden in grote gebouwen2. Ongeval op
water 11. Instortingen van grote gebouwen 3. Verkeersongevallen op
land 12. Paniek in menigten 4. Ongeval met brandbare/explosieve stof
13. Grootschalige ordeverstoringen5. Ongeval met giftige stof 14.
Overstroming 6. Kernongeval 15. Natuurbranden 7. Bedreiging
volksgezondheid 16. Extreme weersomstandigheden8. Ziektegolf 17.
Uitval nutsvoorzieningen 9. Ongevallen in tunnels 18. Ramp op
afstandMet deze opsomming van ramptypen is slechts een ruwe indeling
gegeven. De feitelijke situatie tijdens een ramp hangt immers af van
vele en vaak onvoorziene factoren. Voorts is het aantal
mogelijkheden binnen eenzelfde ramptype groot, niet in de laatste
plaats doordat er combinaties van verschillende ramptypen kunnen
optreden. Voor wat betreft de risico-inventarisatie van de gemeente
(artikel 3, lid 3 onder a en b en lid 4 van de Wet rampen en zware
ongevallen) wordt verwezen naar bijlage 5.3.
Rampbestrijdingsplannen Artikel 3 van de Wet rampen
en zware ongevallen regelt dat in elke gemeente door het college van
burgemeester en wethouders een rampenplan moet worden vastgesteld.
De burgemeester stelt voor elke ramp, waarvan de plaats, de aard en
de gevolgen voorzienbaar zijn, een rampbestrijdingsplan vast, waarin
het geheel van bij die ramp te nemen maatregelen is opgenomen (Wet
rampen en zware ongevallen, artikel 4). Rampbestrijdingsplannen
hebben betrekking op concrete rampsituaties. Een
rampbestrijdingsplan is dus een plan met concrete
bestrijdingsmaatregelen, waarbij de coördinatie tussen de
verschillende diensten voorop staat. De uitwerking van het
rampenplan in procesgerichte, scenario-onafhankelijke deelplannen
heeft als voordeel dat niet voor elke situatie, zoals hierboven
beschreven, een apart rampbestrijdingsplan behoeft te worden
vastgesteld. Bij elk op te stellen rampbestrijdingsplan kan immers
voor een niet onaanzienlijk deel worden teruggegrepen op de in
deelplannen uitgewerkte processen. De relevante processen kunnen nu
worden geordend om toegesneden te worden op elke afzonderlijke
situatie. Voor een overzicht van het beleid ten aanzien van het
vaststellen van rampbestrijdingsplannen in de gemeente wordt
verwezen naar bijlage 5.3. 2Leiding en coördinatie2.1Gecoördineerde Regionale Incidentbestrijdings Procedure
(GRIP)Brandweer, gemeenten, GHOR en politie vormen samen de kern van de
rampbestrijdingsorganisaties. Deze organisaties moeten hulp verlenen
bij kleine incidenten tot grote rampen. De betrokken organisaties
dienen hiervoor op te schalen. Het opschalen vereist in principe
duidelijke afspraken omtrent bestuurlijke en operationele leiding en
coördinatie: de Gecoördineerde Regionale Incidentbestrijdings
Procedure (GRIP). De opschaling behoeft niet volgafhankelijk te
zijn, dat wil zeggen dat eerdere GRIP-fases niet eerst doorlopen
behoeven te worden voordat een volgende GRIP-fase kan worden
gestart. Men kan dus gelijk beginnen in een bepaalde GRIP-fase. GRIP
0 (routine, monodisciplinair optreden) De GRIP wordt voorafgegaan
door de normale dagelijkse situatie en werkwijzen, hier aangeduid
als routine. Elke dienst werkt monodisciplinair (volgens eigen
regels en procedures). Het incident is puur lokaal van aard met
enkel een ad hoc coördinatiebehoefte bij de diensten ter plaatse,
ook wel motorkapoverleg genoemd. De voorlichting over het incident
gebeurt door elke dienst afzonderlijk, volgens de eigen procedures.
Per incident is wel een primair verantwoordelijke dienst in het
kader van de voorlichting aangewezen. GRIP 1 (Commando Plaats
Incident) Het incident is lokaal van aard met een duidelijke
coördinatiebehoefte bij de diensten ter plaatse. Daarom wordt het
Commando Plaats Incident (CoPI) opgestart. De diensten werken ter
plaatse van het incident multidisciplinair. De burgemeester wordt
geïnformeerd en kan zonodig gebruik maken van zijn
bevelsbevoegdheden op grond van artikel 172 en 173 van de
Gemeentewet. De voorlichting geschiedt namens alle diensten
gezamenlijk door de communicatieadviseur. Deze adviseur is afkomstig
van de politie organisatie. Een gemeentelijk functionaris wordt
toegevoegd aan het Commando Plaats Incident als adviseur. Deze
functionaris brengt kennis in over de lokale, gemeentelijke
organisatie. GRIP 2 (Regionaal Operationeel Team) Ter plaatse en
door de actiecentra van de operationele diensten en de gemeente
wordt multidisciplinair samengewerkt. De nadruk ligt op het sturen
van de operationele processen ter plaatse van het incident, alsmede
het mogelijke effectgebied, het coördineren van de
informatievoorziening richting de bevolking en het bestuur en de
acties van de actiecentra. Het incident heeft een duidelijke
uitstraling naar de omgeving. Zowel de burgemeester(s) van de
betrokken gemeente(n) als de coördinerend burgemeester worden
geïnformeerd. De burgemeester van de betrokken gemeente kan zonodig
gebruik maken van zijn bevelsbevoegdheden op grond van artikel 172
en 173 van de Gemeentewet. Indien nodig wordt de Commissaris van de
Koningin en/of de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijkrelaties geïnformeerd. GRIP 3 (Gemeentelijk Beleidsteam)
De leidinggevenden ter plaatse adviseren de burgemeester tot het
instellen van een Gemeentelijk Beleidsteam. Dit houdt in dat de
bestuurlijke component wordt opgestart op gemeentelijk niveau, de
voorlichting opgeschaald wordt op gemeentelijk niveau en dat de
leden van het Managementteam van de gemeente bijeen komen. De leden
van het managementteam kunnen deel uitmaken van het Gemeentelijk
Beleidsteam. Coördinatie naar de gemeentelijke organisatie vindt
plaats in het Managementteam onder leiding van de
gemeentesecretaris. De leden van het Managementteam geven
functioneel leiding aan de hoofden actiecentra. De uiteindelijke
eindverantwoordelijke voor de uitvoering van alle processen blijft
de Operationeel Leider. GRIP 4 (Regionaal Beleidsteam) De effecten
van het incident overschrijden de gemeentegrens; dit vraagt om
afstemming tussen de verschillende gemeenten. Meerdere gemeentelijke
beleidsteams kunnen bij het incident betrokken zijn. De bestuurlijke
afstemming geschiedt door de coördinerend burgemeester in het
Regionaal Beleidsteam. De coördinerend burgemeester wordt bijgestaan
door het Regionaal Operationeel Team. 2.2Bestuurlijke coördinatie (ramp of zwaar ongeval in één
gemeente) Sub-paragraaf 2.2.1 Schema: leiding bij een ramp of zwaar ongeval in één
gemeente Sub-paragraaf 2.2.2 BurgemeesterPositie De Wet rampen en zware ongevallen benadrukt
de centrale positie van de burgemeester bij de daadwerkelijke
bestrijding van een ramp. Hij is ingevolge artikel 11 van de Wet
rampen en zware ongevallen belast met het opperbevel bij de
bestrijding van rampen en zware ongevallen en bij het treffen
van maatregelen in geval van ernstige vrees voor het ontstaan
van een ramp. Degenen die aan de bestrijding van rampen en zware
ongevallen deelnemen, staan onder zijn bevel. De burgemeester
laat zich bijstaan door een door hem samengestelde gemeentelijke
rampbestrijdingsorganisatie. Binnen deze organisatie zijn twee
functionele delen te onderscheiden: het beleidsadviserende deel
(Gemeentelijk Beleidsteam) en het uitvoeringscoördinerende en
tevens voorwaardenscheppende deel (Regionaal Operationeel Team).
Verantwoordelijkheid De burgemeester is
politiek-bestuurlijk verantwoordelijk voor de bestrijding van de
ramp of het zware ongeval in de gemeente. Verder zorgt de
burgemeester voor een goede beleidsmatige coördinatie van alle
werkzaamheden of beleidsmatige afstemming tussen allen, die om
welke reden dan ook bij de bestrijding van de ramp of het zware
ongeval is betrokken. De burgemeester dient besluiten tijdens of
na de ramp aan de gemeenteraad te verantwoorden.
Bevoegdheid In geval van oproerige beweging, van
ernstige wanordelijkheden, van een ramp of een zwaar ongeval,
dan wel van ernstige vrees voor het ontstaan daarvan, is de
burgemeester bevoegd alle bevelen te geven die hij ter
handhaving van de openbare orde of ter beperking van gevaar
nodig acht. Daarbij kan van andere dan bij de Grondwet gestelde
voorschriften worden afgeweken (Gemeentewet, artikel 175).
Wanneer een omstandigheid als hierboven beschreven zich voordoet
kan de burgemeester algemeen bindende voorschriften geven die
ter handhaving van de openbare orde of ter beperking van gevaar
nodig zijn. Daarbij kan van andere dan bij de Grondwet gestelde
voorschriften worden afgeweken. De burgemeester maakt deze
voorschriften (noodbevel/noodverordening) bekend op een door hem
te bepalen wijze. De burgemeester brengt de voorschriften zo
spoedig mogelijk ter kennis van de raad, van de Commissaris van
de Koningin en van de Officier van Justitie, hoofd van het
arrondissementsparket (Gemeentewet, artikel 176). Taken
Bestuurlijke leiding De burgemeester stelt prioriteiten en
geeft bestuurlijk en beleidsmatig leiding aan alle
rampbestrijdingsactiviteiten. Daartoe zit hij vergaderingen van
het Gemeentelijk Beleidsteam voor en voorziet in zijn vervanging
op die momenten dat hij niet aanwezig kan zijn bij de
beraadslagingen. De burgemeester ziet er op toe dat er
coördinatie en afstemming is tussen de in te zetten diensten en
geeft daartoe zonodig aanwijzingen aan de Operationeel Leider.
Externe informatievoorziening De burgemeester
draagt er zorg voor dat de bevolking, de hoofdofficier van
justitie, de Commissaris(sen) van de Koningin en de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op passende wijze
informatie wordt verschaft over de oorsprong, de omvang, de
gevolgen van de ramp of het zware ongeval die de bevolking en
het milieu bedreigt of treft, de maatregelen die reeds zijn of
zullen worden getroffen, alsmede over de te volgen gedragslijn
(Wet rampen en zware ongevallen, artikel 11a, lid 1).
Interne informatievoorziening De burgemeester
draagt er zorg voor dat bij de bestrijding van rampen en zware
ongevallen betrokken personen op passende wijze informatie wordt
verschaft over de ramp of het zware ongeval, de risico’s die hun
inzet heeft voor hun gezondheid en de voorzorgsmaatregelen die
in verband daarmee zijn of zullen worden getroffen (Wet rampen
en zware ongevallen, artikel 11a, lid 2). Bijstand
Indien naar het oordeel van de burgemeester bijstand nodig
is van brandweer, politie, GHOR, provinciale diensten,
rijksdiensten en/of militairen vraagt de burgemeester deze
bijstand aan bij de Commissaris van de Koningin in
Noord-Brabant. Afstemming De burgemeester stemt de
hulpverleningsactiviteiten in zijn gemeente af op activiteiten
in andere gemeenten. Evaluatie van de ramp Indien een
ramp of zwaar ongeval heeft plaatsgevonden, draagt het college
van burgemeester en wethouders van de gemeente waar de ramp of
zwaar ongeval zich heeft voorgedaan zorg voor een onderzoek van
de ramp of het zware ongeval en doet het zonodig aanbevelingen
om een soortgelijke ramp of zwaar ongeval voor de toekomst te
voorkomen en de gevolgen daarvan te beperken. Het voorgaande
geldt niet als de Onderzoeksraad voor veiligheid daar onderzoek
naar verricht (artikel 10g Wet rampen en zware ongevallen).
Sub-paragraaf 2.2.3 Gemeentelijk Beleidsteam (GRIP 3)Wie stelt het in? De burgemeester stelt, eventueel op
basis van advies van de diensthoofden en de Operationeel Leider,
het Gemeentelijk Beleidsteam in. Wanneer? Het
Gemeentelijk Beleidsteam wordt bijeen geroepen in geval zich een
ramp en of zwaar ongeval in de gemeente voordoet of in geval van
ernstige vrees voor het ontstaan daarvan. Waar? De
werklocatie van het Gemeentelijk Beleidsteam bevindt zich in een
door de gemeente nader te bepalen locatie. Samenstelling
De aard van de ramp of het zware ongeval is mede bepalend
voor de samenstelling van het Gemeentelijk Beleidsteam. Het team
is een verzameling van deskundigen die de burgemeester adviseren
over het door hem te voeren beleid. Bestuursorganen of
vertegenwoordigers daarvan die eigen wettelijke taken uitvoeren
die in nauw verband staan met de bestrijding van rampen en zware
ongevallen, zoals de officier van justitie, zullen, naast in
voorkomend geval directies van bedrijven, van dit team deel uit
kunnen maken. De burgemeester kan het Gemeentelijk Beleidsteam
permanent of ad hoc naar eigen inzicht uitbreiden. Uitbreiding
van het Gemeentelijk Beleidsteam is afhankelijk van de aard,
plaats en gevolgen van de ramp of het zware ongeval. In veel
gevallen zal de burgemeester met andere gezagdragers willen
overleggen (bijvoorbeeld de hoofdofficier van justitie, de
dijkgraaf, collega-burgemeesters) en relevante adviezen krijgen
van sectorhoofden van de gemeentelijke organisatie. De ambtenaar
openbare orde en veiligheid (AOV) ondersteunt de burgemeester
als procesadviseur. De minimale bezetting van het Gemeentelijk
Beleidsteam ziet er als volgt uit:Bevoegdheid en verantwoordelijkheid Door de
burgemeester vindt beleidsbepaling en besluitvorming plaats. Het
Gemeentelijk Beleidsteam adviseert over prioriteiten met
betrekking tot de uit te voeren processen (zie hoofdstuk 3). De
leden van het team kunnen zich laten ondersteunen door één of
twee (eigen) materiedeskundige medewerkers. De leden van het
Gemeentelijk Beleidsteam zijn verantwoordelijk voor het
organisatorisch, juridisch en bestuurlijk coördineren en juist
formuleren en het, namens de Operationeel Leider, uitdragen van
alle beslissingen en maatregelen op het gebied van bijstand,
vorderingen, noodverordeningen, communicatie en voorlichting.
Taken De samenstelling van het team en de
werklocatie worden bekendgemaakt. De teamleden geven gevraagde
en ongevraagde (tussen de diensten afgestemde) beleidsadviezen
aan de burgemeester, alsmede aan collega-leden. Voorts dragen
zij namens de Operationeel Leider het geformuleerde beleid in
concrete opdrachten aan de eigen diensten uit. De burgemeester
bepaalt welke processen in gang dienen te worden gezet, voor
zover dit nog niet is gebeurd; het Gemeentelijk Beleidsteam
adviseert over de relevante processen. Ondersteuningsgroep
Gemeentelijk Coördinatiecentrum Het Gemeentelijk
Beleidsteam wordt onder andere bijgestaan door een team
medewerkers voor de administratieve, huishoudelijke en
communicatieve ondersteuning, alsmede ondersteuning bij
informatieverwerking. Deze medewerkers zijn organisatorisch
ondergebracht in de gemeentelijke Verbindings- en Ondersteunings
Groep (VOG) Het Gemeentelijk Coördinatiecentrum is gehuisvest in
een nader door de gemeente te bepalen locatie. 2.3Bestuurlijke coördinatie (Ramp of zwaar ongeval in meer dan één
gemeente) Sub-paragraaf 2.3.1 Schema: leiding bij een ramp of zwaar ongeval in meer dan één
gemeente Sub-paragraaf 2.3.2 Coördinerend BurgemeesterDe voorzitter van het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio,
zijnde de burgemeester van de gemeente Tilburg, vervult de
functie van coördinerend burgemeester. Indien deze niet
beschikbaar is of indien zijn gemeente zelf getroffen is door de
crisis, wordt hij vervangen door de plaatsvervangend voorzitter,
zijnde de burgemeester van de gemeente Breda, en de
daaropvolgende plaatsvervangend voorzitter zijnde de
burgemeester van de gemeente Roosendaal. De regeling ten aanzien
van de coördinerend burgemeester wordt vastgelegd in een
convenant. In het convenant wordt onder meer aandacht besteed
aan de rol van de coördinerend burgemeester en de relatie ten
opzichte van de collega burgemeesters. Sub-paragraaf 2.3.3 Regionaal Beleidsteam (GRIP 4)Wie stelt in? De Coördinerend Burgemeester of de
burgemeester stelt op basis van advies van de dienstdoende
Operationeel Leider het Regionaal Beleidsteam in.
Wanneer?Ingeval van een ramp van meer dan
plaatselijke betekenis in meer dan één gemeente of ernstige
vrees voor het ontstaan daarvan. Waar?De Coördinerend
Burgemeester en zijn Regionaal Beleidsteam zijn gevestigd in de
ruimten van het Regionaal Coördinatie Centrum aan de Ringbaan
West 232 te Tilburg. Samenstelling De samenstelling
van het Regionale Beleidsteam is afhankelijk van de aard, de
plaats en de gevolgen van het zware ongeval of de ramp. De
coördinerend burgemeester zal veelvuldig overleggen met de
burgemeesters van de getroffen gemeenten. De minimale bezetting
van het Regionaal Beleidsteam ziet er als volgt uit:Brandweer Regionaal Commandant van DienstPolitie Korpschef GHOR Regionaal Geneeskundig Functionaris van
Dienst (RGF)Gemeente Communicatieadviseur Secretaris
(verslaglegging)Verantwoordelijkheid Onder
voorzitterschap van de coördinerend burgemeester vindt met de
collegaburgemeesters beleidsbepaling en besluitvorming plaats.
Zij stellen de prioriteiten vast met betrekking tot de uit te
voeren processen (zie hoofdstuk 3). Het Regionaal Beleidsteam is
verantwoordelijk voor de coördinatie van het organisatorisch,
juridisch en bestuurlijk juist formuleren en het uitdragen van
alle door de bestuurders genomen beslissingen en maatregelen op
het gebied van bijstand, vorderingen, noodverordeningen,
communicatie en voorlichting in de getroffen gemeenten.
Taken De samenstelling van het Regionaal
Beleidsteam en de werklocatie worden aan de betrokkenen
bekendgemaakt. Het team adviseert de coördinerend burgemeester
en de afzonderlijke burgemeesters aangaande de bestrijding van
rampen en zware ongevallen op strategisch-beleidsmatig niveau.
Voorts vertaalt de Operationeel Leider beleidsbeslissingen in
samenhangende opdrachten voor de uitvoering(scoördinatie) en
draagt deze namens het Regionaal Beleidsteam uit. Daarnaast
stemt het team onder leiding van de coördinerend burgemeester,
de werkzaamheden van de afzonderlijke gemeentelijke actiecentra
op elkaar af en worden praktische voorwaarden geschapen ten
einde alle rampbestrijdingsactiviteiten integraal te kunnen
beheersen. Het Regionaal Beleidsteam adviseert de Coördinerend
Burgemeester inzake de logistieke coördinatie, waaronder
bijstand. De behoefte aan bijstand, die wordt bepaald door het
Regionaal Operationeel Team, wordt door de Operationeel Leider
via het bevoegd gezag (de burgemeester) aangevraagd, voor zover
dit niet op een ander niveau binnen de eigen organisaties kan
plaatsvinden. Ondersteuningsteam Regionaal Coördinatie
Centrum Het Regionaal Beleidsteam wordt bijgestaan
door een team medewerkers voor de administratieve,
huishoudelijke en communicatieve ondersteuning. Sub-paragraaf 2.3.4 Hogere overheden
Provincie (Commissaris van de Koningin)De Commissaris
van de Koningin heeft (op grond van artikel 12 van de
Wet rampen en zware ongevallen) de volgende taken en
bevoegdheden met betrekking tot de openbare orde en
veiligheid:
Coördineren van de bijstandsverlening ingevolge de Wet
rampen en zware ongevallen, Brandweerwet, Politiewet,
Wet geneeskundige hulpverlening bij rampen e.d.;
Het geven van aanwijzingen aan burgemeesters inzake het
te voeren beleid bij de bestrijding van rampen en zware
ongevallen en openbare orde (Politiewet);
Uitvoeren van aanwijzingen van de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties;
Treffen van maatregelen ten behoeve van bijzondere
voorzieningen op grond van de in het provinciaal
coördinatieplan aangegeven specifieke wetten;
Inwinnen van inlichtingen, het informeren van overige
bestuurlijke autoriteiten en/of het voeren van overleg
conform nadere bepalingen;
Bevorderen van afstemming informatieverschaffing en de
inhoud van de te verstrekken informatie;
Houden van toezicht op handhaving openbare orde en
veiligheid;
Het bevorderen van samenwerking;
Het geven van aanwijzingen aan rijksheren
(ambtsinstructie Commissaris van de Koningin). De
Commissaris van de Koningin wordt bijgestaan door de
Provinciale rampenstaf. Deze is gehuisvest in het
Provinciaal Coördinatiecentrum in het Provinciehuis te
‘s-Hertogenbosch. Liaison Afhankelijk van het incident
kan de Commissaris van de Koningin een liaison
afvaardigen naar het Beleidsteam van een gemeente, dan
wel naar het Regionaal Beleidsteam. Het kan ook zo zijn
dat een liaison vanuit een gemeente of Regionaal
Beleidsteam zich bij de Provinciale rampenstaf voegt. B.
Landelijk (Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties) Taken en bevoegdheden De Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties kan van
zijn bevoegdheid gebruik maken in het algemeen belang om
aanwijzingen te geven (aan de Commissaris van de
Koningin) ten aanzien van het voor de bestrijding te
voeren beleid, bijvoorbeeld bij
provinciegrensoverschrijdende incidenten (artikel 13 van
de Wet rampen en zware ongevallen). Overschrijding van
de landsgrens verplicht de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties daarenboven tot overleg met
zijn collega van het betrokken land, alvorens
aanwijzingen te geven aan de Commissaris van de
Koningin. De verplichting van de burgemeester om de
buurgemeenten en de Commissaris van de Koningin te
informeren blijft uiteraard steeds van kracht.
2.4Operationele coördinatie en uitvoering Sub-paragraaf 2.4.1 Operationeel LeiderWie De functie van Operationeel Leider wordt ingevuld
door een officier van de Brandweer (Regionaal Commandant van
Dienst) tenzij de burgemeester anders bepaalt. De burgemeester
heeft namelijk de mogelijkheid om bij bijzondere rampsituaties
een andere functionaris aan te wijzen (Wet rampen en zware
ongevallen, artikel 11, lid 2). In overleg met de vier
hulpverlenende diensten in Midden en West Brabant (brandweer,
gemeenten, GHOR en politie) is de operationele leiding in een
aantal situaties op voorhand reeds voorbereid. Hierbij zijn de
ramptypen uit de Leidraad Maatramp als uitgangspunt gehanteerd.
De leidende organisatie levert zowel een leider CoPI (GRIP 2)
als een Operationeel Leider (GRIP 2, 3, 4). Mocht gaande een
incident de calamiteit overgaan in een ander ramptype, dan wordt
voortgegaan op de ingezette structuur. Bij een samenloop van
ramptypen, is de “bronramp” bepalend voor de toebedeling van het
operationeel leiderschap. Onderstaand zijn de ramptypes opgesomd
en is per ramptype op voorhand aangegeven welke organisatie de
operationele leiding heeft.Ramptype Operationele leiding1 Luchtvaartongeval Brandweer2
Ongeval op water Brandweer3 Verkeersongevallen op het land
Brandweer4 Ongeval met brandbare/explosieve stof in de open
lucht Brandweer5 Ongeval met giftige stof in open lucht
Brandweer6 Kernongeval Brandweer7 Bedreiging volksgezondheid
GHOR8 Ziektegolf GHOR9 Ongevallen in tunnels Brandweer10 Branden
in grote gebouwen Brandweer11 Instorting van grote gebouwen
Brandweer12 Paniek in menigten Politie13 Grootschalige
ordeverstoringen Politie14 Overstromingen Politie15
Natuurbranden Brandweer16 Extreme weersomstandigheden
Brandweer17 Uitval nutsvoorzieningen Politie18 Ramp op afstand
gemeentePositie Naast de bestuurlijke leiding ten aanzien van
de wijze waarop de ramp of het zware ongeval wordt bestreden, is
er de operationele leiding. Met het begrip operationele leiding
wordt aangeduid, dat de Operationeel Leider ten opzichte van de
(Coördinerend) Burgemeester uiteindelijk verantwoordelijk is
voor de wijze waarop de ramp in concreto in onderlinge
samenwerking tussen alle betrokken diensten wordt bestreden. De
burgemeester is eindverantwoordelijk voor de totale
rampenbestrijding. Bevoegdheid en verantwoordelijkheid
De Operationeel Leider is direct verantwoordelijk voor een
gecoördineerde uitvoering van de besluiten van de (Coördinerend)
Burgemeester. Hij heeft de bevoegdheid tot het in opdracht van
de (Coördinerend) Burgemeester geven van bindende aanwijzingen
aan de daartoe aangewezen leidinggevenden van de bij de
bestrijding van rampen en zware ongevallen samenwerkende
zelfstandige diensten. Dit alles zonder daarbij te treden in de
bevoegdheden van deze leidinggevenden van de diensten aangaande
de wijze van uitvoeren van de taken. Deze bepalen wie en wat
concreet ingezet zal worden en op welke wijze dit zal
geschieden. Taken Advisering De Operationeel Leider
adviseert de (Coördinerend) Burgemeester en informeert het
(Gemeentelijk of Regionaal) Beleidsteam gevraagd en ongevraagd
ten aanzien van de rampsituatie omtrent alle taakaspecten van
zijn functie. Hij legt operationele plannen waarvoor een
bestuurlijke beslissing noodzakelijk is, voor aan de
(Coördinerend) Burgemeester. Daartoe neemt hij plaats in het
(gemeentelijk of regionaal) beleidsteam. Operationele
leiding De Operationeel Leider geeft leiding aan het
Regionaal Operationeel Team. Hij vertaalt beleidsbeslissingen
naar operationele opdrachten. Indien de Operationeel Leider
plaats neemt in het Beleidsteam dan zal hij in het Regionaal
Operationeel Team worden vervangen door de plaatsvervangend
Operationeel Leider. Uitvoeringscoördinatie De
Operationeel Leider draagt, namens de (Coördinerend)
Burgemeester, zorg voor een gecoördineerde uitvoering van het
gehele rampbestrijdingsproces: hij zorgt voor afstemming tussen
de optredende disciplines, hij lost gerezen geschillen op of
brengt deze ter kennis van de (Coördinerend) Burgemeester.
Daarnaast zorgt de Operationeel Leider ervoor dat relevante
gegevens worden vastgelegd en ziet er op toe dat regelmatig
voortgangsrapportages worden opgesteld. Sub-paragraaf 2.4.2 Regionaal Operationeel TeamWie stelt in? De dienstdoende leidinggevenden van de
operationele diensten zijn bevoegd het Regionaal Operationeel
Team in te stellen. Wanneer? Het Regionaal
Operationeel Team wordt ingesteld indien de coördinatie van de
uitvoering ter plaatse daartoe aanleiding geeft en tevens
wanneer op grotere afstand ook effecten merkbaar zijn
(effectgebied). Waar? Het Regionaal Operationeel Team
is gevestigd in het Regionaal Coördinatie Centrum aan de
Ringbaan West 232 te Tilburg. Samenstelling Het
Regionaal Operationeel Team bestaan uit vier secties: brandweer,
gemeente, GHOR en politie. Onder de secties functioneren de
diverse actiecentra van de betrokken organisatie. De omvang en
samenstelling van het Regionaal Operationeel Team is niet groter
dan noodzakelijk is voor het adequaat coördineren van de
rampbestrijdingsactiviteiten. Van belang is dat elke
vertegenwoordiger van een deelnemende dienst/organisatie kan
bijdragen aan de noodzakelijke onderlinge afstemming, het eigen
actiecentrum kan aansturen en, indien nodig, bindende
aanwijzingen kan geven aan zijn vertegenwoordiger van de eigen
dienst in een Commando Plaats Incident of (gemeenschappelijk)
actiecentrum. Elke discipline zorgt voor voldoende assistentie
om genomen besluiten te kunnen vastleggen, verwerken en
doorgeven aan vertegenwoordigers van de eigen diensten. Het
Regionaal Operationeel Team functioneert onder leiding van de
Operationeel Leider of zijn vervanger. De kernbezetting bestaat
in ieder geval uit:(plv.) Operationeel Leider Afhankelijk van het ramptype, zie
2.4.1 Brandweer Hoofd officier van dienst brandweer Secretaris
(verslaglegging) Politie Algemeen Commandant
Communicatieadviseur GHORHoofd Sectie GHOR Gemeente Coördinator
crisismanagement (CCM)Verantwoordelijkheid Het Regionaal Operationeel Team
is verantwoordelijk voor de coördinatie van het totale
uitvoeringsproces. Het team vertaalt beleidsbeslissingen in
samenhangende opdrachten ten behoeve van de uitvoering en schept
de praktische voorwaarden teneinde alle
rampbestrijdingsactiviteiten integraal te kunnen beheersen.
Taken Het Regionaal Operationeel Team voorziet de
(Coördinerend) Burgemeester, alsmede de leden van het
(Gemeentelijke of Regionale) Beleidsteam van gevraagde en
ongevraagde adviezen en stelt bij opschaling de behoefte vast en
verdeelt de beschikbare middelen zodanig dat de
rampbestrijdingsactiviteiten daadwerkelijk kunnen worden
uitgevoerd (logistieke coördinatie). De behoefte aan bijstand,
die wordt bepaald door het Regionaal Operationeel Team, wordt
via het bevoegde gezag aangevraagd, voor zover dit niet op een
ander niveau binnen de eigen organisatie kan plaatsvinden. Het
team roept de tot de regio behorende bijstandseenheden op, voor
zover dit niet binnen de eigen organisatie kan gebeuren.
Daarnaast draagt het Regionaal Operationeel Team zorg voor de
voorbereiding van een integraal communicatiestelsel, gericht op
het verzamelen en verstrekken van relevante gegevens
(informatiemanagement) betreffende de rampsituatie en de
rampbestrijding ten behoeve van het (Gemeentelijk of Regionaal)
Beleidsteam en de uitvoeringscoördinatie.
Ondersteuningsgroep Regionaal Operationeel Team Het Regionaal
Operationeel Team wordt onder andere bijgestaan door een team
medewerkers voor de administratieve, huishoudelijke en
communicatieve ondersteuning. Sub-paragraaf 2.4.3 Commando Plaats IncidentWie stelt in? Het Commando Plaats Incident kan worden
ingesteld door de hoogst bevoegde dienstdoende en ter plaatse
zijnde functionaris van de operationele diensten, dan wel
volgens van tevoren ingestelde regelingen. Wanneer?
Het Commando Plaats Incident wordt geformeerd indien de
behoefte bestaat aan operationele leiding ter plaatse van het
incident. Waar De Leider CoPI bepaalt de locatie van
het Commando Plaats Incident. Positie De Leider CoPI
heeft de gebiedsverantwoordelijkheid voor het zo efficiënt en zo
effectief mogelijk bestrijden van de directe gevolgen van het
incident. Het Commando Plaats Incident valt onder het opperbevel
van de burgemeester. Samenstelling Het Commando
Plaats Incident bestaat uit de volgende disciplines:Leider Commando Plaats Incident Afhankelijk van het ramptype,
zie 2.4.1 Brandweer Officier van dienstRegionaal Officier
Gevaarlijke Stoffen Politie Commandant van dienst
Communicatieadviseur GHORCommandant van dienst Gemeente
Coördinator crisismanagement (CCM)Bevoegdheid en verantwoordelijkheid Het Commando
Plaats Incident is verantwoordelijk voor de coördinatie binnen
het rampterrein van alle processen die nodig zijn om de directe
uitwerking van de ramp of het zware ongeval te bestrijden en is
in dat kader bevoegd op de plaats van de ramp of het zware
ongeval alle aanwijzingen en opdrachten voor de uitvoering van
alle werkzaamheden te geven. Taken Het Commando
Plaats Incident voert verkregen opdrachten uit en zorgt voor
directe afstemming tussen de ingezette operationele eenheden. De
Leider Commando Plaats Incident geeft op uitvoerend niveau
leiding aan alle bij het incident betrokken diensten en
organisaties. Sub-paragraaf 2.4.4 ActiecentraWanneer Wanneer de inzet van de diensten meer dan
routinematige ondersteuning nodig maakt besluit een daartoe
aangewezen functionaris dat actiecentra worden ingericht.
Waar Actiecentra zijn primair gevestigd bij de
eigen dienst of sector. Bij rampen of zware ongevallen die de
gemeentegrens overschrijden kan het nodig blijken dat één of
meerdere actiecentra worden gevestigd in het Regionaal
Coördinatie Centrum. Bevoegdheid en
verantwoordelijkheid Het actiecentrum is de plaats van
waaruit een dienst of organisatie(onderdeel) de eigen bijdrage
aan de rampbestrijding regelt. Een actiecentrum is dus evenals
het Commando Plaats Incident activiteitsgericht. In
tegenstelling tot het Commando Plaats Incident is een
actiecentrum echter niet tot een bepaald gebied beperkt: het
werkt aan een bepaalde taak in principe in het totale gebied van
de desbetreffende gemeente(n). Het actiecentrum van de
betreffende dienst wordt aangestuurd door het eigen diensthoofd.
Afstemming tussen de actiecentra van één dienst (zoals bij de
gemeente) kan plaatsvinden in het managementteam van die dienst.
Uiteindelijk staan tijdens rampen en zware ongevallen alle
actiecentra onder leiding van de Operationeel Leider en onder
het opperbevel van de burgemeester (zie het schema van de
rampbestrijdingsorganisatie in hoofdstuk 2.2.1). Taken
De actiecentra zullen naast de reguliere taken ook
ondersteunende taken verrichten voor de bij de ramp- en zwaar
ongevalbestrijding betrokken diensten. Actiecentra rapporteren
aan hun vertegenwoordiger in het Regionaal Operationeel Team.
Daartoe worden in de actiecentra alle relevante gegevens
vastgelegd. Hoe Conform de in het deelplan
vastgelegde afspraken. Crisismanagement bij rampen en zware
ongevallen in één oogopslag3Nieuw Hoofdstuk3.1InleidingIn dit hoofdstuk worden de genoemde processen (zie paragraaf 1.2)
behandeld. Elk proces wordt beschreven volgens eenzelfde opzet. Zo
wordt gekeken wie procesverantwoordelijk is, wat het doel is van het
proces, wat de doelgroep is, welke aandachtspunten van belang zijn
en met welke andere processen het genoemde proces samenhangt.
Hieronder wordt daarop kort ingegaan. Procesverantwoordelijk
Bij elk proces is de daar vermelde procesverantwoordelijke
dienst of organisatie de initiator, coördinator en bewaker van alle
noodzakelijke voorbereiding op en van een juiste en volledige
uitvoering van het proces. Deze dienst of organisatie is
eindverantwoordelijk en dus aanspreekbaar voor het proces, met een
verplichting tot participatie van de vermelde uitvoerenden.
Uitwerking van een proces in deelplannen door de
procesverantwoordelijke gebeurt met inschakeling van en in
samenwerking met de vermelde diensten of sectoren en organisaties.
Doel Bij elke procesbeschrijving wordt kort
aangegeven wat hiermee wordt beoogd. Doelgroep Bij elke
procesbeschrijving is aangewezen voor welke groepen van personen (of
dieren) dit proces van toepassing is, zodat nauwkeuriger gekeken kan
worden welke uitvoeringsactiviteiten van belang zijn en welke
organisaties voor bijstand moeten worden ingeschakeld.
Aandachtspunten Hierbij wordt kort ingegaan op enkele
belangrijke punten die voortvloeien uit de aard van het proces.
Sub-paragraaf 3.1.1 AlarmeringProcesverantwoordelijkBrandweer Midden en West
Brabant. Uitvoering: alle afzonderlijke diensten.
Referentie Wet rampen en zware ongevallen,
artikel 3, lid 5, sub d. Doel Het zorgdragen voor een
snelle alarmering van de onmiddellijk bij de hulpverlening
betrokken organisaties en personen. Doelgroep Zie de
betreffende deelplannen. Aandachtspunten De hoogst
bevoegde leidinggevende van de operationele diensten alarmeert
de burgemeester. De gemeente zorgt zelf voor de verdere interne
alarmering. De Gemeenschappelijke Meldkamer verstrekt de direct
benodigde informatie aan de burgemeester en aan degenen die voor
de coördinatie van de bestrijding van rampen en zware ongevallen
verantwoordelijk zijn. Het college van burgemeester en
wethouders draagt zorg voor het uitwerken van een deelplan
interne alarmering. Sub-paragraaf 3.1.2 Bron- en effectbestrijdingBrandweer Midden en West Brabant Referentie
Brandweerwet 1985. Doel Het voorkomen van uitbreiding
en het terugdringen van de fysische oorzaak en de daarmee
samenhangende fysische effecten van een ramp of een zwaar
ongeval. Doelgroep - Bevolking - Dieren/vee - Het
maatschappelijk leven/industrie - Bij de hulpverlening betrokken
personen Aandachtspunten Onder het proces bron- en
effectbestrijding valt een grote verscheidenheid aan
uitvoeringsactiviteiten. Het college van burgemeester en
wethouders draagt zorg voor het uitwerken van een deelplan bron-
en effectbestrijding. De beschreven ramptypen (zie paragraaf
1.3) zijn een handvat om de belangrijkste bron- en
effectbestrijdingsactiviteiten in beeld te kunnen brengen.
Wanneer bij een bepaald ramptype de bron niet kan worden
bestreden, zoals bij stormbuien, windhozen, extreme sneeuwval of
aardbevingen, is toch in de meeste gevallen effectbestrijding
mogelijk. Zo kunnen secundaire branden worden geblust en dijken
worden gedicht of versterkt. Voor de contacten met
hulppotentieel van derden geldt als uitgangspunt dat zoveel
mogelijk bij de dagelijkse praktijk wordt aangesloten. Dit
betekent onder andere dat de diensten en bedrijven die voor hun
eigen activiteiten reeds contacten met derden onderhouden, dat
ook zoveel mogelijk in de voorbereiding en in de operationele
situatie zullen doen. Wanneer van bestaande contacten geen
sprake is, ligt contact vanuit de meest overeenkomstige
dienst/discipline voor de hand. In overige gevallen is de
brandweer, als procesverantwoordelijke voor de bron- en
effectbestrijding, de aangewezen discipline. Sub-paragraaf 3.1.3 Voorlichting en informatieProcesverantwoordelijkGemeente, Stafbureau, onderdeel
Voorlichting Referentie Wet rampen en zware
ongevallen, artikel 3 lid 5 sub e ; Besluit informatie inzake
rampen. Doel Het bewust geven van hulp door
informatie, gericht op doelgroepen die bedreigd worden of zich
mogelijk bedreigd voelen door een dreigende ramp of een
feitelijke rampsituatie. De volgende voorlichtingsaspecten
dienen te worden behandeld: - Maatregelen die men moet nemen om
de schadelijke gevolgen te beperken; - De te volgen gedragslijn;
- De stand van zaken met betrekking tot voortgang van de
hulpverlening; - Het begeleiden van de terugkeer naar de normale
situatie. Doelgroep - Publiek/(verwanten van)
slachtoffers - Bestuur, hulpverleners/actiecentra
Aandachtspunten De informatie ten behoeve van de
journalistieke berichtgeving door de publiciteitsmedia geschiedt
in een daartoe ingericht perscentrum. De informatie geschiedt
uitsluitend door of in opdracht van de burgemeester en wordt
zonodig afgestemd op de voorlichting door provincie en/of
rijksoverheid. De informatievoorziening aan bevolking, pers en
bij de hulpverlening betrokken dien-sten en organisaties zal zo
goed mogelijk geschieden volgens het door de burgemees-ter en
wethouders vastgestelde deelplan Voorlichting in
crisissituaties, waarin de wijze waarop en de uitvoering zijn
aangegeven. Informatiebronnen en gebruikers kunnen als volgt in
beeld worden gebracht: Sub-paragraaf 3.1.4 Waarschuwen van de bevolkingProcesverantwoordelijkBrandweer Midden en West
Brabant Referentie Wet rampen en zware ongevallen,
artikel 3 lid 5 sub e; Brandweerwet 1985, artikel 4, lid 1.
Doel Het attent maken van de bevolking op een
acuut ontstane dreiging of feitelijke rampsituatie met als doel
zodanige gedragsveranderingen teweeg te brengen dat materiële en
immateriële schade zoveel mogelijk wordt beperkt. Doelgroep
Bevolking van het bedreigde gebied Aandachtspunten
In het kader van de preventieve voorlichting met
betrekking tot rampsituaties draagt burgemeester en wethouders
zorg voor informatie aan de bevolking over de voorbereiding op
de bestrijding van rampen en zware ongevallen, het gebruik van
waarschuwingssignalen en de actie(s) die daarop moeten worden
genomen. Tijdens de acute fase wordt de beslissing tot het
waarschuwen van de bevolking en het informeren over de situatie
genomen door de burgemeester, die de Commissaris(sen) van de
Koningin en collegae van buurgemeenten hiervan in kennis stelt.
Door het Regionaal Operationeel Team zal het te waarschuwen
gebied worden vastgesteld. Voor het waarschuwen wordt gebruik
gemaakt van het sirenenet. Als aanvulling hierop kan worden
gedacht aan: - Het gebruik van geluidswagens (met vastgestelde
tekst); - Onderbreken van uitzendingen van landelijke, regionale
en/of lokale omroepen; - Uitdelen van vlugschriften; -
Waarschuwen bij strategisch belangrijke instanties. In gevallen
van onverwijlde spoed is de Commandant van de Brandweer Midden
en West Brabant bevoegd op eigen gezag de bevolking door middel
van sirenes te waarschuwen en een eerste gedragsadvies via
Omroep Brabant te verspreiden. Hiervan wordt de burgemeester
terstond in kennis gesteld. Waarschuwing van de bevolking zal
primair geschieden door de Brandweer Midden en West Brabant,
volgens het daartoe door het college van burgemeester en
wethouders vastgestelde deelplan Waarschuwen van de bevolking,
waarin de wijze van uitvoering is aangegeven. Hierbij wordt
rekening gehouden met de aanwezigheid van buitenlanders
(tolken), recreanten en mindervaliden (gehoorgestoorden).
Afstemming vindt plaats met de informatievoorziening aan de
bevolking en de pers, zoals beschreven in het daartoe door het
college van burgemeester en wethouders vastgestelde deelplan
Voorlichting in crisissituaties. Sub-paragraaf 3.1.5 Ontruimen en evacuerenProcesverantwoordelijk Politie Midden en West Brabant
Referentie Wet rampen en zware ongevallen,
artikel 3, lid 5, sub f; noodverordeningen. Doel
Ontruimen: Het voor een korte tijd, op advies van de
parate diensten, hun verblijfplaats doen verlaten, ten einde de
mogelijke schadelijke gevolgen van een ramp of een zwaar ongeval
(of dreiging daarvan) voor de betrokkenen zoveel mogelijk te
voorkomen, dan wel te beperken. EvacuerenHet op last
van de overheid verplaatsen van groepen personen, ten einde de
mogelijke schadelijke gevolgen van een ramp of een zwaar ongeval
(of dreiging daarvan) zoveel mogelijk te voorkomen, dan wel te
beperken. Doelgroep - Alle personen die in het
bedreigde gebied verblijven - Dieren/vee - Bijzondere
(kunst)objecten die zich in het bedreigde gebied bevinden
Aandachtspunten De verplaatsing van personen
binnen de gemeente geschiedt onder verantwoordelijkheid van de
burgemeester. Verplaatsing van personen buiten de gemeente
geschiedt eerst na verkregen toestemming van de Commissaris van
de Koningin, eveneens onder verantwoordelijkheid van de
burgemeester. Van verplaatsing van personen buiten de gemeente
worden de burgemeesters van de doorvoer- en opnemingsgemeenten
tijdig ingelicht. De bevolking zal door middel van berichtgeving
via radio en/of televisie op de hoogte worden gebracht tot het
besluit van evacuatie waarbij duidelijk zal worden aangegeven: -
Evacuatiegebied; - Wijze van evacuatie (ontruiming, transport,
routering, etc.); - Tijdstip van start evacuatie; -
Opvanglocatie(s). Het college van burgemeester en wethouders
draagt zorg voor de uitwerking van de verplaatsing van de
bevolking in een deelplan Ontruimen en evacueren, waarin is
voorzien in de personele bezetting, alsmede de wijze waarop en
de uitvoering zijn aangegeven. Het college van burgemeester en
wethouders houdt daarbij rekening met het feit dat de gemeente
als doorvoer-, afvoer- of opnemingsgemeente kan fungeren. Voor
personen die niet op korte en middellange termijn kunnen
terugkeren naar het ontruimde gebied zal voor (tijdelijke)
herhuisvesting worden zorggedragen. De overheid begeleidt
zelfredzaamheid; specifieke groepen niet-zelfredzamen worden bij
evacuatie ondersteund (ziekenhuizen, verzorgingstehuizen, e.d.).
Sub-paragraaf 3.1.6 Afzetten en afschermenProcesverantwoordelijk Politie Midden en West Brabant
Referentie Politiewet 1993. Doel Het
afzetten van wegen en/of het afschermen van objecten en
terreinen met als doel zorgdragen voor ongestoorde
rampbestrijdings- en hulpverleningsactiviteiten. Doelgroep
- Bevolking - Bij de hulpverleningsactiviteiten betrokken
personen Aandachtspunten De taken en de opschaling
van de inzet van de politie bepalen zich onder andere tot ‘hulp
verlenen aan hen die deze behoeven’, het zich
voorwaardenscheppend opstellen ten behoeve van de andere
hulpdiensten en het toezicht op in- en uitgaand verkeer, met
dien verstande dat uitgaand verkeer vrije doorgang heeft en
binnenkomend verkeer wordt gecontroleerd op de noodzaak tot
toegang. Afzetten en het bewaken van het rampterrein zal zeer
snel dienen te geschieden, o.a. in verband met sporenonderzoek.
De toegangscontrole moet strak zijn en duidelijk zijn geregeld.
Op het rampterrein wordt het gebied, waarbinnen sprake is van
intensieve hulpverlening, het hulpverleningsgebied genoemd. Dit
gebied is door de binnengrensrampterrein afgebakend van de rest
van het rampterrein. Vanuit een gebied rond het
hulpverleningsgebied wordt de hulpverlening intensief
ondersteund: het ondersteuningsgebied. In dit gebied moet zonder
gevaar kunnen worden opgetreden. De omvang van het
ondersteuningsgebied wordt vooral bepaald door de
manoeuvreerruimte die de eenheden nodig hebben om hun taken uit
te voeren. Het hulpverleningsgebied en het ondersteuningsgebied
vormen samen het rampterrein. Dit terrein moet afgeschermd zijn
van de omgeving. Dat vereist een duidelijke grens: de
buitengrens-rampterrein. Het kan voor het optreden van de
politie nodig zijn de toegang tot het rampterrein af te zetten
ruim voor de afscherming daarvan plaatsvindt. Daartoe kan rond
het rampterrein een veiligheidszone worden ingesteld waarbinnen
het optreden, evenals in het ondersteuningsgebied, veilig kan
plaatsvinden. Deze zone vormt dan een buffer tussen het
rampterrein en de verdere omgeving om adequaat herstel van de
openbare veiligheid op het rampterrein veilig te stellen. Naast
het verkeer over de weg zal er in het door het college van
burgemeester en wethouders vastgestelde deelplan ook aandacht
dienen te worden besteed aan water-, spoorweg- en luchtverkeer.
Sub-paragraaf 3.1.7 Verkeer regelenProcesverantwoordelijk Politie Midden en West Brabant
Referentie Politiewet 1993. Doel Het
voorkomen, dan wel oplossen van verkeersopstoppingen of
-stremmingen, zowel binnen als buiten rampterrein. Dit geldt
zeker wanneer verkeersproblemen leiden tot onveilige situaties
of tot stagnatie van de bestrijding van rampen en zware
ongevallen. Doelgroep - Bij de hulpverlening
betrokken personen - Bevolking - Overige belanghebbenden
Aandachtspunten In geval de normale gang van het
verkeer door de ramp of het zware ongeval ingrijpend wordt
verstoord, zal omleiding van het verkeer noodzakelijk zijn. Bij
vergroting van de inzet van hulpverlenende diensten, zullen
ontsnappingsroutes/vluchtwegen voor verkeer van de plaats van
het incident bewerkstelligd moeten worden. Het is van belang
grote stromen verkeer in een zo vroeg mogelijk stadium weg te
houden van het rampterrein en de aan- en afvoerroutes. Daartoe
dient zo snel mogelijk een verkeerscirculatieplan te worden
opgesteld. Naast het regelen van verkeersstromen over de weg zal
ook aandacht dienen te worden besteed aan water-, spoorweg- en
luchtverkeer. Bij afzetten/afschermen, alsmede bij maatregelen
om het verkeer te regelen, zal de politie in contact treden met
het Actiecentrum Voorlichting om het publiek van informatie te
voorzien. Het college van burgemeester en wethouders draagt er
zorg voor dat de maatregelen met betrekking tot
afzetten/afschermen worden vastgelegd in een deelplan. Sub-paragraaf 3.1.8 Handhaven rechtsordeProcesverantwoordelijk Politie Midden en West Brabant
Referentie Politiewet 1993. Doel Het,
in ondergeschiktheid aan het bevoegd gezag en in overeenstemming
met de rechtsregels, ervoor zorgdragen dat de openbare orde en
de rechtsorde daadwerkelijk worden gehandhaafd en dat hulp wordt
verleend aan hen die dat behoeven. Doelgroep Alle
personen in het bedreigde gebied Aandachtspunten Het
begrip handhaving van de rechtsorde valt uiteen in twee
onderling samenhangende onderdelen: het handhaven van de
openbare orde en de strafrechtelijke handhaving van de
rechtsorde. Bij het handhaven van de openbare orde en bij de
hulpverlening staat de politie onder gezag van de burgemeester.
Onder handhaving van de openbare orde wordt verstaan de zorg
voor de naleving van regels, bij niet naleving waarvan de orde
en rust in het openbare leven wordt verstoord. De handhaving van
de openbare orde omvat zowel de daadwerkelijke voorkoming en
beëindiging van zich concreet voordoende of dreigende
verstoringen van de openbare orde, als de algemene, bestuurlijke
voorkoming van strafbare feiten die invloed hebben op de orde en
rust in de gemeente. Wanneer de politie optreedt in het kader
van de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde, is de
officier van justitie het bevoegd gezag. De strafrechtelijke
handhaving van de rechtsorde omvat de daadwerkelijke voorkoming,
opsporing, beëindiging, vervolging en berechting van strafbare
feiten. Voor een goede beleidsafstemming is het driehoeksoverleg
de aangewezen plaats. Bij het overschrijden van een gemeente- of
arrondissementsgrens kan nader overleg tussen commissaris van de
koningin en de procureur-generaal nodig zijn. De taak
‘hulpverlening aan degenen die deze behoeven’ moet in samenhang
worden gezien met de opdracht aan de politie de rechtsorde te
handhaven, de daaruit voortvloeiende aanwezigheid en
bereikbaarheid van de politie en het vertrouwen dat de burger,
zeker ten tijde van rampsituaties, in de politie stelt. Met deze
taak wordt bedoeld dat ieder die daadwerkelijk hulp behoeft in
eerste en in laatste instantie een beroep kan doen op de
politie, indien en zolang andere hulpverleningsfaciliteiten
ontbreken. Bovenstaande aandachtspunten worden vastgelegd in een
door het college van burgemeester en wethouders vastgestelde
deelplan. Sub-paragraaf 3.1.9 Ontsmetten van mens en dierProcesverantwoordelijk Brandweer Midden en West
Brabant Referentie Brandweerwet 1985, artikel 4, lid
1, sub g. Doel Het zo snel mogelijk ontsmetten van
mens en dier om de gevolgen van chemische, biologische en/of
radioactieve besmetting (inwendig, en/of uitwendig) te
voorkomen, dan wel te beperken. Doelgroep Bij de
hulpverlening betrokken personen Bevolking Dieren/vee
Aandachtspunten In eerste instantie is er keuze tussen twee
wijzen van ontsmetten. De bevolking wordt geadviseerd zich thuis
te douchen en de kleren/woonomgeving te reinigen (bij lichte
besmetting). Voordeel: - (Collectieve) voorlichting
volstaat. Nadeel:- Het risico van voortduring/uitbreiding van de
besmetting is reëel aanwezig.Daarnaast is het mogelijk dat georganiseerde ontsmetting in
ontsmettingscentra plaatsvindt (bij hogere besmettingsniveaus).
Voordelen:- De mate van individuele besmetting
kan beter worden vastgesteld; - De (beperkt) aanwezige middelen
kunnen efficiënt worden ingezet; - Verdere verspreiding van de
besmetting kan beter worden tegengegaan; - Aan individuele
zorgbehoeften kan beter worden tegemoetgekomen, variërend van
huisvesting tot psychosociale nazorg.Nadelen:-
Vereist een omvangrijke organisatie; - Het collectieve karakter
kan weerstand oproepen. Inwendige ontsmetting van mensen is een
vorm van medisch-inhoudelijk handelen. Bij inwendige ontsmetting
van gewonden staat de medische hulpverlening op de eerste
plaats. Rekening zal worden gehouden met ontsmetting van
persoonlijke bezittingen, huisdieren en andere zaken van
gevoelswaarde. Voorts zal rekening worden gehouden met de opvang
en afvoer van afvalproducten t.g.v. de ontsmetting. Bovenstaande
zal worden vastgelegd in een door het college van burgemeester
en wethouders vastgestelde deelplan. Sub-paragraaf 3.1.10 Ontsmetten van voertuigen en infrastructuurProcesverantwoordelijk Brandweer Midden en West
Brabant Referentie Brandweerwet 1985, artikel 4, lid
1, sub g. Doel Het voorkomen van uitbreiding van
radioactieve, chemische en/of biologische besmetting, alsmede
het in stand houden van de hulpverleningsketen naar en van het
ongevals-/ rampterrein. Doelgroep Bij de
hulpverlening betrokken hulpverleningsmaterieel Indien mogelijk,
het ontsmetten van infrastructuur ter plaatse van het brongebied
Aandachtspunten Bij ontsmetten van voertuigen
kunnen ‘wasstraten’ of vergelijkbare voorzieningen wor-den
aangebracht. Ontsmettingslocaties voor hulpverleningsmaterieel
bevinden zich op c.q. vanaf de uit-gangsstelling tot in het
rampterrein. Besmetting van personen, voertuigen en materieel
kan bij lokale problemen soms wor-den beperkt door de
‘infrastructuur’ te ontsmetten. Voor zover dit kan plaatsvinden
tij-dens de fase waarin de hulpverlening aan mensen in het
besmette gebied nog plaats-vindt, gaat de hoogste prioriteit uit
naar aan- en afvoerwegen, alsmede naar knooppun-ten en locaties
waarvan de hulpverlening gebruik maakt. Bij ontsmetting met
water ontstaat het probleem van besmet afvalwater. Dit moet
zo-veel mogelijk worden opgevangen c.q. weggehouden worden van
riolering, bodem en oppervlaktewater. Bij een radiologisch
ongeval met een kernenergiecentrale zal de burgemeester, zo
mogelijk vóór de lozing van radioactief materiaal, direct tot
preventieve beschermende maatregelen besluiten. Zodra het
Ministerieel Beleidsteam bijeen is gekomen zal dit team de
eindverantwoordelijkheid voor de bestuurlijke coördinatie op
zich nemen. Het college van burgemeester en wethouders draagt
zorg voor het uitwerken van het deelproces ontsmetten van
voertuigen en infrastructuur in een deelplan. Sub-paragraaf 3.1.11 Milieu en Inzamelen besmette warenProcesverantwoordelijk Gemeente, sector Grondgebied,
afdeling VROM Doel Het zorgen voor de kwaliteit en
handhaving van het milieu en het voorkomen van verdere
besmetting. Referentie Wet milieubeheer, Wet
bodembescherming, Wet verontreiniging oppervlaktewateren.
Doelgroep - Bevolking - (Agrarische) bedrijven -
Winkeliers - Bij de hulpverlening betrokken
personen/organisaties (w.o. de afdeling milieu van de politie,
vanwege het strafrechtelijk onderzoek) - Diensten/organisaties
die werkzaam zijn op het gebied van de voedsel- en
drinkwaterproductie en -distributie. Aandachtspunten
In eerste instantie melden de eenheden die zijn ingezet,
reeds bij een vermoeden van besmette waren, dit aan de Inspectie
voor de Gezondheidsbescherming (=Keuringsdienst van Waren).
Inzameling van besmette waren is voornamelijk een logistiek
proces voor de bescherming van de volksgezondheid. Indien het
besluit is genomen om besmette waren in te zamelen kan worden
gekozen voor het inleveren van waren door het publiek op
bepaalde punten. Ook is het mogelijk dat opsporingsambtenaren
van de Inspectie voor de Gezondheidsbescherming overgaan tot
gerichte inbeslagneming. Bij incidenten met lokale of regionale
oorsprong en uitstraling, valt het proces onder de
verantwoordelijkheid van de lokale overheid/overheden. Bij
incidenten met een oorsprong buiten het lokale/regionale gebied
en met provinciale, nationale of internationale uitstraling,
valt het proces onder verantwoordelijkheid van de centrale
overheid, met participatie door de lokale overheden. Om het
milieu op een juiste en zo volledig mogelijke wijze te
beschermen wordt van de (eerstelijns)eenheden verwacht dat zij
milieubeperkende maatregelen treffen en contact zoeken met
milieudeskundigen. Het college van burgemeester en wethouders
draagt er zorg voor dat de uitwerking van het proces milieu en
inzamelen van besmette waren wordt vastgelegd in een deelplan.
Volgens de Wet Milieubeheer dienen bedrijven aan het bevoegd
gezag een vergunning te vragen om hun activiteiten te mogen
uitoefenen. Bij de vergunningverlening worden voorschriften
gesteld waar het bedrijf zich aan moet houden. Het bevoegd gezag
dat de vergunning verleent is er ook verantwoordelijk voor dat
de wet en de vergunningsvoorschriften worden nageleefd. Om de
handhavingstaak uit te voeren kan het bevoegd gezag gebruik
maken van bestuursrechtelijke- en strafrechtelijke sancties.
Sub-paragraaf 3.1.12 Openbare Gezondheidszorg bij Ongevallen en
Rampen(OGOR)Procesverantwoordelijke GHOR Midden en West Brabant
Doel Het voorkomen of wegnemen van de bedreiging
van de volksgezondheid (onder andere door besmetting en
ziekten), door het geven van adviezen, voorlichting of het
verstrekken van medicatie. Referentie Wet op de
collectieve preventie volksgezondheid; Wet bestrijding
infectieziekten en opsporing van ziekteoorzaken; Kwaliteitswet
zorginstellingen. Doelgroep - Bevolking - Bij de hulpverlening
betrokken personen Aandachtspunten Het college van
burgemeester en wethouders draagt zorg voor het uitwerken in een
deelplan waarin aandacht is voor het vaststellen van de aard,
omvang en graad van de bedreigingen en eventuele besmettingen.
Informeren/voorlichten over te nemen (preventieve) medisch
milieukundige maatregelen van bestuur, bevolking en
hulpverleners. Verstrekken van collectieve, preventieve
(profylactische) medicatie. Sub-paragraaf 3.1.13 Geneeskundige hulpverlening bij Ongevallen en Rampen
(somatisch)Procesverantwoordelijk GHOR Midden en West Brabant
Referentie Wet rampen en zware ongevallen,
artikel 3, lid 5, sub g; Wet geneeskundige hulpverlening bij
rampen; Wet ambulancevervoer; Kwaliteitswet zorginstellingen;
Wet beroepen individuele gezondheidszorg. Doel Het
garanderen van snelle en hoogwaardige geneeskundige hulp direct
na het ontstaan van een ramp of een zwaar ongeval. Het gaat hier
om een keten van samenhangende en georganiseerde medische en
paramedische handelingen, vanaf het opsporen van gewonden,
eerste hulp, het stabiliseren, vervoersgereed maken en het
transport naar een ziekenhuis of behandelcentrum met als
uiteindelijk doel het minimaliseren van ziektelast en sterfte
van slachtoffers. Doelgroep Gewonde (ambulante)
slachtoffers Aandachtspunten Allen die aan de civiele
geneeskundige hulpverlening op het rampterrein deelnemen staan
onder de operationele leiding van de Regionaal Geneeskundig
Functionaris (en dus uiteindelijk onder die van de Operationeel
Leider). In de geneeskundige hulpverleningsketen worden
onderscheiden: - Reddingscapaciteit: aantal gewonden dat per uur
kan worden bevrijd/geborgen. - Eerste Hulpcapaciteit: aantal
gewonden dat per uur de benodigde geneeskundige hulp kan worden
verleend, inclusief vervoersgereed maken. - Medische
transportcapaciteit: aantal gewonden dat per uur op geschikte
wijze kan worden vervoerd. - Medische Behandelcapaciteit: aantal
gewonden dat per uur volgens de geldende medische inzichten in
een ziekenhuis kan worden behandeld. Indien sprake is van een
groot aantal gewonden, wordt een onderscheid gemaakt tussen een
hoofd- en een nevenketen. De hoofdketen is gericht op gewonden
die wegens de ernst van hun verwondingen zo snel mogelijk in een
ziekenhuis moeten worden opgenomen. De nevenketen, indien
aanwezig, is bedoeld voor (ambulante) gewonden die in een
behandelcentrum kunnen worden geholpen om vervolgens naar huis
terug te keren of om te worden opgevangen in een opvangcentrum.
Naarmate het gewondenvervoer grootschaliger wordt ontstaat de
behoefte, naast coordinatie door de Gemeenschappelijke
Meldkamer, aan een vooruitgeschoven post ter plaatse, een
ambulancestation (Ambustat). Bovenstaande wordt vastgelegd in
een door het college van burgemeester en wethouders vastgestelde
deelplan. Sub-paragraaf 3.1.14 Opvang en Verzorging en voorzien in primaire
levensbe-hoeftenProcesverantwoordelijk Gemeente, sector Inwoners
Referentie Wet rampen en zware ongevallen,
artikel 3, lid 5, sub h en j. Doel - Het opvangen en
verzorgen van daklozen, evacués en behandelde gewonden,
inclusief dieren, voor de periode dat de getroffenen nog niet
naar hun huizen kunnen terugkeren. - Het voorzien in
(tijdelijke) huisvesting, voedsel/drinken, kleding en
dergelijke. Doelgroep - (Licht) gewonden -
Daklozen/evacués - Dieren Aandachtspunten Het college
van burgemeester en wethouders draagt zorg voor het uitwerken
van een deelplan waarin in aandacht wordt besteed aan de
volgende aandachtspunten. Op het rampterrein wordt een
onderscheid gemaakt tussen gewonden die verder moeten worden
behandeld in een ziekenhuis en gewonden die na behandeling naar
een opvangcentrum, dan wel naar huis kunnen terugkeren. De
burgemeester draagt er zorg voor dat de gewonden/slachtoffers
die niet gehospitaliseerd behoeven te worden, het rampterrein zo
spoedig mogelijk kunnen verlaten of daarvan worden afgevoerd en
worden ondergebracht in opvangcentra. Het opvangen en verzorgen
van daklozen, evacués, behandelde gewonden en dieren/ vee zal zo
goed mogelijk geschieden volgens het door de burgemeester en
wethouders vastgestelde deelplan Opvang en verzorging en
voorzien in primaire levensbehoeften, waarin de wijze waarop en
de uitvoering zijn aangegeven. Deze bedoelde verplaatsingen
worden direct aan het Centraal Registratie- en Informatiebureau
(CRIB) gemeld (zie proces 15). Bij de zorg voor de
nutsvoorzieningen is het uitgangspunt dat deze zorg zo lang
mogelijk berust bij de nutsbedrijven. Deze hebben daartoe
beschermingsplannen opgesteld. De distributie van levensmiddelen
en maaltijden vindt plaats in uitdeellokalen. De distributie kan
ook plaatsvinden in opvangcentra. Voor het bereiden van
maaltijden worden instellingen met groot keukenvermogen
ingeschakeld (restaurants, bejaarden- en verzorgingstehuizen,
bedrijven, etc.). In tweede instantie wordt gezocht naar
terugkeer naar een zo normaal mogelijke situatie, onderkomen bij
familie/vrienden, in hotels, noodonderkomens of ter beschikking
gestelde woningen. In buitengewone omstandigheden kan de
Minister van Economische Zaken besluiten om
distributiemaatregelen af te kondigen. Ten aanzien van de
drinkwatervoorziening kan gebruik worden gemaakt van de
maatregelen die in het kader van de nooddrinkwatervoorziening
zijn getroffen. Sub-paragraaf 3.1.15 Registreren van slachtoffersProcesverantwoordelijk Gemeente, sector Inwoners
Referentie Wet rampen en zware ongevallen,
artikel 3, lid 5, sub n. Doel Het verzamelen,
groeperen en verifiëren van informatie over slachtoffers,
alsmede het verstrekken van algemene informatie aan de
(Coördinerend) Burgemeester en het Gemeentelijk (of Regionaal)
Beleidsteam. Via dit team komt deze informatie beschikbaar voor
het actiecentrum voorlichting ten behoeve van het publiek en de
pers en zij die bij de hulpverlening zijn betrokken.
Doelgroep - Familie/relaties van slachtoffers -
(Overheids)organisaties Aandachtspunten Het Centraal
Registratie- en Informatiebureau (CRIB) is belast met: - Het
verzamelen en registreren van alle van belang zijnde gegevens
over slachtoffers (doden, gewonden, vermisten, verplaatsten en
daklozen); - Het verifiëren van deze gegevens in de
bevolkingsadministratie; - Het informeren van verwanten van
slachtoffers; Het verschaffen van inlichtingen aan de
(Coördinerend) Burgemeester, het Gemeentelijk Beleidsteam (bij
een calamiteit/ramp in één gemeente) dan wel het Regionaal
Beleidsteam (bij een ramp in meer dan één gemeente) en op
aanwijzing of vanwege de (Coördinerend) Burgemeester, aan andere
instanties; Het Centraal Registratie en Informatiebureau zal bij
voorkeur in een locatie in de directe nabijheid van en met een
directe verbinding naar de bevolkingsadministratie worden
gehuisvest. Het college van burgemeester en wethouders draagt
zorg voor de uitwerking in een deelplan Registreren van
slachtoffers, waarin is voorzien in de werkwijze, personele
bezetting, alsmede de inrichting van het Centraal Registratie en
Informatiebureau. Registratieplaatsen De
registratieplaatsen kunnen op de volgende manier in beeld worden
gebracht: Sub-paragraaf 3.1.16 Identificeren van overleden slachtoffersProcesverantwoordelijk olitie Midden en West Brabant
Referentie Politiewet 1993. Doel Het
vaststellen van de identiteit van de overleden slachtoffers.
Doelgroep • Familie/relaties van overleden
slachtoffers • Officier van Justitie • CRIB (Centraal
Registratie- en Informatiebureau) • Actiecentrum Voorlichting
Aandachtspunten Het college van burgemeester en
wethouders draagt zorg voor het vaststellen van een deelplan
waarin de onderstaande aandachtspunten zijn opgenomen. Vanaf het
rampterrein worden de overledenen voor identificatie, lijkschouw
en kisting naar de morgue overgebracht. De identificatie
geschiedt door de politie onder verantwoordelijkheid van het
Openbaar Ministerie. Vanaf de morgue worden de overledenen
vervoerd naar de chapelle ardente, waar zij worden opgebaard.
Het is van belang de plaats van lichamen en voorwerpen
nauwkeurig vast te stellen en te registreren. Nader justitieel
onderzoek kan dit vereisen. De registratie kan echter
conflicteren met de daadwerkelijke rampbestrijding door onder
andere de veiligheidsvoorschriften die bij de redding gelden, de
omvang van de ramp de risico’s, het besmettingsgevaar, en
dergelijke. Identificatie is een taak van de politie. Bij
massa-identificatie of wanneer slachtoffers van een ramp of
zwaar ongeval moeilijk zijn te identificeren kan gebruik worden
gemaakt van het Rampen Identificatie Team (RIT) van het Korps
Landelijke Politiediensten. Het Rampen Identificatie Team
beschikt over technische middelen die niet in elke regio
aanwezig zijn. De leider van de bergingsploeg van het Rampen
Identificatie Team bezit de kwaliteit van Hulpofficier van
Justitie, waardoor het noodzakelijke vervoer van stoffelijke
overschotten (gebonden aan regels van de Wet op de
Lijkbezorging) op elk gewenst moment in de loop van het proces
kan plaatsvinden. Slachtoffers worden naar een plaats buiten het
rampterrein gebracht ter identificatie (morgue). Daarna worden
de overleden slachtoffers naar een plaats gebracht waar zij
kunnen worden opgebaard (chapelle ardente). De politie
informeert de burgemeester zo snel mogelijk met betrekking tot
de namen van de slachtoffers (ten behoeve van de voorlichting).
Het vrijgeven van namen van overleden slachtoffers gebeurt niet
dan nadat de familie van de slachtoffers is geïnformeerd. Sub-paragraaf 3.1.17 UitvaartverzorgingProcesverantwoordelijk Gemeente, sector Inwoners
Referentie Wet op de lijkbezorging. Doel
Het garanderen dat (grote aantallen) overleden
slachtoffers op zorgvuldige wijze ter aarde worden besteld,
ondanks tijdsdruk, gebrek aan begraafmogelijkheden en gevaren
voor de volksgezondheid. Doelgroep Familie/relaties
van de overleden slachtoffers Aandachtspunten Waar
mogelijk wordt de normale gang van zaken gevolgd, namelijk dat
de uitvaartverzorging wordt overgelaten aan de nabestaanden.
Slechts wanneer dit niet mogelijk is (door te grote aantallen of
een gevaar voor de gezondheid) zal de uitvaartverzorging
collectief plaatsvinden. Bij bepaalde ramptypen, bijvoorbeeld
bij epidemieën, kan uit medisch hygiënische overwegingen worden
gekozen voor lijkverbranding. Waar mogelijk houdt men rekening
met de wens van de overledene. Een codicil bezit echter geen
rechtskracht. In rampsituaties zal hier veelal dan ook geen
rekening mee kunnen worden gehouden. Op basis van de Wet op de
Lijkbezorging is overleg tussen de burgemeester en de officier
van justitie noodzakelijk. In het kader van de nazorg voor de
nabestaanden kan het van groot belang zijn dat de overheid een
algemene rouwdienst organiseert. Bovenstaande aandachtspunten
worden in een door het college van burgemeester en wethouders
vastgesteld deelplan nader uitgewerkt. Sub-paragraaf 3.1.18 Waarnemen en metenProcesverantwoordelijk Brandweer Midden en West
Brabant Referentie Brandweerwet 1985, artikel 4
Doel Het verkennen, georganiseerd verzamelen en
analyseren van (meet)gegevens en monsters over de aard, ernst en
omvang van een gevaarstoestand, om beslissingen over de
veiligheid van de bevolking en de hulpverleners te kunnen nemen.
Doelgroep - Bevolking - Bij de hulpverlening
betrokken organisaties en personen Aandachtspunten
Een regionaal gasmeetplan, welke onderdeel uitmaakt van
het door het college van burgemeester en wethouders vastgestelde
deelplan, is één van de onderdelen van de regionale
Waarschuwings- en Verkenningsdienstorganisatie waarin
organisatorisch en technisch is uitgewerkt op welke wijze door
middel van meetploegen in ongevalsituaties snel en betrouwbaar
een beeld kan worden gevormd van de actuele situatie
(concentratie van gevaarlijke stoffen, stralingsintensiteiten)
en ontwikkelingen daarin. De brandweer meet voornamelijk op
acute risico’s. De lange termijn effecten worden door de GHOR
aangegeven. Uitvoering gebeurt door gespecialiseerde meetploegen
van de brandweer in samenwerking met de Gemeenschappelijke
Meldkamer, een WVD-deskundige van de brandweer, overige
(stralings)deskundigen en/of instellingen. Metingen bij
ongevallen met gevaarlijke stoffen worden zowel ter plaatse van
het incident als in het benedenwindse gebied uitgevoerd. Door
het Regionaal Operationeel Team worden alle binnenkomende
meetuitslagen verzameld en ter interpretatie doorgegeven aan de
WVD-deskundige. Hij bepaalt het aantal meetploegen, de
meetlocaties, de te gebruiken meetapparatuur en de mogelijke
ontmoetingspunten met de gaswolk. Indien nodig worden
aanvullende meetopdrachten verstrekt. De burgemeester wordt zo
snel mogelijk geadviseerd met betrekking tot: - de acute
veiligheid - gezondheidsrisico’s - het milieu; en welke
processen daarbij zijn betrokken Zeker in de eerste fase van de
hulpverlening zullen besluiten op grond van globale schattingen
moeten worden genomen. Na ongeveer een half uur kunnen door de
eerste meetresultaten actuele gegevens uit het bedreigde gebied
in de besluitvorming worden meegewogen. De meetresultaten zullen
verder belangrijk zijn bij het besluit tot het opheffen van het
alarm in de gealarmeerde gebieden. Sub-paragraaf 3.1.19 BegidsenProcesverantwoordelijk Politie Midden en West Brabant
Referentie Politiewet 1993. Doel Het
zorgdragen voor de begeleiding van transporten om de weg te
wijzen en vrije doorgang bij knelpunten te verzorgen.
Doelgroep Bij de hulpverlening betrokken
organisaties/personen Aandachtspunten De politie
draagt zorg voor toegangsroutes voor hulpverlenende diensten en
ontsnappingsroutes/ vluchtwegen voor verkeer van de plaats van
de ramp of het zware ongeval naar elders. In veel gevallen
zullen de optredende hulpverlenende diensten behoefte hebben aan
politiebegeleiding, vooral waar zij in chaotischer of
gevaarlijker situaties hun werk zullen moeten doen. Begidsing
geschiedt over het algemeen door surveillance-eenheden of (in
combinatie met) speciale eenheden. Begidsing geschiedt over het
algemeen tot op de uitgangsstelling. De uitgangsstelling zal dan
ook op een goed bereikbare plaats dienen te worden gesitueerd,
om zo het aantal tussenschakels en het gebruik van
(politie)potentieel te minimaliseren. De wijze waarop uitvoering
wordt gegeven aan de hierboven genoemde aandachtspunten wordt
vastgelegd in een door het college van burgemeester en
wethouders vastgestelde deelplan. Sub-paragraaf 3.1.20 Toegankelijk en begaanbaar maken, opruimenProcesverantwoordelijk Brandweer Midden en West
Brabant Referentie Brandweerwet 1985. Doel
Het toegankelijk maken van wegen en terreinen die niet
meer of in onvoldoende mate bruikbaar zijn voor de
rampenbestrijders door instortingen of aardverschuivingen dan
wel door andere (natuurlijke) blokkades. Doelgroep -
Bij de hulpverlening betrokken personen - Bevolking
Aandachtspunten Dit proces, waarvan de uitwerking
wordt vastgelegd in een door het college van burgemeester en
wethouders vastgestelde deelplan, betreft niet al die
werkzaamheden die daarna moeten plaatsvinden om alle functies in
de infrastructuur in de oorspronkelijke situatie te herstellen.
In de eerste fase zal met name de brandweer zelf blokkades die
de bron- en effectbestrijding belemmeren, (laten) verwijderen,
zeker zolang nog niet voldoende bronbestrijding heeft
plaatsgevonden. Buiten het rampterrein zal veelal geen sprake
zijn van blokkades in de zin van puin (van instortingen) of
anderszins. Het toegankelijk/begaanbaar maken van aan- en
afvoerwegen naar en van het rampterrein zal hier veelal bestaan
uit het verwijderen van obstakels als auto’s, omheiningen en
dergelijke. Sub-paragraaf 3.1.21 Verzorging en logistiek rampbestrijdingspotentieelProcesverantwoordelijk Brandweer Midden en West
Brabant Referentie Wet rampen en zware ongevallen,
artikel 4, lid 1, sub k. Doel Verzorging: het geheel
van activiteiten die erop gericht zijn personele en materiële
middelen (logistiek) voor de rampbestrijding beschikbaar te
stellen, te beheren, te verzorgen en op peil te houden.
Doelgroep Direct bij de hulpverlening betrokken
organisaties en personen Aandachtspunten De met de
bestrijding van rampen en zware ongevallen belaste diensten en
organisaties dragen in beginsel zelf zorg voor de bevoorrading
en aanvulling van de door hen in dit kader benodigde materialen.
Alle logistieke aanvragen, welke niet door de eigen dienst of
organisatie kunnen worden gehonoreerd of waarin niet kan worden
voorzien, worden ingediend bij het Regionaal Operationeel Team.
Het Regionaal Operationeel Team draagt als dan zorg voor de
logistieke voorziening. Het transport van bovengenoemde
logistieke voorzieningen wordt gecoördineerd door de sectie
brandweer in het Regionaal Operationeel Team. Voor
een efficiënte en effectieve aanpak van de hulpverlening en in
verband met mogelijke schaarste, is het noodzakelijk dat de
totale verzorging en logistieke bijstand wordt gecoördineerd.
Ongeveer acht uur na het begin van de ramp is de brandweer in
staat het totale logistieke proces te coördineren. Dit houdt
onder andere in dat de brandweer ter plaatse van de ramp alle
maaltijden en dranken verzorgt ten behoeve van alle bij de
bestrijding van rampen en zware ongevallen betrokken personen,
alsmede ten behoeve van de in de uitgangsstellingen aanwezige
menskracht. Het college van burgemeester en wethouders draagt
zorg voor het uitwerken in een deelplan Verzorging en logistiek
rampbestrijdingspotentieel waardoor de logistieke voorziening
van de met de bestrijding van rampen en zware ongevallen belaste
diensten en organisaties is verzekerd. De verzorging richt zich
onder andere op de aanvoer en distributie op het gebied van: -
Levensmiddelen; - Uitrusting, gebruiksmiddelen; - Benzine, olie
en smeermiddelen; - Uitrusting in tijdelijke bruikleen; -
Genees- en verbandmiddelen, blusmiddelen. Sub-paragraaf 3.1.22 NazorgProcesverantwoordelijk Gemeente, gemeentesecretaris
Referentie Wet rampen en zware ongevallen,
artikel 4, lid 1, sub l. Doel Het voorzien in nazorg,
zorgen voor zo spoedig mogelijke terugkeer naar de oude
situatie, dan wel zo goed mogelijk aanpassen aan de gewijzigde
omstandigheden. Daarnaast ook leren van het incident door dit te
evalueren. Uitwerking van bovengenoemde punten zal plaatsvinden
in een door het college van burgemeester en wethouders
vastgesteld deelplan. Doelgroep Een ieder die bij de
ramp betrokken is. Aandachtspunten Onder nazorg wordt
verstaan het terugbrengen van elk facet van het maatschappelijk
leven naar de toestand van vóór het incident. Daaronder vallen
zowel de hulp bij het verwerken van traumatische ervaringen van
slachtoffers en hulpverleners, als ook het “opruimen van de
rommel”: herstellen wat kan worden hersteld en vervangen wat
verloren is gegaan. Onder nazorg valt ook de
politiek-bestuurlijke nazorg: verantwoording afleggen van het
gevoerde beleid en evaluatie van “leermomenten”. De
gemeentesecretaris (systeemverantwoordelijk) geeft, na opdracht
van de burgemeester als de voorzitter van het beleidsteam, de
aanzet voor het plan van aanpak voor de nazorg na de ramp. Dat
zal hij/zij samen met het gemeentelijk beleidsteam regelen,
gewoonlijk tegen het eind van de repressieve fase. De
burgemeester bepaalt wanneer wordt teruggegaan naar de reguliere
bevoegdheden. De gemeentesecretaris kan in de nazorgfase zijn
coördinerende bevoegdheden uitoefenen. Overigens dienen de
gebruikelijke regels en reguliere afdelingen van de gemeente zo
snel mogelijk weer aan bod te komen, waarbij de
gemeentesecretaris coördineert. Sub-paragraaf 3.1.23 Strafrechtelijk onderzoekProcesverantwoordelijk Politie Midden en West
Brabant/officier van justitie Referentie Politiewet
1993. Doel Het opsporen van strafbare feiten.
Doelgroep Niet van toepassing
Aandachtspunten Het opperbevel bij de bestrijding
van rampen en zware ongevallen berust bij de burgemeester. De
burgemeester is tevens belast met de handhaving van de openbare
orde in de gemeente. De politie staat bij handhaving van de
openbare orde en bij de hulpverlening onder gezag van de
burgemeester. De bemoeienis van de officier van justitie met de
bestrijding van rampen en zware ongevallen richt zich in de
eerste plaats op de beantwoording van de vraag of er een
strafbaar feit ten grondslag ligt aan het ontstaan van de ramp
en of er bij de ramp op andere wijze sprake is van strafbare
feiten. De officier kan aanwijzingen geven aan de politie met
het oog op opsporing en vervolging van strafbare feiten. Daartoe
worden reeds tijdens de rampbestrijding feiten verzameld. Het
onderzoek wordt zodanig verricht dat de daadwerkelijke
hulpverlening niet onnodig in het gedrang komt. Afstemming met
de diensten die zich primair richten op de bestrijding van de
ramp of het zware ongeval is derhalve noodzakelijk. Daarnaast
geschiedt bij een ramp of een zwaar ongeval strafrechtelijk
onderzoek naar delicten zoals het niet naleven van
noodverordeningen en delicten die in de sfeer van de ramp
plaatsvinden zoals plundering en dergelijke. Voorts heeft de
hulpofficier van justitie een rol op grond van de Wet op de
lijkbezorging. Om conflicten tussen het strafrechtelijk
onderzoek en de bestrijding van rampen en zware ongevallen te
voorkomen, alsmede om afstemming van de prioriteiten in de
taakuitoefening van de politie te verkrijgen, zal overleg langs
reguliere weg plaatsvinden, dat wil zeggen via het
driehoeksoverleg. Bovenstaande aandachtspunten worden vastgelegd
in een door het college van burgemeester en wethouders
vastgesteld deelplan. Sub-paragraaf 3.1.24 Psycho Sociale hulpverlening bij ongevallen en
rampen(PSHOR)Procesverantwoordelijk GHOR Midden en West Brabant
Referentie Wet rampen en zware ongevallen,
artikel 4, lid 1, sub h. Doel De doelstelling van de
psychosociale hulpverlening is tweeledig. In de acute fase
beoogt het herstel van de getroffenen te bevorderen en zodoende
bij te dragen aan het voorkomen van verwerkingsproblemen en
–stoornissen. Het tweede doel is het bevorderen van vroegtijdige
herkenning en zonodig starten van adequate behandeling van
eenmaal opgetreden verwerkingsproblemen en –stoornissen.
Doelgroep - Slachtoffers - Hulpverleners
Aandachtspunten Omdat in de beginfase moeilijk is
vast te stellen welke traumatische ervaringen een individu heeft
opgedaan, zal de psychosociale zorg tijdens een ramp
voornamelijk een collectief karakter dragen. Individuele
hulpverlening volgt in de nazorgfase. Hulp die direct na het
voorval wordt geboden biedt het beste perspectief om de
ervaringen zo goed mogelijk te verwerken. De hulp varieert van
een troostend woord, groepsgesprekken, het verstrekken van
inlichtingen over de verblijfplaats/toestand van
familieleden/bekenden, toelichting op hetgeen zich tijdens het
incident heeft afgespeeld, tot bijvoorbeeld het begeleiden van
een rouwdienst bij de uitvaartverzorging. De wijze waarop de
psychosociale hulpverlening is georganiseerd wordt vastgelegd in
een door het college van burgemeester en wethouders vastgestelde
deelplan. Psychisch getraumatiseerden kunnen op
verschillende plaatsen worden aangetroffen: in het
rampterrein door reddingsploegen/hulpverleners, tijdens het
evacuatieproces, in opvang- en verzorgingscentra of bij
registratie-informatiecentra. Ook kunnen zij zich spontaan
melden of aangemeld worden op locaties in de
hulpverleningsketen, bij andere geneeskundige instanties of
ziekenhuizen. Psychosociale zorg voor de hulpverleners maakt een
belangrijk, maar op zichzelf staand onderdeel uit van dit
proces. Hoewel (professionele) hulpverleners kunnen worden
voorbereid op wat hen bij een ramp of zwaar ongeval te wachten
staat, verdient het dringend aanbeveling in de tweede lijn een
‘apart circuit’ vrij te houden voor (tussentijdse) hulp aan de
hulpverleners zelf, niet in de laatste plaats om een adequate
hulpverleningsorganisatie in stand te houden. Sub-paragraaf 3.1.25 SchadeProcesverantwoordelijk Gemeente, sector Middelen
Referentie Wet rampen en zware ongevallen,
artikel 4, lid 1, sub m. Doel Schaderegistratie en
-afhandeling is vooral van belang om, waar mogelijk tijdens de
rampbestrijding, een juist en zo volledig mogelijk beeld te
krijgen van de schade. Doelgroep - Overheid -
Gedupeerden - Verzekeraars Aandachtspunten Dit proces
start reeds tijdens de acute rampbestrijding en loopt door tot
in de nazorgfase. Tijdens de bestrijding houdt schadeafhandeling
in het beperken van schade, het voorkomen van vervolgschade, het
starten met schaderegistratie (inclusief foto’s of videobeelden)
en het regelmatig geven van een totaalbeeld aan het Gemeentelijk
Beleidsteam (calamiteit/ramp in één gemeente) dan wel het
Regionaal Beleidsteam (ramp in meer dan één gemeente). Voor de
organisatie en coördinatie van de schaderegistratie en
-afhandeling wordt een bureau Centrale Registratie Afhandeling
Schade (CRAS) opgezet waarin overheid, verzekeraars en
betrokkenen samenwerken. Hier vindt centrale registratie plaats.
Het bureau doet geen toezeggingen over herstel of vergoeding van
de schade, maar beperkt zich tot registratie. In het kader van
veiligheid en sporenzekering wordt, bij de taxatie van de schade
aan gebouwen, het rampterrein slechts betreden na overleg met de
Leider Commando Plaats Incident Aan de hand van de
informatie die beschikbaar komt door registratie van de schade
kunnen tevens prioriteiten worden gesteld met betrekking tot de
herstelwerkzaamheden. Het registreren van de schade zal zo goed
mogelijk geschieden volgens het door de burgemeester en
wethouders vastgestelde deelplan Schade, waarin de wijze waarop
en de uitvoering zijn aangegeven. 3.1.26: Verbindingen
Procesverantwoordelijk Brandweer Midden en West
Brabant Referentie Wet rampen en zware ongevallen,
artikel 4, lid 1, sub e. Doel Het waarborgen van
optimale verbindingen ten behoeve van de communicatie tussen
Gemeentelijk Coördinatiecentrum, Regionaal Coördinatiecentrum,
Provinciaal Coördinatiecentrum, Nationaal Coördinatiecentrum, de
(gemeentelijke of regionale) actiecentra en de eenheden en
functionarissen in het veld. Doelgroep Bij de hulpverlening
betrokken organisaties/personen Aandachtspunten
Vooral de operationele diensten gebruiken dagelijks
bepaalde verbindingsmiddelen en verbindingsprocedures. Ook
tijdens rampen en zware ongevallen zullen zij deze zoveel
mogelijk blijven gebruiken, als het enigszins kan in de
gebruikelijke werkomgeving. De nadruk zal liggen op mondelinge
communicatie, ondersteund door schriftelijke. Als gebruik van de
openbare voorzieningen niet mogelijk is kan voor de
lijnverbindingen gebruik worden gemaakt van het Nationaal
Noodnet. Iedere dienst is verantwoordelijk voor de eigen
verbindingen. Vanaf de inwerkingtreding van het Commando Plaats
Incident is de brandweer verantwoordelijk voor de coördinatie
van de interdisciplinaire verbindingen. De gemeente zorgt voor
voldoende verbindingsmiddelen ten behoeve van (de bereikbaarheid
van) het Gemeentelijk Beleidsteam en de (eventuele) actiecentra.
Hierbij moet onder meer gedacht worden aan het in stand houden
van reguliere/openbare telefoonnetten, als aan aansluiting(en)
op het Nationaal Noodnet en eventueel draadloze
verbindingsmiddelen. De gemeente draagt zorg voor de bekendheid
hiervan bij de Brandweer Midden en West Brabant. Bovenstaande
aandachtspunten worden vastgelegd in een door het college van
burgemeester en wethouders vastgesteld deelplan Verbindingen.
4Bijlagen4.1Begrippen en afkortingenActiecentrum :De plaats van waaruit een dienst of
organisatie de eigen bijdrage aan de rampbestrijding regelt.
Ambulancestation (AMBUSTAT) De plaats in het rampterrein waar het
gewondenvervoer naar ziekenhuizen wordt geregeld. De term
‘ambulance-opstelplaats’ wordt ook gebruikt. AOV Ambtenaar Openbare
orde en Veiligheid, belast met de planvorming van de
rampbestrijdingsorganisatie en procesadviseur voor het gemeentelijk
beleidsteam. Behandelcentrum Een plaats waar lichtgewonde
slachtoffers van een ongeval/ramp, die niet in een ziekenhuis
behoeven te worden opgenomen, worden bijeengebracht voor medische
behandeling. Besmetting De situatie, waarin de bevolking
of haar omgeving is getroffen door een infectieziekte, een
besmettelijke ziekte of een epidemie, alsook de neerslag en/of
absorptie van radioactief materiaal, biologische of chemische
(strijd)middelen of andere (industriële) chemische producten op en
door personen, dieren, gebouwen, terreinen, materieel en
voedingsmiddelen, waaronder drinkwater. Bijstand
Aanvullend potentieel van buiten de eigen dienst, aangevraagd
door het bevoegd gezag. Binnengrens-rampterrein
Begrenzing van het hulpverleningsgebied, alleen toegankelijk
voor bij de rampbestrijding betrokken diensten. Buitengewone
omstandigheden Oorlog, oorlogsgevaar of een ramp in
vredestijd van zodanige omvang dat voor de bestrijding van de ramp
de normale bevoegdheden niet toereikend zijn.
Buitengrens-rampterrein De uiterste begrenzing van
het rampterrein waarbinnen de Leider Commando Plaats Incident zijn
bevoegdheden uitoefent. Centraal Registratiebureau Afhandeling
Schade (CRAS) Een taakgroep van schade registratoren die
zich door actief en passief informatie vergaren richt op het op een
centrale plaats verkrijgen van een totaaloverzicht van ontstane
schade. Centraal Registratie- en Informatiebureau (CRIB)
Het bureau dat gegevens verzamelt omtrent doden, gewonden,
vermisten en verplaatste personen, deze gegevens registreert en op
aanwijzingen van het bevoegd gezag aan belanghebbenden verstrekt.
Chapelle Ardente De plaats waar de overleden
slachtoffers van een ramp worden opgebaard (rouwkapel).
Coördinerend burgemeester De burgemeester die namens
haar/zijn collega’s belast is met de aansturing van de met de
operationele leiding belaste functionaris. Coördinator
Crisismanagement De vertegenwoordiger namens de gemeenten
in het Commando Plaats Incident en/of het Regionaal Operationeel
Team. Driehoeksoverleg Het overleg tussen de
burgemeester, de officier van justitie en het plaatselijke hoofd van
de politie, dat gericht is op beleidsafstemming in het kader van de
openbare orde en veiligheid. Eerste hulpcapaciteit (EHC)
Het aantal gewonden aan wie per uur de benodigde eerste hulp
kan worden verleend, inclusief het vervoersgereed maken.
Evacuatie Het op last van de overheid verplaatsen van
groepen personen, ten einde de mogelijke schadelijke gevolgen van
een ramp of een zwaar ongeval (of de dreiging daarvan) zoveel
mogelijk te voorkomen, dan wel te beperken. GAGS
Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen. Deskundige
vanuit de GHOR op het gebied van de advisering over te nemen
maatregelen en risicocommunicatie op gezondheidskundig vlak bij de
aanwezigheid van gevaarlijke stoffen. Gemeentelijk Beleidsteam
(GBT) Beleidsadviserend team waarbinnen, ten tijde van een
ramp of een zwaar ongeval in één gemeente, onder voorzitterschap van
de burgemeester, beleidsvoorbereiding en beleidscoördinatie
plaatsvindt. Gemeentelijk Coördinatiecentrum (GCC) De
plaats waar de burgemeester en het Gemeentelijk Beleidsteam zijn
ondergebracht. Geneeskundige hulpverleningsketen De keten
van samenhangende en georganiseerde medische en paramedische
handelingen, vanaf het opsporen van de gewonden, eerste hulp,
transport, tot het moment dat verdere behandeling in een ziekenhuis
niet meer nodig is. GHOR Geneeskundige Hulpverlening bij
Ongevallen en Rampen. GRIP Gecoördineerde Regionale
Incidentenbestrijdings Procedures. Hulpverleningsgebied
Dat deel van het rampterrein waarop de hulpverlening zich
concentreert, omdat daar sprake is van een waarneembare of te
verwachten schade aan de gezondheid van grote aantallen personen of
aan grote materiële belangen. Logboek Een losbladig boek,
waarin per actiecentrum op chronologische volgorde alle inkomende en
uitgaande berichten en voorvallen/beslissingen worden vastgelegd.
Logistiek 1. De verwerving, opslag, beheer, onderhoud
en de uitgifte van klasse I t/m V-goederen. 2. Alle voorbereidingen
en handelingen die nodig zijn om het potentieel voor de bestrijding
van ongevallen en rampen zo doeltreffend mogelijk in te zetten en te
bevoorraden. Medische behandelcapaciteit (MBC) Het aantal
gewonden van urgentieklasse I en II, dat per uur volgens de geldende
medische inzichten in een ziekenhuis kan worden behandeld.
Medische transportcapaciteit (MTC) Het aantal
gewonden dat per uur op geschikte wijze kan worden vervoerd.
Morgue/mortuarium De plaats buiten het rampterrein
waarheen de stoffelijke resten van slachtoffers worden overgebracht
ter identificatie, lijkschouwing en kisting. Noodverordening
Op grond van artikel 176 Gemeentewet door de burgemeester
gegeven algemeen verbindende voorschriften, die nodig zijn ter
handhaving van de openbare orde of ter beperking van gevaar.
OGOR Openbare Gezondheidszorg bij Ongevallen en
Rampen Ondersteuning Het geheel van secretariële,
logistieke en verbindingstechnische voorzieningen, dat ten doel
heeft een (Gemeentelijk of Regionaal) Beleidsteam, alsmede een
Regionaal Operationeel Team te laten functioneren.
Ondersteuningsgebied Het deel van het rampterrein dat
nodig is om het optreden in het hulpverleningsgebied mogelijk te
maken. Ontruiming Het voor een korte tijd, op advies van
de parate diensten, hun verblijfplaats doen verlaten, ten einde de
mogelijke schadelijke gevolgen van een ramp of een zwaar ongeval (of
de dreiging daarvan) voor de betrokkenen zoveel mogelijk te
voorkomen, dan wel te beperken. Operationeel Leider (OL) De
functionaris die door het bevoegd gezag is aangewezen om de
operationele leiding uit te oefenen. Hij adviseert de (Coördinerend)
Burgemeester over operationele aangelegenheden. Beleidsbeslissingen
vertaalt hij binnen het Regionaal Operationeel Team in operationele
opdrachten en hij coördineert de uitvoering daarvan.
Operationele leiding De bevoegdheid tot het in
opdracht van de burgemeester geven van bindende aanwijzingen aan
commandanten/hoofden van de bij de rampbestrijding samenwerkende
zelfstandige diensten, zonder daarbij te treden in de bevoegdheden
van de commandanten/ hoofden van de diensten aangaande de wijze van
uitvoeren van taken. Opperbevel Duidt op twee
samenhangende noties: enerzijds de politieke en bestuurlijke
verantwoordelijkheid, anderzijds de zeggenschap over ieder die aan
de (ramp)bestrijding deelneemt, zulks in het bijzonder met het oog
op een goede coördinatie. Opvangcentrum De plaats waar
niet-gewonde en (behandelde) lichtgewonden worden ondergebracht in
afwachting van de mogelijkheid tot terugkeer naar de eigen
woongelegenheid of onderbrenging elders. Perscentrum De
plaats waar onder verantwoordelijkheid van het bevoegde gezag
informatie wordt verstrekt aan de publiciteitsmedia. Plan
Crisismanagement Het rampenplan van de gemeente.
Proces Een combinatie of aaneenschakeling van
hulpverlenings- en/of rampbestrijdingsactiviteiten, die naar aard en
intensiteit afhankelijk zijn van het ramptype.
Procesverantwoordelijkheid De verantwoordelijkheid
van een diensthoofd/commandant voor de door zijn dienst/organisatie
voor te bereiden en uit te voeren hulpverlenings- of
rampbestrijdingsactiviteiten c.q. taken. Provinciaal
Coördinatiecentrum (PCC) De plaats waar de commissaris van
de Koningin en zijn provinciale rampenstaf zijn gezeteld.
Provinciale Rampenstaf Het door de Commissaris van de
Koningin samengestelde orgaan dat hem bijstaat bij zijn
coördinerende en bijstand regelende taak in de bestrijding van
rampen en zware ongevallen. PSGHOR Psycho Sociale
Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen Ramp Een
gebeurtenis:
waardoor een ernstige verstoring van de openbare veiligheid
is ontstaan, waarbij het leven en de gezondheid van vele
personen, het milieu of grote materiële belangen in ernstige
mate worden bedreigd of zijn geschaad, en
waarbij een gecoördineerde inzet van diensten en
organisaties van verschillende disciplines is vereist om de
dreiging weg te nemen of de schadelijke gevolgen te
beperken.
Rampbestrijdingsplan Het samenstel van maatregelen dat
voorbereid is voor het geval zich een ramp voordoet die naar plaats,
aard en gevolgen voorzienbaar is. (Met “plaats” wordt niet slechts
één gebied bedoeld, maar ook een object of een traject (spoorweg,
weg). Rampenplan (Plan Crisismanagement) Een per gemeente opgesteld
organisatieplan waarin in algemene zin is aangegeven hoe in geval
van een ramp of een dreigende ramp gehandeld dient te worden ten
einde tot een doelmatig bestrijden van de ramp en de gevolgen
daarvan te komen. Rampterrein Het door de
opperbevelhebber aangewezen gedeelte van een gemeente waarbinnen
bijzondere regimes gelden ten aanzien van de handhaving en het
herstel van openbare veiligheid en openbare orde. Ramptypen
Beschrijving van gebeurtenissen en factoren die leiden tot een
herkenbare soort ramp (zie 1.3). Reddingscapaciteit (RC)
Het aantal gewonden dat per uur kan worden bevrijd/geborgen.
Regionaal Beleidsteam (RBT) Een team van adviseurs
dat bij een ramp die meer dan één gemeente treft ter beschikking
staat van de coördinerend burgemeester. De leden van het team
adviseren de coordinerend burgemeester op grond van hun
deskundigheid ten aanzien van besluitvorming, beleidsbepaling en
beleidscoördinatie. Regionaal Coördinatiecentrum (RCC) De
plaats van waaruit het Regionaal Operationeel Team opereert, alsmede
de plaats waar de coördinerende burgemeester en het Regionaal
Beleidsteam, inclusief de Operationeel Leider, zijn ondergebracht
(bij gemeentegrensoverschrijdende incidenten). Het Regionaal
Coördinatiecentrum bevindt zich in het kantoor van de
Gemeenschappelijke Meldkamer te Tilburg. Regionaal Gasmeetplan
Voorbereid plan voor het uitvoeren van metingen door
meetploegen van de Waarschuwings- en Verkenningsdienst (WVD) van de
brandweer. De uitvoering vindt plaats onder leiding van de
WVD-deskundige. Regionaal Officier Gevaarlijke Stoffen
(ROGS) Deskundige van de brandweer op het gebied van het
optreden bij aanwezigheid van gevaarlijke stoffen. Regionaal
Operationeel Team (ROT) Een team van vertegenwoordigers
van de betrokken diensten/organisaties dat onder leiding van de
Operationeel Leider, dan wel zijn plaatsvervanger, een
gecoördineerde uitvoering van de rampbestrijding bevordert. RGF
Regionaal Geneeskundig Functionaris Triage De
indicatiestelling en urgentie-indeling voor de afvoer en behandeling
van de gewonden. Er zijn hiervoor vier urgentieklassen voor
behandeling vastgesteld. Uitgangsstelling De plaats waar
het bij de rampbestrijding in te zetten potentieel wordt
samengetrokken, van waaruit het wordt ingezet en waarheen het na de
werkzaamheden terugkeert. Urgentieklassen De medische
behandelurgentie van bepaalde gewonden als resultaat van triage. De
classificatie geschiedt aan de hand van de toestand van de
Ademhaling (A), het Bewustzijn (B) en de Circulatie (C). De
urgentieklassen zijn: - Urgentieklasse 1 (A, B, C-instabiele
slachtoffers): Gewonden wier leven onmiddellijk wordt bedreigd door
een obstructie van de ademwegen en/of door stoornissen van de
ademhaling en/of circulatie. - Urgentieklasse 2 (A, B, C-stabiele
slachtoffers te behandelen binnen 6 uur): Gewonden wier leven na
enkele uren wordt bedreigd door een obstructie van de ademwegen,
stoornissen van de ademhaling en/of circulatie of die gevaar lopen
op ernstige infecties of invaliditeit, wanneer zij niet binnen 6 uur
na oplopen van het letsel behandeld worden. - Urgentieklasse 3 (A,
B, C-stabiele slachtoffers): Gewonden die niet bedreigd worden door
een ademwegenobstructie, stoornissen van de ademhaling en/of
circulatie, ernstige infectie of invaliditeit. Daarnaast bestaat een
urgentieklasse 4. Deze kan in principe alleen onder
oorlogsomstandigheden worden gehanteerd: - Urgentieklasse 4 (A, B,
C-instabiele slachtoffers): Gewonden, waarbij onder de gegeven
omstandigheden de ademweg niet kan worden vrijgemaakt en
vrijgehouden, de ademhaling niet kan worden vrijgesteld, bloedingen
niet tot staan kunnen worden gebracht en shock niet toereikend kan
worden bestreden. Veiligheidszone Een gebied rond het
rampterrein dat de politie in staat stelt het rampterrein af te
zetten/ schermen. Verkeerscirculatieplan Het document
waarin het gebruik van wegen binnen een bepaald gebied wordt
geregeld. Het plan bevat onder meer gegevens over wegen en bruggen,
voorgeschreven routes en circulatie, kritieke punten. Het plan wordt
voor zover nodig uitgegeven als bijlage bij een operationele
opdracht. Waarschuwings- en verkenningsdienst Technische
eenheid voor het doen van waarnemingen bij nucleaire en chemische
ongevallen, het verzamelen van meetgegevens en het afbakenen van
besmette gebieden. Toelichting: De WVD kent de volgende onderdelen
en plannen: - De WVD-deskundige die de leiding heeft bij het
meetplan; - Een aantal meetploegen; - Een aantal vaste meetposten
van het landelijk meetnet nucleaire incidenten (LMNI); - Een
regionaal officier ongevalbestrijding gevaarlijke stoffen; - Een
regionaal gasmeetplan; - Een plan voor waarschuwen en alarmering
bevolking. 4.2Verspreiding van het plan CrisismanagementHet college van burgemeester en wethouders draagt zorg voor de
verspreiding van het plan en de bijbehorende deelplannen dan wel
gedeelten daarvan, aan functionarissen en instanties die bij de
bestrijding van rampen en zware ongevallen kunnen worden betrokken.
In de verzendlijst wordt aantekening gehouden van de verspreiding
van het plan Crisismanagement en de daarbij behorende deelplannen
dan wel gedeelten daarvan. Het college van burgemeester en
wethouders draagt tevens zorg voor de verspreiding van wijzigingen
en aanvullingen op het plan en de daarbij behorende deelplannen. Ter
vaststelling / 1e toetsing c.q. ter kennisname - Gedeputeerde Staten
- Commissaris van de Koningin 4.3Risico-inventarisatie en (beleid) rampbestrijdingsplannenOp grond van artikel 3, eerste lid van de Wet rampen en zware
ongevallen (WRZO), zoals deze luidt na de inwerkingtreding van de
Wet kwaliteitsbevordering rampenbestrijding (WKR), dient het college
van burgemeester en wethouders ten minste één keer per vier jaar een
rampenplan vast te stellen, waarin risico’s worden geïnventariseerd,
de organisatie, de verantwoordelijkheden en de bevoegdheden in het
kader van de rampenbestrijding worden beschreven en het beleid ten
aanzien van het vaststellen van rampenbestrijdingsplannen wordt
vastgelegd. De organisatie, de verantwoordelijkheden en de
bevoegdheden in het kader van de rampenbestrijding worden omschreven
in dit plan crisismanagement. In deze bijlage wordt invulling
gegeven aan de wettelijke vereisten betreffende risicoinventarisatie
en het beleid ten aanzien van het vaststellen van
rampbestrijdingsplannen. Voor de risico-inventarisatie worden de 18
maatramptypen uit de Leidraad Maatramp als uitgangspunt gekozen.
Niet alle ramptypen komen in even grote mate voor in de gemeente
Aalburg. In 2003 is op basis van een model van de “oude” regio Breda
een inventarisatie van risico’s opgesteld aan de hand van de 18
verschillende ramptypen. De resultaten van deze inventarisatie zijn
geactualiseerd en deze vormen tezamen met de gegevens uit het
landelijke Register Risicosituaties Gevaarlijke Stoffen (RRGS) en
het provinciale Risico Informatie Systeem (RIS) de
risico-inventarisatie als bedoeld in artikel 3 van de Wet rampen en
zware ongevallen. In het RRGS zijn gegevens opgenomen met betrekking
ramptypen 4, 5 en 6. In het RIS zijn naast de gegevens uit het RRGS
ook gegevens opgenomen betreffende de overige ramptypen, met
uitzonderingen van de ramptypen 7, 8, 16, 17 en 18. Toelichting: De gemeente wordt gekenmerkt door 7
woonkernen met omliggend open gebied, voornamelijk bestaande uit
gronden met agrarische bestemming. Het grondgebruik door industrie
en bedrijvigheid is beperkt en vindt plaats in een nauwelijks
risicovolle omvang. Land- en tuinbouwbedrijven, handelsondernemingen
en kleinschalige industrie in de gemeente zijn onderwerp van
inventarisatie voor de indeling in risicocategorieën geweest.5Overzicht risico’s in relatie tot de Ramptypen5.1LuchtvaartongevallenDe gemeente heeft zelf geen vliegvelden. In de omgeving ligt
vliegbasis Gilze en Rijen ( hemelsbreed 25 km) met een standplaats
voor helikopters. Het Land van Heusden en Altena waaronder het
grondgebied van de gemeente Aalburg is aangewezen als oefen- en
laagvlieggebied voor dit type vliegtuigen. Dit geeft mogelijk een
lichte verhoging van het risico op (beperkte) luchtvaartongevallen.
Deze ongevallen ontstaan meestal plotseling. Er zal dan vanuit de
normale ongevalbestrijding opgeschaald moeten worden. Het ontstaan
van ruimtevaartongevallen is veelal voorspelbaar. In dat geval is
het mogelijk de rampenbestrijdingsorganisatie tijdig te activeren.
Mogelijke effecten: Relatief veel dodelijke
slachtoffers, vooral brandwonden en mechanisch letsel, relatief veel
telefonische informatieverzoeken, en mogelijke aanwezigheid van
gevaarlijke stoffen 5.2Ongevallen op waterVervoer over water / verblijf aan het water (o.a. passagiersschepen,
veerponten, waterrecreatie etc.)Toelichting: Op de rivieren en het kanaal is de
beroepsvaart betrekkelijk gering. Er zijn geen tel-lingen
uitgevoerd, maar schepen beladen met gevaarlijke stoffen of tankers
met brandbare vloeistoffen bevaren slechts incidenteel de onder 1, 2
en 3 genoemde wa-teren bevaren. Bij aanvaringen gaat het vooral om
de hoeveelheid motorbrandstof ( diesel). Het ontstekingsgevaar van
deze stof is bij aanvaringen beperkt. Met name in de zomerperiode
moet rekening gehouden worden met dagrecreatie langs de oevers en
passagiersschepen met dagtoeristen ( tot ong. 100 personen). 5.3Verkeersongevallen op land (o.a. kettingbotsingen, busongevallen,
ontsporingen van of botsingen met/van reizigerstreinen)a. Op de wegToelichting: De beide wegen zijn niet aangewezen als routes voor
transport van brandbare gas-sen, giftige gassen of giftige
vloeistoffen. Het vervoer van gevaarlijke stoffen bestaat
hoofdzakelijk uit tankautotransport met motorbrandstoffen. b. Op het
spoorGeen spoorlijnen aanwezig in de eigen gemeente of buurgemeente.
Mogelijke effecten: Vooral mechanisch letsel, moeilijke
bereikbaarheid rampterrein, verkeersstremmingen, relatief veel
telefonische informatieverzoeken (verkeersongevallen). 5.4Ongevallen met brandbare /explosieve stof in open luchtDe gemeente Aalburg kent een aantal risicovolle situaties die bij
dit ramptype vermeld moeten worden: (ingedeeld op voorlopige
gegevens ministerie)Mogelijke effecten: Bij een dreigende explosie, bijvoorbeeld wanneer
al brand is ontstaan, kan ontruiming aan de orde zijn in het
bedreigde gebied. Mensen die zich bevinden in het effectgebied van
een plotseling ongeval met brandbare of explosieve stof kunnen
gewond raken door rondvliegende brokstokken (met name glas), door
hitte (straling) of door de drukgolf en instorting. 5.5Ongevallen met giftige stof in open luchtToelichting: Alhoewel in de gemeente Aalburg geen bedrijf in
aanmerking komt voor registratie in verband met de aanwezigheid van
een bepaalde hoeveelheid giftige stof, kunnen ongevallen met deze
stoffen voorkomen. Diverse wetten op het gebied van de
milieubescherming en planologie hebben onder meer als doel de
bevolking te beschermen tegen het vrijkomen van genoemde stoffen.
Men probeert dit enerzijds door de kans op vrijkomen te verkleinen
en de hoeveelheid vrijkomende stof te beperken, anderzijds door
ruimte te creëren tussen bevolking en bedrijven met (geringe
hoeveelheid) gevaarlijke stoffen. In geval van calamiteiten zal de
uitstraling tot de geringste slachtoffercategorie beperkt blijven
volgens de Effectwijzer, die door het Ministerie van BZK is
uitgegeven. 5.6Kernongevallen: geen kernenergiecentrale of bedrijven met
radioactieve stoffenToelichting: Een kernongeval waardoor straling vrijkomt
of dreigt vrij te komen die tot een verhoogd risico leidt of kan
leiden voor mens of milieu, is niet geheel ondenkbaar. Het ongeval
in de kerncentrale Tsjernobyl (1986) geeft aan, dat de effecten op
zeer grote afstand merkbaar kunnen zijn. Voorkoming of vermindering
van een verhoogd stralingsrisico voor mens of milieu vraagt een
gecoördineerde inzet van diensten en organisaties op gemeentelijk,
provinciaal en rijksniveau. Van de gemeente zal voornamelijk
bijstand verwacht worden bij de uitvoering van de voorschriften en
maatregelen, waartoe op rijksniveau is beslist. 5.7Bedreiging volksgezondheidToelichting: Een mogelijke oorzaak kan het eten van
verontreinigd voedsel of drinken van vervuild water zijn. In het
algemeen is er bij drinkwater geen directe bedreiging voor de
volksgezondheid, omdat er enige tijd verloopt voordat het water de
gebruikers bereikt. De consument kan tijdig gewaarschuwd worden over
het gebruik van het leidingwater, waardoor er gelegenheid is om
noodvoorzieningen te treffen. Voorlichting verdient speciale
aandacht. Een voedselvergiftiging of een epidemie of pandemie (o.a.
griep) komt in zijn algemeenheid onaangekondigd, maar een
grootschalige en plotselinge uitbraak is zeldzaam. Besmette
producten met een hoge gebruiksgraad vormen de grootste
risicocategorie. Bijna altijd wordt een groot beroep gedaan op de
gezondheidsvoorzieningen. Samenwerking met de GHOR is van essentieel
belang. Mogelijke effecten: Belangrijk is dat dit ramptype een
aanzienlijke omvang kan aannemen zonder dat er werkelijk (veel)
ziektegevallen zijn. Feitelijk of vermeende, maar min of meer
concrete aanwijzingen van een acuut gevaar voor de volksgezondheid
kunnen reeds grote onrust veroorzaken. Snel onderzoek naar oorzaken,
verschijnselen en mogelijkheden om de klachten te duiden, te
beperken, etc. is nodig. Dit vergt bijna altijd gerichte
voorlichting / publiciteit. Bij uitstoot van gevaarlijke stoffen kan
er nog op grote afstand reden zijn voor ongerustheid. Bij
omvangrijke of beladen gebeurtenissen van dit type moet dus gerekend
worden op initiële onzekerheid over de precieze aard; veel
gecoördineerd onderzoekswerk en een grote publiciteits- en
voorlichtingsinspanning. 5.8ZiektegolfToelichting: Dit ramptype betreft een golf van
gezondheidsklachten met soms een onbekende oorzaak. Typerend
verschil met het type Bedreiging volksgezondheid is, dat in het
geval van de ziektegolf vrij plotseling een behoorlijk aantal
ernstige gezondheidsklachten optreedt. Bij het eerstgenoemde
ramptype behoeft er nog niemand feitelijk ziek te zijn. Ziektegolf
vergt een forse curatieve inspanning en zorg voor zieken. De
coördinatie ligt dan ook bij de GHOR, de witte kolom in de
rampenbestrijdingsorganisatie. Mogelijke effecten: Ernstige en acute
gezondheidseffecten zijn gebleken bij de legionella-affaire
(West-Friese Flora, 1999). Door een besmetting van olijfolie in
Spanje (1981) vielen veel doden en werden duizenden mensen ziek. In
beide gevallen ging het overigens om effecten die over grote delen
van het land gespreid waren. Lokaal geconcentreerde ziektegolven
zijn eveneens mogelijk, alsmede uiteraard een in grote delen van het
land tegelijk voorkomende (griep)epidemie. In dergelijke gevallen is
naast hulpverlening aan ernstig zieken een publieksvoorlichting
nodig over aanbevolen gedrag en zelfstandig te nemen maatregelen.
Voor zover een ziektegolf gepaard gaat met een nog voortdurend
(onbekend?) gevaar voor de volksgezondheid zijn mogelijk additioneel
de effecten aan de orde van het ramptype ‘Bedreiging van de
volksgezondheid’. Elke regio zal voorbereid moeten zijn op een
voorlichtingsinzet en een grote belasting voor de curatieve zorg.
5.9Ongevallen in tunnelsEr zijn in de gemeente Aalburg geen tunnels voor auto, trein- of
metroverkeer5.10Branden in grote gebouwenBelangrijk bij dit ramptype is het aantal aanwezige personen of de
aanwezigheid van verminderd zelfredzame personen. Hierna volgen de
overzichten van gebouwen met een grootschalige publieksfunctie,
gebouwen met grotere aantallen verminderd zelfredzame personen
alsmede overzichten van scholen en peuterspeelzalen /
kinderdagverblijven: Gebouwen met een grootschalige publieksfunctie
( o.a. buurthuis, discotheek, gebedshuis, sporthal, bibliotheek,
zaal ) Hierbij gaat het om gebouwen met een publieksfunctie, daarbij
wordt een minimum aantal gehanteerd van 250 personen.
Gebouwen met verminderd zelfredzame personenScholenPeuterspeelzalen / kinderdagverblijven Toelichting De omvang van een ramp zal vrijwel direct groot zijn.
Bij verdere ontwikkeling komen redding, hulpverlening,
brandbestrijding en ontruiming tegelijk aan de orde. De eigen
verantwoordelijkheid dient tot uiting te komen in een alarmerings-,
ontruimings- en evacuatieplan. Mogelijke effecten Veel slachtoffers
met brandwonden en/of ademhalingsklachten, zeer veel overige
aanwezigen, gevaar voor veiligheid van redders / hulpverleners.
5.11Instortingen van grote gebouwenToelichting: Gebouwen of bouwwerken kunnen plotseling
instorten door fouten in de constructie of het materiaal, als deze
zwaarder dan normaal belast worden. Te denken valt aan de
aanwezigheid van veel personen op bijv. balkons, tribunes,
verdiepingsvloeren, aan extreme weersomstandigheden als grote
windbelasting, zwaar sneeuwdek, aan explosies of grondverzakking. De
omvang van de ramp is vrijwel direct maximaal. De reddingscapaciteit
is de bepalende factor bij het bevrijden van slachtoffers. De
brandweer, bhv’ers en andere (geneeskundige) hulpverleners zullen op
de vindplaats samenwerken om slachtoffers optimale kansen te bieden.
Behalve aan mogelijk instorting als gevolg van brand en/of explosie
of beschadiging van een gebouw als gevolg een verkeersongeval moet
hierbij vooral worden gedacht aan het verschijnsel van aardbevingen.
Uitgaande van de Effectwijzer valt de regio Midden en West Brabant,
waaronder dus ook de gemeente Aalburg. voor aardbevingen in
categorie VII van de Mercallischaal. Deze schaal heeft als
symptomen: scha-de aan vele gebouwen, schoorstenen die afbreken,
golven in vijvers, kerkklokken die geluid geven. Voor de grote
gebouwen wordt verwezen naar het overzicht onder nummer 10.
Mogelijke effecten: Veel slachtoffers met mechanisch
letsel, lastige bereikbaarheid incidentlocatie. 5.12Paniek in menigtenDe gemeente Aalburg heeft een aantal jaarlijkse festiviteiten. De
bezoekersaantallen zijn echter relatief beperkt, als we uitgaan van
een drempelwaarde van 5.000 personen. In het volgende staatje zijn
de meest relevante jaarlijks terugkerende festiviteiten
opgenomen:Toelichting: Onder paniek in menigten wordt verstaan een complex van
verschillende gedragingen van grote groepen mensen die direct in hun
bestaan bedreigd worden. Als de (vermeende) bedreiging optreedt in
een beperkte ruimte door bijv. brand of ongeregeldheden, dan zullen
mensen trachten zich aan dit gevaar te onttrekken, zonder acht te
slaan op de gevolgen. Het ontstaan van paniek kan beperkt worden
door in de evenementenvergunningen preventieve maatregelen voor te
schrijven, die erop gericht zijn voldoende vluchtwegen te maken en
het publiek in te lichten en te begeleiden. Paniek in een menigte
treedt vaak op als gevolg van een incident en staat daarom als
ramptype zelden op zichzelf. Vooral een samenloop met brand,
instorting of uitval van stroom in het donker ligt voor de hand.
Mogelijke effecten: Mechanisch letstel, (enkele tientallen tot
honderden) gewonden, zeer veel overige aanwezigen 5.13Verstoringen openbare ordeToelichting De gemeente Aalburg kent geen terugkerende festiviteiten
waarbij grootscheepse verstoring van de openbare orde te verwachten
is. Dit ramptype dat o.a. risicosportwedstrijden, demonstraties,
politieke manifestaties, massale vechtpartijen en grootschalige
plunderingen omvat, is de laatste decennia niet voorgekomen, hetgeen
niet wil zeggen dat ze niet zullen kunnen plaatsvinden. Voor het
uitbreken van grootschalige ordeverstoringen bestaan meestal wel een
aantal aanwijzingen. Bij deze ca-lamiteiten ligt geneeskundige
hulpverlening aan verspreide slachtoffers/gewonden voor de hand,
evenals opvang/verzorging van bijv. demonstranten en gestrande
(ramp)toeristen. De hulpverleningsactiviteiten worden primair
verricht door de (lokale) parate diensten als politie, brandweer en
GHOR. Strafrechtelijk onderzoek kan door het Openbaar Ministerie
ingesteld worden. Mogelijke effecten: Agressie jegens gezag in
algemeen en politie in het bijzonder, beperkt mechanisch letsel,
grote materiële schade aan straatmeubilair en particuliere
eigendommen (winkeliers) , zeer veel overig aanwezigen 5.14OverstromingenToelichting: Overstromingen ontstaan door natuurlijke of
mechanische oorzaken of een combinatie daarvan. Bij natuurlijke
oorzaken valt te denken aan overstromingen door hoge
rivierwaterstanden en het vollopen van lager gelegen gebieden door
dijkdoorbraak. Overstromingen door natuurlijke oorzaken zijn tot op
zekere hoogte voorspelbaar; zo ook de kans op een dijkdoorbraak als
gevolg van het hoge rivierwater. Na een overstroming zal het verkeer
in het getroffen gebied snel lam gelegd zijn. Afhankelijk van de
grootte en de diepteligging van het gebied kan het uren tot dagen
duren, voordat levensbedreigende waterstanden bereikt worden.
Naarmate de tijd verstrijkt, neemt de kans op dodelijke slachtoffers
door onderkoeling of uitputting fors toe. De materiële schade zal
enorm zijn. Snelle redding is essentieel als evacuatie niet vóór de
ramp heeft plaatsgevonden. Een waarschuwings- en alarmerings- en
hulpverleningstraject is met het waterschap afgesproken, vastgelegd
in een draaiboek dijkbewaking. 5.15NatuurbrandenToelichting: Door het ontbreken van grote oppervlakten
natuurgebied in de gemeente, zal bedreiging van de bevolking door
branden nihil zijn. 5.16Extreme weersomstandighedenToelichting: Weersomstandigheden vormen een bijzondere
categorie: zij zijn redelijk voorspelbaar. Bij sommige
weersomstandigheden is een snelle reactie meer geboden dan bij
andere. Bij zware storm kunnen snel problemen ontstaan: acuut
reageren is essentieel. Bij extreme kou of hitte ontstaan de
problemen geleidelijker: er is meer tijd om te reageren. Bij
hittegolven en langdurige droogte is sprake van een ruime
vooraankondigings- en aanloopperiode. Wel kan in het geval van smog
het overschrijden van een bepaalde drempel leiden tot een
plotselinge toeneming van gezondheidsklachten. Stormen, windhozen,
hagelbuien, sneeuwval en ijzel zijn weertypen die als zodanig
voorspeld kunnen worden. Toch moet men ervan uitgaan, dat er geen
vooraankondiging is van de ernst en de plaats van de verschijnselen.
Dit hangt samen met doorgaans plaatselijke uitschieters Mogelijke
effecten: 5.17Uitval nutsvoorzieningenToelichting: Elektriciteit Door stroomuitval wordt het
verkeer en de communicatie bemoeilijkt. Een langdurige en
grootschalige uitval van de elektriciteitsvoorziening heeft zeer
ernstige gevolgen. Dat betekent uitval van apparaten in woningen (
cv), kantoren, agrarische bedrijven en industrie; pompen van
rioleringen; verkeerslichten, toegang en kassa’s van win-kels en
banken; brandstofpompen bijv. tankstations.Gas Een langdurige uitval van de gasvoorziening heeft verstrekkende
gevolgen: cv’s, gaskooktoestellen, boilers vallen uit; bakkerijen en
andere bedrijven kunnen niet meer werken. Er zal zo mogelijk
uitgeweken worden naar elektrische apparatuur, waardoor de
stroomvoorziening in gevaar kan komen. De gevolgen zijn uiteraard
ernstiger bij koud weer.Water De effecten van uitval van watervoorziening staan onder type
VII. Bij volledige en langdurige uitval zijn de problemen groter,
met diverse hygiënische risico’s ( o.a. wc’s)Verkeer De invloed van verkeersbelemmeringen op het maatschappelijk
leven is groot door verstoring van brandstofaanvoer, uitval
elektriciteit, slecht weer.Communicatie Uitval van communicatievoorzieningen zal in veel
gevallen gepaard gaan met verstoring van datacommunicatie bij banken
en bedrijven, problemen in de regeling van gas- en watervoorziening,
het wegvallen van diverse beveiligings- en alarmeringssystemen.
Naast de voor de hand liggende verstoringen van het maatschappelijk
leven, zijn er derhalve directe gezondheids- en
veiligheidsrisico’s.Mogelijke effecten5.18Rampen op afstandSommige rampen zijn rampen op afstand. Een specifiek geval van
rampen op afstand is het repatriëren of opvangen van slachtoffers
van een ramp elders. Daarbij kan men in eerste instantie denken aan
het repatriëren van ‘eigen’ burgers die in het buitenland in
problemen zijn geraakt (bijvoorbeeld door een bus- of
vliegtuigongeluk of burgeroorlog). Ook zou het opvangen van burgers
uit een andere regio of (zelfs) uit het buitenland onder dit
ramptype kunnen worden gebracht. Het gaat bij dit ramptype om
coördinatie van de informatievoorziening en
hulpverleningsactiviteiten vanuit Nederland en om de opvang en
verdere verzorging van slachtoffers die weer in Nederland zijn
aangekomen. Het kan daarbij gaan om doden (hulp bij identificatie),
gewonden en anderszins getroffenen. Mogelijke effecten:
Het grootste gevaar dat bij dit type loert is onderschatting.
Immers, de directe gevolgen van de ramp, de zichtbare fysieke
effecten (grootschalige verwoesting en aanzienlijk aantallen
slachtoffers) ontbreken. De maatschappelijke ontwrichting van een
dergelijke ramp kan echter zeer omvangrijk zijn en diep ingrijpen in
de lokale gemeenschap. 6.(Beleid) RampbestrijdingsplannenOp grond van artikel 3, lid 4 van de Wet rampen en zware ongevallen
dient in het rampenplan te worden vastgelegd wat het beleid is ten
aanzien van het vaststellen van rampbestrijdingsplannen. Het repressief
bestrijden van een ramp of zwaar ongeval is slechts een onderdeel van de
totale veiligheidsketen. De gemeente Aalburg streeft ernaar om rampen en
zware ongevallen niet alleen te bestrijden, maar ook om deze waar
mogelijk te voorkomen (pro actie en preventie) of om de ramp of zwaar
ongeval zo vroeg mogelijk adequaat te kunnen bestrijden (preparatie).
Daarom wordt ook op de andere onderdelen van de veiligheidsketen
geïnvesteerd. Met name aan het verstrekken van gebruiksvergunningen, het
handhaven van de bouwregelgeving, het opleiden en oefenen van de
brandweer en van andere gemeentelijke rampbestrijdingsfunctionarissen en
het ontwikkelen van aanvalsplannen en bereikbaarheidskaarten wordt volop
aandacht besteed. Mede gelet op deze aanpak en het beperkte risico dat
binnen de gemeente aanwezig is heeft de gemeente Aalburg voor het
volgende beleid betreffende het vaststellen van rampbestrijdingsplannen
gekozen. De gemeente Aalburg is voornemens om rampbestrijdingsplannen
vast te stellen indien voldaan is aan de volgende criteria: a. Object /
bedrijf is VR-plichtig (VR=veiligheidsrapportage); b. Object / bedrijf
is een PBZO-bedrijf (PBZO: Preventie Beleid Zware Ongevallen); c.
Incidenten / calamiteiten in het object / bedrijf zijn naar verwachting
niet afdoende te bestrijden door middel van: - bedrijfshulpverlening; -
standaardprocedures operationele diensten; - aanvalsplannen en/of
bereikbaarheidskaarten; d. Er zijn vergelijkbare bedrijven in de regio
waarvoor op advies en geïnitieerd door de Veiligheidsregio Midden- en
West Brabant een rampbestrijdingsplan is vastgesteld.Op dit moment zijn
er binnen de gemeente Aalburg geen objecten of bedrijven waarvoor op
basis van deze criteria een rampbestrijdingsplan vastgesteld moet
worden. De gemeente Aalburg heeft overigens de intentie om zoveel
mogelijk aan te sluiten bij het beleid dat binnen de Veiligheidsregio
Midden en West Brabant ontwikkeld wordt.Het beleid van de Veiligheidsregio ziet er als volgt uit. In 2005 wordt
door de regionale brandweer een volgorde vastgesteld waarin de nog op te
stellen rampbestrijdingsplannen zullen worden vervaardigd. In 2006 zal
conform deze vastgestelde volgorde verdere uitvoering worden gegeven aan
de vervaardiging van de rampbestrijdingsplannen. Hierbij zullen de
BRZO-bedrijven prioriteit krijgen. Na 2010 komen instellingen aan bod
die net onder de BRZO grenswaarde vallen (95% van het
hoeveelheidscriteria).De formele verantwoordelijkheid voor rampbestrijdingsplannen ligt bij de
burgemeester, terwijl de uitvoering en de regie over de uitvoering voor
het grootste gedeelte in handen is van de regionale brandweer. Het
ramptype Overstromingen is in “Maatramp/LOP MWB 2003” volledig
uitgewerkt. Kijkend naar ervaringen met overstromingen in de jaren 90 is
het capaciteitsniveau voor Midden- en West-Brabant aangegeven. Gelet op
het feit dat een relatief groot deel van MWB verder onder het gemiddelde
waterpeil ligt dan in de overstroomde gebieden in Limburg, kunnen de
gevolgen voor de regio aanzienlijk groter van omvang zijn. Bovendien
beschrijft “Maatramp/LOP MWB 2003” dat de veiligheidsvoorzieningen en
maatregelen een verantwoordelijkheid zijn van waterschappen, provincie
en rijkswaterstaat. Voor dit ramptype zullen de hulpverleningsdiensten
tot nadere uitwerking met deze instanties moeten komen met betrekking
tot uniforme opzet van rampbestrijdingsplannen. Ook de regierol van de
brandweer bij dit ramptype zal ingekaderd dienen te worden in de
rampenbestrijdingsstructuur. In 2009, of zoveel eerder als mogelijk,
wordt een rampbestrijdingsplan voor de vaarwegen ter vaststelling
voorbereid.Actualiseren van de risico-inventarisatie Het Besluit
kwaliteitscriteria planvorming rampenbestrijding vereist dat de
risicoinventarisatie van de gemeenten actueel wordt gehouden en dat het
rampenplan een beschrijving bevat van de situaties waarin, de wijze
waarop en de frequentie waarmee de risico-inventarisatie wordt aangepast
aan de gewijzigde omstandigheden. De risico-inventarisatie is voor een
groot aantal ramptypen een momentopname. Er zijn talloze situaties die
kunnen wijzigen en die direct of indirect invloed hebben op de
risico-inventarisatie. Zaken die moeten leiden tot het actualiseren van
de risico-inventarisatie zijn o.a.: a. Wijzigingen in ruimtelijke
ordening zoals nieuwe bedrijventerreinen en nieuwe woongebieden; b.
Wijzigingen in het gebruik en de bedrijfsvoering van bestaande objecten
/ bedrijven; c. Incidenten in het land met soortgelijke risico-objecten
als in de gemeente Aalburg; d. Aanbevelingen in inspectierapporten; e.
Ontwikkeling en wijziging in het beleid van de Veiligheidsregio Midden
en West Brabant. Binnen de gemeenten Aalburg zijn enkele functionarissen
direct betrokken bij het inventariseren van risico s. Het betreft met
name de Ambtenaar Openbare Orde en Veiligheid (in het kader van het
rampenplan), de beleidsmedewerker milieu van de afdeling VROM (in het
kader van het RRGS en het RIS) en de commandant brandweer (vanwege de
link van pro-actie, preventie naar preparatie en repressie). Deze
functionarissen zullen minimaal twee keer per jaar bijeenkomen om deze
risicoinventarisatie door te lichten en te waar nodig en mogelijk te
actualiseren.