CVDR76903_1Afstemmingsverordening WWB 2010nlregelingDen Helder2018-03-20Den HelderStadsnieuws, 2010, 2Afstemmingsverordening WWB 2010Wet werk en bijstand, artikel 8, eerste lid, en artikel 18gemeenteraadmaatschappelijke zorg en welzijn2009-12-14De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2010-01-142010-01-012012-01-01Nieuwe regelingRB09.0177GeenAfstemmingsverordening WWB 20101ALGEMENE BEPALINGEN11. Begripsbepalingen
Alle begrippen die in deze verordening worden gebruikt en niet
nader worden omschreven, hebben dezelfde betekenis als in de Wet
werk en bijstand en de Algemene wet bestuursrecht.
In deze verordening wordt verstaan onder:
de wet: de Wet werk en bijstand;
algemene bijstand: de bijstand bedoeld in artikel 5,
onderdeel b, van de wet;
bijzondere bijstand: de bijstand bedoeld in artikel 5,
onderdeel d, van de wet;
bijstand: algemene en bijzondere bijstand;
bijstandsnorm: de bijstandsnorm als bedoeld in artikel
5, onderdeel c, van de wet;
afstemming: het verlagen van de bijstand op grond van
artikel 18, tweede lid, van de wet;
het college: het college van burgemeester en wethouders
van de gemeente Den Helder, dan wel een medewerker of
organisatie, die namens het college is belast met de
uitvoering van de wet;
belanghebbende: degene van wie het belang rechtstreeks
bij een besluit is betrokken;
re-integratie-instrumenten: instrumenten die het
college ter beschikking heeft voor het bieden van
ondersteuning als bedoeld in artikel 7, eerste lid,
onderdeel a, van de wet;
re-integratietraject: een plan, bestaande uit een
geheel van re-integratie-instrumenten, dat tot doel
heeft om binnen een bepaald tijdsbestek te komen tot
arbeidsinschakeling of zelfstandige maatschappelijke
participatie.
2Het toepassen van een verlaging
In overeenstemming met deze verordening wordt de bijstand
verlaagd indien de belanghebbende:
blijk heeft gegeven van een tekortschietend besef van
verantwoordelijkheid voor de voorziening in het
bestaan;
of daarna onvoldoende heeft meegewerkt aan het
verkrijgen of behouden van arbeid in
dienstbetrekking;
of in de periode voorafgaand aan de bijstandsaanvraag,
de inlichtingen- en medewerkingverplichting als bedoeld
in de wet niet of onvoldoende is nagekomen;
of zich tegenover het college zeer ernstig heeft
misdragen.
Een verlaging wordt afgestemd op de ernst van de gedraging, de
mate van verwijtbaarheid en de omstandigheden van de
belanghebbende en kan daarom afwijken van de in deze verordening
genormeerde verlagingen.
3Berekeningsgrondslag1.De verlaging wordt toegepast op de voor de belanghebbende van
toepassing zijnde bijstandsnorm.2.In afwijking van het eerste lid kan de verlaging ook worden
toegepast op de bijzondere bijstand indien de belanghebbende
bijzondere bijstand wordt verleend met toepassing van artikel 12 van
de wet.4Het besluit tot toepassen van een verlagingIn het besluit tot het toepassen van een verlaging worden in ieder geval
vermeld:
de reden van de verlaging;
de duur van de verlaging;
het percentage waarmee de bijstand wordt verlaagd alsmede het
bedrag waarmee de bijstand wordt verlaagd;
indien van toepassing, de reden om af te wijken van een
standaardverlaging en
dat de verlaging is afgestemd op de ernst van de gedraging, de
mate van verwijtbaarheid en de omstandigheden waarin de
belanghebbende verkeert.
5Horen van belanghebbende
Voordat de verlaging wordt toegepast, wordt de belanghebbende in
de gelegenheid gesteld zijn zienswijze naar voren te
brengen.
Het horen van de belanghebbende kan achterwege worden gelaten
indien:
de vereiste spoed zich daartegen verzet;
de belanghebbende reeds eerder in de gelegenheid is
gesteld zijn zienswijze naar voren te brengen en zich
sindsdien geen nieuwe feiten of omstandigheden hebben
voorgedaan;
de belanghebbende niet heeft voldaan aan een verzoek van
het college of van een derde aan wie het college met
toepassing van artikel 7 van de wet, werkzaamheden in
het kader van de wet heeft uitbesteed, om binnen een
gestelde termijn inlichtingen te verstrekken als bedoeld
in de wet; of
het college het horen niet nodig acht voor het
vaststellen van de ernst van de gedraging of de mate van
verwijtbaarheid.
6Afzien van het toepassen van een verlaging1. Het college ziet af van het verlagen van de bijstand indien elke
vorm van verwijtbaarheid ontbreekt.2. Het college kan volstaan met een schriftelijke waarschuwing
indien:
de gedraging meer dan één jaar vóór constatering van die
gedraging door het college heeft plaatsgevonden, tenzij de
gedraging een schending van de inlichtingenplicht inhoudt en
als gevolg van die gedraging ten onrechte bijstand is
verleend.
het een eerste verwijtbare gedraging betreft die niet heeft
geleid tot het ten onrechte verlenen van of tot een te hoog
bedrag aan bijstand. Dit lid is niet van toepassing indien
sprake is van het niet of niet tijdig inleveren van de
inkomstenverklaring.
3. Het college kan afzien van het uitvoeren van de verlaging van de
bijstand indien het daarvoor dringende redenen aanwezig acht.
Omstandigheden die rechtstreeks het gevolg zijn van een als
verwijtbaar aan te merken gedraging, zijn geen dringende
redenen.4. Indien het college afziet van het toepassen van een verlaging op
grond van dringende redenen, wordt de belanghebbende daarvan
schriftelijk mededeling gedaan.7Ingangsdatum en tijdvak1.De verlaging wordt toegepast met ingang van de kalendermaand volgend
op de datum waarop het besluit tot het verlagen van de bijstand aan
de belanghebbende is bekendgemaakt. Daarbij wordt uitgegaan van de
voor die maand geldende bijstandsnorm.2.In afwijking van het eerste lid vindt de verlaging van de bijstand
direct plaats als er sprake is van het niet of te laat inleveren van
een inkomstenverklaring.3.Tenzij het betreft het onverantwoord interen van het vermogen vindt
de verlaging van de bijstand plaats:
voor de duur van één kalendermaand, wanneer er sprake is
van een eerste verwijtbare gedraging;
voor de duur van twee kalendermaanden, wanneer er sprake is
van een tweede verwijtbare gedraging, waarvoor hetzelfde of
een hoger verlagingspercentage geldt, binnen twaalf maanden
na de eerste als verwijtbaar aangemerkte gedraging.
4.Het college kan bij een derde en volgende gedraging, waarvoor
hetzelfde of een hoger verlagingspercentage geldt, binnen twaalf
maanden na de laatste als verwijtbaar aangemerkte gedraging de
bijstand voor onbepaalde duur verlagen, rekening houdend met het
bepaalde in artikel 2, tweede lid van deze verordening.5.Het college kan in bijzondere gevallen de bijstand verlagen voor een
langere of voor onbepaalde duur, als de ernst van de gedraging, de
mate van verwijtbaarheid of de omstandigheden van de belanghebbende
daartoe aanleiding geven.6.In afwijking van het eerste lid kan de verlaging van de bijstand
direct worden toegepast voor zover de bijstand nog niet in die maand
is uitbetaald dan wel in de toekomst worden toegepast.8Samenloop van gedragingenIndien een belanghebbende zich tegelijkertijd schuldig maakt aan
verschillende gedragingen die het niet nakomen van een verplichting als
bedoeld in artikel 2, eerste lid, inhouden, volgt voor het bepalen van
de hoogte en duur van de verlaging dat er een stapeling optreedt van de
verlagingspercentages behorend bij de verschillende gedragingen.9Heroverweging1. Het college heroverweegt de verlaging van de bijstand bedoeld in
artikel 7, vierde en vijfde lid, als de verlaging wordt toegepast
voor een periode van meer dan drie maanden, binnen de termijn van
ten hoogste drie maanden na de datum van het besluit tot
verlaging.2. In het kader van de in het eerste lid bedoelde heroverweging
beoordeelt het college of en in hoeverre de omstandigheden en het
gedrag van de belanghebbende aanleiding geven te besluiten tot
beëindiging of voortzetting van het toepassen van de verlaging van
de bijstand.3. Het college kan bij een besluit tot voortzetting van het toepassen
van de verlaging van de bijstand het percentage van de verlaging
verdubbelen, rekening houdend met het gestelde in artikel 2, tweede
lid van deze verordening.2GEEN OF ONVOLDOENDE MEDEWERKING VERLENEN AAN HET VERKRIJGEN OF
BEHOUDEN VAN ALGEMEEN GEACCEPTEERDE ARBEID10Indeling in categorieënGedragingen van de belanghebbende waardoor de verplichting op grond van
artikel 9 van de WWB (plicht tot arbeidsinschakeling) niet of niet
voldoende is nagekomen, worden onderscheiden in de volgende
categorieën:
Eerste categorie:
het niet of onvoldoende nakomen van een verplichting als
bedoeld in hoofdstuk 6, paragraaf 3, van de wet.
Tweede categorie:
het niet als werkzoekende geregistreerd zijn of blijven
bij het UWVWerkbedrijf.
Derde categorie:
het blijk geven van tekortschietend besef van
verantwoordelijkheid voor de voorziening in het
bestaan;
het niet naar vermogen trachten algemeen geaccepteerde
arbeid in dienstbetrekking te verkrijgen;
het niet of onvoldoende nakomen van de verplichting
gebruik te maken van geboden re-integratie-instrumenten,
waaronder begrepen het niet of onvoldoende meewerken aan
een onderzoek naar de mogelijkheden tot
arbeidsinschakeling, scholing, zelfstandige
maatschappelijke participatie, of
inburgeringsvoorzieningen, voor zover dit niet heeft
geleid tot het geen doorgang vinden of tot voortijdige
beëindiging van het re-integratietraject.
Vierde categorie:
het door eigen toedoen niet behouden van arbeid in
dienstbetrekking;
het niet aanvaarden van algemeen geaccepteerde
arbeid;
het niet of onvoldoende nakomen van de verplichting
gebruik te maken van geboden re-integratie-instrumenten,
waaronder begrepen het niet of onvoldoende meewerken aan
een onderzoek naar de mogelijkheden tot
arbeidsinschakeling, scholing, zelfstandige
maatschappelijke participatie, of
inburgeringsvoorzieningen, voor zover dit heeft geleid
tot het geen doorgang vinden of tot voortijdige
beëindiging van het re-integratietraject.
11De verlagingspercentages1. Het percentage van de verlaging wordt vastgesteld op:
vijf procent van de bijstandsnorm bij gedragingen van de
eerste categorie;
tien procent van de bijstandsnorm bij gedragingen van de
tweede categorie;
twintig procent van de bijstandsnorm bij gedragingen van de
derde categorie;
honderd procent van de bijstandsnorm bij gedragingen van de
vierde categorie.
2. Het college kan, in afwijking van het eerste lid, het percentage
van de verlaging hoger of lager vaststellen, rekening houdend met
het gestelde in artikel 2, tweede lid van deze verordening.3NIET NAKOMEN VAN DE INLICHTINGENPLICHT12Schending inlichtingenplicht zonder benadeling gemeente1. Indien de belanghebbende de verplichting op grond van artikel 17
van de wet niet of niet behoorlijk is nagekomen door informatie die
van belang is voor de vaststelling van het recht op bijstand niet,
niet tijdig of onvolledig te verstrekken, dan wel anderszins
onvoldoende medewerking verleent aan het onderzoek van het college
met betrekking tot het recht op bijstand, wordt het recht op
bijstand opgeschort (artikel 54, eerste lid van de wet). Op grond
van artikel 54, tweede lid van de wet wordt aan de belanghebbende
mededeling gedaan van de opschorting en wordt aangegeven binnen
welke termijn het verzuim hersteld dient te worden. Bij het
herstellen van het verzuim binnen de gestelde hersteltermijn wordt
een verlaging toegepast. 2. Indien sprake is van schending van de inlichtingenplicht als
bedoeld in het eerste lid en heeft deze niet geleid tot het ten
onrechte of tot een te hoog bedrag verlenen van bijstand, wordt de
verlaging vastgesteld op 5% van de bijstandsnorm.13Schending inlichtingenplicht met benadeling gemeente1. Indien de belanghebbende de verplichting op grond van artikel 17
van de wet niet of niet behoorlijk is nagekomen door informatie die
van belang is voor de vaststelling van het recht op bijstand niet,
niet tijdig of onvolledig te verstrekken, dan wel anderszins
onvoldoende medewerking verleent aan het onderzoek van het college
met betrekking tot het recht op bijstand, wordt het recht op
bijstand opgeschort (artikel 54, eerste lid van de wet). Op grond
van artikel 54, tweede lid, van de wet wordt aan de belanghebbende
mededeling gedaan van de opschorting en wordt aangegeven binnen
welke termijn het verzuim hersteld dient te worden. Bij het
herstellen van het verzuim binnen de gestelde hersteltermijn wordt
een verlaging toegepast.2. Indien sprake is van schending van de inlichtingenplicht als
bedoeld in het eerste lid en heeft deze geleid tot het ten onrechte
of tot een te hoog bedrag verlenen van bijstand, wordt de verlaging
vastgesteld op 10% van de bijstandsnorm.4ZEER ERNSTIGE MISDRAGINGEN14Zeer ernstige misdragingen1. Indien de belanghebbende zich tegenover het college en de in zijn
opdracht werkende ambtenaren en medewerkers zeer ernstig misdraagt
als bedoeld in artikel 18, tweede lid van de wet, wordt,
onverminderd artikel 2, tweede lid, een verlaging toegepast van 100%
van de bijstandsnorm.5SLOTBEPALINGEN15Mandaatverlening Sociale VerzekeringsbankIn afwijking van de vorige artikelen is op de uitkeringsgerechtigden die
op grond van mandaatregeling (collegebesluit 6 mei 2009, nr. a09.00364)
van de Sociale verzekeringsbank (SVB) een uitkering ingevolge de WWB
ontvangen, het maatregelenbeleid van de SVB (Staatscourant 2006, 121)
van toepassing.16Bevoegdheid collegeHet college kan, in verband met de uitvoering van deze verordening,
nadere regels vaststellen.17InwerkingtredingDeze verordening treedt in werking met ingang van 1 januari 2010.De Afstemmingsverordening 2009 wordt hierbij ingetrokken.18CiteertitelDeze verordening wordt aangehaald als: de Afstemmingsverordening WWB
2010. Aldus besloten in de raadsvergadering van 14 december 2009. ir. C.J. Vriesman, voorzitter mr. drs. M. Huisman, griffierTOELICHTINGInleidingDe WWB kent één soort afstemming van bijstand, namelijk het verlagen van de
uitkering. Uitgangspunten in deze verordening zijn dat het college op grond van
artikel 18 WWB verplicht is de bijstand te verlagen bij het niet nakomen van de
verplichtingen zoals opgenomen in de verordening (en uitgewerkt in
beleidsregels) en dat maatwerk geleverd wordt bij het verlagen van de bijstand. Het college moet in elke individuele situatie bepalen welke verplichtingen van
toepassing zijn en wat de verlaging is als die verplichtingen niet of niet
voldoende worden nagekomen. Het college dient daarbij de bijstand en de daaraan
verbonden verplichtingen af te stemmen op de omstandigheden, mogelijkheden en
middelen van de belanghebbenden. Alleen wanneer iedere vorm van verwijtbaarheid
ontbreekt, ziet het college af van een verlaging van de uitkering. Artikel 1BegripsomschrijvingDe begrippen die in de verordening worden gebruikt hebben een gelijkluidende
betekenis als de omschrijving in de WWB. Tevens wordt in de verordening
“belanghebbende” gebruikt. Dit begrip is in artikel 1:2 van de Algemene wet
bestuursrecht gedefinieerd.Artikel 2Het toepassen van een verlaginglid 1De WWB verbindt aan het recht op een bijstandsuitkering zes soorten
verplichtingen:
Het tonen van voldoende besef van verantwoordelijkheid voor de
voorziening in het bestaan.
De plicht tot arbeidsinschakeling.
De informatieplicht.
De medewerkingplicht.
Aanvullende verplichtingen.
De identificatieplicht.
Ad 1. Voldoende besef van verantwoordelijkheid tonen voor de voorziening in het
bestaan.De verplichting om voldoende besef van verantwoordelijkheid te tonen voor de
voorziening in het bestaan, geldt al voordat een bijstandsuitkering wordt
aangevraagd. Dit betekent dat wanneer iemand in de periode voorafgaand aan de
bijstandsaanvraag tekortschietend besef van verantwoordelijkheid heeft getoond,
waardoor hij niet langer beschikt over de middelen om in de kosten van het
bestaan te voorzien en als gevolg daarvan een bijstandsuitkering wordt
aangevraagd, het college bij de toekenning hiermee rekening dient te houden en
de bijstand afstemt op het betoonde besef. Ad 2. De plicht tot arbeidsinschakeling.De plicht tot arbeidsinschakeling is neergelegd in artikel 9 WWB en bestaat uit
twee soorten verplichtingen:
de plicht om naar vermogen algemeen geaccepteerde arbeid te verkrijgen
en deze te aanvaarden en te behouden;
de plicht gebruik te maken van een door het college aangeboden
voorziening gericht op ondersteuning bij arbeidsinschakeling. Deze
verplichtingen zullen nader moeten worden uitgewerkt in specifieke
verplichtingen die zijn toegesneden op de situatie en mogelijkheden van
de belanghebbende. De re-integratieverordening van de gemeente Den
Helder vormt de juridische basis voor het opleggen van deze specifieke
verplichtingen. Deze verplichtingen dienen in het besluit tot het verlenen van bijstand te worden neergelegd.
Ad 3. De informatieplicht.Artikel 17, eerste lid WWB bepaalt dat de belanghebbende aan het college op
verzoek of direct uit eigen beweging mededeling doet van alle feiten of
omstandigheden waarvan hem redelijkerwijs duidelijk moet zijn dat zij van
invloed kunnen zijn op zijn arbeidsinschakeling en/of het recht op
bijstand.Ad 4. De medewerkingplicht.De plicht van belanghebbenden om desgevraagd het college de medewerking te
verlenen die redelijkerwijs nodig is voor de uitvoering van de wet is neergelegd
in artikel 17, tweede lid WWB. De medewerkingplicht bestaat uit allerlei
concrete verplichtingen zoals het toestaan van een huisbezoek of het meewerken
aan een psychologisch onderzoek.Artikel 18, tweede lid WWB noemt een gedraging die in ieder geval een schending
van de medewerkingplicht inhoudt: het zich tegenover het college zeer ernstig
misdragen.Hiertoe behoort ook agressief gedrag, zij het dat er in dat geval sprake moet
zijn van verwijtbaarheid en van gedrag dat in het normale menselijke verkeer in
alle gevallen als onacceptabel kan worden beschouwd. In het veiligheidsprotocol van de gemeente Den Helder is agressief gedrag als
volgt gedefinieerd: “voorvallen waarbij een medewerker psychisch of fysiek wordt
lastig gevallen, bedreigd of aangevallen, onder omstandigheden die rechtstreeks
verband houden met het uitoefenen van de functie of de taken van de
afdeling”.Ad 5. Aanvullende verplichtingen Naast de algemene voor iedere belanghebbende geldende uitkeringsverplichtingen,
kent de WWB de bevoegdheid aan het college toe om aanvullende verplichtingen aan
een belanghebbende op te leggen. Het betreft verplichtingen die strekken tot
arbeidsinschakeling, of verband houden met de aard en het doel van een bepaalde
vorm van bijstand of strekken tot vermindering of beëindiging van de bijstand,
zoals het aanvragen van kinderalimentatie, of dat bepaalde betalingen voor
noodzakelijke kosten van het bestaan rechtstreeks worden voldaan door het
college, of akkoord te gaan met betaling van bijstand in natura (artikel 55 tot
en met 57 WWB).Ad 6. De identificatieplichtArtikel 17, vierde lid WWB bepaalt dat een ieder desgevraagd verplicht is aan
het college informatie te verstrekken over zijn identiteit, voor zover dit
redelijkerwijs nodig is voor de uitvoering van de wet. Bij de invoering van de WWB is het daardoor mogelijk geworden bij een nader
onderzoek, in het kader van handhaving, bij het betreden van de plaats waar het
onderzoek plaatsvindt te vragen naar identiteitsbewijzen. lid 2In de verordening zijn voor allerlei gedragingen die een schending van een
verplichting betekenen, standaard verlagingen vastgesteld in de vorm van een
vaste procentuele verlaging van de bijstandsnorm. In het tweede lid is de hoofdregel neergelegd dat het college de verlaging dient
af te stemmen op de individuele omstandigheden van de belanghebbende en de mate
van verwijtbaarheid. Behoudens de in deze verordening opgenomen uitzonderingen, brengt deze bepaling
met zich mee dat het college bij afstemming zal moeten nagaan of, gelet op de
individuele omstandigheden van de belanghebbende, afwijking van de hoogte en de
duur van de voorgeschreven standaard verlaging geboden is. Afwijking van de
standaard verlaging kan zowel een verzwaring als een matiging betekenen. Artikel 3De berekeningsgrondslaglid 1In dit lid is het uitgangspunt vastgelegd dat de verlaging plaats vindt op de
bijstandsnorm. Mogelijk ten overvloede wordt hierbij nogmaals gesteld dat onder
de bijstandsnorm wordt verstaan de wettelijke norm, inclusief gemeentelijke
toeslag of verlaging en inclusief vakantietoeslag. lid 2De 18 tot 21-jarigen ontvangen een lage jongerennorm, die indien noodzakelijk
wordt aangevuld door middel van bijzondere bijstand in de kosten van
levensonderhoud. Indien de verlaging alleen op die lage jongerennorm wordt
opgelegd, zou dit leiden tot rechtsongelijkheid ten opzichte van de 21-jarigen. Artikel 4Het besluit tot het toepassen van een verlagingHet afstemmen van de bijstand vindt plaats door middel van een besluit. Wanneer
de verlaging op een lopende uitkering wordt toegepast, wordt een besluit tot
vaststelling van de algemene bijstand op grond van artikel 45 WWB genomen. Wordt
de verlaging met terugwerkende kracht toegepast, dan moet een besluit tot
herziening van de bijstand worden genomen (artikel 54, derde lid WWB). Tegen
beide besluiten kan door de belanghebbende bezwaar en beroep worden aangetekend. In dit artikel wordt aangegeven wat in het besluit in ieder gevalmoet
worden vermeld. Deze eisen vloeien rechtstreeks voort uit de Awb en dan in het
bijzonder het motiveringsbeginsel. Het motiveringsvereiste houdt onder andere in
dat een besluit kenbaar is en van een deugdelijke motivering wordt voorzien. Artikel 5Horen van belanghebbendeOp grond van afdeling 4.1.2 van de Awb is in een aantal gevallen het horen van
de belanghebbende verplicht bij de voorbereiding van beschikkingen. Deze
hoorplicht geldt echter niet bij de voorbereiding van beschikkingen die
betrekking hebben op een financiële aanspraak (artikel 4:12 Awb).In het kader van het zorgvuldigheids- en evenredigheidsbeginsel (zoals
geformuleerd in artikel 3:2 en 3:4 Awb) wordt in het eerste lid het horen van de
belanghebbende voordat verlaging van bijstand plaats vindt, in beginsel
voorgeschreven. Het tweede lid bevat een aantal uitzonderingen op de hoorplicht. Artikel 6Afzien van het toepassen van een verlaginglid 1De WWB bepaalt dat het college moet afzien van het verlagen van de bijstand
indien iedere verwijtbaarheid ontbreekt.lid 2Deze bepaling regelt de schriftelijke waarschuwing en geeft de mogelijkheid om
bij een eerste verwijtbare gedraging met een waarschuwing te volstaan.
Uitgangspunt blijft echter dat verwijtbaar gedrag in beginsel tot verlaging van
de bijstand leidt. Als wordt overwogen om met een waarschuwing te volstaan, moet
dit uitdrukkelijk worden gemotiveerd. Een waarschuwing bij een eerste gedraging
is dus geen automatisme. Het zal in vrijwel alle gevallen gaan om relatief
onbeduidende gedragingen met geen
voor het recht op, of de hoogte van de bijstand directe gevolgen (zoals het
laten verlopen van inschrijving UWV WERKbedrijf met enkele dagen e.d.) en / of
van een geringe mate van verwijtbaarheid. De feitelijke gedraging moet wel
worden omschreven in een waarschuwingsbeschikking en telt gewoon mee bij
recidive. Bij iedere categorie gedragingen kan, met inachtneming van het bovenstaande, in
beginsel met een waarschuwing worden volstaan. Een andere reden om af te zien van het verlagen van de bijstand is dat de
gedraging te lang geleden heeft plaatsgevonden (verjaring). In verband met de
effectiviteit, het zogenaamde lik-op-stuk, is het nodig dat de verlaging spoedig
nadat de gedraging heeft plaatsgevonden, plaats vindt. Om deze reden is dan ook
geregeld dat er geen verlaging plaats vindt voor gedragingen die langer dan één
jaar hebben plaatsgevonden. Om de verwijtbare gedraging toch niet als
onopgemerkt voorbij te laten gaan, wordt volstaan met een schriftelijke
waarschuwing. Voor gedragingen die een schending van de informatieplicht inhouden en als
gevolg waarvan ten onrechte bijstand is verleend of een te hoog bedrag aan
bijstand is verleend, geldt een verjaringstermijn van vijf jaar. Een termijn van
vijf jaar ligt voor de hand gelet op de ernst van de gedraging (fraude) en gelet
op het feit dat het college tijd nodig heeft om de omvang van de fraude (het
benadelingbedrag) vast te stellen. Er wordt geen waarschuwingsbrief gestuurd als het gaat om het te laat inleveren
van de inkomstenverklaring.lid 3Soms kunnen er zwaarwegende argumenten zijn om van de tenuitvoerlegging van een
overigens gerechtvaardigde verlaging van bijstand af te zien. Het betreft dan
argumenten die met de reden van de verlaging niets te maken hebben. Deze zijn
immers bij de vaststelling van de hoogte en de duur van de verlaging al
meegewogen. Hierbij kan gedacht worden aan situaties waarin sprake is van een zodanige
samenloop van omstandigheden dat deze, als de verlaging wel zou worden
toegepast, tot gevolg heeft dat de belanghebbende als gevolg van de verlaging in
een ernstige financiële noodsituatie komt, waardoor bijvoorbeeld onmiddellijke
huisuitzetting dreigt of een pas begonnen schuldsaneringstraject wordt
gefrustreerd. Het moet, zoals aangegeven, gaan om een noodsituatie die het
gevolg is van de individuele omstandigheden van de belanghebbende. Het ontstaan
van een betalings- of huurachterstand of een tijdelijke opschorting van een
schuldsanering is op zichzelf geen reden om van het verlagen van bijstand af te
zien. Evenmin kan het enkele feit dat de belanghebbende als gevolg van de
verlaging tijdelijk een inkomen lager dan de beslagvrije voet ontvangt voldoende
reden zijn om van de tenuitvoerlegging van de verlaging af te zien. De financiële noodsituatie mag ook niet het gevolg zijn van de verwijtbare
gedraging. Als iemand door verwijtbaar ontslag in ernstige financiële nood komt
te verkeren, kan dat nooit een reden zijn om van de afstemming van bijstand af
te zien. De omstandigheden zijn immers het gevolg van het verwijtbare gedrag. Afzien van de uitvoering van een verlaging kan ook plaatsvinden als er sprake is
van een verlaging wegens herhaald verwijtbaar gedrag. Bij elke nieuwe afstemming
of heroverweging moet dus opnieuw worden beoordeeld of zich dringende redenen
voordoen. lid 4In de beschikking worden wel hoogte en duur van de verlaging van bijstand
vastgesteld en wordt meegedeeld om welke dringende redenen van tenuitvoerlegging
wordt afgezien. De verlaging telt bij de vaststelling van eventuele recidive en
volharding dus gewoon mee. Artikel 7Ingangsdatum en tijdvaklid 1Het afstemmen van de bijstand vindt plaats door het verlagen van de uitkering.
Verlagen van de bijstand kan in beginsel op twee manieren, te weten: met
terugwerkende kracht, door middel van een herziening van de uitkering of door
middel van verlaging van de bijstandsnorm in de eerstvolgende maand(en). In deze
verordening is bewust gekozen voor de tweede manier, omdat in dat geval niet
overgegaan hoeft te worden tot herziening en terugvordering van de bijstand. Om
die reden is in dit lid vastgelegd dat de verlaging ingaat per de eerstvolgende
kalendermaand, waarbij wordt uitgegaan van de voor die maand geldende
bijstandsnorm. lid 2Verlaging van de bijstand vindt direct plaats als, na afgeven hersteltermijn, de
inkomstenverklaring nog niet is ingeleverd.lid 3Voornamelijk met betrekking tot de duur van de verlaging zijn door het college
beleidsregels opgesteld die specifiek betrekking hebben op de op onverantwoorde
wijze interen van vermogen. Deze “categorie” van tekortschietend besef van
verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan vormt daarom een
uitzondering voor wat betreft de duur van de verlaging. Het derde lid regelt de duur van de verlaging bij een eerste gedraging (sub a)
en bij recidive binnen twaalf maanden (sub b). Een eerste gedraging kan
hoogstens leiden tot een verlaging voor de duur van één kalendermaand, een
tweede gedraging tot maximaal twee kalendermaanden. Bepalend voor recidive is de
datum waarop de eerste gedraging als verwijtbaar is aangemerkt en de
belanghebbende hiervan redelijkerwijs op de hoogte had kunnen zijn, dus de
verzenddatum van de beschikking naar aanleiding van de eerste gedraging. lid 4Het vierde lid regelt de duur van de verlaging bij volharding. Van volharding is
in beginsel sprake bij een derde en volgende gedraging van gelijke of hogere
categorie, binnen twaalf maanden na de laatste verwijtbare gedraging. Omdat een
verlaging voor onbepaalde duur relatief grote gevolgen heeft voor de
belanghebbende, geldt hier bij uitstek het vereiste van een zorgvuldige
belangenafweging. Overigens blijft het mogelijk om ook bij volharding opnieuw
een verlaging voor bepaalde duur (tot maximaal drie maanden) op te leggen. In de
meeste gevallen zal echter de verlaging voor onbepaalde duur moeten worden
vastgesteld en zal de belanghebbende bij de in artikel 9 tweede lid van deze
verordening bedoelde heroverweging aannemelijk moeten maken van verder
verwijtbaar gedrag af te zien. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het
niet nakomen van de sollicitatieplicht. Het is aan de belanghebbende om door
middel van bewijsstukken aan te tonen dat hij inmiddels weer volledig aan de
sollicitatieplicht voldoet. lid 5Met deze bepaling wordt uitdrukkelijk de mogelijkheid geboden om ook bij een
eerste of tweede gedraging de verlaging van de bijstand voor een langere periode
vast te stellen als de situatie daartoe aanleiding geeft. Ook hier geldt het
beginsel dat in een concreet geval maatwerk mogelijk moet zijn. Hierbij moet
vooral gedacht worden aan tekortschietend besef van verantwoordelijkheid (anders
dan onverantwoord interen op vermogen) waardoor de belanghebbende eerder in
bijstandsbehoeftige omstandigheden komt te verkeren, bijvoorbeeld door het nemen
van ontslag of door het afbreken van een traject waardoor de kansen op uitstroom
ernstig bemoeilijkt worden. In dergelijke gevallen moet het mogelijk zijn om,
rekening houdend met de betrekkelijk ernstige gevolgen van de gedraging, al bij
een eerste of tweede gedraging de verlaging voor langere of voor onbepaalde duur
op te leggen. lid 6Hierin is opgenomen de bepaling voor het geval de bijstand al dan niet beëindigd
is, maar nog niet is uitbetaald aan de belanghebbende. Er is dan sprake van
terugwerkende kracht. Tevens biedt dit artikel de mogelijkheid om de verlaging
in de toekomst toe te passen als de belanghebbende weer een beroep doet op de
bijstand.Artikel 8Samenloop van gedragingenHet toepassen van meerdere verlagingen tegelijkertijd is mogelijk. Het moet dan
echter wel gaan om verschillende gedragingen waarvoor een verlaging mogelijk is.
Indien meerdere gedragingen schending van één of meerdere verplichtingen tot
gevolg hebben, is het niet de bedoeling dat alleen de verlaging met het hoogste
percentage wordt toegepast. Bij samenloop van verschillende verwijtbare
gedragingen dient het college de percentages dus bij elkaar op te tellen (de
zogenaamde stapeling). Bij de beoordeling van de ernst van het feit en de mate
van verwijtbaarheid kunnen de verschillende gedragingen uiteraard wel in hun
onderlinge samenhang worden bezien. Dit kan reden zijn om voor het geheel aan
gedragingen een verlaging met een lager percentage toe te passen.Artikel 9Heroverweginglid 1Artikel 18, derde lid WWB schrijft voor dat het college de verlaging van de
bijstand moet heroverwegen binnen uiterlijk drie maanden. Deze heroverweging kan
achterwege blijven als de verlaging voor een periode van ten hoogste drie
maanden is opgelegd. Binnen drie maanden na het besluit tot verlaging van bijstand voor onbepaalde
duur moet het college beginnen met het onderzoek in het kader van de
heroverweging. Dit onderzoek kan in sommige gevallen schriftelijk plaatsvinden,
afhankelijk van de aard van de verplichting of gedraging. Zo kan, bijvoorbeeld
wanneer het gaat om het al dan niet nakomen van de sollicitatieplicht, worden
volstaan met het opvragen van schriftelijke bewijzen waaruit blijkt dat de
belanghebbende inmiddels aan de sollicitatieplicht is gaan voldoen. In andere
gevallen kan het noodzakelijk zijn om de belanghebbende op te roepen. Als de
belanghebbende de gevraagde gegevens niet overlegt of geen gehoor geeft aan
oproepen, dan vindt de heroverweging plaats op basis van de dan bekende gegevens
wat veelal tot voortzetting van de verlaging zal leiden. De heroverweging
resulteert in een beschikking. lid 2Het resultaat van de heroverweging kan tweeledig zijn. Beëindiging van de
verlaging na drie maanden vindt plaats als de belanghebbende laat blijken zich
inmiddels niet langer schuldig te maken aan de verwijtbare gedraging waarvoor de
verlaging was toegepast of aannemelijk maakt dat hij zich voortaan aan de
opgelegde verplichtingen zal houden. Van voortzetting zal sprake zijn als de belanghebbende zich ook ten tijde van de
heroverweging nog steeds aan de verwijtbare gedraging schuldig maakt. De
voortzetting kan, afhankelijk van omstandigheden, mate van verwijtbaarheid en
ernst van de gedraging, plaatsvinden voor bepaalde of onbepaalde duur. Bij
voortzetting voor onbepaalde duur moet binnen uiterlijk drie maanden opnieuw een
heroverweging plaatsvinden. Heroverweging kan overigens leiden tot voortzetting
met vaststelling van een lager percentage als de belanghebbende blijk geeft zijn
gedrag enigszins, maar onvoldoende, te hebben verbeterd. lid 3Deze bepaling biedt de mogelijkheid om bij volharding het percentage van de
verlaging te verdubbelen. Hierbij moet gedacht worden aan bijvoorbeeld de
weigerachtigheid om mee te werken aan een traject. Als hiervoor een verlaging is
toegepast en de belanghebbende blijft medewerking weigeren, ook na een tweede
verlaging van bijstand voor twee maanden en na een derde voor onbepaalde duur,
dan kan bij de voortzetting het percentage worden verdubbeld. Ook hierbij staat
een zorgvuldige belangenafweging voorop. Artikel 10Indeling in categorieënlid 1 Eerste categoriea.Deze bepaling doelt op relatief lichte schendingen van de algemene, uit de wet
voortvloeiende inlichtingen- en medewerkingsplicht, zoals het niet tijdig of het
niet naar behoren verstrekken van inlichtingen die van belang kunnen zijn bij de
arbeidsinschakeling. In deze categorie valt eveneens de weigering te voldoen aan
de op grond van de artikelen 55 en 57 van de wet opgelegde nadere
verplichtingen.De aanvullende verplichtingen moeten expliciet bij beschikking worden opgelegd.
Dat kan zowel plaatsvinden bij aanvang van de bijstand als in een later stadium,
zodra de omstandigheden daartoe aanleiding geven.Het gaat hier om de aanvullende verplichtingen als genoemd in de artikelen 55 en
57 van de wet, die niet rechtstreeks van invloed zijn op de hoogte van het
recht, maar wel de arbeidsinschakeling en uitstroom bevorderen of verband houden
met de aard en het doel van de bijstand. Het kan hierbij bijvoorbeeld gaan om de verplichting mee te werken aan een
schuldhulpverleningstraject of de verplichting een medische behandeling te
ondergaan.lid 2 Tweede categorieDe WWB hecht een groot belang aan de plicht tot arbeidsinschakeling (artikel 9
WWB). Om voor actieve bemiddeling door het UWV WERKbedrijf in aanmerking te
komen is registratie onontbeerlijk. Het is bovendien een eerste, betrekkelijk
eenvoudige stap op weg naar re-integratie in het arbeidsproces.Het niet ingeschreven staan bij het UWV WERKbedrijf betekent onvermijdelijk een
vertraging van de re-integratie, in het bijzonder voor de doelgroep die geacht
wordt op eigen kracht naar reguliere arbeid uit te stromen. Juist omdat
registratie bij het UWV WERKbedrijf veelal onmisbaar is voor een succesvolle
re-integratie, is deze gedraging in een hogere categorie geplaatst.lid 3 Derde categoriea. Het betonen van tekortschietend besef van verantwoordelijkheid heeft direct
gevolgen voor de hoogte of de duur van de aanspraak op bijstand, bijvoorbeeld
wanneer iemand door eigen schuld het recht op een voorliggende voorziening
verspeelt en daardoor (eerder) in bijstandsbehoeftige omstandigheden komt te
verkeren. Van tekortschietend besef van verantwoordelijkheid is bijvoorbeeld
sprake als iemand door eigen toedoen het recht op WW verliest (door niet tijdig
na ontslag WW aan te vragen).Bij het op onverantwoorde wijze interen van vermogen zijn door het college
beleidsregels opgesteld. b. Deze gedraging heeft betrekking op de actieve sollicitatieplicht. De
belanghebbende is verplicht naar vermogen sollicitaties te verrichten en hiervan
op verzoek de bewijsstukken te tonen. Het naar vermogen solliciteren, zal onder
andere afhangen van het aanbod van algemeen geaccepteerde arbeid. Met de enkele
mededeling van mondelinge sollicitaties wordt in beginsel geen genoegen genomen,
tenzij kan worden geverifieerd dat deze ook daadwerkelijk hebben
plaatsgevonden.c. Bij toekenning van de bijstand of in een later stadium kan aan de
belanghebbende, die niet in staat is om op eigen kracht weer in zijn
levensonderhoud te voorzien, de verplichting worden opgelegd om mee te werken
aan een onderzoek naar zijn mogelijkheden en de benodigde
re-integratie-instrumenten of om deel te nemen aan een concreet aangeboden
traject dat uiteindelijk moet leiden tot uitstroom of zelfstandige
maatschappelijk participatie. Hieronder worden ook de voorzieningen begrepen in
het kader van de inburgering. De arbeidsinschakeling wordt direct geschaad, wanneer de
belanghebbende deze verplichting niet of onvoldoende nakomt, wat gevolgen kan
hebben voor de duur van de aanspraak op bijstand. Het niet of onvoldoende
verlenen van medewerking aan een traject zal immers leiden tot vertraging van
dat traject. De gedragingen in deze subcategorie hebben echter niet tot gevolg
dat het traject (definitief) geen doorgang vindt of moet worden beëindigd. Van
onvoldoende medewerking is in ieder geval sprake als de belanghebbende niet op
afspraken bij het re-integratiebedrijf verschijnt, opdrachten in het kader van
een scholing niet naar behoren uitvoert of zich niet coöperatief opstelt ten
aanzien van een diagnostisch onderzoeklid 4 Vierde categoriea. In deze categorie gedragingen gaat het om verwijtbaar ontslag, bijvoorbeeld
een ontslag op staande voet wegens diefstal of werkweigering. In deze gevallen
wordt een eventuele aanvraag WW vrijwel zonder uitzondering geweigerd. Het
college heeft een eigen onderzoeksplicht, zodat de constatering van de (mate
van) verwijtbaarheid door het UWV niet klakkeloos overgenomen kan worden.b. Deze gedraging heeft betrekking op het weigeren van een aangeboden
dienstverband. Het kan om allerlei soorten arbeid gaan, gesubsidieerd of
regulier, fulltime of parttime, tijdelijk of voor onbepaalde duur. Essentieel is
dat de belanghebbende door de werkweigering afziet van een concrete kans om
geheel of gedeeltelijk uit de bijstand te komen.c. Het gaat hier om dezelfde soort gedragingen als bedoeld in de derde categorie
onder c, maar met dit belangrijke verschil dat de gedraging heeft geleid tot het
geen doorgang vinden of afbreken van een traject. In de praktijk zal beëindiging
van een traject veelal pas plaatsvinden nadat de belanghebbende door zijn gedrag
herhaaldelijk heeft laten blijken niet mee te willen werken aan instrumenten
gericht op een zo spoedig mogelijke inschakeling in het arbeidsproces. Ook kan
een zeer ernstige gedraging, bijvoorbeeld diefstal tijdens een proefplaatsing,
tot beëindiging van het traject leiden. In alle gevallen betreft het gedragingen
die de kans op uitstroom voor langere tijd vrijwel onmogelijk maken. Zonder
traject is inschakeling in de arbeid voor de desbetreffende belanghebbende
immers niet mogelijk.Artikel 11De verlagingspercentageslid 1Aan de categorieën is een bepaald wegingspercentage gekoppeld al naar gelang de
zwaarte van de gedraging. Dit percentage dient als uitgangspunt bij de
uiteindelijke vaststelling van de verlaging, waarbij altijd de ernst van de
gedraging, de mate van verwijtbaarheid en de individuele omstandigheden moeten
worden meegewogen. Het laatste wordt nader uitgewerkt in de toelichting bij het
tweede lid. lid 2Met deze bepaling is beoogd de mogelijkheid te creëren de verlaging van de
bijstand zoveel mogelijk toe te snijden op het concrete geval, dus maatwerk
leveren. Bij de feitelijke vaststelling van de verlaging van de bijstand moet
het college vanzelfsprekend rekening houden met de individuele situatie van de
belanghebbende, maar daarnaast ook met de ernst van de gedraging en de mate van
verwijtbaarheid. Zo kan een gedraging naar de zwaarte ervan aanleiding zijn voor
een bepaald verlagingspercentage, maar als de belanghebbende blijk heeft gegeven
van verder verwijtbaar gedrag af te zien zou het onevenredig hard kunnen zijn om
het volle percentage toe te passen. Ook hebben de categorieën een zekere “bandbreedte”. Niet elke gedraging binnen
dezelfde categorie is even ernstig of heeft even grote gevolgen. Ook dit aspect
zal in de afweging moeten worden betrokken. In het bijzonder zal daarbij moeten
worden overwogen of de belanghebbende de gevolgen van zijn gedrag redelijkerwijs
had kunnen voorzien. Artikel 12Schending inlichtingenplicht zonder benadeling gemeenteEssentieel is dat het moet gaan om inlichtingen die, als ze wel tijdig zouden zijn verstrekt, geen consequenties hebben voor (de hoogte van) het recht op
bijstand. Overigens kan het niet verstrekken van bepaalde inlichtingen er
natuurlijk wel toe leiden dat het recht niet kan worden vastgesteld,
bijvoorbeeld in de situatie waarin de belanghebbende ook na het verstrijken van
de hersteltermijn geen inkomstenverklaring inlevert of niet verschijnt op een
oproep voor een periodiek heronderzoek.Artikel 13Schending inlichtingenplicht met benadeling gemeenteDe hier genoemde gedragingen zijn vergelijkbaar met die als bedoeld in artikel
12, maar met dit verschil dat het in deze categorie gaat om inlichtingen die
direct van invloed zijn op het recht op bijstand. Daarbij moet vooral gedacht worden aan gegevens over de woonsituatie of over de
hoogte van ontvangen inkomsten of middelen die tot het vermogen worden gerekend,
waarvan de belanghebbende redelijkerwijs had kunnen begrijpen dat deze van
invloed zijn op het recht op bijstand. Er kan in deze situaties sprake zijn van
fraude als de belanghebbende de bedoelde inlichtingen bewust heeft verzwegen met
de bedoeling er financieel van te profiteren. Waren de inlichtingen wel (tijdig)
verstrekt, dan zou dat hebben geleid tot het lager vaststellen van het recht op
bijstand of tot beëindiging van de bijstand.Artikel 14Zeer ernstige misdragingenMet zich zeer ernstig misdragen, wordt vooral bedoeld agressief gedrag. Onder
“het college en de in zijn opdracht werkende ambtenaren en medewerkers” wordt
niet alleen de consulent verstaan, maar ook de medewerker van de receptie, de
telefonist en iedere andere medewerker die namens de afdeling Werk, Inkomen en
Zorg met de belanghebbende in contact treedt. Onder agressief gedrag wordt verstaan: alle vormen van fysiek geweld, van
dreiging met geweld, van intimidatie, stalking, discriminatie naar geslacht,
geloof of ras, seksuele intimidatie, vernieling en het dragen van wapens of
gevaarlijke voorwerpen. Als er sprake is van agressief gedrag, moet uitvoerig
worden gerapporteerd over de exacte aard van het gedrag en de omstandigheden
waarin het zich heeft voorgedaan.Voor de vaststelling van de ernst van de gedraging en de mate van
verwijtbaarheid (en daarmee dus ook voor de hoogte van het percentage van de
verlaging) vormen de omschrijvingen van agressief gedrag in het gemeentelijke
veiligheidsprotocol het uitgangspunt. In dit protocol worden de diverse
gedragingen omschreven en is een onderverdeling gemaakt naar ernst van de
gedragingen. Het verlagen van de bijstand wegens ernstig wangedrag laat de
bevoegdheid van de afdeling Werk, Inkomen en Zorg om de pleger gedurende een
periode de toegang tot het gebouw te ontzeggen onverlet.Vooral bij agressie is er sprake van een breed scala aan feitelijke gedragingen,
van relatief “onschuldig” (beledigen of schelden) tot zeer ernstig (fysiek
geweld). Deze gedragingen zijn in een concrete situatie ook niet altijd even
gemakkelijk van elkaar te onderscheiden en lopen, in geval van escalatie, min of
meer in elkaar over. Bij dit type verwijtbaar gedrag zullen de ernst en de
gevolgen (bijvoorbeeld geestelijk of lichamelijk letsel) in de overweging of het
maximale verlagingspercentage moeten worden opgelegd, moeten meewegen. Daarbij
is ook van belang of de belanghebbende zich voor de eerste maal schuldig maakt
aan dergelijk gedrag of dat hiervoor al eerder de bijstand is verlaagd (en dus
op de hoogte kon zijn van de mogelijke consequenties) en welke persoonlijke
omstandigheden meespelen. Voorop staat echter dat het in beginsel mogelijk moet
zijn om bij ernstig wangedrag het hoogste percentage van verlaging van bijstand
toe te passen en dat vooral agressie niet getolereerd wordt. Zoals reeds eerder
is aangegeven, dienen de omschrijvingen in het gemeentelijke veiligheidsprotocol
als uitgangspunt voor de vaststelling van het feitelijke percentage. Artikel 15Mandaat SVBMet ingang van 1 juni 2009 zal de Sociale Verzekeringsbank (SVB) de uitkering
WWB uitbetalen aan cliënten van de afdeling Werk, Inkomen en Zorg die een
gekorte AOW ontvangen. Met ingang van 1 januari 2010 is deze overdracht een
wettelijke verplichting.Eventuele toe te passen verlagingen worden opgelegd op grond van het
maatregelenbesluit van de SVB. Artikel 16Bevoegdheid collegeHet college kan eventueel beleidsregels opstellen.Artikel 17InwerkingtredingSpreekt voor zich.Artikel 18CiteertitelSpreekt voor zich.