CVDR76130_1Erfgoedverordening 2010 gemeente OegstgeestnlregelingOegstgeest2017-10-19OegstgeestOegstgeester Courant, 15-12-2010Erfgoedverordening 2010Gemeentewet, art. 149Monumentenwet, art. 12Monumentenwet, art. 15Monumentenwet, art. 3.4Monumentenwet, art. 38Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, art. 2.1Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, art. 2.2gemeenteraadruimtelijke ordening, verkeer en vervoer2010-10-28De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2010-12-232017-10-20nieuwe regelingOnbekend.Geen.Deze regeling is vastgesteld en bekendgemaakt als onderdeel van het verzamelbesluit voor het opnieuw vaststellen en bekendmaken van de verordeningen ten behoeve van centrale ontsluiting van lokale regelgeving.De Erfgoedverordening Oegstgeest 2008, vastgesteld op 23 oktober 2008, wordt ingetrokken.Artikel 28 bevat een overgangsbepaling.Erfgoedverordening 2010De raad van de gemeente Oegstgeest;gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 17 augustus 2010,
nr. 79/10;gelet op artikel 149 van de Gemeentewet, de artikelen 12, 15, 34 en 38 van
de Monumentenwet 1988 en de artikelen 2.1 en 2.2 van de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht;b e s l u i t :vast te stellen deERFGOEDVERORDENING 2010GEMEENTE OEGSTGEEST1ALGEMEEN1BegripsbepalingenDeze verordening verstaat onder:
a.monument:1. onroerende zaak die van algemeen belang is wegens
zijn schoonheid, betekenis voor de wetenschap of
cultuurhistorische waarde;2. terrein dat van algemeen belang is wegens een
daar aanwezige zaak bedoeld onder 1;b.archeologisch monument:een monument bedoeld in onderdeel a, onder 2;c.gemeentelijk monument:een monument, overeenkomstig deze verordening als
beschermd gemeentelijk monument aangewezen zaak of
terrein bedoeld in onderdeel a;d.gemeentelijk dorpsgezicht:een overeenkomstig de bepalingen van deze
verordening als beschermd gemeentelijk dorpsgezicht
aangewezen groep van onroerende zaken die van
algemeen belang is wegens zijn schoonheid, zijn
onderlinge ruimtelijke of structurele samenhang dan
wel zijn wetenschappelijke of cultuurhistorische
waarde en in welke groep zich één of meer monumenten
bevinden;e.beschermd rijksmonument:onroerend monument dat is ingeschreven in de
ingevolge de Monumentenwet 1988 vastgestelde
registers;f.beeldbepalend pand:karakteristiek pand, geen gemeentelijk of beschermd
rijksmonument zijnde, dat van algemeen belang is
voor de gemeente als beeldondersteunend of
beeldbepalend element in een bepaald gebied, als
kenmerkende uitdrukking van een bepaalde bouwwijze,
c.q. verkaveling, of als relict van de historische
ontwikkeling;g.redengevende omschrijving:de omschrijving van de specifiek te beschermen
waarden en kwaliteiten die onderdeel moet uitmaken
van de aanwijzing als gemeentelijk monument,
gemeentelijk dorpsgezicht of beeldbepalend
pand;h.monumentencommissie:de op basis van artikel 15, lid 1 Monumentenwet 1988
ingestelde commissie met als taak het college op
verzoek of uit eigen beweging te adviseren over de
toepassing van de Monumentenwet 1988, de verordening
en het monumentenbeleid;i.gemeentelijke archeologische waardenkaart:kaart van het gemeentelijke grondgebied, waarop
gebieden met archeologische waarden en verwachtingen
zijn aangegeven;j.gebied met archeologische waarde:gebied, aangegeven op de archeologische
waardenkaart, met een bepaalde archeologische
kwaliteit op basis van schoonheid, betekenis voor de
wetenschap of cultuurhistorische waarde
(archeologisch monument);k.archeologisch verwachtingsgebied:gebied, aangegeven op de archeologische
waardenkaart, waarvan is aangegeven dat in bepaalde
mate archeologische vondsten of sporen te verwachten
zijn;l.hoge archeologische verwachting :grote kans op archeologische vondsten of
sporen;m.gematigde archeologische verwachting:gemiddelde kans op archeologische vondsten of
sporen;n.lage archeologische verwachting:kleine kans op archeologische vondsten of
sporen;o.plan van aanpak:plan dat weergeeft hoe een archeologische uitvoerder
de vragen zoals omschreven in het programma van
eisen denkt te gaan beantwoorden;p.programma van eisen:programma dat door het college wordt vastgesteld en
waarmee kaders worden gesteld voor het ontwerp en de
uitvoering van archeologisch onderzoek;q.college :het college van burgemeester en wethouders;r.bevoegd gezag:bestuursorgaan als bedoeld in artikel 1.1 van de Wet
algemene bepalingen omgevingsrecht;s.vergunning :een omgevingsvergunning als bedoeld in artikel 2.1,
eerste lid, of 2.2 van de Wet algemene bepalingen
omgevingsrecht;t.Wabo:Wet algemene bepalingen omgevingsrecht;u.Bor :Besluit omgevingsrecht.
2AANWIJZING GEMEENTELIJKE MONUMENTEN2Het gebruik van het monumentBij de toepassing van deze verordening wordt rekening gehouden met het
gebruik van het monument.3De aanwijzing tot gemeentelijk monument1.Het college kan, al dan niet op aanvraag van een belanghebbende, een
monument aanwijzen als gemeentelijk monument.2.Voordat het college over de aanwijzing een besluit neemt, vraagt het
college advies aan de monumentencommissie.3.De aanwijzing kan geen monument betreffen dat is aangewezen op grond
van artikel 3 van de Monumentenwet 1988 of dat is aangewezen op
grond van de monumentenverordening van de provincie
Zuid-Holland.4VoorbeschermingMet ingang van de datum waarop de eigenaar van een monument de
kennisgeving van het voornemen tot aanwijzing als beschermd gemeentelijk
monument ontvangt tot het moment dat de aanwijzing en registratie als
bedoeld in artikel 7 plaatsvindt, dan wel vaststaat dat het monument
niet wordt geregistreerd, zijn de artikelen 10 tot en met 14 van
overeenkomstige toepassing.5Termijnen advies en aanwijzingsbesluit1.De monumentencommissie adviseert schriftelijk binnen acht weken na
ontvangst van het verzoek van het college.2.Het college beslist binnen twaalf weken na ontvangst van het advies
van de monumentencommissie, maar in ieder geval binnen twintig weken
na de adviesaanvraag.6Mededeling aanwijzingsbesluitDe aanwijzing als bedoeld in artikel 3, eerste lid, wordt medegedeeld
aan degenen die als zakelijk gerechtigden in de kadastrale legger bekend
staan.7Registratie op de gemeentelijke monumentenlijst1.Het college registreert het gemeentelijke monument op de
gemeentelijke monumentenlijst.2.De gemeentelijke monumentenlijst bevat de plaatselijke aanduiding,
de datum van de aanwijzing, de kadastrale aanduiding en een
redengevende beschrijving van het gemeentelijke monument.8Wijzigen van de aanwijzing1.Het college kan al dan niet op aanvraag van een belanghebbende de
aanwijzing wijzigen.2.Artikel 3, tweede en derde lid, alsmede artikel 4, 5 en 6 zijn van
overeenkomstige toepassing op het wijzigingsbesluit.3.Indien de wijziging naar het oordeel van het college van
ondergeschikte betekenis is, blijft overeenkomstige toepassing, als
bedoeld in lid 2, achterwege.4.De inhoud en de datum van de wijziging worden op de gemeentelijke
monumentenlijst aangetekend.9Intrekken van de aanwijzing1.Indien het college de aanwijzing intrekt, zijn artikel 3, tweede
lid, en artikelen 4 en 5 van overeenkomstige toepassing.2.De aanwijzing wordt geacht ingetrokken te zijn, indien toepassing
wordt gegeven aan artikel 3 van de Monumentenwet 1988 of aan artikel
4 van de monumentenverordening van de provincie Zuid-Holland.3.De intrekking wordt op de gemeentelijke monumentenlijst
geregistreerd.3INSTANDHOUDING VAN GEMEENTELIJKE MONUMENTALE ZAKEN10Instandhoudingbepaling1.Het is verboden een gemeentelijk monument te beschadigen of te
vernielen.2.Het is verboden zonder vergunning van het bevoegd gezag:
een gemeentelijk monument af te breken, te verstoren, te
verplaatsen of in enig opzicht te wijzigen;
een gemeentelijk monument te herstellen, te gebruiken of te
laten gebruiken op een dusdanige wijze, dat het wordt
ontsierd of in gevaar gebracht.
3.Het verbod en de vergunningplicht, als bedoeld in het tweede lid,
gelden niet indien het college nadere regels stelt met betrekking
tot de wijze waarop werkzaamheden dienen te worden uitgevoerd.11De schriftelijke aanvraagEen aanvraag als bedoeld in artikel 4.2. Besluit omgevingsrecht voor een
vergunning als bedoeld in artikel 10 en de daarbij te overleggen
gegevens en bescheiden worden in 4-voud ingediend. 12Termijnen advies en vergunningverlening1.Het college zendt onmiddellijk een afschrift van de ontvankelijke
aanvraag om vergunning voor een gemeentelijk monument aan de
monumentencommissie voor advies.2.Binnen acht weken na de datum van verzending van het afschrift
brengt de monumentencommissie schriftelijk advies uit aan het
college.13WeigeringsgrondenDe vergunning kan slechts worden verleend indien het belang van de
monumentenzorg zich daartegen niet verzet. Bij de beslissing houdt het
bevoegd gezag rekening met het gebruik van het monument. 14Intrekken van de vergunningDe vergunning kan door het bevoegd gezag worden ingetrokken indien:
blijkt dat de vergunning ten gevolge van een onjuiste of
onvolledige opgave is verleend;
blijkt dat de vergunninghouder de voorschriften bedoeld in
artikel 10 niet naleeft;
de omstandigheden aan de kant van de vergunninghouder zich
zodanig hebben gewijzigd, dat het belang van het monument
zwaarder dient te wegen.
4RIJKSMONUMENTEN15Vergunning voor beschermd rijksmonument1.Het bevoegd gezag zendt onmiddellijk een afschrift van de
ontvankelijke aanvraag om vergunning voor een beschermd
rijksmonument aan de monumentencommissie.2.De monumentencommissie adviseert schriftelijk over de aanvraag
binnen acht weken na de datum van verzending van het afschrift.5GEMEENTELIJKE DORPSGEZICHTEN16De aanwijzing tot gemeentelijk dorpsgezicht1.Het college kan een dorpsgezicht aanwijzen als gemeentelijk
dorpsgezicht en het college kan een zodanige aanwijzing wijzigen of
intrekken.2.Voordat het college over de aanwijzing, wijziging of intrekking een
besluit neemt, vraagt het college advies aan de monumentencommissie.
3.Het college brengt de gemeenteraad in kennis van het besluit tot
aanwijzing, wijziging of intrekking van een gemeentelijk
dorpsgezicht. 4.Een overeenkomstig het bepaalde in artikel 35 van de Monumentenwet
1988 aangewezen dorpsgezicht wordt niet aangewezen als gemeentelijk
dorpsgezicht.5.De aanwijzing als gemeentelijk dorpsgezicht wordt geacht te zijn
ingetrokken indien het gemeentelijk dorpsgezicht wordt aangewezen
overeenkomstig het bepaalde in artikel 35 van de Monumentenwet
1988.17Registratie op de gemeentelijke monumentenlijst1.Het college registreert het gemeentelijk dorpsgezicht op de
gemeentelijke monumentenlijst.2.De gemeentelijke monumentenlijst bevat de plaatselijke aanduiding,
de datum van de aanwijzing, de kadastrale aanduiding en een
redengevende beschrijving van het gemeentelijk dorpsgezicht.18Bestemmingsplan1.De gemeenteraad stelt ter bescherming van een gemeentelijk
dorpsgezicht een bestemmingsplan vast als bedoeld in de Wet
ruimtelijke ordening. 2.Bij het voorstel tot aanwijzing van een beschermd dorpsgezicht wordt
door het college bepaald in hoeverre geldende bestemmingsplannen als
beschermend plan in de zin van het vorige lid kan worden
aangemerkt.3.Voordat het college de gemeenteraad een voorstel doet voor
vaststelling van een bestemmingsplan in de zin van lid 1 vraagt het
college advies aan de monumentencommissie.19Verbodsbepaling1.In een gemeentelijk dorpsgezicht is het verboden een bouwwerk geheel
of gedeeltelijk af te breken zonder of in afwijking van een
schriftelijke vergunning van het college (omgevingsvergunning voor
slopen). 2.Geen omgevingsvergunning voor slopen is vereist voor het afbreken
ingevolge een aanschrijving van het college.6BEELDBEPALENDE PANDEN20Registratie beeldbepalende panden1.Het college kan, al dan niet op aanvraag van een belanghebbende,
besluiten een onroerend monument te registreren als beeldbepalend
pand op de gemeentelijke monumentenlijst of als zodanig daarvan af
te voeren.2.Voordat het college over de registratie een besluit neemt, vraagt
het college advies aan de monumentencommissie.3.Met betrekking tot de aanwijzing is het bepaalde in de artikelen 4
en 5 van overeenkomstige toepassing.7INSTANDHOUDING VAN ARCHEOLOGISCHE TERREINEN21Instandhoudingbepaling1.Het is verboden om in een archeologisch monument, in gebieden met
archeologische waarden, in gebieden met hoge archeologische
verwachting, of in gebieden met gematigde archeologische
verwachting, de bodem dieper dan 50 cm onder de oppervlakte te
verstoren.2.Het verbod in lid 1 is niet van toepassing indien:
het een verstoring betreft:
in een gebied met een gematigde archeologische
verwachtingswaarde en het te verstoren gebied
kleiner is dan 250 m2, of
in een gebied met hoge archeologische
verwachtingswaarde en het te verstoren gebied
kleiner is dan 100 m2, of
in een gebied met archeologische waarde en het te
verstoren gebied kleiner is dan 25 m2 of
het betreft bouwen als bedoeld in artikel 2.3 van
het Besluit omgevingsrecht;
in het geldend bestemmingsplan bepalingen aan de hand van
een gemeentelijke archeologische waardenkaart zijn opgenomen
omtrent archeologische monumentenzorg;
sprake is van een activiteit als bedoeld in artikel 2.12,
eerste of tweede lid, van de Wabo en hierin voorschriften
zijn opgenomen omtrent archeologische monumentenzorg;
het college nadere regels stelt met betrekking tot de
uitvoering van werkzaamheden die leiden tot een verstoring
als bedoeld in het eerste lid;
een rapport is overgelegd waarin de archeologische waarde
van het te verstoren terrein naar het oordeel van het
bevoegd gezag in voldoende mate is vastgesteld en waaruit
blijkt dat:
het behoud van de archeologische waarden in
voldoende mate kan worden geborgd; of
de archeologische waarden door de verstoring niet
onevenredig worden geschaad; of
in het geheel geen archeologische waarden aanwezig
zijn.
22Opgravingen en begeleiding1.Indien binnen het grondgebied van de gemeente onderzoek wordt
uitgevoerd in het kader van het doen van opgravingen in de zin van
artikel 1 sub h Monumentenwet 1988, dient, onverminderd de overige
bepalingen van deze wet:
het college een programma van eisen vast te stellen als
bedoeld in artikel 1 onder p, waarbij nadere regels worden
gesteld ten aanzien van het onderzoek.
de verstoorder, voorafgaande aan het onderzoek, een plan van
aanpak als bedoel in artikel 1 onder o van deze verordening
ter goedkeuring aan het college te overleggen.
2.In de nadere regels neemt het college bepalingen op met betrekking
tot het toezicht op de feitelijke uitvoering van het plan van
aanpak. Tijdens het onderzoek dienen aanwijzingen van het college in
acht te worden genomen.3.Om te kunnen beoordelen of het plan van aanpak aan het programma van
eisen en eventuele nadere regels voldoet, vraagt het bevoegd gezag
advies aan een door het college aangewezen deskundige, zoals
omschreven in de Wet op de Archeologische monumentenzorg.23ProcedureDe bepalingen uit artikel 11 t/m 14 zijn van overeenkomstige toepassing
op de bepalingen uit artikel 21, tweede lid, onder e en artikel 22,
eerste lid, onder b. 8OVERIGE BEPALINGEN24Tegemoetkoming in schadeIndien en voor zover blijkt dat een belanghebbende schade lijdt of zal
lijden, die redelijkerwijze niet of niet geheel te zijnen laste behoort
te blijven, kent het bevoegd gezag hem op zijn aanvraag een naar
billijkheid te bepalen tegemoetkoming in schade toe, indien de schade in
relatie staat tot:
de door het college nader te stellen regels als bedoeld in
artikel 21, tweede lid onder d;
een aanwijzing als bedoeld in artikel 22, tweede lid, tweede
volzin.
25StrafbepalingDegene, die handelt in strijd met de artikelen 10, 19, 21 en 22, eerste
lid, onder b, van deze verordening, wordt gestraft met een geldboete van
de tweede categorie of een hechtenis van ten hoogste drie maanden.26ToezichthoudersMet het toezicht op de naleving van het bepaalde bij of krachtens deze
verordening zijn belast de ambtenaren die zijn aangewezen overeenkomstig
het bepaalde in artikel 5.10, lid 3 van de Wabo. 9SLOTBEPALINGEN27Intrekken oude regelingDe Erfgoedverordening Oegstgeest 2008, vastgesteld op 23 oktober 2008,
wordt ingetrokken. 28Overgangsrecht1.De op grond van de op 23 oktober 2008 ingetrokken
Monumentenverordening Oegstgeest 2006 aangewezen en geregistreerde
gemeentelijke monumenten of dorpsgezichten, worden geacht aangewezen
en geregistreerd te zijn overeenkomstig de bepalingen van deze
verordening.2.Aanvragen om vergunning die zijn ingediend vóór de inwerkingtreding
van deze verordening worden afgehandeld met inachtneming van de in
artikel 27 ingetrokken verordening.29InwerkingtredingDeze verordening treedt in werking op de eerste dag na
bekendmaking.30CiteertitelDeze verordening wordt aangehaald als ‘Erfgoedverordening 2010’.Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 30 september 2010.voorzittergriffierTOELICHTING bij de Erfgoedverordening 2010 gemeente OegstgeestA. ALGEMENE TOELICHTINGDe huidige wijziging van de erfgoedverordening houdt verband met de
inwerkingtreding van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna: Wabo),
de Invoeringswet algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna: Invoeringswet
Wabo), het Besluit omgevingsrecht (hierna: Bor) en de Regeling omgevingsrecht
(hierna: Mor). Wet algemene bepalingen omgevingsrechtDe Wabo regelt de omgevingsvergunning die in de plaats komt van een reeks
vergunningen, ontheffingen of toestemmingen voor het realiseren van een
fysiek project. Hieronder valt ook de monumentenvergunning. De Wabo beoogt
tegemoet te komen aan het belang van een snelle dienstverlening. Het
bevorderen van de tijdige besluitvorming vormt hiervan een onderdeel.De centrale gedachte bij de ontwikkeling van de Wabo is de “één loket
gedachte”. Dit houdt in dat de aanvrager vanaf een nader te bepalen moment
in 2010 één omgevingsvergunning hoeft aan te vragen voor zijn project. De
aanvrager geeft aan op welke activiteiten (bouw, aanleg, sloop etc.) zijn
aanvraag betrekking heeft. Voor de erfgoedverordening betekent dit dat
bijvoorbeeld de omgevingsvergunning voor het bouwen en de
omgevingsvergunning voor monumenten in één verzoek worden aangevraagd. De omgevingsvergunning wordt vervolgens door één bevoegd gezag beoordeeld en
doorloopt één procedure. De beslissing op de aanvraag kent ook één procedure
van rechtsbescherming. Toestemmingsstelsels Er bestaan verschillende methoden om de toestemmingstelsels (=vergunning en
ontheffing) te integreren in de omgevingsvergunning. De toestemmingstelsels die
altijd zien op plaatsgebonden activiteiten zijn volledig in de Wabo
geïntegreerd; de bestaande toestemmingstelsels in de betreffende wetten of
verordeningen vervallen. Het gaat om een procedurele integratie van de
verschillende toestemmingstelsels. De inhoudelijke beoordeling vindt
gecoördineerd plaats. Dit betekent dat de verschillende toetsingskaders niet
zijn geïntegreerd. Het toetsingskader van de Wabo bestaat derhalve uit een
optelling van de afzonderlijke toetsingskaders. Deze verschillende
toetsingskaders wegen allen even zwaar. De procedureIn de Wabo is onderscheid gemaakt tussen de reguliere
voorbereidingsprocedure en de uitgebreide voorbereidingsprocedure. Slechts
op een enkel punt is voor deze beide procedures afgeweken van de reguliere-
en de uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure van de Awb. Wanneer voor een project meerdere toestemmingen uit de Wabo nodig zijn wordt
door de aanvrager één aanvraag voor een omgevingsvergunning ingediend. De
aanvrager kan er echter ook voor kiezen zijn project op te delen in
deelprojecten en voor elk van die deelprojecten een afzonderlijke
omgevingsvergunning aan te vragen. Het moet gaan om een onderdeel van het
project dat fysiek te scheiden is van de andere onderdelen van het totale
project. Ook wel de zogenaamde “onlosmakelijke verbondenheid”. Het criterium
van de onlosmakelijkheid is neergelegd in artikel 2.7 Wabo. Van
onlosmakelijke samenhang is sprake als de activiteiten zien op dezelfde
handeling.Het gaat dan om een activiteit die tegelijkertijd ook aangemerkt moet worden
als een andere activiteit als omschreven in de artikelen 2.1 en 2.2. van de
Wabo. Deze activiteiten overlappen elkaar en zijn niet te scheiden. Zij
vormen een en dezelfde handeling die binnen twee of meer
activiteitenomschrijvingen vallen. Vanwege de overlap in de
activiteitenomschrijvingen is het in deze gevallen niet mogelijk om de
handeling op te knippen in deelvergunningen.Een omgevingsvergunning voor een deelproject geeft de bevoegdheid het
deelproject ook daadwerkelijk al uit te voeren. Hieraan bestaat bijvoorbeeld
behoefte bij een project waarbij voor de nieuwbouw van woningen grond
bouwrijp gemaakt moet worden en/of enkele oude opstallen gesloopt moeten
worden wat door verschillende partijen wordt uitgevoerd. De
omgevingsvergunning voor het bouwrijp maken en/of het slopen van opstallen
kan aangevraagd worden en de werkzaamheden kunnen na het verlenen van dit
gedeelte van de omgevingsvergunning ook starten. Vervolgens kan een
omgevingsvergunning voor de bouw van de woningen worden aangevraagd. Het
gaat om verschillende besluiten waartegen een afzonderlijke
rechtsbeschermingsprocedure open staat.Daarnaast heeft de aanvrager de mogelijkheid om een gefaseerde
omgevingsbeschikking aan te vragen. Hij bepaalt zelf welke activiteit wordt
gefaseerd. De beoordeling in de eerste fase is erop gericht te onderzoeken
of één van de door de aanvrager voorgenomen activiteiten, bijvoorbeeld het
oprichten en inwerking hebben van een inrichting, kan worden verricht en dus
een gerede kans heeft om een omgevingsvergunning te krijgen. Het betreft een
volledige toetsing. Tenuitvoerlegging van een omgevingsvergunning is pas
mogelijk nadat ook een omgevingsbeschikking tweede fase is verleend en een
volledige vergunning is verkregen. De tweede fase omgevingsbeschikking bevat
de noodzakelijke toestemmingen die niet in een eerste fase zijn vergund.
Door aanvraag van een omgevingsbeschikking eerste fase kan een financieel
risico voor de aanvrager worden beperkt. Hij hoeft in dit geval nog niet aan
alle indieningsvereisten te voldoen. Het rechtsgevolg van een eerste
fase-beschikking is dat bij de beoordeling van de gedetailleerde aanvraag
voor de overige activiteiten (de tweede fase-aanvraag) niet meer getoetst
wordt aan de criteria van de eerste fase. De eerste fase-beschikking kan
door het bevoegd gezag worden ingetrokken, indien niet binnen twee jaar
nadat deze beschikking is genomen een aanvraag voor een tweede
fase-beschikking is ingediend. Beide beschikkingen treden tezamen in
werking. Tegen beide beschikkingen staat rechtsbescherming op grond van de
Awb open. De Wabo en de ErfgoedverordeningDe monumentenvergunning uit de erfgoedverordening integreert volledig in de
omgevingsvergunning, omdat het om plaatsgebonden activiteiten gaat. Daarom is in
artikel 2.2 van de Wabo bepaald dat het verboden is zonder een
omgevingsvergunning een krachtens een verordening aangewezen monument te slopen,
te verstoren, te verplaatsen of in enig opzicht te wijzigen of te herstellen, te
gebruiken of te laten gebruiken op een wijze waarop het wordt ontsierd of in
gevaar wordt gebracht. Een extra overweging voor het volledig integreren van de
monumentenvergunning in de omgevingsvergunning is dat de verlening van de
monumentenvergunning in de praktijk vaak samenliep met de verlening van de
bouwvergunning of de aanlegvergunning. Er is voor gekozen om de instandhoudingsvergunning van archeologische terreinen
op grond van artikel 2.2, tweede lid, Wabo aan te haken bij de
omgevingsvergunning (facultatieve integratie). Zolang gemeentelijke
bestemmingsplannen nog niet ‘Valetta-proof’ zijn, kan op deze wijze in de
omgevingsvergunning bescherming aan archeologische waarden in de bodem worden
geboden bij de realisatie van een fysiek project. De instandhoudingbepaling met
betrekking tot archeologische terreinen vloeit voort uit de Wet op de
archeologische monumentenzorg (tot stand gekomen op grond van het Verdrag van
Valetta, Malta) en komt neer op het feit dat gemeenten hun bestemmingsplannen
moeten actualiseren met een archeologische paragraaf, zodat voldoende rekening
kan worden gehouden (wat betreft de bescherming) met archeologische waarden en
het behoud daarvan. Omdat de actualisatie van alle bestemmingsplannen nog enige
jaren kan vergen, voorziet de verordening in een overgangssituatie door het
college de bevoegdheid te geven nadere regels te stellen voor verstorende
activiteiten in een archeologisch verwachtingsgebied. Deze nadere regels kunnen
dezelfde regels zijn die gaan gelden indien een aanlegvergunning zou worden
aangevraagd op grond van een aangepast bestemmingsplan, waarin wel een
archeologische paragraaf is opgenomen (‘Valetta-proof’). De erfgoedverordening bevat de mogelijkheid om nadere regels te stellen. De Wabo
ziet op vergunningen en ontheffingen en niet op nadere regels. Het college
blijft hiervoor het bevoegd gezag. Het inhoudelijke toetsingskader van de
omgevingsvergunning inzake de gemeentelijke monumenten is in de verordening
bepaald. Voor het overige is bij het opstellen van deze verordening rekening gehouden met
de 'Aanwijzingen voor de decentrale regelgeving'. Ook in dit nieuwe model zijn
de bepalingen van de Monumentenwet 1988 en de daarin gekozen systematiek als
uitgangspunt genomen. B. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGHOOFDSTUK 1. ALGEMEENArtikel 1. BegripsbepalingenSub aBij de omschrijving van het begrip ‘Monument’ is aansluiting gezocht bij de
omschrijving in de Monumentenwet 1988.Hier wordt gesproken over onroerende monumenten. Roerende monumenten worden
derhalve niet beschermd. Reden hiervoor is dat het effectueren van de
bescherming een probleem vormt. Roerende monumenten kunnen meestal eenvoudig
worden verplaatst en daardoor ongemerkt over de gemeentegrens en daarmee buiten
de werking van de verordening worden gebracht. Roerende zaken zijn bijvoorbeeld
schepen, voertuigen, schilderijen, kerkschatten en gebruiksvoorwerpen.Cultuurhistorische waarde is volgens de Memorie van Toelichting de aan een
bouwwerk of gebied toegekende waarde, gekenmerkt door het beeld dat is ontstaan
en het gebruik dat de mens in de loop van de geschiedenis van dat bouwwerk of
dat gebied heeft gemaakt. Het begrip cultuurhistorische waarde is dermate ruim
dat het ook betrekking kan hebben op zaken en gebieden met een geschiedkundige
waarde.De onder 2 bedoelde terreinen betreffen hoofdzakelijk locaties waar
archeologische waarden in de bodem (kunnen) zitten. Daarnaast kan het ook gaan
om bijvoorbeeld parken, tuinen en een perceel met een of meer bomen. Het is niet
vereist dat op het terrein ook een bouwkundig monument voorkomt teneinde over
een monument te kunnen spreken. Een ‘zaak’ is immers een veel ruimer
begrip.Sub bDe term ‘Archeologisch monument’ wordt apart gedefinieerd in verband met de
enigszins afwijkende positie die een archeologisch monument inneemt ten aanzien
van de vergunningverlening.Ten eerste is er verschil in behandeling tussen een rijks- of gemeentelijk
beschermd archeologisch monument bij een vergunningaanvraag. De
vergunningverlening voor het verstoren of in enig opzicht wijzigen van een
beschermd gemeentelijk monument is een bevoegdheid van het college. Als er
echter sprake is van een beschermd archeologisch rijksmonument beslist de
minister op de vergunningaanvraag.Ten tweede regelt de Monumentenwet 1988 dat het doen van een opgraving alleen
plaats mag vinden met vergunning van de minister. Deze verplichting geldt in
zijn algemeenheid voor alle archeologische monumenten. Het maakt dus niet uit of
er sprake is van rijks- of gemeentelijke bescherming, het doen van opgravingen
is vergunningplichtig. Deze vergunning tot het doen van opgravingen kan onder
bepaalde voorwaarden alleen worden toegekend aan de rijksdienst, een instelling
voor wetenschappelijk onderwijs of een gemeente. Vanwege deze twee aspecten
wordt in deze verordening een onderscheid gemaakt tussen een ‘normaal’ en een
(gemeentelijk) ‘archeologisch’ monument.Sub cDe vijftigjaargrens die voor rijksmonumenten geldt, is niet voor gemeentelijke
monumenten overgenomen. Daardoor biedt de verordening ook de mogelijkheid om
monumenten die (nog) niet op de rijkslijst kunnen komen omdat ze te jong zijn,
reeds op de gemeentelijke monumentenlijst te plaatsen.Sub dVoor de definitie van het begrip ‘Gemeentelijk dorpsgezicht’ is de tekst van de
Monumentenwet 1988, artikel 1, gevolgd. Deze tekst wordt beschouwd als een meer
abstracte formulering van wat in de Monumentenwet 1961 aangegeven staat:
‘groepen van onroerende zaken, hieronder begrepen bomen, wegen, pleinen en
bruggen, grachten, vaarten, sloten en andere wateren, welke met één of meer tot
de groep behorende monumenten een beeld vormen, dat van belang is wegens de
schoonheid of het karakter van het geheel en in welke groepen zich één of meer
monumenten bevinden.’In deze verordening is de mogelijkheid opgenomen om over te gaan tot het
aanwijzen van beschermde dorpsgezichten. De genoemde aanwezigheid van monumenten
vereist niet dat dit beschermde monumenten zijn.Sub eVoor de begripsomschrijving van een 'Beschermd monument' is aangesloten bij de
begripsomschrijving uit de Wabo. De Wabo zelf verwijst naar de Monumentenwet
1988. Deze wet omschrijft een beschermd monument als een onroerend monument
ingeschreven in een ingevolge de Monumentenwet 1988 vastgesteld register. Op de
vergunningverlening voor rijksmonumenten zijn de bepalingen uit de Wabo van
toepassing. Sub fParticuliere eigenaren van gemeentelijke monumenten en van beeldbepalende
panden vallend binnen een beschermd dorpsgezicht kunnen via het Prins
Bernhard Cultuurfonds en het Nationaal Restauratiefonds in aanmerking komen
voor een laagrentende restauratielening.Wijziging van een beeldbepalend pand wordt niet specifiek vergunningplichtig
gesteld. De excessenregeling van de welstandsnota geeft de mogelijkheid om
vergunningvrije activiteiten (achteraf) te corrigeren.Sub gDe omschrijving van de specifiek te beschermen waarden en kwaliteiten die
onderdeel moet uitmaken van voorstellen tot plaatsing van objecten of gebieden
op de gemeentelijke monumentenlijst. De vraag of sprake is van een monument, een
beeldbepalend pand of een dorpsgezicht moet worden beantwoord door toetsing aan
de onderstaande criteria. Vooraf dient uitdrukkelijk te worden opgemerkt dat criteria voor
beschermenswaardigheid geen eenduidig karakter kunnen hebben. Bovendien zijn
deze criteria niet statisch. Oordelen over wat belangrijk en beschermenswaardig
is, kunnen veranderen in de loop van de decennia. De criteria zullen nooit zo
kunnen worden geformuleerd - daarvoor is het terrein te breed en in essentie ook
te ongrijpbaar - dat de beoordeling als ware het een rekensom tot stand zou
kunnen komen.Lijsten met criteria worden al snel als "scoor-lijstjes" opgevat en juist dat
gebruik brengt het gevaar van schijn-exactheid, van quasi-objectiviteit met zich
mee. De legitimiteit van de beoordeling kan niet in een kwantitatieve fundering
worden gezocht, maar ze moet worden gevonden in een kwalitatieve verantwoording
van elk afzonderlijk geval. De onderstaande formulering van criteria - eveneens
in de vorm van geordende "lijstjes" - is er slechts op gericht de
oordeelsvorming te structureren; ze kan het weloverwogen expert-oordeel
ondersteunen maar zeker niet vervangen./===Een te beschermen monument, beeldbepalend pand of gemeentelijk dorpsgezicht
wordt gewaardeerd aan de hand van één of meer van de toetsingscriteria. De
toetsingscriteria zijn: cultuurhistorische aspecten, architectonische aspecten
en situering.Deze criteria zijn onderverdeeld in subcategorieën.I. Cultuurhistorische aspecten:
ontstaansgeschiedenis
lokaal belang
Deze niet direct visueel waarneembare aspecten zijn terug te voeren op het
gebruik en de (pre)historische achtergrond.ad a De ontstaansgeschiedenis wordt hoger gewaardeerd indien de stichter(s) en of
gebruiker(s) van (pre)historisch belang zijn, een belang dat de regio
ontstijgt.ad b Het lokale belang wordt analoog aan de ontstaansgeschiedenis gewaardeerd,
maar daarnaast zijn het sociale en lokale aspect hier van waarde.Voorbeeld: Een brug wordt gebouwd op bevel (Ia) van een vorst, vernietigd
(Ia) in een oorlog en herbouwd (Ib) na initiatief en inzamelingen (Ib) van
de plaatselijke bevolking. In beide categorieën zal het object hoog
scoren.II. Architectonische aspecten:
bouwstijlwaardering
verminking
ad a De bouwstijl van een bouwwerk is herleidbaar tot, of voorbeeld van een
erkende stijl. Of het is een goed voorbeeld van plaatselijk bekende
traditionele architectuur.ad b De verminking van de onder a vermelde architectuur door niet harmonieuze
wijzigingen. De oorspronkelijkheid en herkenbaarheid zijn verminderd: de
authenticiteit is aangetast.Voorbeeld: Een kerk die in de loop van de tijd telkens op harmonieuze wijze
is aangepast en vergroot zal géén negatieve waardering krijgen ten aanzien
van de verminking. Een in één bouwstijl opgetrokken bouwwerk waarvan de
oorspronkelijke vensters vervangen zijn door slecht geprofileerde kunststof
ramen wèl.III. Situering:
ensemble waarde
uniciteit
ad a De ensemblewaardering van objecten hangt af van een zichtbare meerwaarde
door stedenbouwkundige en/of architectonische samenhang van die objecten.
Een object met een hoge ensemblewaarde heeft dus een duidelijk zichtbare
relatie met (objecten in) zijn directe omgeving.ad b De uniciteit van het object in relatie tot zijn omgeving, de zeldzaamheid
per regio gemeten.Voorbeeld: Panden gebouwd in een hofje krijgen een hoge ensemblewaardering; een
boerderij waarbij het erf compleet en evenwichtig is ingedeeld eveneens. De
uniciteit wordt lokaal gemeten. Bijzondere, markante bouwwerken van minder
fraaie doch opvallende architectuur zullen op dit punt eveneens hoog
scoren.Sub hSinds de komst van de Wet dualisering gemeentebestuur in 2002 kan elk bevoegd
orgaan in de gemeente (raad, college en burgemeester) zelf zijn commissies
instellen. De monumentencommissie is een commissie die adviseert aan het bevoegd
gezag. In de Erfgoedverordening wordt door de raad bepaald dat een
monumentencommissie advies moet uitbrengen aan het bevoegd gezag. Dit vloeit
voort uit de Monumentenwet 1988. In artikel 15 van deze wet is bepaald dat de
gemeente in een verordening de inschakeling van een commissie moet regelen die
adviseert aan het bevoegd gezag over aanvragen om een omgevingsvergunning voor
een activiteit als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onder f van de Wabo. De
wetgever geeft hier dus aan dat het college in dit geval geen keuzevrijheid
heeft ten aanzien van het instellen van een commissie. De taken van de
monumentencommissie strekken zich uit over de Erfgoedverordening, de
Monumentenwet 1988 en de Wabo. Door de monumentencommissie in deze
begripsomschrijving bevoegd te verklaren over de toepassing van de Wabo te
adviseren aan het bevoegd gezag, is voldaan aan het vereiste, genoemd in artikel
15 van de Monumentenwet 1988. Sub rHet bevoegd gezag is in de meeste gevallen het college van burgemeester en
wethouders van de gemeente waar het project in hoofdzaak zal worden
verricht. Het bevoegd gezag is integraal verantwoordelijk voor het te nemen
besluit en is tevens belast met de bestuursrechtelijke handhaving. In het Bor worden een aantal uitzonderingen op deze hoofdregel gemaakt. Een
minister dan wel het college van gedeputeerde staten wordt in deze gevallen
als het bevoegde gezag aangewezen. Deze gevallen zijn aangewezen in artikel
3.3 van de Wabo. Gedeputeerde staten van de provincie is bevoegd gezag
indien het gaat om de meer complexere categorieën inrichtingen. Deze zijn
specifiek in bijlage I van het Bor omschreven. OverigeDe overige begripsbepalingen zijn in hun definitie duidelijk omschreven, zodat
deze geen nadere toelichting behoeven. Het bouwhistorisch onderzoek was al bij de vorige gedereguleerde verordening
geschrapt. Het ontbreken van de mogelijkheid om een bouwhistorisch onderzoek bij
de aanwijzing af te dwingen kan worden ondervangen nadat een woning is
aangewezen tot monument. De voorwaarden die de gemeente betreffende de
afhandeling van aanvragen om een beschikking (in casu de monumentenvergunning)
op grond van artikel 4:5 Awb kan stellen, bieden voldoende houvast. Argument
hierbij is dat inzicht in de cultuurhistorische waarde van een gebouw bij de
beoordeling van de aanvraag tot wijziging van een monument van belang is. De
gemeente bepaalt dan dat (de uitkomst van) een bouwhistorisch onderzoek tot de
noodzakelijke gegevens behoort om tot een beoordeling van de aanvraag te komen.
Hierbij moet wel sprake zijn van evenredigheid wat betreft de omvang van de
wijziging van het monument in relatie tot de omvang van het onderzoek en de
daaraan verbonden kosten. Deze bepaling uit de Awb maakt het daarmee niet
noodzakelijk dat het laten verrichten van een bouwhistorisch onderzoek in de
verordening opgenomen hoeft te worden.Ook de nieuwe systematiek van de modelverordening, voortvloeiend uit het
dereguleringstraject en gebaseerd op het stellen van nadere regels, maakt het
gebruik van het historisch bouwonderzoek een te zwaar instrument. Immers, de
nadere regels in het derde lid van artikel 10 vragen om een vereenvoudigde
aanpak bij lichte wijzigingen aan een monument (het draait hier feitelijk om de
gevolgen die de aanwijzing heeft op reguliere onderhoudswerkzaamheden). Het zou
noch proportioneel noch evenredig zijn om bij een dergelijke vereenvoudigde
aanpak een bouwhistorisch onderzoek verplicht te stellen. Het niet langer
verplicht stellen doet echter niets af aan het intrinsieke belang van
bouwhistorisch onderzoek.HOOFDSTUK 2. AANWIJZING GEMEENTELIJKE MONUMENTENDe Wabo is niet van toepassing op dit hoofdstuk. De Wabo ziet alleen op
toestemmingstelsels (vergunningen en ontheffingen). Hierdoor blijft het college
van burgemeester en wethouders bevoegd gezag betreffende de aanwijzing van
gemeentelijke monumenten.Artikel 2. Het gebruik van een monumentHet betreft hier met name de gebruiksmogelijkheden die de eigenaar/gebruiker
zelf aan het object toekent. Deze gebruiksmogelijkheden slaan op de constructie
en de ligging van het object, maar ook het feitelijke gebruik van het object
zelf.Artikel 3. De aanwijzing tot gemeentelijk monumentLid 1De aanwijzing tot gemeentelijk monument en het plaatsen op de
monumentenlijst zijn twee zaken met verschillend rechtsgevolg. De aanwijzing
heeft rechtsgevolg, het daarna registreren op de gemeentelijke
monumentenlijst is slechts een administratieve handeling.Het besluit tot aanwijzing is een discretionaire bevoegdheid van het
college. Na afweging van alle betrokken belangen kan tot aanwijzing worden
besloten. De afweging van de belangen van de rechthebbende ten opzichte van
de te beschermen monumentale waarden moet uitdrukkelijk gemotiveerd in het
besluit naar voren komen. De aanwijzing geeft geen recht op
schadevergoeding. De aanwijzing verandert immers over het algemeen niets aan
het bestaande gebruik van het monument.Een aanwijzing heeft echter wel gevolgen voor de mogelijkheden wat betreft
het toekomstige gebruik van een monumentaal object. Immers, de monumentaal
aangewezen onderdelen mogen slechts met een vergunning (zie art. 10, tweede
lid) of slechts op grond van de nadere regels (zie art. 10, derde lid)
worden gewijzigd. Het wijzigen van niet-monumentale onderdelen is alleen
vergunningvrij wanneer ook geen bouwvergunning is vereist. Om deze
(toekomstige) last voor de burger te beperken, dient bij de aanwijzing in de
redengevende omschrijving zorgvuldig bekeken te worden wat wel en wat niet
van het object tot monumentaal beschermingswaardig onderdeel wordt
aangewezen en voor welk deel een vergunningplicht achterwege kan blijven.
Mogelijke afweging kan zijn om alleen de vanuit openbare ruimten zichtbare
bijzondere onderdelen tot monument aan te wijzen, zodat bijvoorbeeld voor
wijzigingen aan de achterkant en het interieur in dat geval geen
omgevingsvergunning voor monumenten is vereist maar bijvoorbeeld alleen een
omgevingsvergunning voor het bouwen.Lid 2Het college moet het advies inwinnen van de monumentencommissie als bedoeld
onder artikel 1, sub h. De verordening bindt het advies niet aan bepaalde
voorschriften over vorm en inhoud. De taak en werkwijze van de
monumentencommissie wordt bepaald in de Verordening op de
monumentencommissie.In de Erfgoedverordening is geen bepaling opgenomen dat voordat het college
over een aanwijzing een besluit neemt de aanvrager en andere belanghebbenden
worden gehoord. Dit is namelijk al geregeld in (de artikelen 4:8 en 4:9 van)
de Algemene wet bestuursrecht (Awb).Lid 3Monumenten die op grond van een aanwijzing door het Rijk of provincie reeds op
een monumentenlijst zijn geplaatst, komen niet voor aanwijzing als gemeentelijk
monument in aanmerking.Artikel 4. VoorbeschermingDit artikel regelt de voorbescherming voor toekomstige gemeentelijke
monumenten, zoals die ook voor beschermde rijksmonumenten geldt. Dat
betekent dat in de periode van kennisgeving van het voornemen van het
college om een monument op de gemeentelijke monumentenlijst te plaatsen tot
het daadwerkelijke aanwijzingsbesluit (dit kan ook een afwijzing zijn), de
artikelen 10 tot en met 14 van deze verordening van toepassing zijn. Dat
betekent onder andere dat een monument tijdens de aanwijzingsprocedure tot
gemeentelijk monument niet mag worden afgebroken, gewijzigd, verplaatst
(etc.) zonder een omgevingsvergunning voor monumenten of anders dan de bij
nadere regels opgestelde wijze. Het gebruik van de voorbeschermingsprocedure
is gebonden aan een motivatieplicht, aangezien hieraan voor de
eigenaar/gebruiker financiële consequenties zijn verbonden. Immers,
gedurende de voorbescherming dienen bouwactiviteiten te worden
opgeschort.Het inroepen van de voorbescherming van een object is een publiekrechtelijke
beperking en een beperkingenbesluit in de zin de van artikel 1, onder a, sub
1 juncto artikel 1, onder b, sub 5 van de Wet kenbaarheid publiekrechtelijke
beperkingen onroerende zaken. Daarmee is ook onder andere artikel 13 van
deze wet van toepassing wat betreft de aansprakelijkheid van gemeenten voor
geleden schade. Daarom moet een gemeente gegronde redenen kunnen aanvoeren
voor het inroepen van de voorbescherming. Zie hiertoe ook de toelichting bij
artikel 6 van deze verordening.Artikel 5. Termijnen advies en aanwijzingsbesluitIn dit artikel worden de termijnen genoemd waarbinnen de monumentencommissie
moet adviseren (lid 1) en het college een beslissing moet nemen (lid 2).
Door de besluitvorming aan een termijn te binden, weten alle belanghebbenden
waar ze aan toe zijn. In het kader van de vermindering van administratieve
lasten dient goed nagedacht te worden over de specifieke invulling met
betrekking tot de duur van de termijnen. Over het algemeen geldt hoe korter
de termijnen zijn, des te minder zijn de administratieve lasten voor de
burger.De redactie van lid 2 heeft tot gevolg dat, wanneer de monumentencommissie
niet tijdig adviseert, het college de volgende keuze kan maken: zonder
advies een beslissing nemen, of besluiten om een (te laat uitgebracht advies
als bedoeld in het eerste lid) toch in hun overwegingen te betrekken. Als
het college niet tijdig beslist, is op grond van de Awb sprake van een
fictieve weigering. Ingevolge artikel 6:2 staat voor de aanvrager dan de
mogelijkheid van bezwaar of administratief beroep open die ook tegen een
reëel besluit open zou staan.Het artikel bevat geen bepalingen over bekendmaking van het besluit, omdat
de Awb dat afdoende regelt (afdeling 3.6).Artikel 6. Mededeling aanwijzingsbesluitDe ontvangst van de (veelal aangetekende) mededeling (zijnde een afschrift
van de inschrijving)van het college is voor alle aan het monumentale object
verbonden zakelijk gerechtigden van essentieel belang. De kenbaarheid van de
aanwijzing tot monumentaal object is ook te herleiden tot artikel 1, onder
a, sub 1 juncto artikel 1, onder b, sub 6 van de Wet kenbaarheid
publiekrechtelijke beperkingen onroerende zaken. Daarmee zijn de
voorschriften uit deze wet ook van toepassing op een aanwijzingsbesluit als
bedoeld in artikel 6 van deze verordening.Dit artikel regelt overigens niet specifiek dat de aanwijzing wordt
bekendgemaakt aan de eigenaar en de aanvrager, omdat de Awb dat al bepaalt
(afdeling 3.6). Indien het artikel 4:8 Awb is toegepast (horen van
geadresseerde en derdebelanghebbenden) dan dienen de betrokkenen op grond
van het bepaalde in artikel 3:43 Awb eveneens een mededeling te
ontvangen.Artikel 7. Registratie op de gemeentelijke monumentenlijstDe registratie van de aanwijzing is een administratieve handeling (en geen
besluit). De bedoeling van de bij te houden monumentenlijst is om een ieder snel
inzicht te geven in welke zaken als gemeentelijk monument zijn aangewezen en de
redengeving daartoe. Wat betreft dit laatste aspect zij tevens verwezen naar de
toelichting bij artikel 3, eerste lid (aanwijzing).Artikel 8. Wijziging van de aanwijzingOp grond van dit artikel is het mogelijk om de aanwijzing van gemeentelijke
monumenten te wijzigen (lid 1). Hiervoor geldt dezelfde voorbereidingsprocedure
als voor de aanwijzing zelf (lid 2), tenzij de wijziging van ondergeschikte
betekenis is (lid 3). Wijzigingen van de aanwijzing worden doorgevoerd op de
gemeentelijke monumentenlijst (lid 4).Artikel 9. Intrekken van de aanwijzingDit artikel geeft de mogelijkheid om de aanwijzing van gemeentelijke monumenten
in te trekken (lid 1). Voor intrekking van de aanwijzing is het advies van de
monumenten-commissie nodig. Monumenten op de gemeentelijke monumentenlijst
waarvan de aanwijzing is ingetrokken (omdat ze zijn gesloopt of anderszins
volledig teloor gegaan), worden door het college van de monumentenlijst gehaald. Het kan zinvol zijn om voor een gebouw, waarvoor een aanvraag tot intrekking van
de aanwijzing loopt een (uitvoerige) documentatie te eisen. Enerzijds kan deze
voor een goede afweging van de aanvraag dienen, anderzijds wordt het gebouw
voorafgaand aan de sloop voor de lokale geschiedenis gedocumenteerd.HOOFDSTUK 3. INSTANDHOUDING VAN GEMEENTELIJKE MONUMENTALE
ZAKENArtikel 10. InstandhoudingbepalingDe verbodsbepaling in het eerste lid van artikel 10 vertoont gelijkenis met
artikel 2.2, eerste lid, onder f van de Wabo waarbij het gaat om de
beschermde monumenten uit de Monumentenwet 1988. In dit artikel gaat het
alleen over gemeentelijke monumenten. Ten aanzien van de
omgevingsvergunningaanvraag voor gemeentelijke monumenten is van belang dat
het verkrijgen van gegevens en ontbrekende gegevens geregeld is in de Awb
(artikel 4:2 respectievelijk 4:5 en 4:15). In het kader van de Wabo dient de
gemeente een aanvraag langs elektronische weg mogelijk te maken. Een
schriftelijke aanvraag wordt ingediend met behulp van een door de Minister
van VROM vastgesteld formulier. De Mor voorziet in nadere regels met betrekking tot de indieningsvereisten
voor de aanvragen voor een omgevingsvergunning. In paragraaf 5.2 van de Mor
zijn specifieke indieningsvereisten opgenomen voor activiteiten met
betrekking tot monumenten. De aard, de omvang en de locatie van de
werkzaamheden bepalen welke indieningsvereisten gelden. Het bevoegd gezag
heeft niet de mogelijkheid van deze indieningsvereisten af te wijken. In het
kader van de vermindering van administratieve lasten voor burgers en
bedrijven dienen de indieningsvereisten bij de vergunningaanvraag zo beperkt
mogelijk gehouden te worden. In lid 3 van artikel 10 wordt de mogelijkheid geschapen voor het college om
nadere regels te stellen die in de plaats kunnen worden gesteld van het
verbod uit het eerste lid en de vergunningplicht uit het tweede lid. De Wabo
ziet alleen toe op vergunningen en ontheffingen, deze bepaling over het
stellen van nadere regels valt daarom buiten de Wabo. Het college blijft
hiervoor het bevoegde gezag. Het zal hierbij over het algemeen gaan om
wijzigingen aan gemeentelijke monumenten die niet van ingrijpende aard zijn.
Voornamelijk het reguliere onderhoud kan in vastomlijnde regels worden
opgenomen, zodat burgers niet voor relatief eenvoudige wijzigingen
(bijvoorbeeld met betrekking tot kleurstelling of het gebruik van identieke
materialen) worden geconfronteerd met een vergunningprocedure. In deze
nadere regels kunnen dan expliciet die situaties worden benoemd waarin de
burger geen vergunning hoeft aan te vragen. Indien echter duidelijk is wat
het toetsingskader is voor grote (niet-reguliere) wijzigingen aan een
monument, kan ook dit toetsingskader in algemene regels worden opgenomen,
zodat burgers nog minder met administratieve lasten worden
geconfronteerd.In de nadere regels (uitvoeringsrichtlijnen of programma´s van eisen) kunnen
de uitgangspunten, functionele toetsen en aanwijzingen in het kader van de
monumentenzorg worden opgenomen. Hierbij dient de bouwkundige en monumentale
kwaliteit (behoudtechnische optiek) voorop te staan. Voorts staat het voeren
van (voor)overleg centraal bij dit artikel, zodat maatwerk kan worden
geleverd.Artikel 11. De schriftelijke aanvraagEen aanvraag voor een omgevingsvergunning kan op grond van het Bor zowel
digitaal als op papier worden ingediend. Een burger heeft de keuze tussen het
digitaal dan wel schriftelijk aanvragen van de omgevingsvergunning. Voor
ondernemingen en personen met een zelfstandig beroep geldt in beginsel geen
keuzevrijheid, zij kunnen uitsluitend een aanvraag langs digitale weg indienen.
Aangezien een aantal, met name kleinere, bedrijven nog niet over de benodigde
voorzieningen beschikken om een aanvraag digitaal in te dienen is in overleg met
diverse brancheorganisaties besloten om de verplichting na verloop van twee
jaren in werking te laten treden. Het Bor bepaalt dat in het kader van de vermindering van de administratieve
lasten voor burgers en bedrijven het bevoegd gezag bij een schriftelijke
aanvraag maar maximaal 4 exemplaren van de aanvraag en de daarbij behorende
bescheiden mag opvragen. In bepaalde gevallen kan op grond van het derde lid van
artikel 4.2 Bor hiervan worden afgeweken. Er moet dan sprake zijn van twee of
meer adviezen of verklaringen van geen bedenkingen.Artikel 12. Termijnen advies en vergunningverleningOp grond van artikel 3.7 Wabo is voor de voorbereiding van een
omgevingsvergunning als bedoeld in artikel 10 de reguliere
voorbereidingsprocedure van toepassing. Het betreft hier een wijziging ten
opzichte van de Erfgoedverordening 2008. Op basis hiervan was op de
voorbereiding van deze vergunningaanvraag de uitgebreide openbare
voorbereidingsprocedure uit de Awb van toepassing verklaard. Op grond van de
Wabo is deze procedure niet meer nodig geacht voor de vergunning betreffende
de gemeentelijke monumenten. Echter, indien er meerdere activiteiten voor
het project moeten worden uitgevoerd en voor één van de andere activiteiten
de uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure op grond van de Wabo gevolg
moet worden dan wordt voor het hele project de uitgebreide openbare
voorbereidingsprocedure gevolgd. Uitgangspunt van de Wabo is dat altijd maar
één procedure geldt. Indien er sprake is van een samenloop van procedure
geldt de zwaarste procedure (de uitgebreide openbare
voorbereidingsprocedure). Aangezien veelal de reguliere procedure gevolgd zal worden is ervoor gekozen
om deze hieronder nader toe te lichten. De reguliere voorbereidingsprocedure komt tegemoet aan één van de doelen van
de Wabo, namelijk het bevorderen van een snelle besluitvorming. De reguliere voorbereidingsprocedure sluit voor het overgrote deel aan bij
titel 4.1 van de Awb. De procedure vangt aan met een verplichte
ontvangstbevestiging van het indienen van een aanvraag. Het bevoegd gezag
zendt de aanvrager nadat het de aanvraag heeft ontvangen een bericht waarin
het vermeldt dat zij bevoegd gezag is, welke procedure zal worden doorlopen,
de beslistermijn en de beschikbare rechtsmiddelen en indien de reguliere
procedure wordt gevolgd vermeldt het bevoegd gezag tevens dat een beslissing
van rechtswege is gegeven, indien niet tijdig op de aanvraag is beslist.
Indien de verstrekte gegevens en bescheiden onvoldoende zijn voor de
beoordeling van de aanvraag, stelt het bevoegd gezag de aanvrager in de
gelegenheid de aanvraag binnen de door hem gestelde termijn aan te vullen.
Het bevoegd gezag geeft van de aanvraag met vermelding van de ontvangstdatum
kennis in een of meer dag, nieuws- of huis-aan-huisbladen of op een andere
geschikte wijze. Het bevoegd gezag moet op grond van artikel 3.9 Wabo binnen
8 weken een beslissing op de aanvraag nemen. In deze periode moet het
bevoegd orgaan eventuele belanghebbenden de mogelijkheid geven om
zienswijzen in te brengen (artikel 4:8 Awb). Het bestuursorgaan kan bij verordening op grond van artikel 2.26, derde lid,
Wabo ‘andere instanties’ aanwijzen die in de gelegenheid worden gesteld
advies uit te brengen. Hierbij kan onder meer gedacht worden aan de
(gemeentelijke) monumentencommissie.Voor het uitbrengen van advies is geen termijn opgenomen. Van belang is dat
de adviseur in de gelegenheid moet worden gesteld om advies uit te brengen.
Het is echter aan de adviseur om te bepalen of hij van deze gelegenheid
gebruik wil maken. Het uitbrengen van een advies staat het nemen van een
besluit niet in de weg. Wordt het advies niet binnen de gestelde termijn
gegeven dan kan het bevoegd gezag de procedure vervolgen. Het bevoegd gezag
dient altijd de termijn van 8 weken in acht te nemen. De termijn van 8 weken
kan met ten hoogste zes weken worden verlengd. Het bevoegde gezag dient
hiervan op dezelfde manier mededeling te doen als van de kennisgeving van de
aanvraag. Deze verlenging van 6 weken is voornamelijk bedoeld om de adviseur
meer tijd te geven voor het uitbrengen van een advies. Op grond van artikel 3.6 Awb dient het bestuursorgaan zelf een termijn te
stellen voor het uitbrengen van advies, indien dit niet reeds bij wettelijk
voorschrift is bepaald. Deze termijn mag niet zodanig kort zijn, dat de
adviseur zijn taak niet naar behoren kan vervullen. Gelet op de
beslistermijn dient het uitbrengen van het advies door de
monumentencommissie parallel te lopen aan de beoordeling van de aanvraag
door het bevoegde gezag. Dit parallel lopen van het advies en de beoordeling
gebeurt ook al in het kader van de verlening van de evenementenvergunning
waarbij een advies van de brandweer is vereist.Het definitieve besluit wordt gepubliceerd en zes weken ter inzage gelegd
waarbij het wordt opengesteld voor het indienen van bezwaar. Het besluit
treedt in werking met ingang van de dag na haar bekendmaking en wordt
opgeschort totdat de termijn voor het indienen van een bezwaarschrift is
verstreken.In lid 3 van artikel 3.9 van de Wabo is een positieve fatale beslistermijn
opgenomen. Deze positieve fatale beslistermijn houdt in dat de overschrijding
van de beslistermijn leidt tot een omgevingsvergunning van rechtswege. De
omgevingsvergunning wordt conform de aanvraag verleend. Men spreekt ook wel van
de fictieve vergunningverlening. De bepalingen uit paragraaf 4.1.3.3 van de Awb
zijn van toepassing verklaard, met uitzondering van artikel 4:20b, derde lid en
4:20f. De van rechtswege verleende vergunning treedt in werking met ingang van
de dag na de bekendmaking en wordt opgeschort totdat de termijn voor het
indienen van een bezwaarschrift is verstreken of indien bezwaar is gemaakt, op
dit bezwaar is beslist. Artikel 13. WeigeringsgrondenDe omgevingsvergunning wordt geweigerd, indien er strijd is met één van de
toetsingscriteria uit het bestaande toetsingskader. De afzonderlijke
toetsingskaders blijven onder de Wabo bestaan. In het kader van dit artikel moet
worden afgewogen in hoeverre het belang van monumenten in het geding is.
Inhoudelijk kan aangegeven worden dat het belang van de monumentenzorg zwaarder
weegt dan andere belangen (bijvoorbeeld het economisch belang). De tekst van het
artikel geeft aan dat het belang van de monumentenzorg zich niet tegen de
vergunningverlening mag verzetten. Hierdoor wordt de monumentenzorg centraal
gesteld. De vergunning moet op grond van dit artikel worden verleend in de
gevallen dat het niet strijdig is met het belang van de monumentenzorg. Artikel 14. Intrekken van de vergunningDit artikellid bevat de mogelijke gronden om een vergunning in te trekken. De
bepaling onder c heeft de volgende achtergrond: als de omstandigheden bij de
vergunninghouder ten aanzien van het monument wijzigen, dan zou het zo kunnen
zijn dat als er een nieuwe belangenafweging zou kunnen plaatsvinden, de belangen
van het monument behoren voor te gaan. In dat geval moet het college
mogelijkheden hebben om de vergunning in te trekken.HOOFDSTUK 4. RIJKSMONUMENTENArtikel 15. Vergunning voor beschermd rijksmonumentLid 1De procedure voor de afgifte door het bevoegd gezag van de vergunning voor
beschermde rijksmonumenten staat in paragraaf 3.3 van de Wabo en afdeling
3.4 van de Awb. De uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure is van
toepassing. Hierin verschilt de omgevingsvergunning voor beschermde
rijksmonumenten van de omgevingsvergunning voor gemeentelijke monumenten.
Voor een vergunning als bedoeld in artikel 10 dient namelijk de reguliere
procedure gevolgd te worden. Door de inwerkingtreding van de Wabo vindt er
geen wijziging in de voorbereidingsprocedure voor de omgevingsvergunning
voor beschermde rijksmonumenten plaats. Door dit onderscheid in procedures
is de beslistermijn voor beide omgevingsvergunningen niet gelijk. Dit heeft
tot gevolg dat de adviestermijn voor beschermde rijksmonumenten ook langer
zal zijn. Door de komst van de Wabo wordt de kring van belanghebbenden
vergroot. Gedurende de termijn van terinzagelegging kan een ieder een
zienswijze indienen. Voorheen konden alleen belanghebbenden zienswijzen
indienen. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), en buiten de bebouwde kom
ook Gedeputeerde Staten (hierna: GS), moet binnen 8 weken (art. 6.4 Bor) na
verzending van de adviesaanvraag adviseren. Het definitieve besluit moet
binnen zes maanden na ontvangst van de aanvraag worden genomen. Op het
definitieve besluit kan nog slechts door belanghebbenden beroep worden
ingesteld.Overigens blijken provincies in de praktijk hieraan op verschillende wijzen
invulling te geven. De voorgenomen beperking adviesplicht van de rijksdienst
vanaf 2009 zal op bovenstaande van invloed zijn. Daarom wordt de verplichte
advisering in het wetsvoorstel ‘Wijziging van de Monumentenwet 1988 in verband
met onder meer beperking van de ministeriële adviesplicht bij aanvragen om een
omgevingsvergunning voor monumenten’ los gelaten. Alleen wanneer er sprake is
van reconstructie, sloop en herbestemming van een beschermd monument zal de
adviesplicht van toepassing blijven. Ter compensatie van het wegvallen van het
advies van de rijksdienst zullen alle gemeenten vanaf 2009 een
monumentencommissie moeten hebben aangesteld, die onafhankelijk en deskundig is.
Het overgangsartikel 64 in de Monumentenwet 1988, waarin de rijksdienst bij
afwezigheid van een monumentencommissie in diens advisering trad, is
ingetrokken. Indien het beschermd monument buiten de bebouwde kom ligt, is het
college van B&W verplicht om een afschrift van de aanvraag aan GS te zenden.
GS kunnen de adviesbevoegdheid vervolgens naar eigen inzicht invullen en al dan
niet tot advisering overgaan, waarvoor men twee maanden de tijd heeft. Het is
gewenst dat GS al op voorhand kenbaar maken in welke gevallen zij niet
adviseren, zodat de beoogde tijdswinst ook daadwerkelijk kan worden
gehaald.Lid 2De Monumentenwet 1988 schrijft voor dat de monumentencommissie bij de aanvragen
om een omgevingsvergunning voor beschermde monumenten wordt ingeschakeld.HOOFDSTUK 5. GEMEENTELIJKE DORPSGEZICHTENArtikel 16. De aanwijzing tot gemeentelijk dorpsgezichtDe mogelijkheid gebieden aan te wijzen als beschermd dorpsgezicht biedt geen
verplichtingen, maar betekent wel een extra beleidsinstrument tussen de
objectgerichte monumentenlijsten en de gewone bestemmingsplannen. Tevens
betekent de aanwijzing een politiek belangrijke intentieverklaring.Stads- en dorpsgezichten die al op een rijkslijst staan, komen niet voor
aanwijzing als gemeentelijk dorpsgezicht in aanmerking.Artikel 17. Registratie op de gemeentelijke monumentenlijstDe registratie van de aanwijzing is een administratieve handeling (en geen
besluit). De bedoeling van de bij te houden monumentenlijst is om een ieder snel
inzicht te geven in welke zaken als gemeentelijk dorpsgezicht zijn aangewezen en
de redengeving daartoe. Artikel 18. BestemmingsplanAls de gemeente de cultuurhistorische waarde van een gebied erkent en wil
beschermen als gemeentelijk dorpsgezicht, wordt deze kwaliteit, in
bestemmingsplanterminologie, een ruimtelijk gebruiksdoeleind van de grond,
waaraan bijzondere situeringskenmerken kunnen worden verbonden, zoals zeer
gedetailleerde bebouwingsvoorschriften. Uitsluitend het vaststellen van
dergelijke bestemmingsplannen, zonder aanwijzing van een dorpsgezicht, is
ongewenst, aangezien in deze aanwijzing de legitimering gevonden wordt op grond
waarvan de extra plichten (in vergelijking met andere bestemmingsplannen)
opgelegd worden.Artikel 19. VerbodsbepalingDe omgevingsvergunning voor het slopen van bouwwerken in dit artikel is
opgenomen naar analogie van de Monumentenwet 1988 c.q. paragraaf 3.4.2 van de
Wet ruimtelijke ordening. De sloopvergunningplicht ontstaat bij de aanwijzing
van een gemeentelijk dorpsgezicht; in het bestemmingsplan behoeven ter zake dus
geen voorzieningen meer te worden getroffen. De van toepassing verklaarde paragraaf 3.4.2 van de Wet ruimtelijke ordening
bevatten de weigeringsgronden voor een omgevingsvergunning voor het slopen
(weigeren mag indien geen vergunning voor het bouwen van een vervangend bouwwerk
is aangevraagd) en de procedurele voorschriften (onder meer
aanhoudingsmogelijkheid totdat is beslist inzake de vergunning voor een
vervangend bouwwerk).Overigens bevat ook de bouwverordening voorschriften omtrent het slopen. Een
aanvraag ex artikel 19 Erfgoedverordening 2010 kan dan ook worden gecombineerd
met een aanvraag op grond van de bouwverordening, hoewel zowel de
toetsingscriteria als de procedure van afhandeling verschillend zijn. HOOFDSTUK 6. BEELDBEPALENDE PANDENArtikel 20Registratie als beeldbepalend pand brengt deze panden, indien in een
gemeentelijk dorpsgezicht gelegen, in aanmerking voor laagrentende
restauratieleningen, bij het Cultuurfonds voor Monumenten. Verder schept deze
registratie geen verplichtingen voor eigenaren, de gemeente of anderen.HOOFDSTUK 7. INSTANDHOUDING VAN ARCHEOLOGISCHE TERREINENArtikel 21. InstandhoudingbepalingDe Wet op de archeologische monumentenzorg van 1 september 2007 verplicht de
raad om, bij de vaststelling van een bestemmingsplan als bedoeld in artikel 3.1
van de Wet ruimtelijke ordening, rekening te houden met de in de grond aanwezige
dan wel te verwachten monumenten. Het uitgangspunt van deze wet (voortvloeiend
uit het Verdrag van Valetta, Malta) en daarmee ook van deze verordening, is
daarom primair dat in het bestemmingsplan, door middel van een gemeentelijke
archeologische waardenkaart, wordt vastgelegd waar zich archeologische waarden
in de bodem kunnen bevinden. Onderhavig artikel 21 voorziet in de behoefte aan
een overgangsperiode tot het moment dat een bestemmingsplan ‘Valetta-proof’
is.Tot het moment dat een ‘Valetta-proof’ bestemmingsplan kan worden vastgesteld,
biedt deze verordening bij wijze van artikel 21 de nodige bescherming aan
archeologische waarden in de bodem. Het eerste lid biedt bescherming door het
opgenomen verbod om in gebieden met nader aangeduide archeologische waarden of
verwachtingen dieper dan 50 cm de bodem te verstoren. Lid 2In het tweede lid wordt een vijftal uitzonderingsmogelijkheden gegeven op het
eerste lid. In onderdeel a kan van het verbod uit het eerste lid worden afgeweken indien de
verstoring plaats vindt in een gebied met archeologische waarden of in een
gebied met een hoge of gematigde archeologische verwachting, zoals aangegeven op
de gemeentelijke archeologische waardenkaart, en het te verstoren gebied kleiner
is dan een bepaalde oppervlakte.Onderdeel b ziet op de situatie dat het bestemmingsplan wel up-to-date is als
bedoeld in de inleidende toelichting bij dit artikel. In dat geval biedt het
bestemmingsplan, aan de hand van een bijbehorende archeologische waardenkaart,
voldoende bescherming aan de in de bodem aanwezige of te verwachten
archeologische waarden.In onderdeel c worden een aantal mogelijkheden genoemd die voorheen in de
Wet ruimtelijke ordening waren opgenomen en nu in artikel 2.12 Wabo. Het
gaat hier om het oude projectbesluit, de oude binnenplanse ontheffing, de
oude tijdelijke ontheffing en de oude buitenplanse ontheffing (voorheen de
artikelen 3.10, 3.22 en 3.23 Wro). Deze bepalingen zijn met de Invoeringswet
Wabo komen te vervallen. Wel geldt nog steeds dat dergelijke besluiten tot stand kunnen komen doordat
bij de aanvraag voorschriften kunnen worden opgenomen met betrekking tot
archeologische waarden in het gebied waarvoor de aanvraag geldt. Aan de
aanvraag kan dan de voorwaarde worden verbonden dat een rapportage wordt
overlegd waarin de archeologische waarden van het te verstoren terrein in
voldoende mate is vastgesteld. Op grond van artikel d kan het college nadere regels stellen wat betreft de
eisen aan de uitvoering van de bodemverstorende werkzaamheden in een
archeologisch monument of verwachtingsgebied. Vooruitlopend op een
‘Valetta-proof’ bestemmingsplan kunnen deze nadere regels inhoudelijk aansluiten
op de situatie dat (in een bestemmingsplan waarin een archeologische paragraaf
is opgenomen) de verstorende werkzaamheden worden uitgevoerd aan de hand van een
aanlegvergunning, waarin vereisten betreffende de bescherming van archeologische
waarden zijn opgenomen, een en ander conform de handreiking van de VNG ‘Verder
met Valetta’.Onderdeel e ziet toe op situaties buiten de aanvraag als bedoeld in
onderdeel c. Het gaat hier in de eerste plaats om een verkapt
vergunningstelsel ten behoeve van het realiseren van een fysiek project. Er
is voor gekozen om deze bepaling dan ook onder de Wabo te laten vallen. Op
grond van artikel 23 zijn de bepalingen uit hoofdstuk 3 van overeenkomstige
toepassing verklaard op de beoordeling van het rapport door het bevoegd
gezag.Dit rapport kan ook in de nadere regels onder d worden gevraagd en komt
overeen met de mogelijkheid in artikel 39, lid 2, van de Monumentenwet 1988
in geval van een bestemmingsplan in de geest van het Verdrag van Valetta,
Malta.Artikel 22. Opgravingen en begeleidingDe verplichtingen die in deze bepaling zijn opgenomen kunnen alleen goed
functioneren, indien een gemeente hierover actief de archeologische
onderzoekers informeert. Immers, indien een gemeente deze bepaling in haar
verordening opneemt, wordt gekozen voor een uitgebreide regiefunctie bij
archeologische opgravingen binnen het gemeentelijk grondgebied. Om de bedoelde regierol goed te kunnen uitoefenen dient het college een
programma van eisen op te stellen waarmee de kaders worden gesteld voor het
ontwerp en de uitvoering van archeologisch onderzoek (lid 1, onder a).
Vervolgens wordt van de opgraver verwacht dat hij in een plan van aanpak
weergeeft hoe hij specifiek de gestelde kaders, zoals omschreven in het
programma van eisen, denkt te gaan invullen (lid 1, onder b). Ook hier is
sprake van een verkapt vergunningstelsel ten behoeve van de realisering van
een fysiek project. Net als bij onderdeel e, van het tweede lid van artikel
21 is ervoor gekozen om deze bepaling onder de werking van de Wabo te laten
vallen. Op grond van de leden 2 en 3 kunnen vervolgens nadere regels worden
gesteld met betrekking tot de feitelijke uitvoering (en het toezicht daarop)
en de beoordeling van het plan van aanpak.Artikel 23. ProcedureZoals hierboven al is aangegeven is er bij artikel 21, tweede lid, onder e en
artikel 22, eerste lid, onder b sprake van een verkapt vergunningstelsel en de
uitvoering van een fysiek project. Om deze reden is de Wabo van toepassing
verklaard. De bepalingen uit de artikelen 11, 12, 13 en 14, welke zien op de
verlening van de omgevingsvergunning voor gemeentelijke monumenten, kunnen
derhalve van overeenkomstige toepassing worden verklaard. Voor de toelichting
wordt verwezen naar de artikelsgewijze toelichting bij deze artikelen. HOOFDSTUK 8. OVERIGE BEPALINGENArtikel 24. Tegemoetkoming in schadeDe Afdeling rechtspraak van de Raad van State heeft uitgemaakt dat de
erfgoedverordening zonder een schadevergoedingsregeling rechtsgeldig is (BR
86,604). Voor het archeologische deel van de verordening dient echter, op
grond van de Wet op de Archeologische monumentenzorg, wel een
schadevergoedingsregeling in de verordening opgenomen te worden. De
rijksregeling voor excessieve opgravingkosten is ingaande 2009 niet meer van
toepassing. Het veroorzaker-betaalt-principe, zoals dat in de memorie van
toelichting van de Wet op de Archeologische monumentenzorg is verwoord,
staat bij de afweging tot toekenning van schadevergoeding voorop en geldt
voor alle genoemde onderdelen (a t/m e). De gemeente zal zelf per geval
moeten afwegen wat ‘redelijk’ of ‘buitenproportioneel’ is. In deze
modelverordening is gekozen voor een schadevergoedingsbepaling, waarin de
specifieke gevallen zijn opgenomen op grond waarvan het bevoegd gezag
mogelijk een schadevergoeding aan een belanghebbende dient toe te
kennen.Lid 2 van deze bepaling is ten opzichte van de vorige erfgoedverordening
geschrapt. Er is geen procedure voorgeschreven voor het bepalen van de
tegemoetkoming. De procedure op grond van afdeling 6.1 Wro jo. afdeling 6.1
Bro kan worden toegepast, echter alvorens daartoe te besluiten is het zinvol
een inschatting te maken van de schade ten opzichte van de kosten en omvang
van deze procedure. Artikel 25. StrafbepalingDeze strafbepaling is met de komst van de Wabo alleen nog van toepassing op de
nadere voorschriften die het college kan stellen op grond van artikel 10, derde
lid en artikel 21, met uitzondering van het tweede lid, onder e. De
strafbaarstelling van de omgevingsvergunning voor gemeentelijke monumenten is
geregeld in de Wet economische delicten (Wed). Het handelen zonder vereiste
omgevingsvergunning of in strijd met de voorschriften daarvan wordt aangemerkt
als economisch delict.Voor de strafbaarstelling van de nadere regels geldt dat artikel 154, lid 1, van
de Gemeentewet aan de raad een keuzemogelijkheid laat om op overtreding van
verordeningen straf te stellen, maar geen andere of zwaardere dan hechtenis van
ten hoogste drie maanden of geldboete van de tweede categorie, al dan niet met
openbaarmaking van de rechterlijke uitspraak. In artikel 23 van het Wetboek van
Strafrecht zijn de geldboetecategorieën opgenomen. De op te leggen boete voor
strafbare feiten in de eerste categorie is maximaal € 370,- (januari 2008); in
de tweede categorie maximaal € 3700,- (januari 2008). Het is de gemeente niet
toegestaan om een hogere geldboete op te nemen dan in genoemde categorieën. Op gemeentelijk niveau is, gelet op de ernst van dit vergrijpen, de wens om
enige preventieve werking te bereiken, de keuze voor de geldboete van de tweede
categorie of een hechtenis van drie maanden voor het overtreden van de nadere
regels voor de hand liggend.Artikel 26. ToezichthoudersIn dit artikel worden toezichthouders aangewezen overeenkomstig
modelbepaling 90.M van de Aanwijzingen voor de decentrale regelgeving. Het
aanwijzen van toezichthouders kan door het college geschieden. Deze
aanwijzingsbevoegdheid staat los van de vergunningverlening en valt derhalve
buiten het bereik van de Wabo. De basis voor deze aanwijzingsbevoegdheid wordt gevonden in hoofdstuk 5 van
de Awb, waarin algemene regels worden gegeven voor de bestuursrechtelijke
handhaving van algemeen geldende rechtsregels en individueel geldende
voorschriften. Toezichthouders worden in artikel 5:11 Awb omschreven als
zijnde personen, die bij of krachtens wettelijk voorschrift belast zijn met
het houden van toezicht op de naleving van het bepaalde bij of krachtens
enig wettelijk voorschrift, zodat de aanwijzing van toezichthouders derhalve
in de Erfgoedverordening kan plaatsvinden.In artikel 5:13 Awb is het evenredigheidsbeginsel neergelegd, wat inhoudt
dat een toezichthouder zijn bevoegdheid slechts mag uitoefenen voor zover
dit redelijkerwijs voor de vervulling van zijn taak noodzakelijk is. Een
toezichthouder kan daarom niet te allen tijde gebruik maken van alle
bevoegdheden die in de Awb standaard aan toezichthouders worden toegekend.
Steeds zal de afweging gemaakt moeten worden of het voor de vervulling van
zijn taak redelijkerwijs noodzakelijk is. Bepalend hiervoor is de aard van
het voorschrift op de naleving waarvan een toezichthouder moet toezien.Op basis van artikel 5:15 Awb is een toezichthouder bevoegd elke plaats te
betreden met uitzondering van woningen zonder toestemming van de bewoner.
'Plaatsen' is daarbij een ruim begrip en omvat niet alleen erven en andere
terreinen, maar ook gebouwen (niet-woningen). Nadrukkelijk zij hier vermeld dat
het college op grond van dit artikel niet zelf opsporingsambtenaren aanwijst als
bedoeld in artikel 141 Strafvordering. Dat kan en hoeft het college ook niet te
doen aangezien artikel 142 lid 1 sub c Wetboek van Strafvordering regelt dat bij
verordening aangewezen toezichthouders ook opsporingsbevoegdheid toekomt. Deze
buitengewone opsporingsambtenaren hebben in de regel een opsporingsbevoegdheid
voor een beperkt aantal strafbare feiten.HOOFDSTUK 9. SLOTBEPALINGENArtikel 24. Intrekken oude regelingDit artikel regelt de intrekking van de Erfgoedverordening 2008, zodat niet twee
verordeningen van kracht zijn die hetzelfde onderwerp regelen. Het uitdrukkelijk
intrekken van een oude regeling mag niet achterwege worden gelaten met een
beroep op het beginsel dat een vroegere regeling ter zijde wordt gesteld door
een latere regeling.Artikel 25. OvergangsrechtIn de praktijk blijkt het overgangsrecht vaak problemen te geven. Indien
bijvoorbeeld een regeling wordt ingetrokken, is het niet altijd duidelijk
welke gevolgen de intrekking moet hebben voor op die regeling gebaseerde
beschikkingen. Vanwege de rechtszekerheid en de eerbiediging van bestaande
rechten is daarom in deze verordening een overgangsbepaling opgenomen. De
bestaande rechten betreffen in dit geval de aanwijzing tot monument (artikel
3) en de vergunning verlening (artikel 10).In het eerste lid worden de op grond van de oude verordening op de
gemeentelijke monumentenlijst voorkomende monumenten geacht te zijn
aangewezen en geregistreerd overeenkomstig deze nieuwe verordening. In het
tweede lid is geregeld dat aanvragen om een omgevingsvergunning voor
gemeentelijke monumenten, die zijn ingediend vóór het van kracht worden van
deze verordening, worden afgehandeld op grond van de oude verordening. Voor
een bepaalde overgangsperiode zullen er dus twee procedures gelden. Indien
de verordening niet tijdig aan de Wabo is aangepast, terwijl deze wet al wel
in werking is getreden, zet de Wabo de bepalingen uit de verordening aan de
kant. De Wabo gaat namelijk voor op lagere regelgeving. De bepalingen uit de
verordening zijn van rechtswege onverbindend. Bij een nieuwe aanvraag voor
een vergunning gelden dan de bepalingen uit de Wabo. Artikel 26. InwerkingtredingDe datum van inwerkingtreding en het vervallen van de oude verordening is in dit
artikel geregeld. Artikel 27. CiteertitelDit artikel noemt de naam van de verordening.