CVDR75503_1Verordening op het beheer en het gebruik van de gemeentelijke begraafplaats voor de gemeente Geldrop-Mierlo 2011nlregelingGeldrop-Mierlo2017-10-24Geldrop-MierloDe Trompetter, 22-12-2010Beheersverordening gemeentelijke begraafplaats gemeente Geldrop-Mierlo 2011Wet op de lijkbezorging, art. 35Gemeentewet, art. 149gemeenteraadbestuur en recht2010-12-13De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2011-01-01nieuwe regelingGM 2010.0821geenGeenVerordening op het beheer en het gebruik van de gemeentelijke begraafplaats voor de gemeente Geldrop-Mierlo 2011RaadsbesluitGM2010.0821De raad van de gemeente Geldrop-Mierlo,gelezen het voorstel van het college van 16 november 2010 gelet op artikel 35 van de Wet op de lijkbezorging en artikel 149 van de
Gemeentewet;besluitvast te stellen de volgende verordening: Verordening op het beheer en het gebruik van de gemeentelijke
begraafplaats voor de gemeente Geldrop-Mierlo 20111.INLEIDENDE BEPALINGEN1.BegripsbepalingenIn deze verordening wordt verstaan onder:
a. aanvrager: degene die – al dan niet door tussenkomst van een
uitvaartverzorger- opdracht geeft voor een begrafenis, of die de
uitgifte van een graf of urnenruimte vraagt;
b. begraafplaats: de gemeentelijke begraafplaats ’t Zand gelegen
aan Aragorn 14-16 te Geldrop;
c. graf: een zandgraf of keldergraf;
d. grafkelder: een betonnen of gemetselde constructie waarin een
of meerdere lijken worden begraven of asbussen worden bijgezet;
grafkelders kunnen onderdeel zijn van een bovengrondse muur of
wand;
e. asbus: een bus ter berging van as van een overledene;
f. urn: een voorwerp ter berging van een of meer asbussen;
g. particulier graf: een graf waarvoor aan een natuurlijk
persoon of rechtspersoon het uitsluitend recht is verleend tot:
1. het doen begraven en begraven houden van lijken;
2. het doen bijzetten en bijgezet houden van asbussen
met of zonder urnen;
3. het doen verstrooien van as.
h. algemeen graf: een graf bij de gemeente in beheer waarin
gelegenheid wordt geboden tot het doen begraven van lijken;
i. particulier urnengraf: een graf waarvoor aan een natuurlijk
persoon of rechtspersoon het uitsluitend recht is verleend tot:
1. het doen bijzetten en bijgezet houden van asbussen
met of zonder urnen;
2. het doen verstrooien van as.
j. algemeen urnengraf: een graf bij de gemeente in beheer waarin
gelegenheid wordt geboden tot het doen bijzetten van asbussen
met of zonder urnen;
k. particuliere urnennis: een nis waarvoor aan een natuurlijk
persoon of rechtspersoon het uitsluitend recht is verleend tot
het doen bijzetten en bijgezet houden van asbussen met of zonder
urnen;
l. particuliere gedenkplaats: een plaats waarvoor aan een
natuurlijk persoon of rechtspersoon het uitsluitend recht is
verleend om overledenen te gedenken;
m. verstrooiingsplaats: een plaats waarop as wordt verstrooid;
n. grafbedekking: gedenkteken en grafbeplanting op een graf,
gedenkplaats of verstrooiingsplaats;
o. beheerder: degene die door het college is belast met de
dagelijkse leiding van de begraafplaats of degene die hem
vervangt;
p. rechthebbende: natuurlijk persoon of rechtspersoon aan wie
een uitsluitend recht is verleend op een particulier graf, een
particulier urnengraf of een particuliere gedenkplaats, dan wel
degene die redelijkerwijze geacht kan worden in diens plaats te
zijn getreden;
q. gebruiker: natuurlijk persoon of rechtspersoon aan wie een
recht tot gebruik van een ruimte in een algemeen graf of een
algemeen urnengraf is verleend, dan wel degene die
redelijkerwijze geacht kan worden in diens plaats te zijn
getreden.;
r. grafakte: de beschikking waarin overeenkomstig de bepalingen
van deze verordening door of namens het college een grafrecht
wordt verleend;
s. grafrecht: het uitsluitend recht op begraven en begraven
houden in een particulier graf, particuliere grafkelder,
particulier kindergraf of recht tot doen plaatsen en geplaatst
houden in een particulier urnengraf of particuliere urnennis van
asbussen, met of zonder urn, bevattende as van de overledene(n).
2.Uitbreiding begrippen particulier en algemeen graf·1. Voor de toepassing van het bij of krachtens deze verordening
bepaalde wordt, voor zover van belang onder 'particulier graf' mede
verstaan: particulier urnengraf, particuliere urnennis en
particuliere gedenkplaats. ·2. Voor de toepassing van het bij of krachtens deze verordening
bepaalde wordt, voor zover van belang onder 'algemeen graf' mede
verstaan: algemeen urnengraf. 2.OPENSTELLING, ORDE EN RUST OP DE BEGRAAFPLAATS3.Openstelling begraafplaats(en)·1. De begraafplaats is voor eenieder dagelijks toegankelijk
gedurende door het college bij nadere regels vast te stellen tijden.
Het college maakt deze tijden openbaar bekend. ·2. Ter handhaving van de orde en rust op de begraafplaats kunnen de
toegangen tijdelijk worden gesloten. ·3. Het is verboden gedurende de tijd dat de begraafplaats(en) niet
voor het publiek geopend is, zich daarop te bevinden, anders dan
voor het bijwonen van een begrafenis of de bezorging van as. 4.Ordemaatregelen·1. Bezoekers, personeel van uitvaartondernemingen en personen die
werkzaamheden op de begraafplaats hebben te verrichten, zijn
verplicht zich in het belang van de orde, rust en netheid te houden
aan de aanwijzingen van de beheerder. ·2. De beheerder kan personen die zich niet aan de in het eerste lid
bedoelde aanwijzing houden van de begraafplaats verwijderen of laten
verwijderen. ·3. Het is verboden met motorrijtuigen op de begraafplaats(en) te
rijden. ·4. Het is verboden: a.met fietsen, bromfietsen of andere (motor)rijwielen op de
begraafplaats te rijden of deze met zich mee te voeren, uitgezonderd
voorzieningen voor minder validen;b.niet aangelijnde honden of andere dieren mee te nemen;c.op de graven te lopen of te zitten en er gereedschappen of andere
niet tot de graven behorende voorwerpen op te leggen;d.een begraafplaats te verontreinigen;e.zonder toestemming of opdracht van de aanvrager een uitvaart te
fotograferen, te filmen of anderszins te registreren;f.bloemen of andere waren te koop aan te bieden of hiervoor reclame te
maken;g.as te verstrooien of andere vormen van lijkbezorging te bezigen
anders dan na toestemming van de beheerder.·5. De beheerder kan bezoekers of werklieden die zich niet aan de
hiervoor bedoelde geboden en verboden houden, de toegang tot de
begraafplaats ontzeggen. Bij herhaalde overtredingen kan gedurende
een door het college te bepalen periode de toegang worden ontzegd.
5.Plechtigheden·1. Herdenkingsbijeenkomsten, onthullingen van gedenktekens en
dergelijke plechtigheden op de begraafplaats kunnen slechts
plaatsvinden nadat deze ten minste zes werkdagen tevoren zijn gemeld
aan de beheerder. Datum en uur van de plechtigheid en de wijze
waarop deze zal plaatsvinden worden in overleg met de aanvrager door
de beheerder vastgesteld. ·2. De deelnemers aan de plechtigheid, bedoeld in het eerste lid zijn
verplicht zich in het belang van de orde, rust en netheid te houden
aan de aanwijzingen van de beheerder. 6.Opgravingen en ruimenBij het opgraven van lijken en de ruiming van graven zijn geen andere
personen aanwezig dan degenen die door de beheerder met deze
werkzaamheden zijn belast.3.VOORSCHRIFTEN VOOR LIJKBEZORGING7.Kennisgeving begraven en asbezorging, openen en sluiten van het
graf·1. Degene die wil doen begraven, as wil doen bijzetten of as wil
doen verstrooien, geeft daarvan uiterlijk om 12.00 uur van de
werkdag voorafgaande aan die waarop de begraving, bijzetting of
verstrooiing zal plaatsvinden, schriftelijk kennis aan de beheerder.
De zaterdag geldt voor de toepassing van deze bepaling niet als
werkdag. Indien de burgemeester toestemming heeft gegeven om het
lijk binnen 36 uur na het overlijden te begraven moet de
kennisgeving aan de beheerder zo tijdig mogelijk worden gedaan.
·2. Het openen van een graf ter begraving of voor het bezorgen van
as, en het daarna sluiten van een graf, alsmede het bedienen van de
hulpmiddelen mag uitsluitend geschieden door het personeel van de
begraafplaats op aanwijzingen en onder toezicht van de beheerder. De
nabestaanden kunnen deze werkzaamheden onder toezicht van de
beheerder geheel of gedeeltelijk zelf verrichten indien zij hun wens
daartoe uiterlijk om 12.00 uur van de voorafgaande werkdag mondeling
of schriftelijk aan de beheerder hebben kenbaar gemaakt. De zaterdag
geldt voor de toepassing van deze bepaling niet als werkdag. Zij
dienen bij deze werkzaamheden de aanwijzingen van de beheerder op te
volgen. 8.Lijkkist, lijkomhulsel en grafgiften
1. Het is verboden om een lijk te begraven in een zinken of
andere metalen of kunststof (binnen)kist.
2. Het is verboden om een lijk te begraven met gebruikmaking van
een lijkhoes die niet voldoet aan de voorwaarden van het
Lijkomhulselbesluit 1998.
·3. Het is verboden om in een kist of ander omhulsel voorwerpen of
objecten bij te sluiten die niet tot de kist of het lijk behoren, andere
dan kleine verteerbare grafgiften. 9.Over te leggen stukken·1. Tot begraving wordt niet overgegaan dan nadat het verlof tot
begraven is overgelegd aan de beheerder. ·2. Indien de begraving of de bezorging van as in een particulier
graf zal plaatsvinden, dient een machtiging daartoe aan de beheerder
te worden overgelegd ondertekend door de rechthebbende of, indien
deze is overleden, door degene die in de uitvaart voorziet. ·3. Begraving of bijzetting in een particulier graf waarvan de
uitgiftetermijn binnen de wettelijke minimum grafrusttermijn
afloopt, kan alleen plaatsvinden onder gelijktijdige verlenging van
de uitgiftetermijn met een zodanige periode dat de alsdan resterende
uitgiftetermijn ten minste gelijk is aan de wettelijke minimum
grafrusttermijn. De verlenging dient te worden aangevraagd door de
rechthebbende. ·4. De in het vorige lid bedoelde periode van verlenging wordt naar
boven toe afgerond op gehele jaren. ·5. De beheerder onderzoekt of de overgelegde stukken toereikend
zijn. 10.Tijden van begraven en asbezorging·1. De tijd van begraven en het bezorgen van as is: op werkdagen van
09.00 tot 16.15 uur en op zaterdag 09.00 tot 16.15 uur. Op andere
dagen en tijdstippen kunnen –ter beoordeling van de beheerder-
eveneens begrafenissen, bijzettingen of andere plechtigheden
plaatsvinden. ·2. Het tijdstip van begraven of bezorgen van as wordt telkens en
voor elke plechtigheid afzonderlijk door de beheerder, in overleg
met de betrokken aanvrager, rechthebbende of belanghebbende
vastgesteld. ·3. Dodenherdenkingen en andere plechtigheden kunnen geschieden nadat
deze ten minste een week van te voren bij de beheerder zijn gemeld.
Datum en uur van de plechtigheid en de wijze waarop deze zal
geschieden worden in het belang van de rust en de orde op de
begraafplaats in overleg met de aanvrager door de beheerder
vastgesteld. 4.INDELING EN UITGIFTE VAN DE GRAVEN11.Indeling graven en asbezorging·1. Op de begraafplaats(en) kunnen worden uitgegeven:
a. particuliere graven en particuliere urnengraven;
b. particuliere urnennissen;
c. particuliere gedenkplaatsen.
·2. Het college bepaalt bij nader vast te stellen regels hoeveel
lijken en hoeveel asbussen met of zonder urnen er kunnen worden
bijgezet in de particuliere graven en hoeveel verstrooiingen van as
er op de particuliere graven kunnen plaatshebben. Het college
bepaalt tevens de afmetingen en de uitgifteduur van de particuliere
graven. De uitgifteduur kan niet korter zijn dan de minimumtermijn
vastgesteld in de Wet op de lijkbezorging. 12.Aantal overledenen in algemene graven·1. In de algemene graven kan een door het college te bepalen aantal
lijken worden begraven. ·2. In de algemene urnengraven kan een door het college te bepalen
aantal asbussen met of zonder urn worden bijgezet. 13.Volgorde van uitgifte·1. De particuliere graven worden slechts voor directe begraving en
in volgorde van ligging uitgegeven. ·2. Het college kan een particulier graf toewijzen anders dan voor
directe begraving en buiten de volgorde van uitgifte, indien dit
wegens de situatie op de begraafplaats(en) niet bezwaarlijk is.
14.CategorieënHet college kan bij nader vast te stellen regels de algemene en
particuliere graven onderverdelen in categorieën. Het college bepaalt
voor de verschillende categorieën de situering en oppervlakte.15.Termijnen particuliere graven·1. Het college verleent, voor zover de daartoe bestemde ruimte van
de begraafplaats(en) dat toelaat, op een daartoe bij hen
schriftelijk in te dienen aanvraag, voor de tijd van twintig jaar
recht op een particulier graf. De termijn begint te lopen op de
datum waarop het particuliere graf is uitgegeven. ·2. Het in het eerste lid van dit artikel bedoelde recht wordt op
aanvraag van de rechthebbende verlengd telkens met een termijn van
tien jaar, mits de aanvraag voor het verstrijken van de lopende
termijn wordt ingediend. 16.GrafkelderHet college kan aan de rechthebbende op een particulier graf vergunning
verlenen tot het daarin voor eigen rekening doen aanbrengen van een
grafkelder overeenkomstig de door het college te stellen
voorwaarden.17.Overschrijving van verleende rechten·1. Het recht op een particulier graf kan op aanvraag van de
rechthebbende worden overgeschreven op naam van een ander natuurlijk
persoon of rechtspersoon. ·2. Na het overlijden van de rechthebbende kan het recht op het
particuliere graf worden overgeschreven op naam van een natuurlijk
persoon of rechtspersoon, indien de aanvraag daartoe wordt gedaan
binnen zes maanden na het overlijden van de rechthebbende. Indien de
overleden rechthebbende in het graf dient te worden begraven, of
indien de asbus met zijn resten in het graf dient te worden
bijgezet, dient het verzoek tot overschrijving daaraan voorafgaand
te worden gedaan. ·3. Indien na het overlijden van de rechthebbende de aanvraag tot
overschrijving aan het college niet wordt gedaan binnen de in het
tweede lid van dit artikel gestelde termijn van zes maanden, is het
college bevoegd het recht op het particuliere graf te doen
vervallen. ·4. Na het verstrijken van de in het tweede lid genoemde termijn van
zes maanden kan het college het particuliere graf alsnog op naam
stellen van een nieuwe rechthebbende, tenzij dit recht betrekking
heeft op een particulier graf dat inmiddels is geruimd. 18.Afstand doen van gravenZonder aanspraak te kunnen maken op enige vergoeding kan de
rechthebbende schriftelijk afstand doen ten behoeve van de gemeente van
het recht op het particuliere graf. Van de ontvangst van zodanige
verklaring doen burgemeester en wethouders schriftelijk mededeling aan
de rechthebbende.19.Einde van de grafrechten·1. De grafrechten vervallen:a.door het verlopen van de termijn;b.indien de rechthebbende of gebruiker afstand doet van het
recht;c.indien de begraafplaats wordt opgeheven.·2. Het college kan de grafrechten vervallen verklaren:a.indien de betaling van de gebruiksrecht en de onderhoudskosten ten
behoeve van de vestiging of de verlenging van het grafrecht –
ondanks een aanmaning- niet binnen drie maanden na aanvang van die
termijn is geschied;b.indien de rechthebbende – ondanks een aanmaning- in verzuim blijft
een op grond van deze verordening of de verordening
lijkbezorgingsrechten op hem rustende verplichting na te komen of
daarmee in strijd handelt;c.indien de rechthebbende of de gebruiker van een graf is overleden en
het recht niet binnen één jaar is overgeschreven. ·3. In de gevallen als bedoeld in het eerste lid onderdelen b en c en
in het tweede lid, vindt geen terugbetaling plaats van een deel van
de kosten van het grafrecht, betaalde onderhoudsbijdragen of
eventuele andere kosten.·4. Het eventueel op het graf aanwezige gedenkteken of de beplanting
kan gedurende een maand vóór het vervallen van een grafrecht, na
overleg met en goedkeuring van de beheerder, door de rechthebbende
of gebruiker van het graf worden verwijderd en van de begraafplaats
afgevoerd. Na het vervallen van het grafrecht kunnen zij geen
aanspraken op deze voorwerpen doen gelden. 5.GRAFBEDEKKINGEN20.Grafbedekking·1. De rechthebbende van een particulier graf die grafbedekking wil
aanbrengen, geeft hiervan schriftelijk kennis aan de beheerder.
·2. Het college kan nadere regels vaststellen omtrent de aard en de
afmetingen van de grafbedekking en de wijze van aanbrengen. 21.Onderhoud door rechthebbende of gebruiker·1. Het (doen) plaatsen, aanbrengen, herstellen, vernieuwen of
verwijderen van de grafbedekking geschiedt door, voor rekening van
en voor risico van de rechthebbende of de gebruiker. ·2. De rechthebbende of de gebruiker is verplicht de grafbedekking
behoorlijk te onderhouden of te herstellen. ·3. Indien de rechthebbende of de gebruiker nalaat de grafbedekking
behoorlijk te onderhouden of te herstellen, kan het college de
hiervoor in aanmerking komende voorwerpen of zo nodig de gehele
grafbedekking doen verwijderen. Het verwijderde blijft gedurende
dertien weken ter beschikking van de rechthebbende of de gebruiker
en vervalt daarna aan de gemeente, zonder dat deze tot enige
vergoeding verplicht is. ·4. De verwijdering vindt niet plaats dan nadat het college de
rechthebbende of de gebruiker door middel van een verklaring
schriftelijk op de hoogte heeft gesteld van de toestand van de
grafbedekking. Wanneer het adres van de rechthebbende of de
gebruiker niet bekend is maakt het college de verklaring bij de
ingang van de begraafplaats op het mededelingenbord bekend. Bij het
graf wordt een verwijzing naar de mededeling aangebracht. ·5. Het college kan de rechthebbende of de gebruiker per
aanschrijving verplichten een beschadiging aan de grafbedekking te
herstellen binnen de door het college gestelde termijn indien de
beschadiging zodanig is dat deze naar het oordeel van het college
het uiterlijk aanzien van de begraafplaats schaadt of indien de
beschadiging van de grafbedekking gevaar op levert voor derden.
22.Niet-blijvende grafbeplantingNiet-blijvende beplanting op een graf die in een verwaarloosde staat
verkeert kan door de beheerder worden verwijderd zonder dat aanspraak
kan worden gemaakt op schadevergoeding. Losse bloemen, planten, kransen
en dergelijke kunnen, wanneer zij verwelkt zijn, door de beheerder
worden verwijderd. 23.Verwijdering grafbedekking na verstrijken van de termijn·1. De grafbedekking kan na het verstrijken van de termijn van
uitgifte van het graf door het college worden verwijderd. ·2. Het voornemen tot verwijdering van de grafbedekking maakt het
college ten minste een jaar voorafgaande aan het tijdstip waarop de
grafbedekking zal worden verwijderd per brief aan de rechthebbende
of, wanneer het een algemeen graf betreft, aan de belanghebbende
bekend. Wanneer het adres van de rechthebbende of belanghebbende
niet bekend is, maakt het college het voornemen tot verwijdering van
de grafbedekking gedurende ten minste een jaar voorafgaande aan het
tijdstip waarop de grafbedekking zal worden verwijderd door middel
van een bij het graf te plaatsen bordje en bij de ingang van de
begraafplaats bekend. ·3. Indien de grafbedekking niet binnen dertien weken na de
verwijdering is afgehaald, vervalt deze aan de gemeente, zonder dat
de gemeente tot enige vergoeding verplicht is. 6.RUIMING VAN GRAVEN, URNENGRAVEN EN URNENNISSEN24.Ruiming, bezorging van overblijfselen en as·1. Het voornemen van het college om een graf te ruimen wordt ten
minste een jaar voorafgaande aan het tijdstip waarop het graf
geruimd zal worden per brief aan de rechthebbende of, wanneer het
een algemeen graf betreft, aan de belanghebbende bekend gemaakt.
Wanneer het adres van de rechthebbende of belanghebbende niet bekend
is maakt het college het voornemen tot ruiming van het graf
gedurende ten minste een jaar voorafgaande aan het tijdstip van
ruiming door middel van een bij het graf te plaatsen bordje en bij
de ingang van de begraafplaats op het mededelingenbord bekend. ·2. De beheerder draagt er zorg voor dat met de bij de ruiming van
het graf nog aanwezige menselijke resten te allen tijde respectvol
wordt omgegaan en dat bezoekers van de begraafplaats niet met
menselijke resten worden geconfronteerd. ·3. De bij de ruiming van het graf nog aanwezige menselijke resten
worden begraven en de as wordt verstrooid op een van de daartoe
bestemde gedeelten van de begraafplaats(en). ·4. Nabestaanden van een overledene die begraven is in een algemeen
graf kunnen gedurende de in het eerste lid bedoelde termijn bij de
beheerder een aanvraag indienen om bij ruiming de menselijke resten,
indien mogelijk, bijeen te doen brengen voor crematie of voor
herbegraving elders. Nabestaanden van een overledene waarvan een
asbus al of niet met een urn is bijgezet in een algemeen graf kunnen
bij de beheerder een aanvraag indienen om deze ter beschikking te
houden voor herbegraving of verstrooiing elders. ·5. De rechthebbende op een particulier graf kan bij de beheerder een
aanvraag indienen om de menselijke resten te doen verzamelen om deze
opnieuw in dezelfde grafruimte te doen plaatsen dan wel om deze te
cremeren of elders opnieuw te doen begraven. De rechthebbende op een
particulier urnengraf of particuliere urnennis kan bij de beheerder
een aanvraag indienen de asbus ter beschikking te houden om elders
bij te zetten of om de as te doen verstrooien. 7.GEDEELTE VOOR KERKGENOOTSCHAP25.Afwijkende regels en kennisgeving onderhoudsbehoefte van
graven·1. Het college kan na overleg met het bestuur van het
kerkgenootschap ten aanzien van de openstelling van het gedeelte, de
indeling van graven, de onderverdeling van graven in categorieën en
de eisen voor de grafbedekking op het ter beschikking van het
kerkgenootschap gestelde deel van de begraafplaats nadere regels
stellen die afwijken van de regels krachtens de artikelen 3, eerste
lid, 11, tweede lid, 14 en 19, tweede lid, van deze verordening.
·2. Het college stelt het bestuur van het kerkgenootschap
schriftelijk ervan in kennis dat de grafbedekking van een of meer
graven onderhoud en herstel behoeft, wanneer het kerkgenootschap
schriftelijk om een dergelijke kennisgeving heeft verzocht. 8.IN STAND HOUDEN HISTORISCHE GRAVEN EN OPVALLENDE
GRAFBEDEKKING26.Lijst·1. Het college houdt een lijst bij van graven die van historische
betekenis zijn of waarvan de grafbedekking een opvallende kwaliteit
heeft. ·2. Alvorens tot ruiming van graven wordt overgegaan onderzoekt het
college of er graven zijn die in aanmerking komen om op de lijst te
worden bijgeschreven. ·3. De gemeenteraad beslist over het ruimen van graven en het
verwijderen van grafbedekkingen die op de in het eerste lid bedoelde
lijst staan. 9.INRICHTING REGISTER27.Voorschriften·1. Het college stelt voorschriften vast voor het register van de
begraven lijken. ·2. Het register wordt bijgehouden door de beheerder. 10.SLOTBEPALINGEN28.Strafbepaling·1. Hij die handelt in strijd met artikel 3 derde lid, artikel 4 derde
en vierde lid, artikel 8 eerste, tweede en derde lid wordt gestraft met
een geldboete van de eerste categorie. 29.InwerkingtredingDeze verordening treedt in werking op 1 januari 2011.30.CiteertitelDeze verordening wordt aangehaald als: Beheersverordening gemeentelijke
begraafplaats gemeente Geldrop-Mierlo 2011.Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raadder gemeente Geldrop-Mierlo d.d. 13 december 2010De raad voornoemd,G.A.A. van Luijn M.J.D. Donders - de Leestgriffier voorzitterTOELICHTING MODEL-BEHEERSVERORDENING BEGRAAFPLAATSEN 2011A. ALGEMENE TOELICHTING
De verordenende bevoegdheid
1 Begraafplaats op grondgebied van de eigen gemeente
In artikel 147, eerste lid, van de Gemeentewet is bepaald dat gemeentelijke
verordeningen door de raad worden vastgesteld voor zover de bevoegdheid daartoe
niet bij de wet of door de raad krachtens de wet aan het college of burgemeester
is toegekend. Ingevolge artikel 149 van de Gemeentewet maakt de raad de
verordening die de raad in het belang van de gemeente nodig acht. Sinds de
inwerkingtreding van de Wet dualisering gemeentebestuur op 7 maart 2002 zijn in
de gemeente de bevoegdheden van de raad en het college ontvlecht. In het kader
hiervan zijn de bestuursbevoegdheden van de Gemeentewet geconcentreerd bij het
college en zijn de kaderstellende en controlerende bevoegdheden van de raad
versterkt.De grondslag voor de verordenende bevoegdheid voor begraafplaatsen berust op
artikel 149 van de Gemeentewet. Daarnaast moet worden genoemd artikel 35 van de
Wet op de lijkbezorging dat een verordening eist voor de dagen en uren dat de
gemeente gelegenheid moet geven tot begraven.2.Gemeentelijk begraafplaatsenbeleidDe beheersverordening begraafplaatsen bevat verschillende regels die de gemeente
hanteert voor de instandhouding van en de dienstverlening op de gemeentelijke
begraafplaats. In dit hoofdstuk schenken wij aandacht aan enkele van deze
regels.De burgers hebben vaak een emotionele betrokkenheid met de begraafplaatsen en
alles wat zich daarop afspeelt. Daarbij stelt de dienstverlening hen voor
financiële lasten. Dit maakt het nodig om de rechten en verplichtingen duidelijk
vast te leggen. Er is naar gestreefd om overbodige regelgeving te voorkomen en
procedures kort te houden. De beheerder van de begraafplaats kan worden
aangewezen voor contacten met de burgers.De waarde die aan de begraafplaatsen wordt toegekend maakt het nodig dat er een
inventarisatie wordt gemaakt van de historische en culturele waarden die op de
begraafplaats aanwezig zijn. Het model voorziet in het opstellen van een lijst
van gedenkwaardige graven en bijzondere gedenktekens die het waard zijn om zo
lang mogelijk in stand te worden gehouden. Deze lijst geeft zo uitdrukking aan
de waarden van de begraafplaats als zodanig.Voor de dienstverlening op begraafplaatsen geeft de verordening een uitgebreid
voorzieningenpakket. De regeling noemt algemene en particuliere graven,
bestemmingen voor as en gedenkplaatsen voor vermisten of voor overledenen in den
vreemde in geval het lichaam niet naar Nederland is vervoerd. Hiermee wordt
voldaan aan datgene waar de samenleving om vraagt. In deze regeling is
vastgelegd dat de gemeente in beginsel bereid is om de voorzieningen te treffen.
Dat wil dus niet zeggen dat alle voorzieningen daadwerkelijk op iedere
gemeentelijke begraafplaats aanwezig moeten zijn. Het verdient misschien
aanbeveling om met het treffen van sommige feitelijke voorzieningen te wachten
tot de vraag zich aandient. Van belang is wel om vast te leggen en bekend te
maken dat de gemeente in principe bereid is om deze voorzieningen te bieden
zodra blijkt dat daaraan behoefte is. De als mogelijkheid aanwezige
dienstverlening is dan in de volle breedte voor iedereen duidelijk.De beheersverordening geeft het college de bevoegdheid om de graven en
urnennissen in te delen in categorieën. Het verdient aanbeveling om daarbij niet
in de eerste plaats de verschillende soorten graven als uitgangspunt te nemen,
maar zo veel mogelijk aan te sluiten bij de natuurlijke situatie van het park en
de daar aanwezige beplanting en kunstvoorwerpen. Op deze wijze kan een te
strakke en starre inrichting worden voorkomen en behoudt het park zijn
aantrekkelijkheid voor veel ingezetenen.Het is voor nabestaanden, maar ook voor uitvaartondernemers, hoveniers en
steenhouwers begrijpelijkerwijs gewenst dat de overboeking van een grafruimte of
de goedkeuring voor een grafbedekking snel verloopt. Daarom kunnen de aanvragen
om grafuitgiften volgens dit model het best worden ingediend bij de beheerder
van de begraafplaats. Door mandaat van de beslissingsbevoegdheid aan de
beheerder kunnen de verzoeken door hem worden behandeld en afgewikkeld onder
verantwoordelijkheid van het college.3.Wijzigingen in wet- en regelgeving3.1. Wet op de lijkbezorgingDe Wet op de lijkbezorging is op 12 juni 2009 gewijzigd. De wijziging werd van
kracht op 1 januari 2010. Deze wijziging heeft gevolgen voor de
beheersverordening begraafplaatsen. De wijzigingen die aanpassing noodzakelijk
maken betreffen de volgende wetsartikelen:Artikel 16: ‘Begraving of verbranding geschiedt niet eerder dan 36 uren na het
overlijden en uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden.’In de oude wetstekst werd als laatst mogelijke dag de vijfde dag na het
overlijden genoemd. De verlenging van deze termijn heeft gevolgen voor de
termijn van aanmelding van herdenkingsbijeenkomsten e.d. op de begraafplaats,
die doorgaans niet kunnen samenvallen met een begrafenis. Dit wordt geregeld in
artikel 5 (‘Plechtigheden’) van de beheersverordening.Artikel 23, tweede lid: ‘Begraving geschiedt in een algemeen graf, waarbij de
houder van de begraafplaats bepaalt wie daarin wordt begraven, dan wel in een
particulier graf, zijnde een graf waarop een uitsluitend recht is gevestigd,
waarbij de rechthebbende bepaalt wie daarin wordt begraven.’De term ´algemeen graf´ kwam in de oude wetstekst niet voor. In het nieuwe model
wordt de terminologie van de gewijzigde wet gevolgd.Artikel 27a. In dit nieuwe artikel wordt bepaald dat de houder van de
begraafplaats ten minste zes maanden en ten hoogste twaalf maanden voor het
verstrijken van de termijn van uitgifte van een algemeen graf schriftelijk
mededeling daarvan doet aan de belanghebbende bij het graf. Nu dit bij wet is
geregeld is de noodzaak dit op te nemen in de beheersverordening vervallen.Artikel 28. Het eerste lid van dit artikel is gewijzigd in die zin, dat de
minimumtermijn voor verlening van het uitsluitend recht op een graf van twintig
jaar is teruggebracht tot tien jaar.De laatste zin van dit lid betreft de verlenging en luidt: ‘Het voor bepaalde
tijd verleende recht wordt op verzoek, mits gedaan binnen twee jaar voor het
verstrijken van de termijn, telkens verlengd, met dien verstande dat de houder
van de begraafplaats kan bepalen dat een periode van verlenging niet korter is
dan vijf jaar en niet langer is dan twintig jaar.’Een en ander heeft gevolgen voor artikel 15 (‘Termijnen particuliere graven’)
van de beheersverordening.Het vierde, vijfde, zesde en zevende lid van artikel 28 bevatten nieuwe
bepalingen betreffende kennelijke verwaarlozing van het onderhoud van een
graf:Lid 4: ‘In geval van kennelijke verwaarlozing van het onderhoud van een
particulier graf, kan de houder van de begraafplaats, voor zover de plicht tot
onderhoud niet bij hem ligt, deze verwaarlozing vastleggen in een schriftelijke
verklaring, die hij toezendt aan de rechthebbende, die binnen één jaar na
ontvangst in het onderhoud voorziet.’Lid 5: ‘Indien de ontvangst van de verklaring, bedoeld in het vierde lid, niet
bevestigd wordt, maakt de houder van de begraafplaats de verklaring bekend bij
het graf en bij de ingang van de begraafplaats, gedurende een periode van vijf
jaar dan wel totdat in die periode in het onderhoud is voorzien.’Lid 6: ‘Indien toepassing is gegeven aan het vierde of vijfde lid en niet alsnog
in het onderhoud van het graf is voorzien, vervalt het recht op het graf op het
moment dat de periode van één dan wel vijf jaar, bedoeld in het vierde
respectievelijk vijfde lid, is verstreken.’Lid 7: ‘Indien het recht op het graf nog geen twintig jaar is gevestigd op het
moment dat de periode, bedoeld in het vijfde lid is verstreken, blijft de
bekendmaking in stand totdat de periode van twintig jaar is verstreken dan wel
totdat in die periode in het onderhoud is voorzien. Indien niet voordien in het
onderhoud van het graf is voorzien, vervalt het recht op het graf zodra de
termijn van twintig jaar is verstreken.’Deze bepalingen geven de houders van de begraafplaatsen de mogelijkheid de
grafrechten van verwaarloosde graven vijf jaar na constatering en bekendmaking
te laten vervallen, met dien verstande dat de minimale uitgiftetermijn (tien
jaar) wordt gerespecteerd. Vóór de wetswijziging kon het recht pas dertig jaar
na de laatste begraving vervallen. Voor de beheersverordening heeft dit
overigens geen directe gevolgen. Wel wordt de formulering van de wijze van
bekendmaking steeds gevolgd in de verordening.Artikel 32. Dit artikel gaf in de ongewijzigde wet de minister de mogelijkheid
bij algemene maatregel van bestuur regels te stellen omtrent de wijze van
begraven, de inrichting van het graf en de afstand van de graven onderling. Dit
is uitgebreid met de mogelijkheid regels te stellen omtrent het ruimen van de
graven, het verwijderen van de grafmonumenten en de teraardebestelling van de
overblijfselen der lijken. Deze wijziging kwam tot stand nadat was gebleken dat
de samenleving behoefte had aan bepaalde richtlijnen voor met name het ruimen en
de teraardebestelling van de overblijfselen.Met het oog hierop is in het model een lid toegevoegd aan het artikel
betreffende de ruiming en de bezorging van overblijfselen (artikel 24). Volgens
dit lid heeft de beheerder de plicht er zorg voor te dragen dat er altijd met
respect en piëteit wordt omgegaan met menselijke resten.Artikel 32a. In dit nieuwe artikel wordt bepaald dat gedurende de periode dat
een graf niet geruimd mag worden het artikel 20, eerste lid, aanhef en onder e
en f, van Boek 5 van het Burgerlijk Wetboek niet van toepassing is op hetgeen op
het graf is geplaatst. Dit artikel van het Burgerlijk Wetboek betreft de
natrekking. In 2002 heeft de Hoge Raad de uitspraak gedaan dat graftekens (van
graven met uitsluitend recht als bedoeld in artikel 28 Wet op de lijkbezorging)
middels natrekking in eigendom toebehoren aan de eigenaar van de grond. De
consequentie van deze uitspraak was dat de begraafplaats als eigenaar van
grafmonumenten aansprakelijk was voor de schade die het grafmonument aan een
ander grafmonument of aan een ander object, mens of dier aanbrengt
(risicoaansprakelijkheid). Het nieuwe wetsartikel legt de eigendom en daarmee
ook de risicoaansprakelijkheid van de graftekens bij de rechthebbende.3.2. Vermindering administratieve lastenVele zaken zijn in het model geregeld door middel van een meldingsplicht, zoals
het houden van plechtigheden (art. 5), het doen begraven en het doen bijzetten
of doen verstrooien van as en het door de nabestaanden zelf openen en sluiten
van een graf (art.7). Een melding genereert weinig administratieve lasten.Slechts in één geval dient in de beheersverordening een vergunning te worden
aangevraagd, i.e. voor het aanbrengen van een grafkelder (art. 16). Voor het
hebben van een grafbedekking (art. 20) wordt , in tegenstelling tot de
modelverordening van de VNG, geen vergunningplicht gesteld. De vergunningplicht
voor het hebben van een grafbedekking is in het nieuwe model van de VNG wel
gehandhaafd. Gelet op de Visie dienstverlenend reguleren is bekeken of:
er sprake is van een maatschappelijk probleem;
er een noodzaak is tot een gemeentelijke bijdrage aan een
oplossing;
regels in dat geval de oplossing zijn en
regels kunnen worden waargemaakt.
Gebleken is dat er geen sprake is van een maatschappelijk probleem. Het
ontbreken van de vergunningplicht heeft nog nooit tot daadwerkelijke problemen
geleid. Om deze reden is afgezien van het invoeren van een vergunningplicht voor
het hebben van een grafbedekking en geldt voor het hebben van een grafbedekking
slechts een meldingsplicht.Controle achteraf met als uiterste consequentie correctie is, juist bij
grafbedekkingen, ongewenst. Het ontwerpen, de aanschaf en de plaatsing van een
grafmonument gaat doorgaans met emoties gepaard. Wanneer achteraf blijkt dat het
monument niet aan de eisen voldoet is het ondoenlijk om nabestaanden alsnog te
vragen het gedenkteken aan te passen of te verwijderen. Daarom wordt in het
uitvoeringsbesluit aangegeven dat vooraf schriftelijke voorstellen voor het
plaatsen van een gedenkteken met werktekening overgelegd moet worden aan de
beheerder ter beoordeling en advisering.De toestemming van het college, zoals vereist voor steenhouwers, hoveniers etc.
die werkzaamheden op de begraafplaats willen verrichten (art. 4 eerste lid van
het oude VNG model) heeft geen toegevoegde waarde. De beheerder heeft immers al
de bevoegdheid tegen ongewenste praktijken op te treden, volgens artikel 4
eerste en tweede lid van het nieuwe model. Afschaffing van de
toestemmingsvereiste leidt tot vermindering van administratieve en bestuurlijke
lasten.3.3. Lex silencio positivoIn een voorgestelde nieuwe wijziging van de Wet op de lijkbezorging wordt in
artikel 29 voor de vergunning tot opgraving een Lex silencio positivo (positieve
fictieve beschikking bij niet tijdig beslissen) opgenomen. Dat wil zeggen dat
wanneer op een aanvraag tot opgraving niet op tijd wordt beslist, de vergunning
van rechtswege is verleend.Bij de vergunning die deze beheersverordening regelt (i.e. voor de grafkelder)
is niet voor een Lex silencio positivo gekozen. Op zich is hier tegen een Lex
silencio positivo weinig bezwaar. De vergunningen worden doorgaans tijdig
verleend of afgewezen. Daarbij kunnen ook van tevoren regels worden gesteld die
voor een vergunning van rechtswege gelden (bijvoorbeeld over maatvoering en
materiaalgebruik). Bij gemeenten bestaat echter veel zorg over het ontstaan van
situaties waarbij toch niet aan deze regels wordt voldaan, zoals hiervoor al is
uiteengezet. Gemeenten wensen één situatie te allen tijde te vermijden, namelijk
dat nabestaanden worden geconfronteerd met een handhavingactie waarbij een
grafmonument (of kelder) weer moet worden verwijderd omdat het niet aan de
regels voldoet. Om die reden is in deze verordening afgezien van de Lex silencio
positivo.3.4. Europese DienstenrichtlijnDe Europese Dienstenrichtlijn (Richtlijn 2006/123/EG) schrijft de Lex silencio
positivo dwingend voor bij vergunningsstelsels die onder de reikwijdte van deze
richtlijn vallen. Dat is bij de vergunningen die in deze verordening zijn
opgenomen echter niet het geval. Het al dan niet toepassen van de Lex silencio
positivo is dus een autonome keuze van de gemeente.De vorige modelverordeningvan de VNG bevatte één bepaling die zich specifiek tot
dienstverleners richtte, namelijk tot steenhouwers, hoveniers en anderen die op
de begraafplaats werkzaamheden verrichten (artikel 4, eerste lid). Om te
voorkomen dat de volle lasten van de Dienstenrichtlijn op deze bepaling zouden
komen te rusten (screening en notificatie) is besloten de bepaling te schrappen.
Bovendien is voor de ordelijke gang van zaken deze bepaling niet noodzakelijk,
zoals hierboven is uiteengezet.3.5. Verouderde regelsArtikel 31 van het model betreft de inwerkingtreding van de verordening. De
beheersverordening begraafplaatsen behoorde tot de verordeningen waarover op
grond van de Tijdelijke referendumwet (Trw) een referendum kon worden gehouden.
De termijn van zes weken was voorgeschreven in art. 22 van de Trw. De Trw is
echter per 1 januari 2005 vervallen. Vanaf dat tijdstip geldt artikel 142 van de
Gemeentewet: Alle verordeningen treden in werking op de achtste dag na
bekendmaking, tenzij daarvoor een ander tijdstip was aangewezen.B. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 1.In dit artikel worden de gebruikte begrippen gedefinieerd.b en c. Grafkelders worden in de praktijk steeds vaker gebruikt. Deze
constructies kunnen ook bovengronds worden geplaatst, als onderdeel van een muur
of wand.Wanneer een of meerdere lijken worden begraven of asbussen worden bijgezet in
een grafkelder, spreekt men van een keldergraf, in tegenstelling tot een
zandgraf.
Een particulier graf werd in het oude model aangeduid als ‘eigen’ graf.
Ook in het algemeen spraakgebruik wordt de term ‘eigen graf’ nog altijd
gebezigd. Het nieuwe model volgt echter de terminologie van de Wet op de
lijkbezorging.
en h. De mogelijkheid wordt geboden as te doen verstrooien in of op de
particuliere graven. Bij keldergraven, zeker wanneer deze onderdeel zijn
van een muur of wand, is dit niet goed mogelijk. Regels voor het
verstrooien van as op particuliere graven kunnen desgewenst worden
opgenomen in artikel 11 (Indeling graven en asbezorging).
en i. In het oude model was bij de definitie van algemene graven en
algemene urnengraven opgenomen dat ‘aan eenieder’ gelegenheid wordt
geboden tot het doen begraven van lijken en het doen bijzetten van
asbussen. De passage ‘aan eenieder’ is overbodig en daarom geschrapt.
Volgens artikel 23, tweede lid van de Wet op de lijkbezorging is het aan
de houder van de begraafplaats te bepalen wie in een algemeen graf wordt
begraven.
en p. De termen rechthebbende en gebruiker zijn nader gedefinieerd.
Artikel 2.Voor een particulier graf, particulier urnengraf, particuliere urnennis en
particuliere gedenkplaats gelden vrijwel dezelfde rechten en plichten.Artikel 3.Dit artikel maakt het de beheerder tevens mogelijk de begraafplaats geheel of
gedeeltelijk te sluiten wanneer dit voor het ruimen van graven noodzakelijk
is.Artikel 4.Het model bevat gedragsvoorschriften voor hen die van de begraafplaats gebruik
maken, in het belang van orde, rust en netheid. Tegen overtreding van de
voorschriften is straf bedreigd. De politie kan als gevolg van de
strafbedreiging tegen ordeverstoringen optreden en zo nodig proces verbaal
opmaken.De in het oude model van de VNG opgenomen bepaling dat personen die
werkzaamheden aan grafbedekkingen op de begraafplaats hebben te verrichten
daarvoor toestemming van het college dienen te vragen is geschrapt. De eis was
gesteld in het kader van de openbare orde: Steenhouwers en hoveniers moeten zich
er steeds van bewust zijn dat hun werkzaamheden storend kunnen zijn voor
rouwenden en tijdens uitvaartplechtigheden. De bevoegdheid van de beheerder om
personen weg te sturen als zij zich niet aan zijn aanwijzingen houden biedt
echter, samen met de verbodsbepalingen, voldoende mogelijkheden om tegen
ongewenste activiteiten op te treden. Denkbaar is dat men ter controle een
bewijs moet kunnen overleggen dat men in opdracht van de rechthebbende van het
graf aan het werk is.Aan een uitzondering op de regel als bedoeld in het derde lid onder a bestaat
behoefte omdat men soms dichtbij een graf moet kunnen komen met een
motorrijtuig. Aangezien een dergelijke handeling niet overeenstemt met het beeld
van orde en rust dient met het verlenen van de ontheffing uiterst terughoudend
te worden omgegaan. De situatie kan uiteraard per begraafplaats
verschillen.Artikel 5.Met dit artikel wordt beoogd plechtigheden ordelijk te doen verlopen. Door te
eisen dat de mededeling zes werkdagen vooraf moet plaatshebben, kan worden
voorkomen dat de plechtigheid samenvalt met een begrafenis. Een begrafenis dient
volgens de wet uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden te
geschieden.Bijeenkomsten die het karakter van een plechtigheid te buiten gaan, kunnen het
karakter hebben van een openbare manifestatie. Hiervan moet vooraf kennisgeving
worden gedaan aan de burgemeester volgens de Wet openbare manifestaties van 1988
en mogelijk van toepassing zijnde APV-bepalingen, zoals artikel 2.1 van de
model-APV.Artikel 6.Uitdrukkelijk is gesteld dat bij opgraving van een lichaam of bij ruiming van
een of meer graven alleen de personen aanwezig mogen zijn die met de
werkzaamheden zijn belast.Artikel 7.Een schriftelijke kennisgeving is nodig omdat duidelijk vast moet liggen wat
voor graf er wordt gevraagd.De as kan volgens artikel 62 van de Wet op de lijkbezorging worden bijgezet in
of op een graf dan wel op een afzonderlijke plaats, meestal een urnennis.In het vorige model van de VNG was de bepaling opgenomen dat het lijk bij
aankomst op de begraafplaats of in het crematorium voorzien diende te zijn van
een identiteitskenmerk. Deze bepaling is geschrapt, aangezien dit vereiste volgt
uit artikel 8 van de Wet op de lijkbezorging.Indien de nabestaanden alle of bepaalde werkzaamheden zelf willen verrichten
zijn, ook om redenen van veiligheid, toch de aanwijzingen en de hulp van het
personeel van de begraafplaats nodig. Het gaat dan vooral om het openen en
sluiten van het graf. De werkzaamheden kunnen eventueel door de nabestaanden en
het personeel van de begraafplaats samen worden verricht. Zo kunnen de
nabestaanden bijvoorbeeld een begin maken. Vervolgens kan het personeel de
handelingen verrichten waar ervaring voor nodig is of die van de nabestaanden te
zware lichamelijke inspanning vragen. Werkzaamheden als het aanbrengen van de
grafranden ter stutting van de grond om het geopende graf en het verwijderen van
die randen voor het sluiten van het graf zullen door het personeel moeten worden
verricht.Artikel 8.Bij de begraving van een overledene is het niet toegestaan deze van een lijkhoes
dan wel een lijkomhulsel te voorzien die niet voldoet aan het
Lijkomhulselbesluit 1998 en alle overige wettelijk voorgeschreven vereisten ten
behoeve van de bevordering van de lijkvertering. Beoogd wordt bij het begraven
van stoffelijke overschotten een zo snel mogelijk afbraak- of verteringsproces
mogelijk te maken, opdat binnen tien jaar volledige skelettering heeft
plaatsgevonden: alleen de harde delen (beenderen) resteren dan nog. Krachtens de
Wet op de lijkbezorging gestelde termijn van verplichte grafrust van tien jaar
wordt het mogelijk bepaalde grafvelden of graven te ruimen en de begraafplaats
opnieuw te gebruiken. In de praktijk zullen er periodiek bepaalde aantallen
graven geruimd worden. Het behoeft geen betoog dat aan het boven de aarde
brengen van onverteerde lijken ernstige consequenties van ethische, hygiënische
en economische aard verbonden zijn. Het Lijkomhulselbesluit regelt het gebruik
van materialen die het genoemde natuurlijke verteringsproces niet
vertragen.Artikel 9.De Wet op de lijkbezorging schrijft voor dat de behandelende arts of de
gemeentelijke lijkschouwer een verklaring van overlijden afgeeft aan de
ambtenaar van de burgerlijke stand (artikel 12). Vervolgens geeft deze
schriftelijk verlof tot begraven of cremeren (artikel 11). Dit verlof dient te
worden overlegd aan de beheerder. Door de medewerking aan de begrafenis te
weigeren wanneer dit verlof niet in zijn bezit is voldoet de beheerder aan de
wettelijke vereisten.Vanuit het oogpunt van vermindering van administratieve lasten verdient het
aanbeveling het hierboven genoemde traject zo soepel mogelijk te doen verlopen.
Sommige gemeenten slaan één stap over: de ambtenaar van de burgerlijke stand is
tevens de beheerder van de begraafplaats. Een digitalisering van de genoemde
processen en voorgeschreven formulieren zal aanzienlijk bijdragen aan de
reductie van administratieve lasten. Volgens de memorie van antwoord aan de
Eerste Kamer, ontvangen op 15 mei 2009 bij de behandeling van de Wijziging van
de Wet op de lijkbezorging, werkt de minister van Justitie aan een wetsvoorstel
elektronische burgerlijke stand dat hierin voorziet.De bezorging van as omvat zowel het bijzetten als de verstrooiing.Er mag van worden uitgegaan dat het stoffelijk overschot van de rechthebbende
zelf in het particuliere graf mag worden bijgezet (lid 2). Het verzoek tot
overschrijving van het recht dient in dit geval wel vóór de bijzetting te worden
gedaan volgens artikel 17, tweede lid.De wettelijke minimum grafrusttermijn (lid 3) is de termijn dat een lijk volgens
de wet ten minste begraven moet blijven voordat het mag worden geruimd. Het is
voorgekomen dat in particuliere graven begravingen of bijzettingen betrekkelijk
kort voor het aflopen van de uitgiftetermijn plaatsvonden. Daarom is vastgelegd
dat in dergelijke gevallen begraving of bijzetting alleen kan plaatsvinden onder
gelijktijdige verlenging van de uitgiftetermijn. Uiteraard zal die verlenging
dan een periode moeten omvatten die de alsdan resterende uitgiftetermijn ten
minste gelijk maakt aan de wettelijke minimum grafrusttermijn, i.e. 10
jaar.Artikel 10.Artikel 35 van de Wet op de lijkbezorging verplicht tot de mogelijkheid van
begraven op iedere dag gedurende een bij gemeentelijke verordening te bepalen
tijd, met uitzondering van zon- en feestdagen. Gemeenten zijn vrij te bepalen
dat ook op zondag of een algemeen erkende feestdag wordt begraven. Joodse
begrafenissen vinden niet plaats op de sabbat (i.e. zaterdag). Het
Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap heeft er daarom belang bij dat de
begraafplaatsen op zondagen en niet-Joodse feestdagen voor een begrafenis kunnen
worden opengesteld. Daarnaast zijn er ook andere gevallen denkbaar waarin de
nabestaanden er een belang bij hebben om op een zon- of feestdag een begrafenis
of asbezorging te kunnen doen plaatshebben. In de praktijk is het mogelijk om de
begraafplaats alleen in bijzondere gevallen hiervoor open te stellen.Een bijzonder geval kan zich voordoen als de burgemeester toestemming heeft
gegeven om een lijk binnen 36 uur te begraven. Sommige nabestaanden vragen om
deze toestemming om godsdienstige redenen. Daarnaast kan spoed geboden zijn in
geval van lijkvinding.Artikel 11.Naast de particuliere graven noemt dit artikel de verschillende andere soorten
van voorzieningen op de begraafplaats. Gedenkplaatsen kunnen bijvoorbeeld worden
uitgegeven voor vermisten of als de persoon in het buitenland is overleden en
het stoffelijk overschot niet naar Nederland is vervoerd.Artikel 12.Het Besluit op de lijkbezorging van 4 december 1997 bevat in artikel 5 de
bepaling dat er ten hoogste drie lijken boven elkaar mogen worden begraven.Artikel 13.Een graf zal alleen buiten de volgorde van ligging worden toegewezen als dit
niet bezwaarlijk is voor de situatie op de begraafplaats. Hierbij kan worden
gedacht aan het aanzien van de begraafplaats en de gesteldheid van de
bodem.Artikel 14.Een indeling in categorieën is nodig als het college verschillende regels wil
vaststellen voor de grafbedekkingen op de graven die liggen op de verschillende
delen (categorieën) van de begraafplaats.Artikel 15.Volgens artikel 28, eerste lid van de Wet op de lijkbezorging kan het recht op
een graf voor ten minste tien jaar worden verleend. Voorts kan, wanneer sprake
is van verlenging, de houder van de begraafplaats bepalen dat de periode van
verlenging niet korter is dan vijf jaar en niet langer dan twintig jaar. Soms
verkeren rechthebbenden in de onjuiste veronderstelling dat de uitgiftetermijn
pas begint te lopen op het moment van de eerste begraving of bijzetting. Daarom
is de laatste zin in het eerste lid van artikel 15, betreffende de aanvang van
de termijn, opgenomen.De Wet op de lijkbezorging bepaalt in artikel 28 dat vanaf twee jaar voor het
verstrijken van de lopende termijn verlenging van de termijn kan worden
aangevraagd. Binnen een jaar na het begin van deze periode moet, volgens het
tweede lid van genoemd wetsartikel, het college de rechthebbende op het graf
mededelen dat de termijn gaat aflopen. Volgens het oude wetsartikel diende deze
mededeling schriftelijk te geschieden ‘aan de rechthebbende wiens adres de
houder van de begraafplaats bekend is of redelijkerwijs bekend kan zijn’. Het
laatste deel van de zin (‘of redelijkerwijs bekend kan zijn’) is bij de
wijziging van de wet geschrapt. In het kader van de vermindering van
administratieve lasten komt de verantwoordelijkheid voor het geven van het
juiste adres nu uitdrukkelijk bij de rechthebbende te liggen. Van de houder van
de begraafplaats wordt dan niet méér verlangd dan dat hij het adres uit zijn
eigen administratie gebruikt. Tevens ontslaat dit de beheerder van de plicht het
GBA-netwerk te (doen) raadplegen. Wanneer niet binnen drie maanden om verlenging
van het recht is verzocht, dient de mededeling bekend te worden gemaakt bij het
graf en bij de ingang van de begraafplaats tot aan het einde van de periode dat
de rechthebbende om verlenging van de termijn van uitgifte kan vragen.Zie verder voor de bekendmakingen de toelichting op artikel 23.Indien er ten tijde van de opheffing van de begraafplaats nog rechten op
particuliere graven bestaan, zal in overleg met de rechthebbenden moeten worden
bezien welke beslissingen er ten aanzien van die graven zullen worden
genomen.Artikel 16.Dit artikel spreekt voor zich.Artikel 17.Het recht op een particulier graf wordt verleend door een beschikking van het
college. Hierin wordt aan de aanvrager het uitsluitend recht gegeven om lijken
in een bepaald graf te doen begraven. In juridisch opzicht is een vergelijking
mogelijk met de vergunning een standplaats in te nemen op de openbare weg. De
koopman mag op een bepaalde plaats staan. Net als bij de standplaatsvergunning
steunt het recht om lijken in een bepaald graf – vroeger aangeduid als 'eigen
graf' – te begraven op een persoonlijke beschikking. De eigenaar kan zijn recht
dus niet verkopen. Het recht kan op verzoek van de rechthebbende wel worden
overgeschreven op een ander.In het vorige model van de VNG was bepaald dat het recht op een graf slechts kon
worden overgeschreven op naam van de echtgenoot of levenspartner van de
(overleden) rechthebbende dan wel op naam van een bloedverwant of aanverwant tot
en met de derde graad. Slechts wanneer er gewichtige redenen bestonden was
overschrijving op naam van een ander mogelijk. Uit de praktijk bleek dat deze
beperking niet of lastig te handhaven is en bovendien administratieve lasten
veroorzaakt. Daarom is deze regel geschrapt. Wel wordt nu de mogelijkheid
geboden het recht over te schrijven op naam van een rechtspersoon.Het is gewenst dat er na overlijden van een rechthebbende een nieuwe
rechthebbende wordt aangewezen die de verantwoordelijkheid voor de grafruimte en
de daaraan verbonden kosten op zich neemt. De termijn, waarbinnen de aanvraag
tot overschrijving kan worden gedaan, is gesteld op zes maanden na het
overlijden van de rechthebbende. Er is geen reden een langere termijn aan te
houden.Het vierde lid van dit artikel geeft het college de mogelijkheid zo nodig van de
genoemde termijn af te wijken.In het geval dat de stoffelijke resten van de rechthebbende in het graf moeten
worden bijgezet dient het verzoek tot overschrijving vóór de bijzetting te
worden gedaan. Doorgaans worden, na een overlijden, door de nabestaanden meteen
al de noodzakelijke regelingen getroffen. Logischerwijs is dan het aanwijzen van
een nieuwe rechthebbende daar één van.Wanneer nabestaanden ontbreken is er de mogelijkheid de rechten over te
schrijven op naam van de notaris die de nalatenschap beheert, of op naam van de
Stichting Grafzorg Nederland.Artikel 18.Dit artikel is opgenomen om buiten twijfel te stellen dat de rechthebbende
afstand van het graf kan doen.Artikel 19.Dit artikel spreekt voor zich. Artikel 20.Als elke regelgeving voor grafbedekkingen ontbreekt kan het aanzien van
begraafplaatsen chaotisch worden. Ook en vooral dienen de veiligheidsaspecten te
worden genoemd. Het andere uiterste, een strak keurslijf van bepalingen die elke
persoonlijke of kunstzinnige uiting aan banden legt of onmogelijk maakt, moet
worden voorkomen. Dit model geeft de burgers de nodige vrijheid; het beperkt
zich tot het aangeven van minimumeisen voor de afmetingen, constructie en
materiaalkeuze waaraan de grafbedekking moet voldoen. Deze eisen zijn uitgewerkt
in de nadere regels van het college.Zie ook de Algemene toelichting, hoofdstuk 3.2 (‘Vermindering administratieve
lasten’).De meldingsplicht geldt voor de grafbedekkingen op algemene en voor die op
particuliere graven, en omvat zowel het gedenkteken als de winterharde
beplantingen.Als er geen grafbedekking wordt aangebracht zal wel moeten worden aangeduid dat
er iemand begraven ligt om te voorkomen dat bezoekers ongewild over het graf
lopen. Uit een aanduiding bij het graf en uit de administratie zal voorts moeten
blijken wie daar begraven is.Artikel 21.In dit artikel worden de rechten en de plichten van de rechthebbende of, in het
geval van algemene graven, van de gebruiker ten aanzien van de grafbedekking
omschreven. Alleen in dit artikel is sprake van plichten voor (bepaalde)
nabestaanden van overledenen die zijn bijgezet in een algemeen graf. Daarom
wordt hier de in artikel 1 (‘Begripsbepalingen’) gedefinieerde term ‘gebruiker’
gebezigd in plaats van de ruimer op te vatten term ‘belanghebbende’, die
voorkomt in verband met het begrip ‘algemeen graf’ in de Wet op de lijkbezorging
(artikel 27a).De eigendom en daarmee ook de risicoaansprakelijkheid van hetgeen op het graf is
geplaatst ligt, volgens art. 32a van de Wet op lijkbezorging, bij de
rechthebbende. Van natrekking is geen sprake zolang het graf niet geruimd mag
worden.Het onderhoud dat door de gemeente wordt verricht zal in een aantal gevallen
voldoende zijn voor algemene graven. Hier wordt nogmaals gesteld dat het beleid
dat burgemeester en wethouders ten aanzien van het onderhoud voeren duidelijk
dient te worden bekend gemaakt. De aard en de afmetingen van de grafbedekkingen
op particuliere graven en de termijn van uitgifte van deze graven met het recht
om deze termijn steeds te verlengen, maken dat bij deze grafbedekkingen zeker
niet kan worden volstaan met het minimum aan onderhoud door de gemeente.Indien er sprake is van verwaarlozing van de grafbedekking kan de beheerder van
de begraafplaats de rechthebbende of de gebruiker aanspreken en sommeren tot het
verrichten van herstelwerkzaamheden aan de grafbedekking. De Wet op de
lijkbezorging bepaalt in artikel 28, het vierde tot en met het zevende lid, dat
het recht op het graf vervalt wanneer vijf jaar na constatering en bekendmaking
van de verwaarlozing niet in het onderhoud is voorzien. Hierbij wordt rekening
gehouden met de termijn van grafrust en de uitgiftetermijn van het graf. Zie ook
de algemene toelichting, hoofdstuk 3.1.Artikel 22.In de dagelijkse praktijk rijzen er nog wel eens problemen over verwijderde
bloemen en eenjarige planten zoals afrikanen en geraniums. Omdat de bloemen en
planten eigendom zijn van de rechthebbenden of de belanghebbenden is een
waarschuwing vooraf op zijn plaats. Het zou echter veel te omslachtig zijn
genoemde personen steeds per brief te waarschuwen dat de verwaarloosde planten
of verwelkte bloemen zullen worden verwijderd. Het verdient aanbeveling om het
beleid ten aanzien van de planten en bloemen mee te delen bij de afgifte van de
vergunning voor het hebben van een grafbedekking en bekend te maken op het
mededelingenbord op de begraafplaats. Het is gewenst om verwelkte bloemen niet
te snel te verwijderen omdat gesteld mag worden dat zij passend zijn bij de
sfeer van de begraafplaats.Artikel 23.De rechthebbende dient volgens artikel 28, tweede lid van de Wet op de
lijkbezorging ten minste een jaar voor het verstrijken van de termijn van het
recht op de hoogte te worden gesteld van dit feit, en van de mogelijkheid
verlenging van het recht te vragen. In veel gevallen kan dan gelijktijdig de
mededeling worden gedaan dat, wanneer niet om verlenging wordt verzocht, het
college opdracht zal geven de grafbedekking na het verstrijken van de termijn te
verwijderen en het graf te ruimen. Tevens kan worden medegedeeld dat de
grafbedekking dertien weken na verwijdering aan de gemeente vervalt.Ook nabestaanden van overledenen die zijn begraven in een algemeen graf dienen,
volgens artikel 27a van de Wet op de lijkbezorging, op hoogte te worden gesteld
van het verstrijken van de termijn van uitgifte. Deze mededeling dient volgens
de wet ‘ten minste zes maanden en ten hoogste twaalf maanden voor het
verstrijken van de termijn van uitgifte’ aan de belanghebbende bij dat graf te
worden gedaan. Hierbij kan dan gelijktijdig de mededeling worden gedaan dat de
mogelijk aanwezige grafbedekking zal worden verwijderd en dat het graf zal
worden geruimd. Zie ook artikel 15, tweede lid, met de toelichting en artikel 24
eerste lid.De bordjes bij de graven met een mededeling dienen alleen aan de bezoekers van
die graven op te vallen. Op enkele begraafplaatsen zijn goede ervaringen
opgedaan met bordjes van 15 x 10 cm in een onopvallende kleur.De grafbedekking kan ook worden verwijderd nadat het college het grafrecht
vervallen heeft verklaard omdat er na het overlijden van de rechthebbende niet
tijdig een nieuwe rechthebbende is aangewezen (artikel 17, derde lid van dit
model), of omdat het onderhoud van het graf is verwaarloosd (artikel 28, zesde
lid van de Wet op de lijkbezorging). In dat geval geldt eveneens het vereiste
van de voorafgaande mededeling per brief of door het plaatsen van een bordje bij
het graf gedurende minstens een jaar.In het vorige model van de VNG was voor de recht- of belanghebbende de
mogelijkheid opgenomen een aanvraag in te dienen om de grafbedekking na
verwijdering een bepaalde periode ter beschikking te houden. Dit bracht veel
administratieve lasten met zich; daarom is deze mogelijkheid in het nieuwe model
niet meer opgenomen. Voor relevante wetgeving omtrent eigendom van roerende
zaken zie artikel 8, Burgerlijk Wetboek Boek 5 en artikel 5:30 Algemene wet
bestuursrecht.Artikel 24.Volgens artikel 31, tweede lid van de Wet op de lijkbezorging kan een
particulier graf alleen geruimd worden met toestemming van de rechthebbende. Het
recht op een graf kan echter vervallen na het verstrijken van de termijn, of
omdat er na het overlijden van de rechthebbende niet tijdig een nieuwe
rechthebbende is aangewezen (artikel 17, derde lid van dit model). Ook kan het
recht vervallen na verwaarlozing van het onderhoud, volgens artikel 28, zesde
lid van de Wet op de lijkbezorging.De mededeling dat het college voornemens is om de graven te ruimen wordt gedaan
zowel aan de rechthebbenden op particuliere graven als aan de nabestaanden van
overledenen die zijn begraven in een algemeen graf. Zie verder hetgeen is
vermeld in de toelichting op artikel 23.Eenieder kan van zijn zienswijze doen blijken, bijvoorbeeld omdat het graf van
historische betekenis is (zie artikel 26).Volgens het vijfde lid van artikel 24 kan de rechthebbende vragen om de
overblijfselen te doen verzamelen om deze te cremeren, dan wel bij te zetten in
een ander graf op dezelfde begraafplaats of over te brengen naar een andere
begraafplaats. Ook wordt de mogelijkheid gegeven om de overblijfselen in
dezelfde grafruimte te doen plaatsen (het zogenaamde schudden). Het graf wordt
dan extra diep uitgegraven, en de overblijfselen worden onderin geplaatst. De
rechthebbende kan dan vervolgens het graf bestemmen voor andere overledenen. Op
deze wijze kan het graf gedurende langere tijd in dezelfde familie blijven.Het vierde lid van artikel 24 opent de mogelijkheid ook bij ruiming van algemene
graven de stoffelijke overblijfselen dan wel de as een andere bestemming te
geven dan die welke genoemd is in het derde lid.Met betrekking tot het ruimen is in het model gekozen voor een zorgplicht voor
de gemeente, als beheerder van de begraafplaats. Op de beheerder rust de plicht
er zorg voor te dragen dat met de menselijke resten welke bij de ruiming van een
graf worden aangetroffen te allen tijde respectvol wordt omgegaan. Er dienen
bovendien maatregelen te worden getroffen zodat bezoekers van de begraafplaats
niet met de menselijke resten worden geconfronteerd. Hoe dit in de praktijk
ingevuld kan worden wordt uitgewerkt in een handreiking, welke in samenspraak
met de branche wordt opgesteld.Artikel 25.Het ter beschikking van een kerkgenootschap gestelde deel op een gemeentelijke
begraafplaats valt volgens artikel 39 van de Wet op de lijkbezorging onder het
beheer van de gemeente. Hierdoor is ook de beheersverordening op dit gedeelte
van de begraafplaats van toepassing. Het college is dus verantwoordelijk voor de
goede gang van zaken op het ter beschikking van het kerkgenootschap gestelde
gedeelte. Het college voorziet ook in het minimale onderhoud van de
grafbedekkingen op het kerkelijk deel (artikel 20).Wegens het kerkelijk karakter kunnen er redenen bestaan om voor dit deel ten
aanzien van enkele onderwerpen nadere regels vast te stellen die afwijken van de
nadere regels die gelden voor het overige gedeelte van de begraafplaats.Daarnaast kan het kerkbestuur er behoefte aan hebben om van het college bericht
te ontvangen als volgens hun oordeel onderhoud of herstel nodig is van de
grafbedekking van een of meer graven op het kerkelijk deel. Het betreft hier het
onderhoud waartoe de rechthebbende of de gebruiker verplicht is volgens artikel
21 van dit model. Soms waakt een kerkgenootschap over de graven als er geen
nabestaanden meer in leven zijn.Als het kerkbestuur schriftelijk aan het college heeft gevraagd om steeds als
zich de noodzaak van onderhoud of herstel van grafbedekking voordoet, te worden
geïnformeerd zal aan dit verzoek moeten worden voldaan. Het kerkgenootschap kan
zich dan beraden hoe te handelen.Artikel 26.Het is voorgekomen dat graven die van bijzondere waarde zijn ondoordacht werden
geruimd. Een graf kan van betekenis zijn vanwege de persoon die er is begraven,
maar ook uitsluitend vanwege het gedenkteken. De overledene kan voor de
plaatselijke gemeenschap van betekenis zijn geweest. Het gedenkteken kan
opvallen door zijn vormgeving en door het gebruikte materiaal. Als voorbeeld
kunnen gietijzeren gedenktekens worden genoemd, vaak subtiel voorzien van
symbolen van de dood. Het materiaal herinnert aan een reeds lang verdwenen
nijverheid en is alleen al daardoor van waarde. Er dienen maatregelen te worden
getroffen zodat graven van bekende overledenen niet meer ondoordacht worden
geruimd en zeldzame voorwerpen op een terrein dat zozeer aan het verleden
herinnert, behouden blijven. Bij twijfel over de betekenis van het gedenkteken
verdient het aanbeveling een deskundige te raadplegen.Artikel 27.Het register van de bezorgde as is niet opgenomen in het model, aangezien
artikel 10 van het Besluit op de lijkbezorging van 4 december 1997
gedetailleerde voorschriften voor dit register geeft.Artikel 28.De beheersverordening begraafplaatsen is een besluit van het gemeentebestuur op
overtreding waarvan straf is gesteld. Een dergelijk besluit wordt op dezelfde
wijze bekendgemaakt als alle overige besluiten van het gemeentebestuur die
algemeen verbindende voorschriften inhouden (zie artikel 139 van de
Gemeentewet). Voorts is de gemeente gehouden dit besluit mede te delen aan het
parket van het arrondissement waarin de gemeente is gelegen, volgens artikel 143
van de Gemeentewet.Artikel 29.Hier geldt artikel 142 van de Gemeentewet: Alle verordeningen treden in werking
op de achtste dag na bekendmaking, tenzij daarvoor een ander tijdstip is
aangewezen.Artikel 30.In de citeertitel wordt een jaartal opgenomen om de betrokken regeling te
onderscheiden van de voorgaande regeling.