CVDR725237_2Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen Opsterland 2024nlregelingalgemeen verbindend voorschrift (verordening)Opsterland2025-11-07gmb-2025-477062Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen Opsterland 2024artikel 35 van de Wet op de lijkbezorgingartikel 149 van de Gemeentewetgemeenteraadbestuur en recht2025-09-29De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en databankrecht2025-11-07artikel 10086220486Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen Opsterland 2024De raad van de gemeente Opsterland;gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 9 juli 2024, gelet op artikel 35 van de Wet op de lijkbezorging en artikel 149 van de Gemeentewetbesluit vast te stellen de volgende verordening: Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen Opsterland 2024Hoofdstuk1.Inleidende bepalingenArtikel1.BegripsbepalingenIn deze verordening wordt verstaan onder:

begraafplaatsen:

begraafplaats aan de Gealeane te Beetsterzwaag;

begraafplaats aan de Hegedyk te Gorredijk;

begraafplaats aan de Leijen Kortezwaag te Gorredijk;

begraafplaats aan de Domela Nieuwenhuisweg te Nij Beets;

begraafplaats aan de Breewei te Tijnje;

begraafplaats aan de Beetsterweg te Beetsterzwaag.

graf: een zandgraf, keldergraf, urnengraf of kindergraf;

beheerder: de uitvoerder die belast is met de dagelijkse leiding van de begraafplaatsen of degene die hem/haar vervangt;

college: het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Opsterland;

particulier graf: een graf waarvoor aan een natuurlijk persoon of rechtspersoon het uitsluitend recht is verleend tot:

het doen begraven en begraven houden van lijken;

het doen bijzetten of bijgezet houden van asbussen met of zonder urnen;

het doen verstrooien van as.

particulier kindergraf: een graf op een daartoe speciaal gereserveerd of aangewezen gedeelte van de begraafplaats, bestemd voor het begraven van doodgeborenen, als levenloos aangegeven kinderen en kinderen jonger dan 12 jaar;

particulier urnengraf: een graf waarvoor aan een natuurlijk persoon of rechtspersoon het uitsluitend recht is verleend tot:

het doen bijzetten en bijgezet houden van asbussen met of zonder urnen;

het doen verstrooien van as.

particuliere urnennis: een nis waarvoor aan een natuurlijk persoon of rechtspersoon het uitsluitend recht is verleend tot het doen bijzetten en bijgezet houden van asbussen met of zonder urnen;

particuliere gedenkplaats: een plaats waarvoor aan een natuurlijk persoon of rechtspersoon het uitsluitend recht is verleend om overledenen te gedenken;

grafbedekking: gedenkteken en grafbeplanting op een graf of gedenkplaats;

rechthebbende: natuurlijk persoon of rechtspersoon aan wie een uitsluitend recht is verleend op een particulier graf, een particulier urnengraf of een particuliere gedenkplaats;

urn: een voorwerp ter berging van een of meer asbussen;

asbus: een bus ter berging van as van een overledene;

verstrooiingsplaats: een plaats waarop as wordt verstrooid;

grafkelder: een betonnen of gemetselde constructie waarin een of meerdere overledenen worden begraven of asbussen worden bijgezet; grafkelders kunnen onderdeel zijn van een bovengrondse muur of wand;

ruimen: onder ruimen wordt verstaan het schudden van een graf.

Artikel2.Uitbreiding begrip particulier grafVoor de toepassing van het bij of krachtens deze verordening bepaalde wordt, voor zover van belangonder ‘particulier graf’ mede verstaan: particulier urnengraf, particuliere urnennis en particulieregedenkplaats. Hoofdstuk2.Openstelling, orde en rust op de begraafplaatsArtikel3.Openstelling begraafplaats(en)1.De begraafplaatsen zijn voor eenieder dagelijks toegankelijk van zonsopgang tot zonsondergang. 2.Ter handhaving van de orde en rust op de begraafplaatsen kunnen de toegangen tijdelijk worden gesloten.3.Het is verboden gedurende de tijd dat de begraafplaatsen niet voor het publiek geopend zijn, zich daarop te bevinden, anders dan voor het bijwonen van een begrafenis of de bezorging van as.Artikel4.Ordemaatregelen 1.Het is verboden met motorrijtuigen op de begraafplaats(en) te rijden:

elders dan op de daartoe aangewezen rijwegen. Motorrijtuigen zijn buiten de rijwegen (slechts) toegestaan voor begrafenissen of voor het vervoer van materialen;

sneller dan 10 km per uur.

2.Het college kan ontheffing verlenen van het verbod, bedoeld in de aanhef en onder a van het tweede lid. 3.Bezoekers, personeel van uitvaartondernemingen en personen die werkzaamheden op de begraafplaats(en) hebben te verrichten, zijn verplicht zich in het belang van de orde, rust en netheid te houden aan de aanwijzingen van de beheerder.4.De beheerder kan personen die zich niet aan de in de in het vierde lid bedoelde aanwijzing houden van de begraafplaats verwijderen of laten verwijderen.Artikel5.Verboden1.Het is verboden op de begraafplaatsen:

goederen ter verkoop aan te bieden;

op enige wijze reclame te maken voor handel of bedrijf;

op graven te lopen of de begraafplaatsen te verontreinigen;

de graven, de gedenktekens, de beplanting, de gebouwen en de paden te bekladden, te beschadigen of op enigerlei andere wijze te verontreinigen;

zich met dieren te bevinden, met uitzondering van een hulp/assistentiehond;

zich toegang tot de begraafplaatsen te verschaffen anders dan via de daarvoor bestemde ingangen;

zich op hinderlijke wijze te gedragen;

(brom)fietsen of rij- of voertuigen, met uitzondering van invaliden-, kinder- en wandelwagen, mee te nemen dan wel te rijden anders dan ter gelegenheid van een begrafenis, ter bezorging van as of tot het vervoeren van materialen bestemd voor op de begraafplaatsen te verrichten werkzaamheden door werknemers van de gemeente of een gerelateerd bedrijf;

publieke evenementen te organiseren, zoals beschreven in de vigerende beleidsnotitie gemeentelijke begraafplaatsen.

2.Het college kan ontheffing verlenen van de verboden zoals genoemd in lid 1;3.De beheerder is bevoegd personen die zich niet houden aan het bepaalde in lid 1 en 2 van dit artikel de toegang tot de begraafplaats te ontzeggen. Artikel6.Plechtigheden1.Herdenkingsbijeenkomsten, onthullingen van gedenktekens en dergelijke plechtigheden op de begraafplaatsen kunnen slechts plaatsvinden nadat deze ten minste vijf werkdagen van tevoren zijn gemeld aan de beheerder. Datum en uur van de plechtigheid en de wijze waarop deze zal plaatsvinden, worden in overleg met de aanvrager door de beheerder vastgesteld.2.De deelnemers aan de plechtigheid, bedoeld in het eerste lid, zijn verplicht zich in het belang van de orde, rust en netheid te houden aan de aanwijzingen van de beheerder.Artikel7.Opgravingen en ruimenBij het opgraven van overledenen en de ruiming van graven zijn geen andere personen aanwezig dan degenen die door de beheerder met deze werkzaamheden zijn belast.Hoofdstuk3.Voorschriften voor lijkbezorgingArtikel8.Kennisgeving begraven en asbezorging, openen en sluiten van het graf1.Degene, die wil doen begraven, as wil doen bijzetten of as wil doen verstrooien, geeft daarvan uiterlijk om 12.00 uur van de werkdag voorafgaande aan die waarop de begraving, bijzetting of verstrooiing zal plaatsvinden, kennis aan de beheerder. De zaterdag geldt voor de toepassing van deze bepaling niet als werkdag. Indien de burgemeester toestemming heeft gegeven om het lijk binnen 36 uur na het overlijden te begraven moet de kennisgeving aan de beheerder zo tijdig mogelijk worden gedaan.2.Het openen van een graf ter begraving of voor het bezorgen van as, en het daarna sluiten van een graf, alsmede het bedienen van de hulpmiddelen mag uitsluitend geschieden door het personeel van de begraafplaats of de door de gemeente aangewezen partij op aanwijzingen en onder toezicht van de beheerder. De nabestaanden kunnen deze werkzaamheden onder toezicht van de beheerder of de door de gemeente aangewezen partij geheel of gedeeltelijk zelf verrichten indien zij hun wens daartoe uiterlijk om 12.00 uur van de voorafgaande werkdag mondeling of schriftelijk aan de beheerder hebben kenbaar gemaakt. De zaterdag geldt voor de toepassing van deze bepaling niet als werkdag. Zij dienen bij deze werkzaamheden de aanwijzingen van de beheerder op te volgen.Artikel9.Over te leggen stukken1.Tot begraving wordt niet overgegaan dan nadat het verlof tot begraven is overgelegd aan de beheerder.2.Indien de begraving of de bezorging van as in een particulier graf zal plaatsvinden, dient een machtiging daartoe aan de beheerder te worden overgelegd ondertekend door de rechthebbende of, indien deze is overleden, door degene die in de uitvaart voorziet.3.Begraving of bijzetting in een particulier graf waarvan de uitgiftetermijn binnen de wettelijke minimum grafrusttermijn afloopt, kan alleen plaatsvinden onder gelijktijdige verlenging van de uitgiftetermijn. De verlenging dient te worden aangevraagd door de rechthebbende.4.De beheerder onderzoekt of de overgelegde stukken toereikend zijn.Artikel10.Tijden van begraven en asbezorging1.De tijd van begraven en het bezorgen van as is in zomertijd op maandag tot en met zaterdag van 09.00 uur tot 16.00 uur en in wintertijd van 09:00 uur tot 15:30 uur. 2.Het college kan in bijzondere gevallen van deze tijden afwijken. In dat geval wordt de tijd van begraven aangemerkt als buitengewoon uur. 3.Binnen één uur na aanvang van een eerder geplande plechtigheid kan geen andere bezorging/verzorging plaats vinden.Hoofdstuk4.Indeling en uitgifte van de gravenArtikel11.Indeling graven en asbezorging1.Op de begraafplaatsen kunnen worden uitgegeven:

particuliere graven en particuliere urnengraven;

particuliere urnennissen;

particuliere gedenkplaatsen.

2.Het college heeft in de vigerende regelgeving graven en asbezorging vastgesteld hoeveel overledenen en hoeveel asbussen met of zonder urnen er kunnen worden bijgezet in de particuliere graven en hoeveel verstrooiingen van as er in de particuliere graven kunnen plaatshebben. Het college bepaalt tevens de afmetingen en de uitgifteduur van de particuliere graven. De uitgifteduur kan niet korter zijn dan de minimumtermijn vastgesteld in de Wet op de lijkbezorging.Artikel12.Volgorde van uitgifte1.De particuliere graven worden slechts voor directe begraving en in volgorde van ligging uitgegeven.2.Het college kan een particulier graf toewijzen anders dan voor directe begraving en buiten de volgorde van uitgifte, indien dit wegens de situatie op de begraafplaats niet bezwaarlijk is. Artikel13.CategorieënHet college kan bij nader vast te stellen regels de particuliere graven onderverdelen in categorieën. Het college bepaalt voor de verschillende categorieën de situering en oppervlakte.Artikel14.Termijnen particuliere graven1.Het college verleent, voor zover de daartoe bestemde ruimte van de begraafplaats dat toelaat, op een daartoe bij hen schriftelijk in te dienen aanvraag, voor de tijd van twintig of dertig jaar recht op een particulier graf. De termijn begint te lopen op de datum waarop het particuliere graf is uitgegeven.2.Het in het eerste lid van dit artikel bedoelde recht wordt op aanvraag van de rechthebbende verlengd telkens met een termijn van tien jaren, mits de aanvraag vóór het verstrijken van de lopende termijn wordt ingediend.3.Het college verleent, voor zover de daartoe bestemde ruimte van de begraafplaats dat toelaat, op een daartoe bij hen schriftelijk in de te dienen aanvraag, voor de tijd van vijf, tien of dertig jaar recht op een plaats in de urnengalerij. De termijn begint te lopen op de datum waarop de plaats in de urnengalerij is uitgegeven.4.Het in het derde lid van dit artikel bedoelde recht wordt op aanvraag van de rechthebbende verlengd telkens met een termijn van vijf jaar, mits de aanvraag voor het verstrijken van de lopende termijn wordt ingediend.5.Een particulier grafrecht kan slechts aan één rechthebbende worden verleend.6.Het uitsluitend recht op een particulier graf geeft de rechthebbende zeggenschap over wie in dat graf wordt begraven en begraven wordt gehouden, onder de voorwaarden en beperkingen van deze verordening. 7.De rechthebbende is verplicht er zorg voor de dragen dat zijn actuele adres altijd bij de begraafplaatsenadministratie bekend is. Artikel15.GrafkelderHet college kan aan de rechthebbende op een particulier graf vergunning verlenen tot het daarin voor eigen rekening doen aanbrengen van een grafkelder overeenkomstig de door het college te stellen voorwaarden.Artikel16.Overschrijving van verleende rechten1.Het recht op een particulier graf kan op aanvraag van de rechthebbende worden overgeschreven op naam van een ander natuurlijk persoon of rechtspersoon.2.Na het overlijden van de rechthebbende kan het recht op het particuliere graf worden overgeschreven op naam van een natuurlijk persoon of rechtspersoon, indien de aanvraag daartoe wordt gedaan binnen één jaar na het overlijden van de rechthebbende. Indien de overleden rechthebbende in het graf dient te worden begraven, of indien de asbus met zijn resten in het graf dient te worden bijgezet, dient het verzoek tot overschrijving daaraan voorafgaand te worden gedaan.3.Indien na het overlijden van de rechthebbende de aanvraag tot overschrijving aan het college niet wordt gedaan binnen de in het tweede lid van dit artikel gestelde termijn van één jaar, is het college bevoegd het recht op het particuliere graf te doen vervallen.4.Na het verstrijken van de in het tweede lid genoemde termijn van een jaar kan het college het particuliere graf alsnog op naam stellen van een nieuwe rechthebbende, tenzij dit recht betrekking heeft op een particulier graf dat inmiddels is geruimd of al is uitgegeven aan een nieuwe rechthebbende.Artikel17.Afstand doen van gravenZonder aanspraak te kunnen maken op enige vergoeding kan de rechthebbende schriftelijk afstand doen ten behoeve van de gemeente van het recht op het particuliere graf. Van de ontvangst van zodanige verklaring doet het college schriftelijk mededeling aan de rechthebbende.Artikel18.Vervallen grafrecht1.Het grafrecht vervalt:

door het verlopen van de termijn waarvoor het recht is verleend;

indien de rechthebbende schriftelijk afstand doet van het recht;

indien de begraafplaats wordt opgeheven.

2.Het college kan grafrechten vervallen verklaren:

indien de betaling van de grafrechten ten behoeve van de vestiging of een verlenging van het grafrecht, ondanks een aanmaning, niet binnen drie maanden na aanvang van die termijn is geschied;

indien de rechthebbende, ondanks een aanmaning, in verzuim blijft een op grond van deze verordening op hem rustende verplichting na te komen of daarmee in strijd handelt;

indien de rechthebbende van een particulier graf is overleden en het recht niet binnen de in artikel 16 tweede lid gestelde termijn is overgeschreven.

3.Datum ingang vervallen grafrecht:

indien de graftermijn verlopen is en de rechthebbende doet afstand van het grafrecht vervallen de rechten op datum afloop grafrecht;

indien de rechthebbende op verzoek, voortijdig, schriftelijk afstand doet van het grafrecht vervallen de rechten op datum van ondertekening van de schriftelijke verklaring.

4.In de gevallen als bedoeld in dit artikel vindt geen terugbetaling plaats van (een deel van) de betaalde rechten.Hoofdstuk5.GrafbedekkingenArtikel19.Vergunning grafbedekking1.Voor het hebben van een grafbedekking is een schriftelijke vergunning nodig van het college. 2.De rechthebbende van een particulier graf vraagt de vergunning voor het hebben van een grafbedekking aan.3.Het college kan nadere regels vaststellen omtrent de wijze van aanvragen van de vergunning, de aard en de afmetingen van de grafbedekking en de wijze van aanbrengen.4.Het college kan de vergunning weigeren indien:

niet voldaan wordt aan de vastgestelde nadere regels, genoemd in het derde lid;

de grafbedekking afbreuk doet aan het aanzien van de begraafplaats;

de duurzaamheid van de materialen onvoldoende is;

de constructie van de grafbedekking ondeugdelijk is.

Artikel20.Grafbeplanting1.Niet-blijvende beplanting op een graf dat in een verwaarloosde staat verkeert kan door de beheerder worden verwijderd zonder dat aanspraak kan worden gemaakt op schadevergoeding. Losse bloemen, planten, kransen, beelden of andere losse voorwerpen op een graf die zijn verwelkt, afgestorven zijn of in een verwaarloosde staat verkeren kunnen door de beheerder worden verwijderd. 2.Linten, siervazen, potten en overige voorwerpen worden na verwijdering gedurende dertien weken ter beschikking gehouden van de rechthebbende of belanghebbende.3.Het aanbrengen van beplantingen buiten de afmetingen van het graf is niet toegestaan. Artikel21.Verwijdering grafbedekking na verstrijken van de termijn1.De grafbedekking kan na het verstrijken van de termijn van uitgifte van het graf door het college worden verwijderd.2.Rechthebbende kan voor het verstrijken van de graftermijn de grafbedekking (laten) verwijderen na melding hiervan te hebben gedaan aan de beheerder. 3.Indien de grafbedekking niet binnen dertien weken na de verwijdering is afgehaald, vervalt deze aan de gemeente, zonder dat de gemeente tot enige vergoeding verplicht is. Na deze periode kunnen de rechthebbende of gebruikers geen aanspraak meer maken op deze voorwerpen. Artikel22.Onderhoud door rechthebbende of gebruiker1.Het (doen) plaatsen, aanbrengen, herstellen, vernieuwen of verwijderen van de grafbedekking geschiedt door, voor rekening van en voor risico van de rechthebbende of gebruiker. 2.De rechthebbende of de gebruiker is verplicht de grafbedekking behoorlijk te onderhouden of te herstellen. Hieronder valt ook het, na verzakking, opnieuw stellen van het gedenkteken.3.Indien de rechthebbende of de gebruiker nalaat de grafbedekking behoorlijk te onderhouden of te herstellen, kan het college de hiervoor in aanmerking komende voorwerpen of zo nodig de gehele grafbedekking doen verwijderen. Het verwijderde blijft gedurende dertien weken ter beschikking van de rechthebbende of de gebruiker en vervalt daarna aan de gemeente, zonder dat deze tot enige vergoeding verplicht is.4.De verwijdering vindt niet plaats dan nadat het college de rechthebbende of de gebruiker door middel van een verklaring schriftelijk op de hoogte heeft gesteld van de toestand van de grafbedekking. Wanneer het adres van de rechthebbende of de gebruiker niet bekend is maakt het college de verklaring bij de ingang van de begraafplaats op het mededelingenbord bekend. Bij het graf wordt een verwijzing naar de mededeling aangebracht.5.Het college kan de rechthebbende of de gebruiker per aanschrijving verplichten een beschadiging aan de grafbedekking te herstellen binnen de door het college gestelde termijn indien de beschadiging zodanig is dat deze naar het oordeel van het college het uiterlijk aanzien van de begraafplaats schaadt of indien de beschadiging van de grafbedekking gevaar op levert voor derden.6.De gemeente is niet aansprakelijk voor schade en herstel aan grafbedekkingen ontstaan door vandalisme of natuurgeweld. Artikel23.Onderhoud door de gemeenteHet college voorziet in het onderhoud van het openbaar groen op de begraafplaats in overeenstemming met het kwaliteitsniveau dat door de gemeenteraad is vastgesteld. Hoofdstuk6.Ruiming van graven, urnengraven en urnennissenArtikel24.Ruiming, bezorging van overblijfselen en as 1.De beheerder draagt er zorg voor dat met de bij de ruiming van het graf nog aanwezige menselijke resten te allen tijde respectvol wordt omgegaan en dat bezoekers van de begraafplaats niet met menselijke resten worden geconfronteerd.2.Bij de ruiming van het graf nog aanwezige overblijfselen van lijken worden dieper herbegraven in hetzelfde graf (zgn. opgeschud) en de as wordt verstrooid op een daartoe bestemd gedeelte van een begraafplaats. 3.De rechthebbende op een particulier graf, kan bij de beheerder een aanvraag indienen om de menselijke resten te doen verzamelen om deze opnieuw in dezelfde grafruimte te doen plaatsen dan wel om deze te cremeren of elders opnieuw te doen begraven. 4.Het college kan besluiten dat de termijn, waarna een graf kan worden geschud of geruimd, langer is dan de wettelijke grafrusttermijn wanneer verwacht wordt dat de ontbinding van stoffelijke overschotten niet volledig is voltooid binnen deze wettelijke grafrusttermijn. Het college geeft in dit besluit aan voor welke begraafplaats (of gedeelte daarvan) dit geldt en wat de termijn voor schudden en ruimen is. 5.De rechthebbende op een particulier urnengraf of particuliere urnennis kan bij de beheerder een aanvraag indienen de asbus ter beschikking te houden om elders bij te zetten of om de as te doen verstrooien.6.De kosten die gemoeid zijn met de werkzaamheden genoemd onder lid 4 en 6 van dit artikel, komen voor rekening van de rechthebbende of belanghebbende van het betreffende graf. Hoofdstuk7.In stand houden historische graven en opvallende grafbedekkingArtikel25.Lijst1.Het college houdt een lijst bij van graven die van historische betekenis zijn of waarvan de grafbedekking een opvallende kwaliteit heeft.2.Alvorens tot ruiming van graven wordt overgegaan onderzoekt het college of er graven zijn die in aanmerking komen om op de lijst te worden bijgeschreven.3.Het college beslist over het ruimen van graven en het verwijderen van grafbedekkingen die op de in het eerste lid bedoelde lijst staan.Hoofdstuk8.Beheer en registratieArtikel26.BeheerHet beheer van de begraafplaatsen wordt gevoerd onder verantwoordelijkheid van het college. Onder toezicht van het college worden een of meer daartoe aangewezen personen belast met:

de administratie van de begraafplaatsen;

de dagelijkse leiding van de begraafplaatsen;

het onderhoud van de begraafplaatsen

het laten delven of openen en sluiten van graven, urnengraven en urnennissen;

het naleven van de wettelijke voorschriften ten aanzien van het begraven van overledenen, het plaatsen van asbussen en de verstrooiing van asresten.

Artikel27.Register en plaats registratie1.Het college houdt een register bij van de begraven lijken en de bezorgde as. Voor iedere begraafplaats worden voor zover bekend, gegevens geregistreerd betreffende:

de overledene;

de exacte locatie van het graf;

het grafnummer;

de (urnen)graven en urnennissen

(particuliere) urnennis of (particuliere) urnengedenkplaats;

de naam en het adres van de rechthebbende op een (particulier) graf of (particulier) urnengraf;

de datum van uitgifte van het graf en/of urnengraf, nis of gedenkplaats;

de duur van het recht;

plaatsing van een kelder;

plaatsing van een grafmonument.

2.Het register wordt bijgehouden onder verantwoordelijkheid van de teammanager dienstverlening. Hoofdstuk9.SlotbepalingenArtikel28.StrafbepalingHij die handelt in strijd met de artikelen van deze verordening wordt gestraft met een geldboete van de eerste categorie.Artikel29.Overgangsbepaling1.Besluiten van het college die genomen zijn krachtens de ingevolge artikel 30 ingetrokken verordening gelden als besluiten genomen krachtens deze verordening.2.Indien voor het tijdstip van inwerkingtreding van deze verordening een aanvraag om vergunning op grond van de krachtens artikel 30 ingetrokken verordening is ingediend en voor het tijdstip van inwerkingtreding van deze verordening niet op de aanvraag is beslist, wordt daarop deze verordening toegepast.Artikel30.Inwerkingtreding en citeertitel1.Deze verordening treedt in werking op 9 oktober 2024 onder gelijktijdige intrekking van de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen Opsterland 2006.2.Deze verordening wordt aangehaald als: Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen Opsterland 2024.Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de Gemeente Opsterland van 30 september 2024,De griffier, Laura Meijer De voorzitter,Andries BouwmanTOELICHTING BEHEERSVERORDENING BEGRAAFPLAATSENA. ALGEMENE TOELICHTINGINLEIDINGDe beheersverordening begraafplaatsen is voor het laatst herzien in 2006. Nieuwe ontwikkelingen maken een volgende herziening noodzakelijk. Hier dient de wijziging van de Wet op de lijkbezorging van 12 juni 2009 te worden genoemd, naast andere nieuwe of gewijzigde wet- en regelgeving, zoals de Europese Dienstenrichtlijn. Ook om andere redenen was een herziening gewenst. Zo kwam uit de praktijk de behoefte de rechten en plichten van zowel beheerder als gebruikers van begraafplaatsen nauwkeuriger te omschrijven. Het taalgebruik en de formulering bleek in sommige artikelen enigszins verouderd.1. De verordenende bevoegdheid1.1 Begraafplaats op grondgebied van de eigen gemeenteIn artikel 147, eerste lid, van de Gemeentewet is bepaald dat gemeentelijke verordeningendoor de raad worden vastgesteld voor zover de bevoegdheid daartoe niet bij de wet of doorde raad krachtens de wet aan het college of burgemeester is toegekend. Ingevolge artikel149 van de Gemeentewet maakt de raad de verordening die de raad in het belang van degemeente nodig acht. Sinds de inwerkingtreding van de Wet dualisering gemeentebestuurop 7 maart 2002 zijn in de gemeente de bevoegdheden van de raad en het college ontvlecht.In het kader hiervan zijn de bestuursbevoegdheden van de Gemeentewet geconcentreerd bijhet college en zijn de kaderstellende en controlerende bevoegdheden van de raad versterkt.De grondslag voor de verordenende bevoegdheid voor begraafplaatsen berust op artikel 149van de Gemeentewet. Daarnaast moet worden genoemd artikel 35 van de Wet op delijkbezorging dat een verordening eist voor de dagen en uren dat de gemeente gelegenheidmoet geven tot begraven.2. Gemeentelijk begraafplaatsenbeleidDe beheersverordening begraafplaatsen bevat verschillende regels die de gemeentehanteert voor de instandhouding van en de dienstverlening op de gemeentelijkebegraafplaatsen. In dit hoofdstuk schenken wij aandacht aan enkele van deze regels.De burgers hebben vaak een emotionele betrokkenheid met de begraafplaatsen en alles watzich daarop afspeelt. Daarbij stelt de dienstverlening hen voor financiële lasten. Dit maakthet nodig om de rechten en verplichtingen duidelijk vast te leggen. Er is naar gestreefd omoverbodige regelgeving te voorkomen en procedures kort te houden. De beheerder van debegraafplaats kan worden aangewezen voor contacten met de burgers, bijvoorbeeld voor hetin ontvangst nemen van diverse aanvragen.De verantwoordelijkheid van de gemeente voor de begraafplaats kan worden vergeleken metde verantwoordelijkheid die zij heeft bij de zorg voor andere collectieve voorzieningen zoalswandelgebieden en fietspaden. De verschillende aspecten van de begraafplaatsen vragen inbestuurlijk opzicht om een speciale aanpak. De waarde die aan de begraafplaatsen wordt toegekend maakt het nodig dat er eeninventarisatie wordt gemaakt van de historische en culturele waarden die op debegraafplaats aanwezig zijn. De verordening voorziet in het opstellen van een lijst van gedenkwaardige graven en bijzondere gedenktekens die het waard zijn om zo lang mogelijk in stand te worden gehouden. Deze lijst geeft zo uitdrukking aan de waarden van debegraafplaats als zodanig.Voor de dienstverlening op begraafplaatsen geeft de verordening een uitgebreidvoorzieningenpakket. Hiermee wordt voldaan aan datgene waar de samenleving om vraagt. In deze regeling is vastgelegd dat de gemeente in beginsel bereid is om de voorzieningen te treffen. Dat wil dus niet zeggen dat alle voorzieningen daadwerkelijk op iedere gemeentelijke begraafplaats aanwezig moeten zijn. Het is voor nabestaanden, maar ook voor uitvaartondernemers, hoveniers en steenhouwersbegrijpelijkerwijs gewenst dat de overboeking van een grafruimte of de goedkeuring voor eengrafbedekking snel verloopt. Daarom kunnen de aanvragen om grafuitgiften en vergunningenvoor grafbedekking volgens dit model het best worden ingediend bij de beheerder van debegraafplaats. Door mandaat van de beslissingsbevoegdheid aan de beheerder kunnen deverzoeken door hem worden behandeld en afgewikkeld onder verantwoordelijkheid van hetcollege.3. Wijzigingen in wet- en regelgeving3.1. Wet op de lijkbezorgingDe Wet op de lijkbezorging is op 12 juni 2009 gewijzigd. De wijziging werd van kracht op 1januari 2010. Deze wijziging heeft gevolgen voor de beheersverordening begraafplaatsen, zoals deze was opgesteld in 2006. De wijzigingen die aanpassing noodzakelijk maken betreffen de volgende wetsartikelen:Artikel 16: ‘Begraving of verbranding geschiedt niet eerder dan 36 uren na het overlijden enuiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden.’ De verlenging van deze termijn heeft gevolgen voor de termijn van aanmelding van herdenkingsbijeenkomsten e.d. op de begraafplaats, die doorgaans niet kunnen samenvallen met een begrafenis. Dit wordt geregeld in artikel 6 (‘Plechtigheden’) van de beheersverordening.Artikel 23, tweede lid: ‘Begraving geschiedt in een algemeen graf, waarbij de houder van debegraafplaats bepaalt wie daarin wordt begraven, dan wel in een particulier graf, zijnde eengraf waarop een uitsluitend recht is gevestigd, waarbij de rechthebbende bepaalt wie daarinwordt begraven.’De term ´algemeen graf´ kwam in de oude wetstekst niet voor, maar werd al wel gebruikt inde beheersverordening uit 2006. In de nieuwe beheersverordening wordt de terminologie van de gewijzigde wet gevolgd.Artikel 27a. In dit nieuwe artikel wordt bepaald dat de houder van de begraafplaats tenminste zes maanden en ten hoogste twaalf maanden voor het verstrijken van de termijn vanuitgifte van een algemeen graf schriftelijk mededeling daarvan doet aan de belanghebbendebij het graf. Nu dit bij wet is geregeld is de noodzaak dit op te nemen in de modelbeheersverordening vervallen.Artikel 28. Het eerste lid van dit artikel is gewijzigd in die zin, dat de minimumtermijn voorverlening van het uitsluitend recht op een graf van twintig jaar is teruggebracht tot tien jaar.De laatste zin van dit lid betreft de verlenging en luidt: ‘Het voor bepaalde tijd verleende rechtwordt op verzoek, mits gedaan binnen twee jaar voor het verstrijken van de termijn, telkensverlengd, met dien verstande dat de houder van de begraafplaats kan bepalen dat eenperiode van verlenging niet korter is dan vijf jaar en niet langer is dan twintig jaar.’Een en ander heeft gevolgen voor artikel 14 (‘Termijnen particuliere graven’) van de beheersverordening.Het vierde, vijfde, zesde en zevende lid van artikel 28 bevatten nieuwe bepalingenbetreffende kennelijke verwaarlozing van het onderhoud van een graf:Lid 4: ‘In geval van kennelijke verwaarlozing van het onderhoud van een particulier graf,kan de houder van de begraafplaats, voor zover de plicht tot onderhoud niet bij hemligt, deze verwaarlozing vastleggen in een schriftelijke verklaring, die hij toezendt aande rechthebbende, die binnen één jaar na ontvangst in het onderhoud voorziet.’Lid 5: ‘Indien de ontvangst van de verklaring, bedoeld in het vierde lid, niet bevestigd wordt,maakt de houder van de begraafplaats de verklaring bekend bij het graf en bij deingang van de begraafplaats, gedurende een periode van vijf jaar dan wel totdat indie periode in het onderhoud is voorzien.’Lid 6: ‘Indien toepassing is gegeven aan het vierde of vijfde lid en niet alsnog in hetonderhoud van het graf is voorzien, vervalt het recht op het graf op het moment datde periode van één dan wel vijf jaar, bedoeld in het vierde respectievelijk vijfde lid, isverstreken.’Lid 7: ‘Indien het recht op het graf nog geen twintig jaar is gevestigd op het moment dat deperiode, bedoeld in het vijfde lid is verstreken, blijft de bekendmaking in stand totdatde periode van twintig jaar is verstreken dan wel totdat in die periode in hetonderhoud is voorzien. Indien niet voordien in het onderhoud van het graf is voorzien,vervalt het recht op het graf zodra de termijn van twintig jaar is verstreken.’Deze bepalingen geven de houders van de begraafplaatsen de mogelijkheid de grafrechtenvan verwaarloosde graven vijf jaar na constatering en bekendmaking te laten vervallen, metdien verstande dat de minimale uitgiftetermijn (tien jaar) wordt gerespecteerd. Vóór dewetswijziging kon het recht pas dertig jaar na de laatste begraving vervallen. Voor de beheersverordening heeft dit overigens geen directe gevolgen. Wel wordt de formulering van de wijze van bekendmaking steeds gevolgd.Artikel 32. Dit artikel gaf in de ongewijzigde wet de minister de mogelijkheid bij algemenemaatregel van bestuur regels te stellen omtrent de wijze van begraven, de inrichting van hetgraf en de afstand van de graven onderling. Dit is uitgebreid met de mogelijkheid regels testellen omtrent het ruimen van de graven, het verwijderen van de grafmonumenten en deteraardebestelling van de overblijfselen der lijken. Deze wijziging kwam tot stand nadat wasgebleken dat de samenleving behoefte had aan bepaalde richtlijnen voor met name hetruimen en de teraardebestelling van de overblijfselen. Met het oog hierop is in de beheersverordening een lid toegevoegd aan het artikel betreffende de ruiming en de bezorging van overblijfselen (artikel 24). Volgens dit lid heeft de beheerder de plicht er zorg voor te dragen dat er altijd met respect en piëteit wordt omgegaan met menselijke resten.Artikel 32a. In dit nieuwe artikel wordt bepaald dat gedurende de periode dat een graf nietgeruimd mag worden het artikel 20, eerste lid, aanhef en onder e en f, van Boek 5 van hetBurgerlijk Wetboek niet van toepassing is op hetgeen op het graf is geplaatst. Dit artikel vanhet Burgerlijk Wetboek betreft de natrekking. In 2002 heeft de Hoge Raad de uitspraakgedaan dat graftekens (van graven met uitsluitend recht als bedoeld in artikel 28 Wet op delijkbezorging) middels natrekking in eigendom toebehoren aan de eigenaar van de grond. Deconsequentie van deze uitspraak was dat de begraafplaats als eigenaar vangrafmonumenten aansprakelijk was voor de schade die het grafmonument aan een andergrafmonument of aan een ander object, mens of dier aanbrengt (risicoaansprakelijkheid). Hetnieuwe wetsartikel legt de eigendom en daarmee ook de risicoaansprakelijkheid van degraftekens bij de rechthebbende.3.2. Vermindering administratieve lastenVele zaken zijn in de beheersverordening geregeld door middel van een meldingsplicht, zoals het houden van plechtigheden (art. 6), het doen begraven en het doen bijzetten of doen verstrooien van as en het door de nabestaanden zelf openen en sluiten van een graf (art.8). Een melding genereert weinig administratieve lasten. Slechts in twee gevallen dient in het model een vergunning te worden aangevraagd, i.e. voor het aanbrengen van een grafkelder (art. 15) en voor het hebben van een grafbedekking (art. 19). De vergunningsplicht voor het hebben van een grafbedekking is in de nieuwe verordening gehandhaafd. Controle achteraf met als uiterste consequentie correctie is, juist bij grafbedekkingen, ongewenst. Het ontwerpen, de aanschaf en de plaatsing van een grafmonument gaat doorgaans met emoties gepaard. Wanneer achteraf blijkt dat het monument niet aan de eisen voldoet is het ondoenlijk om nabestaanden alsnog te vragen het gedenkteken aan te passen of te verwijderen. De toestemming van het college, zoals vereist voor steenhouwers, hoveniers etc. diewerkzaamheden op de begraafplaats willen verrichten heeft geen toegevoegde waarde. De beheerder heeft immers al de bevoegdheid tegen ongewenste praktijken op te treden.Afschaffing van de toestemmingsvereiste leidt tot vermindering van administratieveen bestuurlijke lasten.3.3. Lex silencio positivoIn een voorgestelde nieuwe wijziging van de Wet op de lijkbezorging wordt in artikel 29 voorde vergunning tot opgraving een Lex silencio positivo (positieve fictieve beschikking bij niettijdig beslissen) opgenomen. Dat wil zeggen dat wanneer op een aanvraag tot opgraving nietop tijd wordt beslist, de vergunning van rechtswege is verleend.Bij de beide vergunningen die deze beheersverordening regelt (i.e. voor hetgrafmonument en voor de grafkelder) is niet voor een Lex silencio positivo gekozen. Op zichis hier tegen een Lex silencio positivo weinig bezwaar. De vergunningen worden doorgaanstijdig verleend of afgewezen. Daarbij kunnen ook van tevoren regels worden gesteld die vooreen vergunning van rechtswege gelden (bijvoorbeeld over maatvoering en materiaalgebruik).Bij gemeenten bestaat echter veel zorg over het ontstaan van situaties waarbij toch niet aandeze regels wordt voldaan, zoals hiervoor al is uiteengezet. Gemeenten wensen één situatiete allen tijde te vermijden, namelijk dat nabestaanden worden geconfronteerd met eenhandhavingactie waarbij een grafmonument (of kelder) weer moet worden verwijderd omdathet niet aan de regels voldoet. Om die reden is in deze verordening afgezien van de Lexsilencio positivo.3.4. Europese DienstenrichtlijnDe Europese Dienstenrichtlijn (Richtlijn 2006/123/EG) schrijft de Lex silencio positivodwingend voor bij vergunningsstelsels die onder de reikwijdte van deze richtlijn vallen. Dat isbij de vergunningen die in deze verordening zijn opgenomen echter niet het geval. Het al danniet toepassen van de Lex silencio positivo is dus een autonome keuze van de gemeente.De vorige verordening bevatte één bepaling die zich specifiek tot dienstverlenersrichtte, namelijk tot steenhouwers, hoveniers en anderen die op de begraafplaatswerkzaamheden verrichten (art. 3, lid 1). Om te voorkomen dat de volle lasten van deDienstenrichtlijn op deze bepaling zouden komen te rusten (screening en notificatie) isbesloten de bepaling te schrappen. Bovendien is voor de ordelijke gang van zaken dezebepaling niet noodzakelijk, zoals hierboven is uiteengezet.3.5. Verouderde regelsArtikel 30 van de verordening betreft de inwerkingtreding van de verordening. De beheersverordening begraafplaatsen behoorde tot de verordeningen waarover op grond van de Tijdelijke referendumwet (Trw) een referendum kon worden gehouden. De termijn van zes weken was voorgeschreven in art. 22 van de Trw. De Trw is echter per 1 januari 2005 vervallen. Vanaf dat tijdstip geldt artikel 142 van de Gemeentewet: Alle verordeningen treden in werking op de achtste dag na bekendmaking, tenzij daarvoor een ander tijdstip was aangewezen.B. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING Artikel 1. BegripsbepalingenIn dit artikel worden de gebruikte begrippen gedefinieerd.b en o. Grafkelders worden in de praktijk steeds vaker gebruikt. Deze constructies kunnenook bovengronds worden geplaatst, als onderdeel van een muur of wand.Wanneer een of meerdere lijken worden begraven of asbussen worden bijgezet in eengrafkelder, spreekt men van een keldergraf, in tegenstelling tot een zandgraf.e. Een particulier graf werd in het oude model aangeduid als ‘eigen’ graf. Ook in hetalgemeen spraakgebruik wordt de term ‘eigen graf’ nog altijd gebezigd. Het nieuwe modelvolgt echter de terminologie van de Wet op de lijkbezorging.g. en m. De mogelijkheid wordt geboden as te doen verstrooien in of op de particulieregraven. Bij keldergraven, zeker wanneer deze onderdeel zijn van een muur of wand, is ditniet goed mogelijk. Regels voor het verstrooien van as op particuliere graven kunnendesgewenst worden opgenomen in artikel 11 (Indeling graven en asbezorging).k. De term rechthebbende is nader gedefinieerd.Artikel 2. Uitbreiding begrip particulier grafVoor een particulier graf, particulier urnengraf, particuliere urnennis en particulieregedenkplaats gelden vrijwel dezelfde rechten en plichten.Artikel 3. Openstelling begraafplaats(en)Dit artikel maakt het de beheerder tevens mogelijk de begraafplaats geheel of gedeeltelijk tesluiten wanneer dit voor het ruimen van graven noodzakelijk is.Artikel 4. OrdemaatregelenHet model bevat gedragsvoorschriften voor hen die van de begraafplaats gebruik maken, inhet belang van orde, rust en netheid. Tegen overtreding van de voorschriften is strafbedreigd. De politie kan als gevolg van de strafbedreiging tegen ordeverstoringen optredenen zo nodig proces verbaal opmaken.De in het oude model opgenomen bepaling dat personen die werkzaamheden aangrafbedekkingen op de begraafplaats hebben te verrichten daarvoor toestemming van hetcollege dienen te vragen is geschrapt. De eis was gesteld in het kader van de openbareorde: Steenhouwers en hoveniers moeten zich er steeds van bewust zijn dat hunwerkzaamheden storend kunnen zijn voor rouwenden en tijdens uitvaartplechtigheden. Debevoegdheid van de beheerder om personen weg te sturen als zij zich niet aan zijnaanwijzingen houden biedt echter, samen met de verbodsbepalingen, voldoendemogelijkheden om tegen ongewenste activiteiten op te treden. Denkbaar is dat men tercontrole een bewijs moet kunnen overleggen dat men in opdracht van de rechthebbende vanhet graf aan het werk is.Aan een uitzondering op de regel als bedoeld in het derde lid onder a bestaat behoefteomdat men soms dichtbij een graf moet kunnen komen met een motorrijtuig. Aangezien eendergelijke handeling niet overeenstemt met het beeld van orde en rust dient met het verlenenvan de ontheffing uiterst terughoudend te worden omgegaan. De situatie kan uiteraard perbegraafplaats verschillen.Artikel 5. VerbodenDe verboden zijn toegevoegd aan de verordening omdat het niet altijd duidelijk is voor personen die de begraafplaats betreden wat wel en niet wenselijk is op de begraafplaats. Ook is in lid 3 vastgelegd dat de beheerder in mag grijpen bij onwenselijk gedrag. Artikel 6. PlechtighedenMet dit artikel wordt beoogd plechtigheden ordelijk te doen verlopen. Door te eisen dat demededeling vijf werkdagen vooraf moet plaatshebben, kan worden voorkomen dat deplechtigheid samenvalt met een begrafenis. Een begrafenis dient volgens de wet uiterlijk opde zesde werkdag na het overlijden te geschieden.Bijeenkomsten die het karakter van een plechtigheid te buiten gaan, kunnen het karakterhebben van een openbare manifestatie. Hiervan moet vooraf kennisgeving worden gedaanaan de burgemeester volgens de Wet openbare manifestaties van 1988 en mogelijk vantoepassing zijnde APV-bepalingen, zoals artikel 2.1 van de model-APV.Artikel 7. Opgravingen en ruimenUitdrukkelijk is gesteld dat bij opgraving van een lichaam of bij ruiming van een of meergraven alleen de personen aanwezig mogen zijn die met de werkzaamheden zijn belast.Artikel 8. Kennisgeving voor begraven en asbezorging, openen en sluiten van het grafEen schriftelijke kennisgeving is nodig omdat duidelijk vast moet liggen wat voor graf erwordt gevraagd. De as kan volgens artikel 62 van de Wet op de lijkbezorging worden bijgezet in of op een graf dan wel op een afzonderlijke plaats, meestal een urnennis.In de vorige VNG-verordening was de bepaling opgenomen dat het lijk bij aankomst op debegraafplaats of in het crematorium voorzien diende te zijn van een identiteitskenmerk. Dezebepaling is geschrapt, aangezien dit vereiste volgt uit artikel 8 van de Wet op delijkbezorging.Indien de nabestaanden alle of bepaalde werkzaamheden zelf willen verrichten zijn, ook omredenen van veiligheid, toch de aanwijzingen en de hulp van het personeel van debegraafplaats nodig. Het gaat dan vooral om het openen en sluiten van het graf. Dewerkzaamheden kunnen eventueel door de nabestaanden en het personeel van debegraafplaats samen worden verricht. Zo kunnen de nabestaanden bijvoorbeeld een beginmaken. Vervolgens kan het personeel de handelingen verrichten waar ervaring voor nodig isof die van de nabestaanden te zware lichamelijke inspanning vragen. Werkzaamheden alshet aanbrengen van de grafranden ter stutting van de grond om het geopende graf en hetverwijderen van die randen voor het sluiten van het graf zullen door het personeel moetenworden verricht.Artikel 9. Over te leggen stukkenDe Wet op de lijkbezorging schrijft voor dat de behandelende arts of de gemeentelijkelijkschouwer een verklaring van overlijden afgeeft aan de ambtenaar van de burgerlijke stand(artikel 12). Vervolgens geeft deze schriftelijk verlof tot begraven of cremeren (artikel 11). Ditverlof dient te worden overlegd aan de beheerder. Door de medewerking aan de begrafeniste weigeren wanneer dit verlof niet in zijn bezit is voldoet de beheerder aan de wettelijkevereisten.Vanuit het oogpunt van vermindering van administratieve lasten verdient het aanbeveling hethierboven genoemde traject zo soepel mogelijk te doen verlopen. Sommige gemeentenslaan één stap over: de ambtenaar van de burgerlijke stand is tevens de beheerder van debegraafplaats. Een digitalisering van de genoemde processen en voorgeschrevenformulieren zal aanzienlijk bijdragen aan de reductie van administratieve lasten. Volgens dememorie van antwoord aan de Eerste Kamer, ontvangen op 15 mei 2009 bij de behandelingvan de Wijziging van de Wet op de lijkbezorging, werkt de minister van Justitie aan eenwetsvoorstel elektronische burgerlijke stand dat hierin voorziet.De bezorging van as omvat zowel het bijzetten als de verstrooiing.Er mag van worden uitgegaan dat het stoffelijk overschot van de rechthebbende zelf in hetparticuliere graf mag worden bijgezet. Het verzoek tot overschrijving van het rechtdient in dit geval wel vóór de bijzetting te worden gedaan.De wettelijke minimum grafrusttermijn is de termijn dat een lijk volgens de wet tenminste begraven moet blijven voordat het mag worden geruimd. Het is voorgekomen dat inparticuliere graven begravingen of bijzettingen betrekkelijk kort voor het aflopen van deuitgiftetermijn plaatsvonden. Daarom is vastgelegd dat in dergelijke gevallen begraving ofbijzetting alleen kan plaatsvinden onder gelijktijdige verlenging van de uitgiftetermijn.Artikel 10. Tijden van begraven en asbezorgingArtikel 35 van de Wet op de lijkbezorging verplicht tot de mogelijkheid van begraven opiedere dag gedurende een bij gemeentelijke verordening te bepalen tijd, met uitzonderingvan zon- en feestdagen. Gemeenten zijn vrij te bepalen dat ook op zondag of een algemeenerkende feestdag wordt begraven. Joodse begrafenissen vinden niet plaats op de sabbat(i.e. zaterdag). Het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap heeft er daarom belang bij datde begraafplaatsen op zondagen en niet-Joodse feestdagen voor een begrafenis kunnenworden opengesteld. Daarnaast zijn er ook andere gevallen denkbaar waarin denabestaanden er een belang bij hebben om op een zon- of feestdag een begrafenis ofasbezorging te kunnen doen plaatshebben. In de praktijk is het mogelijk om de begraafplaatsalleen in bijzondere gevallen hiervoor open te stellen.Een bijzonder geval kan zich voordoen als de burgemeester toestemming heeft gegeven omeen lijk binnen 36 uur te begraven. Sommige nabestaanden vragen om deze toestemmingom godsdienstige redenen. Daarnaast kan spoed geboden zijn in geval van lijkvinding.Artikel 11. Indeling van graven en asbezorgingNaast de particuliere graven noemt dit artikel de verschillende andere soorten vanvoorzieningen op de begraafplaats. Artikel 12. Volgorde van uitgifteEen graf zal alleen buiten de volgorde van ligging worden toegewezen als dit niet bezwaarlijkis voor de situatie op de begraafplaats. Hierbij kan worden gedacht aan het aanzien van debegraafplaats en de gesteldheid van de bodem.Artikel 13. CategorieënEen indeling in categorieën is nodig als het college verschillende regels wil vaststellen voorde grafbedekkingen op de graven die liggen op de verschillende delen (categorieën) van debegraafplaats.Artikel 14. Termijnen particuliere gravenVolgens artikel 28, eerste lid van de Wet op de lijkbezorging kan het recht op een graf voorten minste tien jaar worden verleend. Voor de gemeente Opsterland is de periode van uitgifte van het recht op een particulier gesteld op twintig of dertig jaar. Voor de verlenging is de periode tien jaar.Soms verkeren rechthebbenden in de onjuiste veronderstelling dat de uitgiftetermijn pasbegint te lopen op het moment van de eerste begraving of bijzetting. Daarom is de laatste zinin het eerste lid van artikel 14, betreffende de aanvang van de termijn, opgenomen.De Wet op de lijkbezorging bepaalt in artikel 28 dat vanaf twee jaar voor het verstrijken vande lopende termijn verlenging van de termijn kan worden aangevraagd. Binnen een jaar nahet begin van deze periode moet, volgens het tweede lid van genoemd wetsartikel, hetcollege de rechthebbende op het graf mededelen dat de termijn gaat aflopen. Volgens hetoude wetsartikel diende deze mededeling schriftelijk te geschieden ‘aan de rechthebbendewiens adres de houder van de begraafplaats bekend is of redelijkerwijs bekend kan zijn’. Hetlaatste deel van de zin (‘of redelijkerwijs bekend kan zijn’) is bij de wijziging van de wetgeschrapt. In het kader van de vermindering van administratieve lasten komt deverantwoordelijkheid voor het geven van het juiste adres nu uitdrukkelijk bij derechthebbende te liggen (lid 7). Van de houder van de begraafplaats wordt dan niet méér verlangd dan dat hij het adres uit zijn eigen administratie gebruikt. Tevens ontslaat dit de beheerder van de plicht het GBA-netwerk te (doen) raadplegen. Wanneer niet binnen drie maanden om verlenging van het recht is verzocht, dient de mededeling bekend te worden gemaakt bij het graf en bij de ingang van de begraafplaats tot aan het einde van de periode dat de rechthebbende om verlenging van de termijn van uitgifte kan vragen.Indien er ten tijde van de opheffing van de begraafplaats nog rechten op particuliere gravenbestaan, zal in overleg met de rechthebbenden moeten worden bezien welke beslissingen erten aanzien van die graven zullen worden genomen.Artikel 15. GrafkelderDit artikel spreekt voor zich.Artikel 16. Overschrijving van verleende rechtenHet recht op een particulier graf wordt verleend door een beschikking van het college. Hierinwordt aan de aanvrager het uitsluitend recht gegeven om lijken in een bepaald graf te doenbegraven. In juridisch opzicht is een vergelijking mogelijk met de vergunning een standplaatsin te nemen op de openbare weg. De koopman mag op een bepaalde plaats staan. Net alsbij de standplaatsvergunning steunt het recht om lijken in een bepaald graf – vroegeraangeduid als 'eigen graf' – te begraven op een persoonlijke beschikking. De eigenaar kanzijn recht dus niet verkopen. Het recht kan op verzoek van de rechthebbende wel wordenovergeschreven op een ander.In de vorige verordening was bepaald dat het recht op een graf slechts kon wordenovergeschreven op naam van de echtgenoot of levenspartner van de (overleden)rechthebbende dan wel op naam van een bloedverwant of aanverwant tot en met de derdegraad. Slechts wanneer er gewichtige redenen bestonden was overschrijving op naam vaneen ander mogelijk. Uit de praktijk bleek dat deze beperking niet of lastig te handhaven is enbovendien administratieve lasten veroorzaakt. Daarom is deze regel geschrapt. Wel wordt nude mogelijkheid geboden het recht over te schrijven op naam van een rechtspersoon.Het is gewenst dat er na overlijden van een rechthebbende een nieuwe rechthebbende wordtaangewezen die de verantwoordelijkheid voor de grafruimte en de daaraan verbondenkosten op zich neemt. De termijn, waarbinnen de aanvraag tot overschrijving kan wordengedaan, is gesteld op een jaar na het overlijden van de rechthebbende. Er is geenreden een langere termijn aan te houden.Het vierde lid van dit artikel geeft het college de mogelijkheid zo nodig van de genoemdetermijn af te wijken.In het geval dat de stoffelijke resten van de rechthebbende in het graf moeten wordenbijgezet dient het verzoek tot overschrijving vóór de bijzetting te worden gedaan. Doorgaansworden, na een overlijden, door de nabestaanden meteen al de noodzakelijke regelingengetroffen. Logischerwijs is dan het aanwijzen van een nieuwe rechthebbende daar één van.Wanneer nabestaanden ontbreken is er de mogelijkheid de rechten over te schrijven opnaam van de notaris die de nalatenschap beheert, of op naam van de Stichting GrafzorgNederland.Artikel 17. Afstand doen van gravenDit artikel is opgenomen om buiten twijfel te stellen dat de rechthebbende afstand van hetgraf kan doen.Artikel 18. Vervallen grafrechtIn lid 1 wordt weergegeven onder welke omstandigheden grafrecht kan vervallen. Ook het college kan grafrechten vervallen verklaren op bepaalde gronden. Deze zijn in dit artikel uiteengezet. Bij het vervallen van grafrecht vindt er geen restitutie plaats van (een deel van) de betaling van de grafrechten. Artikel 19. Vergunning grafbedekkingAls elke regelgeving voor grafbedekkingen ontbreekt kan het aanzien van begraafplaatsenchaotisch worden. Ook en vooral dienen de veiligheidsaspecten te worden genoemd. Hetandere uiterste, een strak keurslijf van bepalingen die elke persoonlijke of kunstzinnige uitingaan banden legt of onmogelijk maakt, moet worden voorkomen. Dit model geeft de burgersde nodige vrijheid; het beperkt zich tot het aangeven van minimumeisen voor de afmetingen,constructie en materiaalkeuze waaraan de grafbedekking moet voldoen. Deze eisen zijnuitgewerkt in de nadere regels van het college.De vergunningseis geldt voor de grafbedekkingen op particulieregraven, en omvat zowel het gedenkteken als de winterharde beplantingen.De mogelijkheid tot het verlenen van een ontheffing van de vastgestelde nadere regels voorde grafbedekking, zoals was opgenomen in art. 17 van de oude verordening, is overbodig. De bevoegdheid van het college om te beslissen op een vergunningsaanvraag die niet met de nadere regels strookt, is immers discretionair.Als er geen grafbedekking wordt aangebracht zal wel moeten worden aangeduid dat eriemand begraven ligt om te voorkomen dat bezoekers ongewild over het graf lopen. Uit eenaanduiding bij het graf en uit de administratie zal voorts moeten blijken wie daar begraven is.Artikel 20. GrafbeplantingDit titel is aangepast om ook meerjarige beplanting te vatten in dit artikel. In de dagelijkse praktijk rijzen er nog wel eens problemen over verwijderde bloemen eneenjarige planten zoals afrikanen en geraniums. Omdat de bloemen en planten eigendomzijn van de rechthebbenden of de belanghebbenden is een waarschuwing vooraf op zijnplaats. Het zou echter veel te omslachtig zijn genoemde personen steeds per brief tewaarschuwen dat de verwaarloosde planten of verwelkte bloemen zullen worden verwijderd.Het verdient aanbeveling om het beleid ten aanzien van de planten en bloemen mee te delenbij de afgifte van de vergunning voor het hebben van een grafbedekking en bekend te makenop het mededelingenbord op de begraafplaats. Het is gewenst om verwelkte bloemen niet tesnel te verwijderen omdat gesteld mag worden dat zij passend zijn bij de sfeer van debegraafplaats.Artikel 21. Verwijdering grafbedekking na verstrijken van de termijnDe rechthebbende dient volgens artikel 28, tweede lid van de Wet op de lijkbezorging tenminste een jaar voor het verstrijken van de termijn van het recht op de hoogte te wordengesteld van dit feit, en van de mogelijkheid verlenging van het recht te vragen. In veelgevallen kan dan gelijktijdig de mededeling worden gedaan dat, wanneer niet om verlengingwordt verzocht, het college opdracht zal geven de grafbedekking na het verstrijken van determijn te verwijderen en het graf te ruimen. Tevens kan worden medegedeeld dat degrafbedekking dertien weken na verwijdering aan de gemeente vervalt.Ook nabestaanden van overledenen die zijn begraven in een algemeen graf dienen, volgensartikel 27a van de Wet op de lijkbezorging, op hoogte te worden gesteld van het verstrijkenvan de termijn van uitgifte. Hierbij kan dan gelijktijdig de mededeling worden gedaan dat de mogelijk aanwezige grafbedekking zal worden verwijderd en dat het graf zal worden geruimd. De bordjes bij de graven met een mededeling dienen alleen aan de bezoekers van diegraven op te vallen. Op enkele begraafplaatsen zijn goede ervaringen opgedaan met bordjesvan 15 x 10 cm in een onopvallende kleur.De grafbedekking kan ook worden verwijderd nadat het college het grafrecht vervallen heeftverklaard omdat er na het overlijden van de rechthebbende niet tijdig een nieuwerechthebbende is aangewezen of omdat het onderhoud van het graf is verwaarloosd (artikel 28, zesde lid van de Wet op de lijkbezorging). In dat geval geldt eveneens het vereiste van de voorafgaande mededeling per brief of door het plaatsen van een bordje bij het graf gedurende minstens een jaar.In het vorige model was voor de recht- of belanghebbende de mogelijkheid opgenomen eenaanvraag in te dienen om de grafbedekking na verwijdering een bepaalde periode terbeschikking te houden. Dit bracht veel administratieve lasten met zich; daarom is dezemogelijkheid in de nieuwe verordening niet meer opgenomen. Voor relevante wetgeving omtrent eigendom van roerende zaken zie artikel 8, Burgerlijk Wetboek Boek 5 en artikel 5:30 Algemene wet bestuursrecht.Artikel 22. Onderhoud door rechthebbende In dit artikel worden de rechten en de plichten van de rechthebbende ten aanzien van de grafbedekking omschreven. De eigendom en daarmee ook de risicoaansprakelijkheid van hetgeen op het graf isgeplaatst ligt, volgens art. 32a van de Wet op lijkbezorging, bij de rechthebbende. Vannatrekking is geen sprake zolang het graf niet geruimd mag worden.Hier wordt nogmaals gesteld dat het beleid dat burgemeester enwethouders ten aanzien van het onderhoud voeren duidelijk dient te worden bekendgemaakt: gemeente pleegt geen onderhoud aan de grafmonumenten zelf, maar draagt alleen zorg voor het groenonderhoud op de begraafplaatsen. De aard en de afmetingen van de grafbedekkingen op particuliere graven en determijn van uitgifte van deze graven met het recht om deze termijn steeds te verlengen,maken dat bij deze grafbedekkingen zeker niet kan worden volstaan met het minimum aanonderhoud door de gemeente. De plicht tot onderhoud ligt dan ook bij de rechthebbende. Indien er sprake is van verwaarlozing van de grafbedekking kan de beheerder van debegraafplaats de rechthebbende of de gebruiker aanspreken en sommeren tot het verrichtenvan herstelwerkzaamheden aan de grafbedekking. De Wet op de lijkbezorging bepaalt inartikel 28, het vierde tot en met het zevende lid, dat het recht op het graf vervalt wanneer vijfjaar na constatering en bekendmaking van de verwaarlozing niet in het onderhoud isvoorzien. Hierbij wordt rekening gehouden met de termijn van grafrust en de uitgiftetermijnvan het graf. Artikel 23. Onderhoud door de gemeenteIn dit artikel is duidelijk omschreven welke onderdelen van het onderhoud door de gemeenteworden verzorgd. Het onderhoud door de gemeente is een minimale zorg met de bedoelingdat de begraafplaats als geheel een verzorgd aanzien heeft. Op de graven kunnen winterharde beplantingen worden aangebracht, zoals rozen, coniferen en buxushagen. De zorg voor deze blijvende beplantingen kan omvatten het snoeien, het verwijderen van onkruid en het aanbrengen van nieuwe planten. Het verdient aanbeveling om het beleid dat burgemeester en wethouders ter uitvoering van dit artikel voeren mede te delen bij de afgifte van de vergunning voor het hebben van een grafbedekking en/of bekend te maken op hetmededelingenbord op de begraafplaats.Artikel 24. Ruiming, bezorging van overblijfselen en asVolgens artikel 31, tweede lid van de Wet op de lijkbezorging kan een particulier graf alleengeruimd worden met toestemming van de rechthebbende. Het recht op een graf kan echtervervallen na het verstrijken van de termijn, of omdat er na het overlijden van derechthebbende niet tijdig een nieuwe rechthebbende is aangewezen. Ook kan het recht vervallen na verwaarlozing van het onderhoud, volgens artikel 28, zesde lid van de Wet op de lijkbezorging.De mededeling dat het college voornemens is om de graven te ruimen wordt gedaan zowelaan de rechthebbenden op particuliere graven als aan de nabestaanden van overledenendie zijn begraven in een algemeen graf. Eenieder kan van zijn zienswijze doen blijken, bijvoorbeeld omdat het graf van historischebetekenis is (zie artikel 25).Volgens het derde lid van artikel 24 kan de rechthebbende vragen om de overblijfselen tedoen verzamelen om deze te cremeren, dan wel bij te zetten in een ander graf op dezelfdebegraafplaats of over te brengen naar een andere begraafplaats. Ook wordt de mogelijkheidgegeven om de overblijfselen in dezelfde grafruimte te doen plaatsen (het zogenaamdeschudden). Het graf wordt dan extra diep uitgegraven, en de overblijfselen worden onderingeplaatst. De rechthebbende kan dan vervolgens het graf bestemmen voor andereoverledenen. Op deze wijze kan het graf gedurende langere tijd in dezelfde familie blijven.Met betrekking tot het ruimen is in het model gekozen voor een zorgplicht voor de gemeente,als beheerder van de begraafplaats. Op de beheerder rust de plicht er zorg voor te dragendat met de menselijke resten welke bij de ruiming van een graf worden aangetroffen te allentijde respectvol wordt omgegaan. Er dienen bovendien maatregelen te worden getroffenzodat bezoekers van de begraafplaats niet met de menselijke resten worden geconfronteerd.Artikel 25. LijstHet is voorgekomen dat graven die van bijzondere waarde zijn ondoordacht werden geruimd.Een graf kan van betekenis zijn vanwege de persoon die er is begraven, maar ook uitsluitendvanwege het gedenkteken. De overledene kan voor de plaatselijke gemeenschap vanbetekenis zijn geweest. Het gedenkteken kan opvallen door zijn vormgeving en door hetgebruikte materiaal. Als voorbeeld kunnen gietijzeren gedenktekens worden genoemd, vaaksubtiel voorzien van symbolen van de dood. Het materiaal herinnert aan een reeds langverdwenen nijverheid en is alleen al daardoor van waarde. Er dienen maatregelen te wordengetroffen zodat graven van bekende overledenen niet meer ondoordacht worden geruimd enzeldzame voorwerpen op een terrein dat zozeer aan het verleden herinnert, behoudenblijven. Bij twijfel over de betekenis van het gedenkteken verdient het aanbeveling eendeskundige te raadplegen.Artikel 26. BeheerHet beheer van begraafplaatsen wordt gevoerd onder verantwoordelijkheid van het college. Zijn kunnen andere personen belasten met diverse taken die te maken hebben met de begraafplaatsen, waaronder de administratie, het onderhoud en de dagelijkse leiding van de begraafplaatsen. Artikel 27. Register en plaats registratieHet is verplicht om een registratie van begraven lijken en as bij te houden. In dit artikel worden de eisen rondom de registratie vastgelegd. Artikel 28. StrafbepalingDe beheersverordening begraafplaatsen is een besluit van het gemeentebestuur opovertreding waarvan straf is gesteld. Een dergelijk besluit wordt op dezelfde wijzebekendgemaakt als alle overige besluiten van het gemeentebestuur die algemeenverbindende voorschriften inhouden (zie artikel 139 van de Gemeentewet). Voorts is degemeente gehouden dit besluit mede te delen aan het parket van het arrondissement waarinde gemeente is gelegen, volgens artikel 143 van de Gemeentewet.Artikel 29. Overgangsbepaling.Dit artikel spreekt voor zich.Artikel 30. Inwerkingtreding en citeertitelHier geldt artikel 142 van de Gemeentewet: Alle verordeningen treden in werking op deachtste dag na bekendmaking, tenzij daarvoor een ander tijdstip was aangewezen. Moment van intrekken vorige verordening valt samen met inwerkingtreding van de nieuwe verordening. In de citeertitel wordt een jaartal opgenomen om de betrokken regeling te onderscheiden van de voorgaande regeling.