CVDR724347_1Nota reserves en voorzieningen gemeente Leeuwarden 2023nlregelingander besluit van algemene strekkingLeeuwarden2023-12-20gmb-2024-389154Nota reserves en voorzieningen gemeente Leeuwarden 2023artikel 212 van de Gemeentewetgemeenteraadfinanciën en economie2023-12-20De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2023-12-20Nota reserves en voorzieningen gemeente Leeuwarden 2023Onbekend.artikel 212 GemeentewetNota reserves en voorzieningen gemeente Leeuwarden 20231.InleidingVoor u ligt de nota reserves en voorzieningen gemeente Leeuwarden 2023. Deze nota vervangt de eerdere nota die per 19 december 2020 is vastgesteld door de raad. Deze nota is geactualiseerd in het kader van de periodieke actualisatie van de financiële verordening en de bijbehorende beleidsnota’s.AlgemeenDe algemene reserve en bestemmingsreserves zijn opgespaarde begrotingsruimte uit het verleden. De algemene reserve vormt een belangrijk deel van de weerstandscapaciteit van de gemeente en is daarmee een buffer waarmee onverwachte tegenvallers kunnen worden opgevangen. De bestemmingsreserves worden ingezet om toekomstige specifieke doelen te verwezenlijken. Voorzieningen worden gevormd voor verplichtingen, verliezen en risico’s waarvan de omvang redelijkerwijs te schatten is, voor een gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren of als bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen waarvoor een heffing wordt geheven. Inhoud van de notaIn hoofdstuk 2 komt het wettelijke kader aan de orde en de beleidsuitgangspunten. Daar waar hogere wet- en regelgeving van toepassing is wordt dat in deze nota niet herhaald. Wel is een verwijzing opgenomen naar de relevante artikelen.In hoofdstuk 3 en 4 is een (meerjaren)overzicht opgenomen van de bestemmingsreserves en de voorzieningen die de gemeente Leeuwarden in gebruik heeft. Hiervoor zijn de begroting 2023 en de jaarstukken 2022 als uitgangspunt genomen. 2.Kaders2.1Wettelijk kaderHet wettelijk kader ligt vast in de artikel 212 Gemeentewet, de daaruit voortvloeiende Financiële verordening gemeente Leeuwaarden 2023, de Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) artikelen 43 t/m 45 en 49 en de notities materiële vaste activa (2019) van de commissie BBV. De reserves en voorzieningen die zijn opgenomen in deze nota vallen allemaal binnen deze wettelijke kaders.De belangrijkste bepalingen zijn in onderstaand schema opgenomen:
ReservesVoorzieningenVormingDe Raad stelt reserves in en verbindt bestedingsdoelen aan reservesDe Raad stelt voorzieningen in en verbindt doelen aan de voorziening daar waar deze niet verplicht van karakter zijnAanwendingDe aanwending van reserves is een bevoegdheid van de RaadDe aanwending van een voorziening is, voor zover in lijn met het doel van die voorziening, een bevoegdheid van het CollegeOpheffingDe Raad kan besluiten tot het opheffen van een reserveDe Raad besluit tot het opheffen van een voorziening wanneer de reden voor vorming van de voorziening is komen te vervallen
2.2Beleid gemeente LeeuwardenConform artikel 15 lid 1 van de Financiële verordening gemeente Leeuwarden 2023 biedt het College de Raad eens in de vier jaar een Nota reserves en voorzieningen aan. Deze nota wordt door de Raad vastgesteld en behandelt:de vorming en besteding van bestemmingsreserves;de vorming en besteding van voorzieningen;In lid 2 van artikel 15 is in aanvulling op lid 1 het volgende opgenomen:Bij een voorstel voor de instelling van een bestemmingsreserve wordt minimaal het volgende aangegeven:het specifieke doel van de reserve;het bestedingsplan van de reserve; de voeding van de reserve; ende maximale looptijd.Meer specifiek en aanvullend op de Gemeentewet en de Financiële verordening gemeente Leeuwarden 2023 bevat deze nota de volgende beleidsregels:Vorming, besteding en opheffing van reservesDe onderbouwing voor de vorming van een bestemmingsreserve is in beginsel gekoppeld aan het besluit over beleid of het doel dat de reserve dient;De instelling en/of opheffing van bestemmingsreserves is onderdeel van de besluitvorming van de gemeenteraad bij de behandeling van de begroting, de jaarstukken of bij de behandeling van de Nota reserves en voorzieningen;Aanwending van de reserves mogen in de jaarrekening slechts worden toegepast:als deze in lijn zijn met opzet en doelstelling van de reserve zoals door de raad vastgesteld; en tot maximaal het bedrag dat door de raad in de begroting is goedgekeurd, met uitzondering van de reserves genoemd in de Financiële verordening gemeente Leeuwarden 2023 artikel 15 lid 9. Dit zijn de reserves parkeren, grondexploitatie, (voorwaardelijke) budgetoverheveling en vastgoed.Vorming, besteding en opheffing van voorzieningenDe onderbouwing voor de vorming van een voorziening is in beginsel gekoppeld aan het besluit over beleid of het doel dat de voorziening dient.De instelling en/of opheffing van voorzieningen is onderdeel van de besluitvorming van de gemeenteraad bij de behandeling van de begroting, de jaarstukken of bij de behandeling van de Nota reserves en voorzieningen.Meer specifiek en aanvullend op artikel 45 van het BBV bevat deze nota de volgende beleidsregel:In de beleidsbegroting, de financiële begroting, het jaarverslag en de jaarrekening vindt geen toerekening van rente over de reserves en voorzieningen aan de taakvelden plaats.3.Overzicht bestemmingsreserves3.1Meerjarenoverzicht bestemmingsreserves per 1-1-2023Bedragen x € 1.000
Naam reserveSIOFSpecifiek doelRealisatie van strategische langetermijn doelen in hoofd -, economische -, woningmarktversterkende - en sociale infrastructuur Ingesteld perBesluit 7 juni 2004Saldo per 1 jan 2023€ 842.000Einddatum looptijd31 december 2023OpmerkingenMet ingang van 2023 zijn er een drietal reserve fondsen ingesteld, waaronder de reserve Fonds strategische ontwikkeling (€ 15 mln). Hiermee is het doel voor de reserve SIOF komen te vervallen. Het voorstel is om in 2023 het restant deel van € 517.000 vrij te laten vallen ten gunste van de algemene middelen.Naam reserveBudgetoverhevelingSpecifiek doelHet overhevelen van budgetten naar het volgende begrotingsjaar mits wordt voldaan aan de hiervoor gestelde bepalingen in de financiële verordening van de gemeente Leeuwarden 2023 artikel 15 lid 6.Ingesteld perBesluit 15 december 2010Saldo per 1 jan 2023€ 27.271.000Einddatum looptijdContinuerenOpmerkingenDeze reserve wordt aan het einde van het jaar gevuld met de bedragen van de over te hevelen incidentele budgetten; na goedkeuring van de overheveling aan het begin van het nieuwe jaar worden de budgetten toegevoegd aan de exploitatiebudgetten, waardoor deze reserve op meerjaren begrotingsbasis weer leeg is.Naam reserveGrondexploitatieSpecifiek doelDekking van de aan- en verkopen en eventuele risico's binnen de grondexploitatiesIngesteld perBesluit 7 juni 2004Saldo per 1 jan 2023€ 18.740.000Einddatum looptijdContinuerenOpmerkingenDe reserve is bedoeld om de risico’s in de grondexploitatie op te vangen. Daarnaast worden de exploitatieresultaten verrekend met de reserve.Naam reserveParkerenSpecifiek doelFinanciering van vervanging- en uitbreidingsinvesteringen in parkeervoorzieningen en flankerend beleidIngesteld perBesluit 10 oktober 1994Saldo per 1 jan 2023NihilEinddatum looptijdContinuerenOpmerkingenDe exploitatieresultaten binnen het taakveld parkeren worden verrekend met de reserve, waarna ze worden ingezet voor investeringen in het parkeerbeleid.Naam reserveStimulering werkgelegenheidSpecifiek doelWerkgelegenheidsbevordering en versterking economische structuur door middel van verstrekken stimuleringsgeldenIngesteld perBesluit 7 juni 2004Saldo per 1 jan 2023€ 924.000Einddatum looptijdContinuerenOpmerkingenDe middelen van de reserve worden aangewend om bedrijven te stimuleren zich te vestigen in de gemeente ter werkgelegenheidsbevorderingNaam reserveISV III Specifiek doelFinanciering stadsvernieuwingsprojectenIngesteld perBesluit 28 maart 2011Saldo per 1 jan 2023€ 1.464.000Einddatum looptijd31-12-2024OpmerkingenDe middelen uit deze reserve worden ingezet voor bodemverbetering en dekking Programma Leeuwarden Oost. De verwachting is dat eind 2024 de middelen zijn ingezet.Naam reserveAfschrijvingenSpecifiek doelDekking afschrijvingslasten van investeringenIngesteld perBesluit 7 juni 2004Saldo per 1 jan 2023€ 3.991.000Einddatum looptijdContinuerenOpmerkingenEen investering mag niet ineens worden gedekt uit een reserve en/of exploitatiebijdrage. In plaats daarvan wordt incidenteel een bijdrage in de reserve gestort en moet ieder jaar conform de looptijd van het actief, de afschrijving ten laste van de reserve worden gebracht.Naam reserveEgalisatie VerkiezingenSpecifiek doelHet gelijkmatig verdelen van de wisselende kosten van verkiezingen over de jarenIngesteld perBesluit 7 juni 2004Saldo per 1 jan 2023€ 263.000Einddatum looptijdContinuerenOpmerkingenTen tijde van verkiezingen worden er extra kosten gemaakt en worden gedekt uit deze reserve.Naam reserveFrictiemiddelenSpecifiek doelDekken van frictiekosten voor het invullen van taakstellingenIngesteld perBesluit 7 juni 2004Saldo per 1 jan 2023€ 645.000Einddatum looptijd31-12-2024OpmerkingenVoor de dekking van (frictie)kosten als gevolg van reorganisaties en personele taakstellingen geldt als vaste lijn dat voor elke structureel bespaarde euro op het ambtelijke apparaat en/of bedrijfsvoering een percentage van de besparing (maximaal 80%) incidenteel wordt gereserveerd. Deze storting vindt plaats in het eerste begrotingsjaar dat de taakstelling wordt opgevoerd in de begroting. Uit deze reserve kunnen in zijn algemeenheid alle kosten gedekt worden die direct of indirect noodzakelijk zijn om de taakstelling te kunnen realiseren. Naar verwachting zullen de laatste afwikkelingen in 2023 en 2024 afgerond worden.Naam reserveRevolving Fund Monumenten Specifiek doelHet afdekken van lasten van uitgezette geldleningen bij het Nationaal Restauratie Fonds en gelieerde partijenIngesteld perBesluit 10 oktober 1994Saldo per 1 jan 2023€ 221.000Einddatum looptijd31-12-2026OpmerkingenDe resterende middelen worden in de komende drie jaren onttrokken ter afdekking van de lasten. Naam reserveKunst in de openbare ruimteSpecifiek doelHet realiseren van kunst in de openbare ruimte met behulp van de middelen die voortkomen uit de nieuwe 'percentageregeling kunst in de openbare ruimte' van de projectlocatie (bouwwerk)Ingesteld perBesluit 21 mei 2007Saldo per 1 jan 2023€ 269.000 Einddatum looptijdContinuerenNaam reserveStedelijke vernieuwingSpecifiek doelRealisatie en behoud stedelijke vernieuwingIngesteld perBesluit 7 juni 2004Saldo per 1 jan 2023€ 64.000Einddatum looptijd31-12-2024OpmerkingenKomende twee jaren worden de middelen ingezet voor de KanselarijNaam reserveEconomische participatieSpecifiek doelHet stimuleren van bedrijven en instellingen door middel van economische participatieIngesteld perBesluit 19 december 2011Saldo per 1 jan 2023€ 1.338.000Einddatum looptijd31-12-2023OpmerkingenDe middelen dienen ter afdekking van mogelijke oninbaarheid van verstrekte leningen. Het voorstel is om deze middelen vrij te laten vallen ten gunste van de algemene middelen en het risico af te dekken in het weerstandsvermogen.Naam reserveDuurzaamheidsleningSpecifiek doelVerduurzamen particuliere woningvoorraadIngesteld perBesluit 25 maart 2013Saldo per 1 jan 2023€ 22.000Einddatum looptijd31-12-2023OpmerkingenIn 2023 zal de laatste onttrekking plaatsvinden. De reserve kan dan worden beëindigd.Naam reserveVastgoed Specifiek doelOptimaliseren en verduurzamen van de bestaande vastgoedportefeuilleIngesteld perBesluit 12 september 2016Saldo per 1 jan 2023€ 596.000Einddatum looptijdContinuerenOpmerkingenDe reserve wordt ingezet voor investeringen in diverse verduurzamings-opgaven in vastgoed. Eventuele boekwinsten en verliezen bij aan- en verkopen van vastgoedobjecten worden verrekend met de reserve.Naam reserveBodemsanering Specifiek doelHet financieren van bodemsaneringen waarvan de uitvoering zich veelal over meerdere jaren uitstrekt. Ingesteld perBesluit 11 juli 2016Saldo per 1 jan 2023€ 427.000Einddatum looptijdContinuerenOpmerkingenJaarlijks bedraagt de dotatie aan de reserve € 110.000. Afhankelijk van uitgiftetempo wordt de reserve als dekking ingezet. Per jaar wordt hiervoor € 110.000 gereserveerd.Naam reserveWijkbudgettenSpecifiek doelOpvangen verplichtingen onderhoud speeltoestellen wijkpanelsIngesteld perBesluit 11 juli 2016Saldo per 1 jan 2023€ 370.000Einddatum looptijdContinueren OpmerkingenDe reserve bestaat uit ontvangen middelen van de wijkpanels bestemd als reservering voor toekomstig onderhoud speeltoestellen Naam reserveToeristenbelastingSpecifiek doelFinanciering van uitgaven aan fysieke toeristische voorzieningenIngesteld perBesluit 17 juli 2017Saldo per 1 jan 2023€ 261.000Einddatum looptijdContinuerenOpmerkingenDe inkomsten uit toeristenbelasting worden gestort in de reserve. Het jaar erop worden deze middelen ingezet voor het programma Toerisme.Naam reserveDorpen en platteland Specifiek doelHet optimaliseren van dorps- en plattelandsvoorzieningenIngesteld perBesluit 10 juli 2019Saldo per 1 jan 2023€ 99.000Einddatum looptijd31-12-2023OpmerkingenIn 2023 vindt de laatste onttrekking plaats voor optimalisatie in Grou.Naam reserveVoorwaardelijke BudgetoverhevelingSpecifiek doelHet naar het volgende begrotingsjaar overhevelen van geoormerkte budgetten die nog vragen om formele besluitvorming over de exacte inzet ervan en de bijbehorende activiteiten.Ingesteld perBesluit 10 juli 2019Saldo per 1 jan 2023€ 4.000.000Einddatum looptijdContinuerenOpmerkingenAfhankelijk van de in een bepaald jaar over te hevelen budgetten fluctueert deze reserve. Deze reserve wordt aan het einde van het jaar gevuld met de bedragen van de over te hevelen budgetten. Voorwaarde voor onttrekking in het nieuwe jaar is een goedgekeurd collegevoorstel (zie ook artikel 15 lid 7 van de Financiële verordening).Naam reserveOevers en steigersSpecifiek doelDekken van onderhoud dat is gebleken uit een geactualiseerd beheerplan en waarvoor in het kader van de Artikel-12 status van de voormalige gemeente een aanvullende bijdrage is ontvangen van het RijkIngesteld perBesluit 1 juli 2020Saldo per 1 jan 2023€ 619.000Einddatum looptijd31-12-2023OpmerkingenIn 2023 vindt de laatste onttrekking plaats, welke wordt gestort in de reserve afschrijvingen, ter afdekking van kapitaallasten.Naam reserveCompensatie groenSpecifiek doelOpvangen van kosten voldoen aan compensatieplicht bij kappen van 10 of meer bomen middels herplanting of financiële compensatieIngesteld perBesluit 1 juli 2020Saldo per 1 jan 2023€ 662.000Einddatum looptijdContinuerenOpmerkingenDe ontvangen afkoopverplichtingen worden in latere jaren besteed, in combinatie met het reguliere werkzaamheden binnen openbaar groen.Naam reserveSociale werkvoorzieningSpecifiek doelHet opvangen van transitiekosten inzake herstructurering van de sociale werkvoorziening Ingesteld perBesluit 1 juli 2020Saldo per 1 jan 2023€ 994.000Einddatum looptijd31-12-2023OpmerkingenHet voorstel is om de reserve vrij te laten vallen ten gunste van de algemene middelen. Het doel is niet langer meer van toepassing.Naam reserveStadion SC CambuurSpecifiek doelAfdekking risico financiering Ingesteld perBesluit 17 juni 2021Saldo per 1 jan 2023€ 4.500.000Einddatum looptijdContinuerenOpmerkingenVoor de bouw van het voetbal gerelateerde deel van het stadion heeft de gemeente een lening verstrekt van € 14 mln. Het maximale risico bedraagt gedurende de eerste 10 jaar € 9,25 mln. De reserve wordt jaarlijks gevoed met de risico-opslag van de in rekening gebrachte rente.Naam reserveFonds klimaat, energie en biodiversiteitSpecifiek doelInvesteren in de toekomst door resultaatgerichte inzet op de majeure veranderopgaven op het terrein van klimaat, energie en biodiversiteitIngesteld perBesluit 9 november 2022, besluit kaderstelling 10 mei 2023Saldo per 1 jan 2023€ 10.000.000Einddatum looptijdContinuerenOpmerkingenDe gelden uit deze reserves kunnen ingezet worden voor de grote transities voor de toekomst op het gebied van klimaat, energie en biodiversiteit. Ook kunnen zo andere geldstromen uit fondsen van het Rijk en Europa benut worden, die vragen om gemeentelijke cofinanciering. Naam reserveFonds maatschappelijke vernieuwingSpecifiek doelInvesteren in de toekomst door resultaatgerichte inzet op de majeure veranderopgaven op het terrein van maatschappelijke vernieuwing, inclusief preventie, sport en cultuurIngesteld perBesluit 9 november 2022, besluit kaderstelling 10 mei 2023Saldo per 1 jan 2023€ 15.000.000Einddatum looptijdContinuerenOpmerkingenDe gelden uit deze reserves kunnen ingezet worden voor de grote transities voor de toekomst op het gebied van maatschappelijke vernieuwing. Ook kunnen zo andere geldstromen uit fondsen van het Rijk en Europa benut worden, die vragen om gemeentelijke cofinanciering.Naam reserveFonds strategische ontwikkelingSpecifiek doelInvesteren in de toekomst door resultaatgerichte inzet op de majeure veranderopgaven op het terrein van strategische ontwikkeling, inclusief innovatie, stedelijke vernieuwing en mobiliteitIngesteld perBesluit 9 november 2022, besluit kaderstelling 10 mei 2023Saldo per 1 jan 2023€ 15.000.000Einddatum looptijdContinuerenOpmerkingenDe gelden uit deze reserves kunnen ingezet worden voor de grote transities voor de toekomst op het gebied van strategische ontwikkeling. Ook kunnen zo andere geldstromen uit fondsen van het Rijk en Europa benut worden, die vragen om gemeentelijke cofinanciering.
4.Overzicht voorzieningen4.1Overzicht voorzieningen per 1-1-2023Bedragen x € 1.000
Naam voorzieningSpecifieke risico'sDoelOpvangen risico's nog lopende juridische proceduresIngesteld perBesluit 7 juni 2004AardVoorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’sSaldo per 1 jan 2023€ 50.000Naam voorzieningExpl. en onderhoud gymnastieklokalenDoelEgalisatie van (grote) onderhoudskosten gymlokalenIngesteld perBesluit 14 december 1998AardVoorzieningen ter egalisering van kostenSaldo per 1 jan 2023€ 1.822.000Naam voorzieningGroot onderhoud vastgoedDoelEgalisatie (grote) onderhoudskosten vastgoedIngesteld perBesluit 7 juni 2004AardVoorzieningen ter egalisering van kostenSaldo per 1 jan 2023€ 2.742.000Naam voorzieningArbeidskosten gerelateerde verplichtingenDoelAfdekken van verplichtingen aan voormalige bestuurders en (voormalig) personeelIngesteld perBesluit 26 mei 2014AardVoorzieningen voor personele verplichtingen, verliezen en risico’sSaldo per 1 jan 2023€ 11.552.000, bestaande uit:€ 7.015.000 pensioen (voormalige) wethouder€ 453.000 wachtgeld voormalige bestuurders€ 1.178.000 voormalig personeel€ 2.906.000 verlofrechten en ort vergoedingenNaam voorzieningZadelfonds monumentenzorgDoelFinanciering kleinschalige projecten monumentenzorgIngesteld perBesluit 13 maart 1995AardVoorzieningen ter egalisering van kostenSaldo per 1 jan 2023€ 316.000Naam voorzieningEgalisatie heffingenDoelEgalisatie opbrengsten kostendekkende tarievenIngesteld perBesluit 29 juni 2015AardVoorzieningen voor bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen waarvoor een heffing wordt gehevenSaldo per 1 jan 2023€ 4.699.000, bestaande uit:€ 2.169.000 Rioolheffing€ 14.000 Hondenbelasting€ 2.516.000 AfvalstoffenheffingNaam voorzieningAfkoopsommen onderhoud gravenDoelFinanciering kleinschalige projecten onderhoud grafbedekkingenIngesteld perBesluit 16 december 2002AardVoorzieningen ter egalisering van kostenSaldo per 1 jan 2023€ 236.000Naam voorzieningOnderhoud graven familie Zadel DoelFinanciering kleinschalige projecten onderhoud grafbedekkingen familie ZadelIngesteld perBesluit 13 maart 1995AardVoorzieningen voor middelen van derden waarvan bestemming gebonden isSaldo per 1 jan 2023€ 149.000Naam voorzieningRioleringDoelFinanciering Programma Water en Riool (PWR) waarbij de vervangingen voor de gehele looptijd via een ideaalcomplex zijn geborgdIngesteld perBesluit 11 oktober 2004AardVoorzieningen voor middelen van derden waarvan bestemming gebonden isSaldo per 1 jan 2023€ 19.753.000Naam voorzieningOnderhoud verhardingenDoelEgalisatie van bestedingen voor het in goede staat hebben/houden van verhardingen Ingesteld perBesluit 6 november 2012AardVoorzieningen ter egalisering van kostenSaldo per 1 jan 2023€ 7.277.000Naam voorzieningOnderhoud civiele kunstwerkenDoelEgalisatie van bestedingen voor het in goede staat hebben/houden van civiele kunstwerkenIngesteld perBesluit 6 november 2012AardVoorzieningen ter egalisering van kostenSaldo per 1 jan 2023€ 7.744.000Naam voorzieningWaterwegen/baggerenDoelHet egaliseren van bestedingen voor onderhoud en baggeren van de waterwegen en vijversIngesteld perBesluit 31 maart 2014AardVoorzieningen ter egalisering van kostenSaldo per 1 jan 2023€ 3.681.000
Naam voorzieningAfgesloten complexenDoelFinanciering van afrondende werkzaamheden (zoals ophogen, woonrijp maken, beheer -/exploitatie- en verkoopkosten) na afsluiting grondexploitatieIngesteld perBesluit 1 juli 2020AardVoorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’sSaldo per 1 jan 2023€ 1.960.000
Naam voorzieningAchterstallig onderhoud verhardingenDoelEgalisatie van bestedingen voor het in goede staat hebben/houden van verhardingen, specifiek voor achterstallig onderhoudIngesteld perBesluit 13 juli 2022AardVoorzieningen ter egalisatie van kostenSaldo per 1 jan 2023€ 680.000