CVDR718135_1Terneuzenaren schuldenvrij | Beleidsplan schuldhulpverleningnlregelingalgemeen verbindend voorschrift (verordening)Terneuzen2019-01-01gmb-2024-150431artikel 1 van de Wet gemeentelijke schuldhulpverleninggemeenteraadmaatschappelijke zorg en welzijn2019-12-12De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en databankrecht2019-01-01Beleidsplan schuldhulpverlening 2019Onbekend.Terneuzenaren schuldenvrij Beleidsuitvoeringsplan Terneuzenaren schuldenvrijTerneuzenaren schuldenvrij | Beleidsplan schuldhulpverleningHet gemeentelijke beleid schuldhulpverlening sluit aan bij het beleidskader Sociaal Domeinin Terneuzen. De bedoeling van onze inspanningen op het sociaal domein is dat alleinwoners van Terneuzen actief kunnen deelnemen aan de samenleving, gezond enzelfredzaam zijn. Dit betekent dat we er naar streven dat inwoners in ieder geval:- gezond en veilig opgroeien en zich optimaal ontwikkelen;- een zinvolle dagbesteding hebben (van betaald werk tot vrijwilligerswerk);- een inkomen hebben waarmee ze rond komen;- hun financiën op orde hebben;- een eigen huishouding voeren en voor zichzelf zorgen;- een geschikte en schone woonruimte hebben, waarin zij zelfstandig en veilig wonen.We gaan er vanuit dat mensen autonoom zijn en zelf beschikken over hun leven. Dit geldtook voor mensen met een sociaal-maatschappelijke kwetsbaarheid. We erkennen,waarderen en respecteren ieders eigenheid.Centraal in de dienstverlening aan en ondersteuning van inwoners staat het behoud enherstel van regie en zelfredzaamheid. We sluiten aan bij wat mensen kunnen en kunnenleren. Dit doen we door hun inzicht in hun situatie en hun eigen mogelijkheden te vergroten.Uitgaan van eigenheid en regie van inwoners betekent dat we mensen ondersteunen op eenwijze die bij hen past. Ondersteuning die aansluit bij de oplossingen die inwoners zelfaandragen en waarvoor ze zelf in beweging komen.Belangrijkste doel van de inspanningen van de gemeente Terneuzen op het sociaal domein is datiedereen kan (en mag) meedoen in Terneuzen.We willen een samenleving waarin iedereen mee kan doen. Dit geldt voor alle inwoners, van alleleeftijden. Zo’n samenleving is in elk opzicht een inclusieve samenleving. En een samenlevingwaarin het veilig is om in op te groeien en om je te ontwikkelen. Een vitale samenleving waarin allemensen zich uitgenodigd en uitgedaagd voelen om het beste in zichzelf naar boven te halen. Eensamenleving waarin mensen goed voor zichzelf en elkaar zorgen. Kortom, een samenleving metruimte voor inwoners en hun initiatieven. Een samenleving die iedere inwoner in zijn waarde laat enblijft benaderen als mens.Om de ambities waar te kunnen maken, volgen we een aantal sporen:- Een goede basis: we zorgen voor goede basisvoorzieningen en een goedeinfrastructuur. Deze zorgen ervoor dat mensen zich optimaal kunnen ontwikkelen, (aldan niet arbeidsmatig) participeren, zelfstandig en zelfredzaam kunnen zijn, voorelkaar kunnen zorgen en uitgenodigd worden om gezond te leven (bewegen,gezonde voeding, ontmoeting, ontspanning). We hebben het dan bijvoorbeeld overgoed onderwijs, kinderopvang, over sport- en culturele voorzieningen, overpreventieve jeugdgezondheidszorg, ondersteuning van mantelzorgers. Het gaat danook over beweegvriendelijke en veilige inrichting van de openbare ruimte. Van belanghierbij is dat deze voorzieningen voor iedereen toegankelijk zijn, ongeacht beperking.En belangrijk is dat deze voorzieningen daadwerkelijk waarde toevoegen en werkenvanuit dezelfde uitgangspunten. Hoe beter we de basis op orde hebben, des teminder mensen gebruik hoeven te maken van professionele ondersteuning.- Vroeg erbij: we zorgen ervoor dat als er problemen ontstaan we zo snel mogelijkondersteuning inzetten. Vroegtijdige aanpak voorkomt dat problemen groter encomplex worden. Dit vraagt om goed vormgeven van vroegtijdige signalering.- Passende ondersteuning: we zorgen voor ondersteunings- en hulpaanbod dat pastbij wat mensen hier nodig hebben, dat aansluit bij onze basisvoorzieningen, effectief,dichtbij en betaalbaar.- Stimuleren en ondersteunen van burgerinitiatieven en zelfregie: we gevenburgers de ruimte om voor zichzelf en elkaar te zorgen. Dit doen we door initiatievenvan burgers te ondersteunen. Vrijwilligers, inwoners, buurten, sociale cohesie zijnbelangrijk om een stad een prettige plek om te wonen te maken. Initiatieven dieaansluiten bij het sociaal domein faciliteren we.Voorwaarden voor succesOm ervoor te zorgen dat inwoners zo snel en goed mogelijk ondersteund worden nu en in detoekomst, richten we ons op de volgende zaken.- Integrale benadering van vragenEffectieve ondersteuning vraagt om een integrale benadering van de vraag. Wekijken met inwoners integraal naar behoeften en mogelijkheden. Integraal wil zeggendat we bij een aanvraag of melding naar de gehele leefsituatie kijken van debetreffende inwoner en naar die van zijn of haar gezin. Daarbij zorgen we ervoor dateen inwoner met een vraag één centrale contactpersoon heeft. (1 gezin, 1 plan, 1casusregisseur.)- SamenwerkingOm te zorgen dat we de juiste dingen doen en op de goede manier gaan we dedienstverlening inrichten samen met inwoners en relevante partijen. We houden vastaan het principe van gezamenlijke verantwoordelijkheid, zoals bij de inkoop van deWmo, en breiden dit waar mogelijk uit.- MonitoringOntwikkelingen in de samenleving gaan snel en zijn niet te voorspellen. Om ervoor tezorgen dat we de juiste ondersteuning blijven bieden, houden we vinger aan de polsen stellen we zo snel mogelijk bij.- KostenbeheersingWe kunnen ons geld maar een keer uitgeven. Om het aan de juiste zaken uit tegeven is het nodig dat we onderzoek blijven doen naar de effectiviteit enrechtmatigheid van de geleverde ondersteuning. We zetten in op kwaliteitsbewakingen we onderzoeken de aanpak van complexe ondersteuningsvragen en dure zorg.We zetten in op efficiënte ondersteuning waarbij we ook ‘buiten de lijnen’ kleurenindien dit zorgt voor het substantieel terugdringen van maatschappelijke kosten.Afstemmen van gemeentelijk beleidVoor de gemeentelijke organisatie betekent bovenstaande dat we intern nog meer moetensamenwerken. Dit doen we door binnen het sociaal domein en gemeente breed in het beleidniet de uitvoering van wettelijke taken maar de aanpak van maatschappelijke vraagstukkencentraal te stellen. Dit betekent tevens dat we ook vanuit andere begrotingsposten kunnenbijdragen aan de doelstellingen in het sociaal domein.Om de effectiviteit en de kwaliteit van de schuldhulpverlening een impuls te geven is de Wetgemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) ontwikkeld en vastgesteld. De wet is kaderstellenden bepaalt dat schuldhulpverlening een wettelijke taak is van gemeenten. Gemeentenzorgen voor vaststelling en uitvoering van lokaal beleid. We zijn als gemeente regisseur van het beleid en bepalen, in overleg met ketenpartners, wie welke rol heeft in de uitvoering enwie de regie op de klant heeft. Op het moment van schrijven van dit plan bereidt hetministerie een wetswijziging van de Wgs in voor. Het doel van de wijziging is om expliciet teregelen dat gemeenten in het kader van vroegsignalering informatie mogen opvragen bijbepaalde schuldeisers. Ook voorziet het wetsvoorstel in het omgaan met persoonsgegevenstijdens alle fasen van schuldhulpverlening. Het is de bedoeling dat de nieuwe Wgshalverwege 2020 in werking treedt. We proberen als dat kan nu al te handelen zoals bedoeldin de nieuwe wet.De Wgs schrijft de gemeenteraad voor om een beleidsplan op te stellen. Dit plan stelt deraad voor maximaal 4 jaar vast. Onderdelen van het beleidsplan zijn de visie opschuldhulpverlening, de doelgroepen en de resultaten. In het plan moet nadrukkelijkaandacht zijn voor preventie, nazorg en het integrale karakter van de hulpverlening. In denieuwe nieuwe Wgs zal de nadruk hierop groter zijn.De uitvoering, de manier waarop we schuldhulpverlening organiseren, de kwaliteit en dejuridische context worden in het beleidsuitvoeringsplan opgenomen. De beleidsregelsschuldhulpverlening en het uitvoeringsplan zijn een bevoegdheid van het college vanburgemeester en wethouders. Zoals afgesproken komen deze wel ter kennisname naar degemeenteraad. Het nog op te stellen uitvoeringsplan en de nieuwe beleidsregels stemmenwe af op de nieuwe wet.Steeds meer mensen hebben te maken met problematische schulden. Ook in onzegemeente is dit niet veel anders dan in andere gemeenten. Schulden komen in alle lagenvan de bevolking voor. Het verliezen van je baan in combinatie met onder andere (hoge)hypotheken zijn hier onder meer de oorzaak van. Vooral werkenden zijn de laatste jarenmeer en meer in financiële problemen terecht gekomen.Daarnaast zien we nog steeds te veel jongeren met problematische schulden. In Nederlandzijn mensen die in de financiële problemen kwamen in meer dan 20% van de gevallenouders met kinderen. We zien een zekere stabilisatie in aantallen.De zwaarte van de problematiek neemt verder toe. Schulden zijn vaak hoog. Het aantalschuldeisers per klant ook. Schuldhulpverlening is complex en arbeidsintensief. Trajectenzijn vaak een kwestie van een lange adem en kleine stapjes vooruit.De cijfers zijn nog steeds zorgwekkend omdat het voor mensen met financiële problemenmoeilijker is om maatschappelijk actief te zijn. Mensen met schulden ervaren meer stress enzijn minder gezond. Voor gezinnen met kinderen met schulden is de kans op socialeuitsluiting van hun kinderen vergroot.Veel mensen hebben een hypotheek- of studieschuld, maar dat hoeft geen probleem te zijn. Wanneerde vaste lasten echter niet meer betaald kunnen worden, spreken we van schulden in de zin vanfinanciële problemen. Financiële problemen hebben een grote impact op iemands leven en op demaatschappij, en daarom is het zaak ze zo vroeg mogelijk op te sporen en te verhelpen. De ervaringleert dat mensen gemiddeld vijf jaar wachten voordat zij hulp zoeken bij de gemeente of andereschuldhulpverleningsinstanties. Met als gevolg dat in vijf jaar een kleine betalingsachterstand isuitgegroeid tot een grote schuld. In 2018 hebben 86.200 mensen zich gemeld met een vraag omfinanciële hulp bij een organisatie die lid is van de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK),gericht op schuldhulpverlening en sociaal bankieren. Dat is een terugloop van tien procent tenopzichte van het jaar daarvoor (NVVK, 2019). De schuldproblematiek lijkt echter niet te zijnafgenomen. Nog steeds heeft een op de vijf huishoudens financiële problemen (Schonewille enCrijnen, 2018). Hiervan heeft ongeveer de helft lichte en de andere helft zware financiële problemen.Het totaal aantal huishoudens met ernstige financiële problemen wordt geschat op tussen de 500.000,Slechts een klein deel van de huishoudens met ernstige financiële problemen weet dus de weg tevinden naar de schuldhulpverlening.Uit: veel schuldenaren weten schuldhulp slecht te vinden (Nibud, 2019)Het geschetste landelijke beeld klopt grotendeels ook voor Terneuzen. De doelgroep bestaatook hier voornamelijk uit mensen met een uitkering en een laag inkomen. Wij hebben inTerneuzen geen specifiek doelgroepen beleid. Alle trajecten die we inzetten zijn maatwerk.Omdat we willen voorkomen dat schulden te hoog en onbeheersbaar zijn, richten we onsmet nadruk op jongeren en gezinnen met kinderen. Vooral voor jonge mensen is het vanbelang om vroeg in te grijpen. Vroeg ingrijpen is ook bij statushouders belangrijk. Daaromkomen statushouders standaard in budgetbeheer als ze in de gemeente komen wonen.In de jaren van het vorige beleidsplan (2014 tot nu) zetten we ons in voor het verlagen vande drempel voor schuldhulpverlening. Voor klanten en samenwerkingspartners was degemeente als schuldhulpverlener en uitvoerder van de Wgs nieuw en niet altijd makkelijk tevinden. We investeerden in voorlichting (van folders tot congressen) met als doel detoegankelijkheid te vergroten. Meer bekendheid van gemeentelijke schuldhulpverlening kanstijging van bewindvoering(skosten) voorkomen. We investeren in het maken vansamenwerkingsafspraken met partners als de woningcorporaties, energieleveranciers,zorgverzekeraars, enzovoort. Direct actie ondernemen bij signalen staat in dekinderschoenen en werken we de komende periode verder uit.In de uitvoering lag de nadruk op intensieve begeleiding. Statushouders budgetteren wealtijd als ze aankomen in Terneuzen. Zo voorkomen we het ontstaan van schulden.In juli 2019 stopte de Kredietbank West Brabant met alle activiteiten voor andere gemeentendan Breda. Het regelen van schulden brachten we als gevolg hiervan onder bij een andereexterne partij. We leveren mensen aan voor de schuldenregeling. Dit verloopt goed, snel envoor dezelfde kosten als voorheen bij de kredietbank. Hoe we dat structureel regelen komt inhet uitvoeringsplan te staan.We willen dat alle inwoners van Terneuzen actief kunnen deelnemen aan de samenleving,gezond en zelfredzaam zijn. Goed kunnen leven. Mensen met schulden hebben het moeilijk.Schulden kunnen leiden tot stress, gezondheidsproblemen, uitsluiting en armoede.We willen dat Terneuzenaren schuldenvrij zijn. Daarom zetten we in op het begeleiden vanmensen met schulden. Met als doel dat ze hun financiën op orde hebben en een inkomenhebben waarmee ze rond komen. Voor mensen waar dat doel niet haalbaar is stabiliserenwe de situatie zodat schulden beheersbaar zijn. We helpen ze op weg een eigenhuishouding te voeren en voor zichzelf te zorgen. Hierdoor ontstaat rust in de (financiële)situatie. Meedoen wordt (weer) mogelijk.Goede basisvoorzieningen en burgerinitiatieven voorkomen dat mensen een beroep doen opschuldhulpverlening. We bieden passende ondersteuning en streven ernaar er zo vroegmogelijk bij te zijn. De passende ondersteuning voor schuldhulpverlening zijn de productenen werkwijze die we inzetten: budgetbeheer, budgetcursussen, eenschuldhulpverleningsplan, een minnelijke schuldenregeling, breed wettelijk moratorium,dwangakkoord, WSNP (Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen), kredietverlening en eencrisisaanpak. We zetten in op preventie. Maar als onze inwoners een beroep doen opschuldhulpverlening willen we dat ze de grip op hun leven zo snel mogelijk kunnenherstellen.Alleen een deel van de problematiek in Terneuzen is bij de gemeente bekend. Veel mensenmet schulden weten de weg naar schuldhulpverlening nog niet te vinden. De afgelopen jarenrichtten we ons op ons netwerk zodat snelle doorverwijzing mogelijk is. We zullen dekomende jaren vooral inzetten op vroegsignalering. Door het zo vroeg mogelijk signalerenvan problemen is er uiteindelijk minder professionele ondersteuning nodig. Als eensamenwerkingspartner een eerste betalingsachterstand meldt (bijvoorbeeld van huur, ofziektekostenpremie, banken) kunnen ergere problemen voorkomen worden.We verwachten dat financiële problemen als we er vroeg bij zijn, kleiner zijn en snellerkunnen worden opgelost. Dit leidt op langere termijn tot lagere instroom en minderschuldenregelingen.Mensen met problematische schulden zijn (tijdelijk) niet zelfredzaam. Het doel van deschuldhulpverlening is naast het bieden van een oplossing voor de schulden ook het zorgenvoor gedragsverandering en het leren van vaardigheden. Zodat mensen zelf hun financiën(en daarmee samenhangende problemen) kunnen regelen. Meer en meer doen we eenberoep op de eigen verantwoordelijkheid. Hierbij zetten we ook het sociale netwerk van deklant in. Maatwerk houdt in dat we doen wat nodig is. Dit kan voor iedereen een ander trajectmet andere hulpverleners betekenen. Na afloop van een schuldenregeling verlenen we altijdnazorg. We vragen hoe het gaat en mensen kunnen nog met vragen bij ons terecht. Debedoeling is terugval voorkomen.Bij het bieden van hulp en inzet van gemeentelijk geld gaan we uit van een activerendeoverheid. Deze stuurt op meer zelforganiserend vermogen en de mogelijkheid om mee tedoen in de samenleving. We kijken niet naar enkelvoudige problemen maar naar de helesituatie. We kijken niet naar het individu maar naar het totale gezin(ssysteem). Ondermensen die een beroep doen op de schuldhulpverlening heeft een steeds groter deelmeerdere problemen, zoals psychische of psychiatrische problemen, werkloosheid,relatiebreuk, verslaving of ziekte. Een groot gedeelte van de mensen dat zich meldt bij degemeente voor ondersteuning op het gebied van schulden heeft contact met een anderevorm van hulpverlening.We zorgen dat er bij een traject een casusregisseur is. We werken bij het bieden vanondersteuning samen met alle integrale partijen. In de komende jaren geven we ons zelf de opdracht integraal werken door te ontwikkelen. We moeten nu niet alleen opschrijven innotities wat we willen maar ook de daad bij het woord voegen.Een integrale aanpak is ook een preventieve aanpak. Een integrale, preventieve aanpak kanmeehelpen aan het bereiken van andere doelen zoals bijvoorbeeld (arbeids)participatie, hetvoorkomen of stoppen van geweld binnen een gezin, het verkleinen van spanning in eengezin, het verbetering van de opvoeding van kinderen en het verbeteren van de lichamelijkeengeestelijke gezondheid van de klanten.Het streven is dat preventief werken er toe leidt dat er binnen 3 jaar 25% minder aanvragenvoor schuldhulpverlening zijn.35% van de tot de schuldhulpverlening toegelaten klanten is na drie jaar schuldenvrij.Voor alle andere tot de schuldhulpverlening toegelaten klanten worden de schuldenbeheersbaar.100% van de klanten krijgt nazorg: dit leidt tot minimale uitval en minimale recidive.Samengevat levert dit de volgende concrete taken voor de uitvoering van deschuldhulpverlening op:- vroeg erbij, vroegsignalering;- drempel verlagen, schaamte aanpakken;- aansluitende armoede aanpak;- casusregie invoeren en uitwerken;- maatwerk;- verder verbeteren samenwerking met andere uitvoeringsorganisaties binnen hetsociaal domein;- monitoren van de resultaten.Deze taken werken we nader uit in het beleidsuitvoeringsplan.