CVDR639322_1Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) 2020-2024nlregelingKaag en Braassem2020-04-10Kaag en Braassemgmb-2020-93816Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) 2020-2024N.v.t.gemeenteraadruimtelijke ordening, verkeer en vervoer2020-01-27De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2020-04-102020-01-01Nieuwe regeling17541Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) 2020-2024De raad van de gemeente Kaag en Braassem, in vergadering bijeen op 27 januari 2020Beslispunt 1, 2 en 3;
In te stemmen met de in de Rapportage beleidmeting 2019 en memo evaluatie IBOR 2015-2019 opgenomen conclusies en aanbevelingen.
Het IBOR 2020-2024 vast te stellen en in de afweging tussen continuering van het huidige ambitieniveau (+ € 30.000) en het voorgestelde voorkeursscenario (+ € 144.000) te kiezen voor het voorkeursscenario met een structurele verhoging van het beheerbudget van € 144.000 ten laste van de budgettaire ruimte 2020.
Van deze dotatie € 100.000 te bestemmen voor groen en € 44.000 voor verharding en meubilair.
Te wijzigen in;Beslispunt 1, 2 en 3.
Kennis te hebben genomen van de Rapportage beleidsmeting 2019 en memo evaluatie IBOR 2015-2019. In te stemmen met de conclusies van deze documenten. Kennis te hebben genomen van de aanbevelingen.
Het IBOR 2020-2024 vast te stellen en te kiezen voor de continuering van het huidige ambitieniveau (+ € 30.000). Dit betreft een structurele verhoging ten laste van de budgettaire ruimte 2020.
Vervalt.
ToelichtingDoor te kiezen voor handhaving van het huidige ambitieniveau en niet structureel voor een flinke verhoging van het beheerbudget, houden we meer (financiële) mogelijkheden voor de komende jaren, zonder in te leveren op kwaliteit in de openbare ruimte.De komende jaren moeten er nog flinke structurele investeringen worden gedaan, terwijl de begrotingsruimte reeds onder druk staat.In 2024 zal de raad het rapport ontvangen over de resultaten.CDA Kaag en BraassemPRO Kaag en BraassemIBOR plan 2020-2024Actualisatie integraal beheer Gemeente Kaag en Braassem InleidingAanleiding en doelIn 2015 heeft de gemeente Kaag en Braassem een Integraal Beheerkwaliteitsplan Openbare ruimte (IBOR plan) opgesteld. Dit plan is richtinggevend geweest voor de begroting voor het beheer van de buitenruimte. Belangrijk was de integrale afweging in het maken van kwaliteitskeuzes en bijbehorende kosten.Na vijf jaar is het tijd voor een actualisatie en het opnieuw laten vaststellen door de gemeenteraad. Het geactualiseerde IBOR plan geeft inzicht in de benodigde financiële middelen bij het gewenste beheerscenario voor de komende vijf jaar.Centrale vraagWat is het gewenste beheerscenario voor de komende vijf jaar en hoe verhoudt dit scenario zich tot het beschikbare budget?In een aparte memo is het IBOR plan uit 2015 geëvalueerd. In deze evaluatie is aangegeven wat het vastgestelde scenario uit 2015 inhoudt, of dit scenario binnen de beschikbare financiële middelen kan worden gehandhaafd en of het vastgestelde scenario op dit moment in de praktijk wordt gehaald. Ook geeft de evaluatie aanbevelingen voor het nieuwe IBOR plan. Voor het nieuwe IBORplan zijn verschillende beheerscenario’s onderzocht met als doel een kwaliteitsambitie te bepalen die beter aansluit bij het beheer in de praktijk.BegrenzingHet geactualiseerde IBOR-plan omvat alle planmatige onderdelen van het onderhoud van de openbare ruimte die gerelateerd zijn aan het in standhouden van de beeldkwaliteit. Het betreft de beheeronderdelen van Groen, Meubilair, Verharding, Water en Reiniging. Riolering, Kunstwerken, Speelvoorzieningen en Verkeersregelinstallaties zijn buiten beschouwing gelaten. Hiervoor geldt een eigen beleids- en financieringskader bij de gemeente Kaag en Braassem.LeeswijzerHet rapport start met de conclusies en aanbevelingen. Het eerste hoofdstuk gaat in op de kaders en uitgangspunten van IBOR. Dit hoofdstuk gaat onder andere in op de factoren die van invloed zijn op het beeld buiten, de verschillende gebieden in Kaag en Braassem en de kwaliteitsniveau’s.Hoofdstuk 2 licht het huidige beschikbaar budget toe dat in hoofdstuk 3 wordt vergeleken met het voorkeursscenario. Conclusie en aanbevelingenConclusieHet voorkeursscenario voor het beheer van de buitenruimte in de gemeente Kaag en Braassem is een eenduidig scenario. Dat betekent dat voor één kwaliteitsniveau per gebied is gekozen. Op het uitvoeren van een eenduidig scenario is eenvoudiger te sturen dan op een scenario met een palet aan verschillende kwaliteitsniveaus. Bovendien is een dergelijk scenario beter communiceerbaar naar inwoners en bestuur. Er is aandacht voor de fietspaden en het groen in de woonwijken.Daarom is gekozen voor overwegend B-kwaliteit, met uitzondering in de Bedrijventerreinen en het Buitengebied. Het budget van dit voorkeursscenario ligt vanwege een hoger kwaliteitsniveau, autonome prijsstijgingen en areaaluitbreiding € 144.000,- hoger dan het huidige beschikbare budget.Op hoofdlijnen is het gemeten kwaliteitsniveau niet wezenlijk hoger of lager dan de vastgestelde ambitie uit 2015, ongeveer 70% voldoet of is beter dan de vastgestelde ambitie. Ingezoomd op gebieden en beheercategorieën is te zien dat de gemeten kwaliteit divers is en niet aansluit op het vastgestelde scenario; soms is het gemeten niveau (veel) hoger, soms juist (veel) lager dan de vastgestelde kwaliteit uit 2015. Sturing op beeld komt onvoldoende tot uiting.Voor het gewenste beeld buiten is beleid nodig en zijn middelen en de juiste organisatie nodig om het beleid uit te kunnen voeren. In Kaag en Braassem zijn de middelen en het beleid behoorlijk in balans en is op organisatieniveau een verbetering wenselijk.AanbevelingenSturing op beeldkwaliteit, bedrijfsvoering aanpassenGekozen is voor een eenduidiger voorkeursscenario, omdat een dergelijk scenario beter beheersbaar is. Per gebied geldt één beheerniveau. Het advies is om de sturing in het dagelijkse beheer beeldgericht op te pakken en de instrumenten voor de bedrijfsvoering te ontwikkelen of te verbeteren. Dit levert in de toekomst een kwaliteit in de buitenruimte op die beter aansluit op het scenario dat van toepassing is.Het implementeren en bewaken van de Plan-Do-Check-Act cyclus is een beproefd hulpmiddel om deze sturing vorm te geven.Opdrachten beeldgericht uitzetten of wegzettenHet advies is om het vastgestelde scenario te verwerken in beeldbestekken voor uitbesteed werk. Voor de eigen dienst is een nadere kennismaking met beeldkwaliteit, bijvoorbeeld via een training een hulpmiddel om beeldgericht werken in de praktijk te kunnen brengen.Monitoren van de kwaliteit en uitzetten van actiesHet regelmatig meten van de kwaliteit van de buitenruimte is nodig voor het controleren van de uitvoering van de beeldbestekken en voor het (bij) sturen van de eigen dienst.Als de meetresultaten periodiek in de eigen dienst worden besproken, kunnen ook gerichte acties worden uitgezet. Voorbeelden zijn werkzaamheden naar voren halen of juist verschuiven naar een later tijdstip, extra inzet van materieel, verschuiving van inzet naar een andere buurt en de aannemer bijsturen.EvaluerenEen jaarlijkse evaluatie of de gerealiseerde kwaliteit voldoet aan het vastgestelde scenario en of het beschikbare budget nog afdoende is, houdt het bestuur en eventueel ook de inwoners op de hoogte van de laatste stand van zaken. Bijsturing op het beleid of op de middelen op basis van argumenten kunnen het gevolg zijn.1Kaders en uitgangspunten1.1Beheer openbare ruimteHet beheer en onderhoud van de buitenruimte is gericht op een langdurige instandhouding van de verschillende voorzieningen op het gebied van schoon, heel en veilig. Het onderhoud kan op diverse niveaus uitgevoerd worden en sluit zoveel mogelijk aan op de inrichting en het gebruik. Een hoogwaardige inrichting met een hoge gebruikersdruk vraagt om meer onderhoud en vice versa.Diverse factoren beïnvloeden het beeld van de openbare ruimte (zie figuur hiernaast). Naast beheer, hebben inrichting en gebruik een belangrijke invloed op het beeld buiten. Een goede afstemming tussen inrichting, beheer en gebruik is essentieel om de kwaliteit van de openbare ruimte gedurende de gebruiksduur te handhaven.Voor de gebruikers is de visuele kwaliteit belangrijk; in welke mate is er sprake van vervuiling door o.a. weersinvloeden, onkruidgroei, zwerfvuil, graffiti en vernieling.InrichtingDe inrichting van de buitenruimte geeft een beeld dat bijdraagt aan de beleving van de buitenruimte. Een duidelijke inrichting, een kenmerkend karakter en beeldbepalende of opvallende elementen zijn van invloed voor de beleving en het gebruik van de openbare ruimte.GebruikBewoners, bedrijven en bezoekers maken gebruik van de openbare ruimte. Het gebruik van de buitenruimte staat in verbinding met de inrichting en het beheer. Wanneer bijvoorbeeld hangjongeren gebruik maken van een locatie kan dit invloed hebben op de beleving van andere gebruikers. Andersom kan het aanpassen van de inrichting en het beheer, effect hebben op het gebruik.De kwaliteit van de leefomgeving komt tot uiting in het binnenste van de cirkel. Als deze kwaliteit niet optimaal is, is de cirkel uit balans. Hierdoor ontstaat spanning op de lijnen van middelen, organisatie en beleid. Met andere woorden; een verstoord beeld van de leefomgeving is altijd (middels inrichting, beheer en/of gebruik) te herleiden tot beleid, organisatie en/of middelen. De verbindingsdriehoek hiernaast geeft de onderlinge verhoudingen weer. Beleid, zoals een IBOR-plan kan alleen succesvol zijn als alle factoren uit de figuur in balans zijn.1.2Dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervangingDit beheerkwaliteitsplan gaat over alle planmatige onderdelen van het onderhoud van de openbare ruimte die gerelateerd zijn aan het in standhouden van de beeldkwaliteit. Het plan omvat het dagelijks onderhoud, het groot onderhoud en de vervanging om de openbare ruimte op het afgesproken beheerkwaliteitsniveau te houden.Dagelijks onderhoud
Alle maatregelen die binnen de cycli van een jaar worden uitgevoerd aan voorzieningen, die voornamelijk betrekking hebben op netheid van de omgeving. Denk aan bijvoorbeeld vegen van verharding, zwerfafval prikken, onkruidbeheersing, randensnoei en maaien.
Alle maatregelen aan voorzieningen en acties voor calamiteiten in het kader van veilig en heel. Denk aan bijvoorbeeld het opvullen van gaten in de verharding, het rechtzetten van meubilair het inspecteren van de bomen.
Groot onderhoudOnderhoudsactiviteiten die meerjaarlijks en planmatig uitgevoerd worden aan voorzieningen. Denk aan het overlagen van asfaltverharding, het herstraten van grotere stukken elementenverharding, het snoeien van de bomen, het bijzaaien van gras en het vervangen van meubilair na vandalisme.VervangingHet cyclisch vervangen van de voorzieningen van de openbare ruimte. Hierbij kan worden gedacht aan het vervangen van een boom of een prullenbak of het vervangen van verharding inclusief de fundering. In de praktijk wordt veel cyclische vervanging opgepakt via projecten, zoals reconstructies.1.3GebiedstypenDe gebiedstypen die in het Beheerkwaliteitsplan uit 2015 zijn vastgesteld zijn onveranderd gebleven Binnen de gemeente zijn de volgende gebiedstypen te onderscheiden met een verschillende typering, te weten:
Doorgaande wegen. De hoofdwegen in en tussen verschillende kernen, niet zijnde provinciale wegen, inclusief naastgelegen fietspaden en bermen
Bedrijventerrein. Het gebied waar bedrijven zijn gevestigd. De Lasso in Roelofarendsveen is hiervan een voorbeeld.
Woongebieden. De woonwijken binnen de kernen en geclusterde bebouwing met vergelijkbare woningdichtheid.
Fietspaden. Een (rijstrook van een) weg die speciaal bedoeld is voor fietsers. Bij dit gebiedstype worden enkel de vrij liggende fietspaden in het buitengebied opgenomen.
Centra. Het centrumgebied van een kern. Hier zijn veelal de winkels gevestigd.
Buitengebied. Het gebied buiten de bebouwde kom, exclusief de fietspaden en de doorgaande wegen.
1.4BeheerniveausIn beheer en onderhoud kan de gemeente Kaag en Braassem kiezen tussen de drie beheerniveaus; kwaliteit A, B en C volgens de beeldmeetlatten uit de CROW kwaliteitscatalogus openbare ruimte.MeetlattenDe gemeente heeft de landelijke systematiek met beeldmeetlatten omarmd die de basis vormen voor bijvoorbeeld de beeldbestekken. Een beeldmeetlat is een reeks van vijf beelden (A+, A, B, C en D), waarin in aflopende mate de kwaliteit is vastgelegd. De beeldmeetlatten worden ingezet om de beheerkwaliteit bespreekbaar te maken. A+ wordt beoordeeld als een zeer hoog kwaliteitsbeeld en D als zeer laag; dit kwaliteitsniveau duidt op kapitaalvernietiging. Met behulp van de beelden op een beeldmeetlat is het mogelijk om de beheerkwaliteit objectief om te zetten naar kwaliteitsbeelden, zie de volgende figuur. Dit geeft eenduidigheid over kwaliteitsniveaus in het beheer. Voor elk onderdeel (zwerfafval, bomen, onkruid in beplanting, e.d.) in de openbare ruimte kan gekozen worden voor een kwaliteitsbeeld van A+ t/m D op een beeldmeetlat. De beeldmeetlatten zijn afkomstig van de landelijke schaalbalken van CROW.
Groen beplanting-onkruidA+ABCDEr is geen onkruid.Er is weinig onkruid.Er is in beperkte mate onkruid.Er is redelijk veel onkruid.Er is veel onkruid.bedekking0% per 100m²bedekking≤ 20% per 100m²bedekking≤ 40% per 100m²bedekking> 40% per 100m²bedekking> 40% per 100m²bedekking door resten0% per 100m²bedekking door resten≤ 10% per 100m²bedekking door resten≤ 25% per 100m²bedekking door resten> 25% per 100m²bedekking door resten> 25% per 100m²maximalehoogte0 cmmaximale hoogte≤ 10 cmmaximale hoogte≤ 30 cmmaximalehoogte≤ 50 cmmaximale hoogte> 50 cmzodevormingneezodevormingneezodevormingneezodevormingneezodevormingja
De beeldmeetlatten tonen naast de kwaliteitsbeelden ook een technische aanduiding en een populaire omschrijving, die dienen ter ondersteuning en handreiking bij de beelden.De technische aspecten geven de beoordelaar enkele meetbare of te schatten parameters per beeld aan, aan de hand waarvan de visuele beoordeling van het betreffende beeld getoetst wordt. De technische aspecten zijn te gebruiken bij uitvoeringsinstructies en werkomschrijvingen, zoals bestekken. De populaire omschrijving vertaalt de technische aspecten in een begrijpelijke omschrijving van het betreffende niveau.Met behulp van de beelden op een beeldmeetlat is het mogelijk om de beheerkwaliteit om te zetten naar beeldkwaliteit. Een beeldmeetlat zorgt voor eenduidigheid van het kwaliteitsniveau bij het beheer.Relatie met beheerniveaus uit IBOR plan uit 2015Het IBOR plan uit 2015 ging uit van ambitieniveaus Hoog, Basis en Laag.Deze ambitieniveaus geven een bandbreedte aan waarbinnen de beeldkwaliteit van een gebied moet vallen. Voor elk ambitieniveau is naast een waarschuwingsgrens ook een ingrijpmoment vastgesteld waarop de benodigde maatregelen daadwerkelijk uitgevoerd moeten zijn.In het huidige Beheerkwaliteitsplan gaan we niet meer uit van deze ambitieniveaus met bandbreedtes tussen kwaliteitsniveaus A+, A, B, C en D, maar van de kwaliteitsniveaus zelf. Deze niveaus zijn goed te monitoren in tegenstelling tot de ambitieniveaus. In de praktijk komt ambitieniveau Hoog overeen met kwaliteit A, ambitieniveau Basis met kwaliteit B en ambitieniveau Laag overeen met kwaliteit C.2Huidig beschikbaar budget2.1Huidig beschikbaar budgetIn totaal is € 4.860.200 beschikbaar voor het onderhoud van de buitenruimte.De beschikbare middelen voor het beheer van de IBOR onderdelen van de openbare ruimte bestaan uit drie onderdelen:
exploitatiebudget
investeringsbudget
arbeidskosten eigen dienst voor de IBOR werkzaamheden (peil 2019).
Buiten beschouwing gelaten zijn Riolering, Kunstwerken, Speelvoorzieningen en Verkeersregelinstallaties. Deze onderdelen kennen een eigen beleid en bekostiging.2.2Toelichting huidig beschikbaar budgetDe volgende tabel geeft de budgetten weer per beheercategorie.
Figuur 2.1 overzicht huidig beschikbaar budgetToelichting Exploitatiebudget en investeringsbudgetKaag en Braassem heeft voor 2019 geplande uitgaven voor het onderhoud aan de buitenruimte. Alle uitvoeringskosten en investeringskosten vallen onder het beschikbaar budget. Alle kosten die met de voorbereiding te maken hebben, zoals inhuur van een projectleider of toezichthouder of onderzoeken voor meerjarenplanning reconstructies zijn niet meegenomen in het huidige beschikbare budget.Toelichting ArbeidskostenNaast de uitgaven voor exploitatie en investering zijn er arbeidskosten. Dit zijn de kosten die de eigen buitendienst maakt. Deze kosten bestaan uit arbeid voor de uitvoering van het onderhoud van de buitenruimte inclusief bijkomende taken zoals gladheidbestrijding, ondersteuning bij verkiezingen en evenementen en dergelijke. Uren voor onderhoud aan riolering en kunsterken (bruggen) zijn niet meegenomen, omdat deze onderdelen buiten het IBOR plan vallen.3Voorkeursscenario 20203.1Voorkeursscenario 2020 in beeldHet voorkeursscenario voor Kaag en Braassem is een eenduidig scenario dat goed communiceerbaar naar inwoners en bestuur is, waarin eenvoudig op de bedrijfsvoering kan worden gestuurd en dat aansluit op de ambities uit de samenwerkingsagenda 2018-2022 van het college.
Ambities college uit samenwerkingsagenda:
Integraal benaderen en aansluiten op de beleving van inwoners;
De kwaliteit van fietspaden verbeteren voor het vergroten van de veiligheid en de beleving van de dorpen en buitengebieden;
De (technische) kwaliteit van het openbaar groen verhogen in de dorpen en wijken (woongebied).
ScenarioKosten ScenarioBeschikbaar budgetVerschilAlles op B-kwaliteit€ 5.092.845€ 4.860.182€ -232.663Alles op C-kwaliteit€ 4.583.953€ 4.860.182€ 276.228Ambitie uit 2015€ 4.890.505€ 4.860.182€ -30.324Voorkeursscenario 2020€ 5.004.469€ 4.860.182€ -144.288
In bijlage 1 zijn kwaliteitskaarten opgenomen die een nadere toelichting op een B- en een C-kwaliteit geven.1kwaliteitskaarten
B-kwaliteitHet beheer en onderhoud zorgt ervoor dat de openbare ruimte functioneel voldoet en een redelijk nette uitstraling heeft. De voorzieningen zijn in voldoende staat, maar zwerfvuil en onkruid komen wel voor. Schade aan groen, verharding en meubilair komt voor, maar heeft geen invloed op de veiligheid.Kernwoorden: redelijk netjes, functioneel, pleksgewijs rommelig door enig zwerfvuil en onkruid.Schoon
Hier en daar zwerfvuil
Functioneel meubilair
In enige mate veegvuil
Hier en daar onkruid op verharding en in groen
Heel
Materialen zijn functioneel
Meubilair is heel en functioneel
Minimale schade aan verharding
Groenvakken en bomen vertonen soms lichte schade
Veilig
Veilige verkeerssituaties
Straten met acceptabele openbare verlichting
Incidenteel overhangend groen
C-kwaliteitDe openbare buitenruimte vertoont een minder verzorgd beeld. Zwerfvuil en onkruidgroei behoren deels tot het beeld. Voorzieningen, groen en verhardingen vertonen meer schade en verliezen incidenteel hun functionaliteit. De belevingswaarde is laag, omdat de buitenruimte een sobere uitstraling heeft.Kernwoorden: functioneel, instandhouding, waarborging veiligheid, sobere uitstraling.Schoon