CVDR58436_1Verordening handhaving en maatregelen Wet Investeren in JongerennlregelingHeumen2017-10-10HeumenDe Verbinding, 09-02-2010Verordening Handhaving en Maatregelen Wet Investeren in Jongeren gemeente HeumenGemeentewet, art. 147Wet Investeren in Jongeren, art. 12, lid 1 en onder b, art. 41, lid 1gemeenteraadmaatschappelijke zorg en welzijn2010-10-22De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2009-10-012012-02-22OnbekendOnbekendGeenVerordening handhaving en maatregelen Wet Investeren in Jongeren1.ALGEMENE BEPALINGEN1.Begripsbepalingen1.In deze verordening wordt verstaan onder:
wet: de Wet Investeren in Jongeren (WIJ);
WIJ-norm: de op grond van hoofdstuk 4 van de wet op de
jongere van toepassing zijnde norm, vermeerderd of
verminderd met de op grond van dat hoofdstuk door het
college vastgestelde verhoging of verlaging;
maatregel: de verlaging van de inkomensvoorziening op grond
van artikel 41, eerste lid WIJ;
benadelingsbedrag: het bruto bedrag dat als gevolg van het
niet of niet behoorlijk nakomen van een
inlichtingenverplichting ten onrechte is verleend als
inkomensvoorziening of werkleeraanbod op grond van de wet;
college: het college van burgemeester en wethouders van de
gemeente Heumen.
2.In deze verordening wordt mede verstaan onder benadelingsbedrag: de
kosten van het werkleeraanbod. 2.Het handhandhavingsbeleid1.Het college biedt elke vier jaar een fraudebeleidsplan ter
vaststelling aan de raad aan met daarin het te voeren beleid op het
gebied van handhaving, bestrijding van misbruik en oneigenlijk
ge-bruik van de Wet en de te verwachten resultaten en rapporteert
hierover periodiek aan de ge-meenteraad.2.De raad wordt in deze cyclus in ieder geval op de hoogte gehouden
van:a.de vormgeving van controle en opsporing van misbruik en oneigenlijk
gebruik;b.de prioriteiten in het handhavingsbeleid;c.het preventie- en repressiebeleid ten aanzien van fraude;d.de kengetallen op het gebied van misbruik en oneigenlijk
gebruik;e.het beleid inzake terugvordering van ten onrechte verstrekte
bijstand.3.Afstemming1.Onverminderd artikel 42 van de wet verlaagt het college,
overeenkomstig deze verordening, het bedrag van de aan de jongere
toegekende inkomensvoorziening, indien de jongere naar het oordeel
van het college de op hem rustende verplichtingen, bedoeld in
hoofdstuk 5 van de wet, of de uit artikel 30c, tweede lid of derde
lid, van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen
voortvloeiende verplichtingen, niet of onvoldoende nakomt, dan wel
zich jegens het college zeer ernstig misdraagt. 2.Een maatregel wordt afgestemd op de ernst van de gedraging, de mate
van verwijtbaarheid en de omstandigheden van de jongere en kan
daarom afwijken van de in deze verordening genormeerde maatregelen.
4.BerekeningsgrondslagDe maatregel wordt toegepast op de voor de jongere van toepassing zijnde
WIJ-norm. 5.Het besluit tot opleggen van een maatregelIn het besluit tot opleggen van een maatregel worden in ieder geval
vermeld: de reden van de maatregel, de duur van de maatregel, het bedrag
waarmee de inkomensvoorziening wordt verlaagd en, indien van toepassing,
de reden om af te wijken van een standaardmaatregel. 6.Horen van belanghebbende1.Voordat een maatregel wordt opgelegd, wordt de jongere in de
gelegenheid gesteld zijn zienswijze naar voren te brengen. 2.Het horen van de jongere kan achterwege worden gelaten indien:
de vereiste spoed zich daartegen verzet;
de jongere reeds eerder in de gelegenheid is gesteld zijn
zienswijze naar voren te brengen en zich sindsdien geen
nieuwe feiten of omstandigheden hebben voorgedaan;
de jongere niet heeft voldaan aan een verzoek van het
college of van een derde aan wie het college met toepassing
van artikel 11, vierde lid, van de wet, werkzaamheden in het
kader van de wet heeft uitbesteed, om binnen een gestelde
termijn inlichtingen te verstrekken als bedoeld in artikel
44 van de wet; of
het college het horen niet nodig acht voor het vaststellen
van de ernst van de gedraging of de mate van
verwijtbaarheid.
7.Afzien van het opleggen van een maatregel1.Onverminderd artikel 41, tweede lid, van de wet, ziet het college af
van het opleggen van een maatregel indien:
de gedraging meer dan één jaar vóór
constatering van die gedraging door het college heeft
plaatsgevonden, tenzij de gedraging een schending van de
inlichtingenplicht inhoudt en als gevolg van die gedraging
ten onrechte inkomensvoorziening is verleend. Een maatregel
wegens schending van de inlichtingenplicht wordt niet
opgelegd na verloop van vijf jaren nadat
de betreffende gedraging heeft plaatsgevonden;
het college dringende redenen aanwezig acht.
2.Indien het college afziet van het opleggen van een maatregel op
grond van dringende redenen, wordt de jongere daarvan schriftelijk
mededeling gedaan. 8.Ingangsdatum1.De maatregel wordt opgelegd met ingang van de kalendermaand volgend
op de datum waarop het besluit tot het opleggen van de maatregel aan
de jongere is bekendgemaakt. 2.In afwijking van het eerste lid kan de maatregel met terugwerkende
kracht worden opgelegd, voor zover de ingangsdatum daardoor niet
voor de datum van de gesanctioneerde gedraging komt te liggen. 9.Samenloop1.Indien sprake is van een gedraging die schending oplevert van
meerdere in de wet genoemde verplichtingen, wordt één maatregel
opgelegd. Indien voor schending van die verplichtingen maatregelen
van verschillende hoogten gelden, wordt de hoogste maatregel
opgelegd. 2.Indien sprake is van meerdere gedragingen die schending opleveren
van één of meerdere in de wet genoemde verplichtingen, wordt voor
iedere gedraging een afzonderlijke maatregel opgelegd. Deze
maatregelen worden gelijktijdig opgelegd, tenzij dit gelet op
artikel 2, tweede lid, niet verantwoord is. 2.HET NIET NAKOMEN VAN DE VERPLICHTINGEN BEDOELD IN ARTIKEL 45 VAN DE
WET10.Indeling in categorieënGedragingen van de jongere inhoudende het niet of onvoldoende nakomen
van de verplichtingen bedoeld in artikel 45 van de wet, worden
onderscheiden in de volgende categorieën:
Eerste categorie:
het onvoldoende meewerken aan het opstellen van een plan met
betrekking tot de arbeidsinschakeling, waaronder begrepen het
onvoldoende meewerken aan een onderzoek naar de mogelijkheden
tot arbeidsinschakeling;
het zich niet onderwerpen aan een noodzakelijke behandeling van
medische aard.
Tweede categorie:
het stellen van onredelijke eisen in verband met door de jongere
te verrichten algemeen geaccepteerde arbeid, die het aanvaarden
of verkrijgen van algemeen geaccepteerde arbeid belemmeren;
het niet of onvoldoende meewerken aan het behoud of bevorderen
van de arbeidsbekwaamheid;
het niet of onvoldoende meewerken aan activiteiten of
werkzaamheden, gericht op de arbeidsinschakeling;
het nalaten de opgedragen werkzaamheden of activiteiten naar
beste vermogen te verrichten.
11.De hoogte en duur van de maatregel
De maatregel wordt vastgesteld op:
20 procent van de WIJ-norm bij gedragingen van de eerste
categorie;
40 procent van de WIJ-norm bij gedragingen van de tweede
categorie.
In afwijking van het eerste lid kan van het opleggen van een
maatregel worden afgezien en worden volstaan met het geven van
een schriftelijke waarschuwing, tenzij het niet of niet
behoorlijk nakomen van de verplichting plaatsvindt binnen een
periode van twee jaar te rekenen vanaf de datum waarop eerder
aan de jongere een schriftelijke waarschuwing is gegeven.
De duur van de maatregel bedoeld in het eerste lid wordt
vastgesteld op een maand.
In afwijking van het vorige lid kan de duur van de maatregel
worden verdubbeld, indien de jongere zich binnen twaalf maanden
na bekendmaking van een besluit waarbij een maatregel is
opgelegd, opnieuw schuldig maakt aan een verwijtbare gedraging
van dezelfde of hogere categorie. Met een besluit waarmee een
maatregel is opgelegd wordt gelijkgesteld het besluit om daarvan
af te zien op grond van dringende redenen, bedoeld in artikel 6,
tweede lid.
3.NIET NAKOMEN VAN DE INLICHTINGENPLICHT12.Schending inlichtingenplicht zonder benadeling gemeente1.Indien het niet, niet tijdig of niet behoorlijk nakomen van de
inlichtingenplicht, bedoeld in artikel 44, eerste lid, van de wet,
niet heeft geleid tot het ten onrechte toekennen of uitvoeren van
het werkleeraanbod of tot het ten onrechte of tot een te hoog bedrag
verlenen van de inkomensvoorziening, wordt een maatregel opgelegd
van 5 procent van de WIJ-norm, 2.In afwijking van het eerste lid kan van het opleggen van een
maatregel worden afgezien en worden volstaan met het geven van een
schriftelijke waarschuwing, tenzij het niet of niet behoorlijk
nakomen van de verplichting plaatsvindt binnen een periode van twee
jaar te rekenen vanaf de datum waarop eerder aan de jongere een
schriftelijke waarschuwing is gegeven. 3.De duur van de maatregel bedoeld in het eerste lid wordt vastgesteld
op een maand. 4.In afwijking van het tweede lid kan de zowel de duur als de hoogte
van de maatregel worden verdubbeld, indien de jongere zich binnen
twaalf maanden na bekendmaking van een besluit waarbij een maatregel
wordt opgelegd opnieuw schuldig maakt aan dezelfde als verwijtbare
aan te merken gedraging. Met een besluit waarmee een maatregel is
opgelegd wordt gelijkgesteld het besluit om daarvan af te zien op
grond van dringende redenen, bedoeld in artikel 6, tweede lid. 13.Schending inlichtingenplicht met benadeling gemeente1.Indien het niet of niet behoorlijk nakomen van de
inlichtingenplicht, bedoeld in artikel 44, eerste lid, van de wet
heeft geleid tot het ten onrechte toekennen of uitvoeren van het
werkleeraanbod of tot het ten onrechte of tot een te hoog bedrag
verlenen van de inkomensvoorziening, wordt de maatregel afgestemd op
de hoogte van het benadelingsbedrag. 2.De maatregel bedoeld in het eerste lid wordt op de volgende wijze
vastgesteld:
bij een benadelingsbedrag tot € 1000,-: 10 procent van de
WIJ-norm;
bij een benadelingsbedrag van € 1000,- tot € 2000,-: 20
procent van de WIJ-norm;
bij een benadelingsbedrag van € 2000,- tot € 4000,-: 40
procent van de WIJ-norm;
bij een benadelingsbedrag van € 4000,- of meer: 100 procent
van de WIJ-norm.
3.De duur van de maatregel, bedoeld in het eerste lid, wordt
vastgesteld op een maand. 4.Van een maatregel wordt afgezien:
zodra ter zake van de gedraging strafvervolging is ingesteld
en het onderzoek ter terechtzitting een aanvang heeft
genomen;
zodra het recht tot strafvervolging is vervallen, doordat
het Openbaar Ministerie een schikking met belanghebbende
heeft getroffen.
4.ZEER ERNSTIGE MISDRAGINGEN14.Zeer ernstige misdragingen1.Indien de jongere zich tegenover het college of zijn ambtenaren zeer
ernstig misdraagt als bedoeld in artikel 41, eerste lid van de wet,
wordt een maatregel opgelegd van 50% van de WIJ-norm. 2.De duur van de maatregel, bedoeld in het eerste lid, wordt
vastgesteld op een maand. 3.Van het opleggen van de maatregel bedoeld in het eerste lid kan,
indien sprake is van verbaal geweld, worden afgezien en worden
volstaan met het geven van een schriftelijke waarschuwing, tenzij
het verbale geweld plaatsvindt binnen een periode van twee jaar te
rekenen vanaf de datum waarop eerder aan de jongere een
schriftelijke waarschuwing in verband met ernstige misdragingen is
gegeven. 4.In afwijking van het eerste lid kan een maatregel worden opgelegd
van 100 procent van de WIJ-norm, indien binnen twaalf maanden na
bekendmaking van een besluit waarbij een maatregel als bedoeld in
het eerste lid, is opgelegd, sprake is van eenzelfde als verwijtbaar
aan te merken gedraging. Met een besluit waarmee een maatregel is
opgelegd wordt gelijkgesteld het besluit om af te zien van het
opleggen van een maatregel op grond van dringende redenen, als
bedoeld in artikel 6, tweede lid. In afwijking van het tweede lid
wordt de maatregel vastgesteld op de periode dat de jongere van het
recht op een werkleeraanbod is uitgesloten, als bedoeld in artikel
22, eerste lid van de wet. 5.SLOTBEPALINGEN15.InwerkingtredingDeze verordening treedt per direct in werking en heeft terugwerkende
kracht tot 1 oktober 2009. 16.CiteertitelDeze verordening wordt aangehaald als de Verordening Handhaving en
Maatregelen Wet Investeren in Jongeren gemeente Heumen. Aldus vastgesteld in de gemeenteraadsvergadering, JPPMalden, 22 oktober 2009DE RAAD VOORNOEMD;De raadsgriffier,L.Bosland.De burgemeester,drs. J. van Zomeren.ALGEMENE TOELICHTING VERORDENING HANDHAVING EN MAATREGELEN WIJDe Wet Investeren in Jongeren en de inkomensvoorziening Op 1 oktober 2009 is de Wet Investeren in Jongeren (WIJ) in werking getreden.
Doelstelling van deze wet is de duurzame arbeidsparticipatie in regulier werk
van jongeren tot 27 jaar. Om dit te bereiken is in de wet een recht op een
zogenaamd werkleeraanbod vastgelegd. Het werkleerrecht berust op de uitgangspunt
dat jongeren die goed geschoold zijn en over voldoende kwalificaties beschikken
gemakkelijker aan het werk zullen komen en daardoor zelfstandig in hun
levensonderhoud kunnen voorzien. De WIJ verplicht gemeenten om te investeren in de arbeidsinschakeling van alle
jongeren, ook bij een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Daartoe moeten
gemeenten jongeren in beginsel een werkleeraanbod doen. Afgeleide van het
werkleeraanbod is een inkomensvoorziening voor jongeren vanaf 18 jaar als de
jongere onvoldoende inkomsten heeft. Deze inkomensvoorziening is alleen
beschikbaar als het werkleeraanbod wegens in de persoon van de jongere gelegen
of niet verwijtbare omstandigheden zijnerzijds geen optie is, als het
werkleeraanbod onvoldoende inkomsten genereert of er nog geen werkleeraanbod kan
worden gedaan. De samenhang tussen het werkleeraanbod enerzijds en de
inkomensvoorziening anderzijds is een bepalend element in de WIJ. De relatie tussen werken/leren en een uitkering is fundamenteel anders dan de
WWB, waarbij het recht op bijstand vooropstaat met als afgeleide de plicht tot
arbeidsparticipatie. Met de WIJ wordt een ‘paradigmawisseling’ beoogd: is het
uitgangspunt in de WWB ‘een uitkering, mits’ in de WIJ is dit omgedraaid en
geldt als uitgangpunt ‘geen uitkering, tenzij’. Aanvaardt de jongere het werkleeraanbod en is het inkomen ontoereikend, dan
bestaat in beginsel recht op een inkomensvoorziening. Deze inkomensvoorziening
volgt in grote lijnen de WWB voor wat betreft de voorwaarden die aan het recht
zijn verbonden en de normering die geldt voor de hoogte van deze voorziening. Evenals in de WWB geldt binnen de WIJ een stelsel van rechten en plichten. De
gemeente is verplicht een werkleeraanbod en eventueel een inkomensvoorziening
aan te bieden, de jongere is daartegenover verplicht zich te houden aan diverse
verplichtingen. Worden deze verplichtingen geschonden, dan dient de
inkomensvoorziening verlaagd te worden (artikel 41, eerste lid, WIJ). Die
verlaging geschiedt conform de regels die in een gemeentelijke verordening
moeten zijn vastgelegd (artikel 12, eerste lid, onderdeel b, WIJ). Dat is de
Verordening Handhaving en Maatregelen. Reikwijdte Verordening Handhaving en Maatregelen WIJ In afwijking van het uitgangspunt van de wetgever om de WIJ zoveel mogelijk
WWB-conform in te richten, is de in de WIJ vastgelegde reikwijdte van de
gemeentelijke Verordening Handhaving en Maatregelen beperkter van aard dan die
in de WWB. Aan het werkleeraanbod en de inkomensvoorziening kunnen minder
uiteenlopende verplichtingen verbonden worden dan aan de bijstand. Het scala is
beperkter van aard. De verplichtingen die op grond van artikel 41 WIJ kunnen
worden gesanctioneerd betreffen de inlichtingen-, medewerkings- en
identificatieplicht (artikel 44 WIJ), alsmede een aantal concreet benoemde
verplichtingen m.b.t. de arbeidsinschakeling en de totstandkoming en
tenuitvoerlegging van een werkleeraanbod (artikel 45 WIJ). Een ander verschil tussen de WIJ en de WWB is dat de inkomensvoorziening niet
verlaagd kan worden als de jongere zich schuldig maakt aan tekortschietend besef
van verantwoordelijkheid in de voorziening in het bestaan, anders dan in de vorm
van schending van één van de in artikel 41 WIJ genoemde verplichtingen. Dat
heeft tot gevolg dat de inkomensvoorziening niet verlaagd kan worden in geval
van het onverantwoord interen van vermogen en bij verwijtbare werkloosheid, als
deze gedragingen leiden tot het indienen van een aanvraag voor een
werkleeraanbod. Het belang van duurzame arbeidsparticipatie van de jongere heeft
in deze geprevaleerd boven het als maatregelwaardig aanmerken van de
bovengenoemde gedragingen. De Verordening Handhaving en Maatregelen WIJ heeft al met al dus een beperkter
strekking en reikwijdte dan de Verordening Handhaving en Maatregelen WWB en
wijkt daarom af waar het de omschreven maatregelwaardige gedragingen betreft. Verlagen is maatwerk Hoewel de gemeenteraad de regels stelt over het verlagen van de
inkomensvoorziening, is het verlagen van de inkomensvoorziening een vorm van
maatwerk, waarmee het college is belast (zie ook Kamerstukken II 2008-2009, 31
775, nr. 7, p. 27). Evenals dat binnen de kaders van de WWB het geval is, dient
de maatregel afgestemd te worden op de ernst van de gedraging, de mate van
verwijtbaarheid en de omstandigheden van de jongere. Het uitgangspunt wordt
gevormd door de regels die ter zake door de gemeenteraad zijn gesteld. In de
Verordening Handhaving en Maatregelen zijn de gedragingen die een schending van
de verplichtingen opleveren genormeerd. Die normering is echter niet absoluut.
Zowel in de ernst van de gedraging als de mate van verwijtbaarheid of de
omstandigheden van de jongere kan aanleiding worden gevonden om van de
standaardmaatregel af te wijken. Ontbreekt elke vorm van verwijtbaarheid, dan is
het college echter zonder meer verplicht om van verlaging af te zien (artikel
41, tweede lid, WIJ). Vanwege het karakter van de inkomensvoorziening als
minimuminkomen is tevens bepaald dat binnen drie maanden heroverweging van de
verlaging plaatsvindt. Daarmee wordt gewaarborgd dat de verlaging ook afgestemd
blijft op de omstandigheden van de jongere en deze niet onaanvaardbaar lang over
een te laag inkomen blijft beschikken. Berekeningsgrondslag en duur van de maatregel De maatregel wordt in deze verordening toegepast op de toepasselijke WIJ-norm.
Ingegeven door overwegingen van uitvoerbaarheid, zou de gedachte kunnen rijzen
dat het noemen van vaste bedragen in de verordening wellicht handiger zou zijn.
Daar tegenover staat echter dat dit spoedig tot vormen van rechtsongelijkheid en
disproportionaliteit kan leiden. Een maatregel van € 250,- betekent voor een
20-jarige een verlies van vrijwel de volledige inkomensvoorziening, terwijl dit
voor een 21-jarige verhoudingsgewijs een veel minder groot aandeel betreft.
Bovendien roept het verlagen van de inkomensvoorziening met een vast bedrag ook
het beeld op van een boete. Mede om die redenen is de maatregel in deze
verordening gerelateerd aan de toepasselijke WIJ-norm. In deze verordening is gekozen voor een maand als de reguliere duur van de
maatregel. Dit is echter bij de verschillende sanctioneerbare gedragingen in een
afzonderlijke bepaling benoemd, zodat ter zake ook andere keuzes gemaakt kunnen
worden. Bij recidive geldt als regel dat deze duur verdubbeld wordt. Voor
schending van de inlichtingenplicht is dit expliciet opengelaten, zodat ook
eenvoudig gekozen kan worden voor verdubbeling van het percentage. De term 'maatregel'Het verlagen van de inkomensvoorziening op grond van het feit dat de
belanghebbende zijn verplichtingen niet of in onvoldoende mate is nagekomen,
wordt in de WIJ aangeduid als het verlagen van de inkomensvoorziening.
Gebruikelijk onder gemeenten is echter de term ‘maatregel’. Daarmee wordt niet
alleen aangesloten bij het spraakgebruik dat ook binnen de bijstandspraktijk
gangbaar is, maar wordt ook het corrigerende karakter ervan benadrukt. Om die
reden is in de verordening de term ‘maatregel’ gebruikt om een verlaging aan te
duiden. Een waarschuwing in plaats van een maatregel?Gemeenten kunnen in hun verordening regelen dat in beginsel eerst altijd een
waarschuwing wordt gegeven voordat een maatregel wordt opgelegd. In deze
verordening is hiervoor niet gekozen. Hiervoor zijn twee redenen. De eerste
reden is dat een waarschuwing er van uit gaat dat jongeren (nogmaals) op de
hoogte gesteld moeten worden van hun verplichtingen. Gemeenten hebben de
opdracht hun klanten zo goed mogelijk te informeren over de verplichtingen die
aan de WIJ verbonden zijn. Klanten dienen op maat geïnformeerd te worden en ook
de dienstverlening zal op maat verzorgd moeten worden. Deze werkwijze maakt deel
uit van hoogwaardig handhaven, waarbij handhaven in de bedrijfsvoering is
geïntegreerd. Hierdoor zal waarschijnlijk ook de naleving van de verplichtingen
groter worden en maatregelen die worden opgelegd beter worden geaccepteerd. De
informatie over de maatregelen moet goed toegankelijk zijn en in begrijpelijke
taal geschreven zijn. De tweede reden om niet te kiezen voor een waarschuwing
heeft te maken met het feit dat een waarschuwing er van uit gaat dat herstel van
de oude situatie mogelijk is. Dat is echter niet per definitie het geval.
Uitgezonderd het niet of niet op tijd voldoen aan bepaalde administratieve
verplichtingen, waarbij het verzuim geen gevolgen heeft voor de hoogte van de
inkomensvoorziening, hebben alle andere gedragingen in meer of mindere mate
gevolgen (gehad) voor het werkleeraanbod of de inkomensvoorziening. Gelet hierop
is in deze verordening volstaan met het aanbieden van de mogelijkheid om eerst
een waarschuwing te geven in geval van schending van de verplichtingen m.b.t.
het werkleeraanbod en bij schending van de inlichtingenplicht zonder benadeling
voor de gemeente, middels een facultatieve bepaling bij de betreffende
artikelen. Bijkomend effect is nog dat als ervoor gekozen wordt de waarschuwing
in de verordening ‘in te regelen’ een dergelijke waarschuwing de status van
‘besluit’ krijgt in de zin van artikel 1:3, eerste lid, Awb. Daartegen staat
bezwaar en beroep open (CRvB 5 januari 2009, LJN: BG9682). Verlaging of intrekking inkomensvoorziening? Aan het werkleeraanbod en de inkomensvoorziening zijn voor de jongere
verplichtingen verbonden. Tegenover het recht op een werkleeraanbod en evt.
inkomensvoorziening staat de verplichting van de jongere om mee te werken aan de
totstandkoming daarvan, bijv. door mee te werken aan een onderzoek naar de
arbeidsmogelijkheden. Ook dient de jongere naar beste vermogen mee te werken aan
het werkleeraanbod zodra dat vastgesteld is. Daarnaast geldt een inlichtingen-,
medewerkings- en identificatieplicht. Deze verplichtingen zijn vastgelegd in
artikel 44, respectievelijk 45 van de WIJ. Komt de jongere een aan het werkleeraanbod verbonden verplichting verwijtbaar
niet na, dan staat de gemeente diverse instrumenten ter beschikking. Onderscheid
kan worden gemaakt tussen de verschillende fasen waarop de verplichtingen
betrekking hebben. Aanvraagfase Betreft het een schending van verplichtingen die betrekking hebben op de
aanvraagbehandeling, dan geldt het volgende: als de jongere in het geheel niet
meewerkt aan het opstellen van een plan voor zijn arbeidsinschakeling en zo zijn
arbeidsinschakeling belemmert, dan doet het college de jongere geen
werkleeraanbod (artikel 17, vijfde lid, WIJ). Bijgevolg heeft de jongere, zolang
hij niet wenst te voldoen aan die verplichting, geen recht op
inkomensvoorziening. Uit artikel 42, eerste lid, onderdeel c, WIJ vloeit immers
voort dat voor zover uit houding en gedragingen van de jongere ondubbelzinnig
blijkt dat hij de verplichtingen, bedoeld in hoofdstuk 5 niet wil nakomen, geen
recht op inkomensvoorziening bestaat (Kamerstukken II 2008-2009, 31 775, nr. 3,
p. 39 en 40). Dit geldt in bredere zin ook voor andere gedragingen van de
jongere waaruit kan worden afgeleid dat deze de aan het werkleeraanbod verbonden
verplichtingen in het geheel niet wil nakomen. Is sprake van een minder ernstige
schending van de verplichtingen m.b.t. de totstandkoming van het werkleeraanbod,
dan kan na toekenning van een werkleeraanbod de eventuele inkomensvoorziening
verlaagd worden conform de gemeentelijke Verordening Handhaving en Maatregelen
(artikel 41, eerste lid, WIJ). Zo is het denkbaar dat de jongere wel wil
meewerken, maar dat de medewerking onvoldoende is. In dat geval zou een
maatregel aan de orde kunnen komen. Van toekenning tot tenuitvoerlegging Werkt de jongere wel mee aan de totstandkoming van een werkleeraanbod maar
weigert hij dit aanbod na ontvangst van de toekenningsbeschikking, dan kan het
werkleeraanbod worden ingetrokken (art. 21, onderdeel b WIJ). Door de weigering
bestaat geen recht op een inkomensvoorziening (art. 42, eerste lid, onderdeel a
WIJ). Zoals reeds aangegeven bestaat dat recht evenmin als uit houding en gedrag
van de jongere ondubbelzinnig kan worden afgeleid dat hij de verplichtingen die
verbonden zijn aan het werkleeraanbod in het geheel niet wil nakomen (artikel
42, eerste lid, onderdeel c ,WIJ). Het werkleeraanbod kan daarnaast
ook worden herzien of ingetrokken als de jongere één of meerdere
verplichtingen schendt die specifiek betrekking hebben op de voorbereiding op en
uitvoering van het werkleeraanbod (artikel 21, onderdeel b, WIJ). Het kan dan
bijvoorbeeld gaan om het nalaten een behandeling van medische aard te ondergaan,
of het stellen van onredelijke eisen m.b.t. de te verrichten werkzaamheden. Met
de intrekking van het werkleeraanbod vervalt automatisch het recht op
inkomensvoorziening (artikel 42, eerste lid, onderdeel f, WIJ). Bij een
herziening blijft de inkomensvoorziening in stand. Een andere sanctie op dergelijk gedrag is dat het werkleeraanbod wel in stand
blijft maar de inkomensvoorziening verlaagd wordt, conform de gemeentelijke
Verordening Handhaving en Maatregelen (artikel 41, eerste lid, WIJ). Het college
dient te kiezen welke weg bewandeld wordt, hetzij de intrekking van
werkleeraanbod en inkomensvoorziening, hetzij het handhaven van het
werkleeraanbod en verlaging van die voorziening. Het past evenwel in het systeem
van de WIJ om bij minder ernstige gedragingen tot verlaging van de
inkomensvoorziening te besluiten en bij ernstiger gedrag, bijvoorbeeld waar
sprake is van schending van meerdere verplichtingen of van herhaald gedrag, het
werkleeraanbod in te trekken. Het is immers in de geest van de regeling om, met
het oog op duurzame arbeidsparticipatie, een werkleeraanbod niet te snel in te
trekken. Dit is in de wetgeving tot uitdrukking gebracht doordat verlaging van
de inkomensvoorziening bij schending van de verplichtingen imperatief
is voorgeschreven, waar intrekking van het werkleeraanbod (artikel 21
WIJ) een bevoegdheid is, juist vanwege de verstrekkende
gevolgen daarvan. Bedacht moet daarbij immers worden dat intrekking van het
werkleeraanbod tevens intrekking van de inkomensvoorziening tot gevolg heeft
(indien toegekend) en dus het effect van ‘dubbele’ bestraffing kan hebben. Het
is daarom raadzaam om niet lichtvaardig tot intrekking van het werkleeraanbod
over te gaan. Een beleid waarbij slechts in uitzonderingsgevallen tot intrekking
van het werkleeraanbod wordt overgegaan, mag daarom in lijn met de bedoelingen
van de wetgever worden geacht. Een dergelijke uitzonderingssituatie zal zich in
de aanloop naar de feitelijke tenuitvoerlegging van het werkleeraanbod niet
spoedig voordoen. Daarvan kan sprake zijn als van de gemeente niet meer gevergd
kan worden dat uitvoering wordt gegeven aan het werkleeraanbod. In de
verordening Werkleeraanbod kan worden vastgelegd wanneer de gedragingen van de
jongere ernstig genoeg zijn om een intrekking van het werkleeraanbod te
rechtvaardigen. Het is ook denkbaar dat dit in beleidsregels nader wordt
uitgewerkt. Vanaf de tenuitvoerlegging Werkt de jongere onvoldoende mee aan de feitelijke uitvoering van het
werkleeraanbod, dan kan de evt. inkomensvoorziening worden verlaagd conform de
Verordening Handhaving en Maatregelen (art. 41, eerste lid WIJ). Daarnaast
vervalt het recht op inkomensvoorziening als uit de houding en gedragingen van
de jongere ondubbelzinnig kan worden afgeleid dat deze de verplichtingen die aan
het werkleeraanbod zijn verbonden in het geheel niet wil nakomen (artikel 42,
eerste lid, onderdeel c, WIJ). Voorts kan het werkleeraanbod worden herzien of
ingetrokken als de jongere één van die verplichtingen niet nakomt (artikel 21,
onderdeel b, WIJ). Vindt intrekking plaats dan vervalt daarmee, zoals gezegd,
tevens het recht op inkomensvoorziening (artikel 42, eerste lid, onderdeel f,
WIJ). Hetgeen hierboven over de keuze tussen verlaging van de
inkomensvoorziening en intrekking van het werkleeraanbod is gezegd geldt mutatis
mutandis ook voor deze fase. Factoren die betrokken kunnen worden bij het formuleren van beleid m.b.t. de
keus tussen intrekken van het werkleeraanbod of verlagen van de
inkomensvoorziening zouden kunnen zijn:
is er sprake van herhaald gedrag?
wat is de kans op herhaling?
wat is het belang voor de jongere bij dit werkleeraanbod?
wat zijn de kansen op arbeidsinschakeling bij voortzetting van het
werkleeraanbod?
heeft het gedrag de belangen van derden geschaad?
kan van de instelling/bedrijf waar het werkleeraanbod feitelijk wordt
uitgevoerd nog worden gevergd dat de jongere het werkleeraanbod daar
voortzet?
Het valt buiten het bestek van deze verordening om daarover concretere
aanbevelingen te doen. Relatie met Verordening Werkleeraanbod De verordening Werkleeraanbod en de Verordening Handhaving en Maatregelen vormen
twee kanten van dezelfde medaille. Immers, de WIJ legt het college plicht op om
jongeren een werkleeraanbod te doen. Het werkleeraanbod wordt door de
verordening Werkleeraanbod gefaciliteerd. Anderzijds staat daar wel tegenover
dat de jongere verplicht is het aanbod te aanvaarden en de verplichtingen die
aan het werkleeraanbod zijn gekoppeld na te leven. Komt de jongere die
verplichtingen niet na, dan vormt de Verordening Handhaving en Maatregelen het
kader voor verlaging van de inkomensvoorziening. Beide verordeningen sluiten dus
op elkaar aan. In de verordening Werkleeraanbod kan ook worden vastgelegd onder
welke voorwaarden en omstandigheden tot intrekking van het werkleeraanbod (en
daarmee de inkomensvoorziening) kan worden overgegaan. Dit is in de
modelverordening Werkleeraanbod vastgelegd in artikel 7. Daarmee wordt dan
tevens de grens afgebakend met het verlagen van de inkomensvoorziening bij wijze
van maatregel. Zoals gezegd is het in lijn met de wetgever als slechts in
bijzondere omstandigheden tot intrekking van het werkleeraanbod wordt
overgegaan. Zie verder de modelverordening Werkleeraanbod. DE VERPLICHTINGEN DIE TOT EEN MAATREGEL KUNNEN LEIDEN De verplichtingen die aan het werkleerrecht en de inkomensvoorziening jegens het
college zijn verbonden zijn de volgende:
de inlichtingenplicht (artikel 44, eerste lid, WIJ)
de medewerkingsplicht (artikel 44, tweede lid, WIJ)
de identificatieplicht (artikel 44, derde lid, WIJ)
verplichtingen m.b.t. de arbeidsinschakeling en het werkleeraanbod
Daarnaast heeft de jongere bij zijn aanvraag om een werkleeraanbod ook een
inlichtingenplicht jegens UWV WERKbedrijf, die bij schending ook tot het
opleggen van een maatregel kan leiden (artikel 41, eerste lid, WIJ). Schending inlichtingen- medewerkings- en identificatieplicht Schending van de verplichtingen genoemd in artikel 44 WIJ verplicht in beginsel
tot verlaging van de inkomensvoorziening. De hier genoemde verplichtingen
betreffen de inlichtingen- medewerkings- en identificatieplicht. Voor de twee
laatstgenoemde verplichtingen geldt dat schending van deze verplichtingen er in
beginsel toe leidt dat het recht op werkleeraanbod en op inkomensvoorziening
niet kan worden vastgesteld en daarom afgewezen, beëindigd of ingetrokken kan
worden, conform de WWB. Om die reden zijn ze in het kader van deze verordening
niet als ‘maatregelwaardige’ gedragingen aangemerkt, naar analogie van het
VNG-model van de Maatregelenverordening WWB. Schending van de inlichtingenplicht
heeft zowel betrekking op de inkomensvoorziening als het werkleeraanbod en ziet
niet alleen op de informatieplicht van de jongere jegens het college maar ook
UWV WERKbedrijf. In dit model is ervoor gekozen om de hoogte van de maatregel te
relateren aan de mate van benadeling van de gemeente. Hoe hoger de benadeling,
hoe zwaarder de maatregel. Dit is conform het VNG-model van de Verordening
Handhaving en Maatregelen WWB. Schending van de verplichtingen m.b.t. de arbeidsinschakeling en het
werkleeraanbod In artikel 45 WIJ zijn tamelijk gedetailleerd de verplichtingen omschreven die
betrekking hebben op de arbeidsinschakeling en de totstandkoming en de
tenuitvoerlegging van het werkleeraanbod. Deze verplichtingen gelden van
rechtswege vanaf het moment dat de aanvraag voor een werkleeraanbod wordt
ingediend. Schending van één van deze verplichtingen dient in beginsel te leiden
tot verlaging van de eventuele inkomensvoorziening. Voor het categoriseren van
de gedragingen die tot een verlaging van de inkomensvoorziening leiden bij
schending van de verplichtingen m.b.t. de arbeidsinschakeling en het
werkleeraanbod als bedoeld in artikel 45 WIJ zijn verschillende mogelijkheden
denkbaar. In dit model is gekozen voor de meervoudige variant, in aansluiting op
de huidige bijstandspraktijk. Meervoudige variant, aansluiting bij WWB In deze variant worden uiteenlopende maatregelpercentages gehanteerd voor
schending van de verschillende verplichtingen. Er wordt daarom gedifferentieerd
tussen de verschillende verplichtingen. Dat kan op verschillende manieren
gebeuren. In deze verordening is gekozen voor de benadering waarbij zoveel
mogelijk aansluiting wordt gezocht met de afstemmingsverordening WWB gemeente
Heumen. In die verordeningen zijn aan schending van die verplichtingen
maatregelen van uiteenlopende hoogte verbonden. Gehandeld wordt in
overeenstemming met de wens om bijstandsgerechtigden en jongeren zoveel mogelijk
gelijk te behandelen, als bij het inrichten van de Verordening Handhaving en
Maatregelen WIJ een categorie-indeling wordt gemaakt van gedragingen die een
schending van de verplichtingen opleveren en daarbij een opbouw plaatsvindt in
de hoogte van de maatregelen, die zoveel mogelijk in overeenstemming met de
Afstemmingsverordening WWB is. Om aansluiting te krijgen tussen de Afstemmingsverordening gemeente Heumen en de
WIJ is het zaak om de verplichtingen die in de Afstemmingsverordening WWB zijn
benoemd te vergelijken met die in artikel 45 WIJ. De verplichtingen, genoemd in de onderdelen a en f van artikel 45 WIJ kunnen ook
worden gerangschikt onder de verplichting ‘mee te werken aan een onderzoek naar
de mogelijkheden voor arbeidsinschakeling’. Voor de verplichting om mee te
werken aan het opstellen van een plan m.b.t. de arbeidsinschakeling (eerste
zinsnede onderdeel a) wordt verwezen naar o.a. CRvB 4 september 2007, LJN:
BB3443. Voor onderdeel f zijn daarvoor aanknopingspunten te vinden in CRvB 25
maart 2008, LJN: BC7877. Voor schending van deze verplichting geldt in de
Verordening Handhaving en Maatregelen een maatregelpercentage van 10%, omdat dit
als een wat lichtere gedraging wordt aangemerkt. De verplichtingen, genoemd in de onderdelen c, d en e kunnen worden gerangschikt
onder de verplichting ‘gebruik te maken van een door het college aangeboden
voorziening gericht op arbeidsinschakeling’. Daarvoor geldt een
maatregelpercentage van 20%. Zeer ernstige misdragingen Afzonderlijke aandacht verdient de verplichting om de inkomensvoorziening te
verlagen als de jongere zich zeer ernstig misdraagt (artikel 41, eerste lid,
WIJ). Het betreft gedragingen die in het maatschappelijk verkeer in alle
gevallen als onacceptabel worden beschouwd (conform artikel 18, tweede lid,
WWB). De redactie van artikel 41, eerste lid, WIJ wijkt af van die van artikel
18, tweede lid, WWB en laat ruimte open voor de gedachte dat een zeer ernstige
misdraging niet afhankelijk zou zijn van de context waarin deze zich afspeelt,
zolang deze zich maar tot het college of diens ambtenaren richt. Hiermee is
echter niet beoogd is afstand te nemen van de jurisprudentie van de Centrale
Raad van Beroep inzake zeer ernstige misdragingen in het kader van
bijstandverlening (zie ook Kamerstukken II 2008-2009, 31 775, nr. 7, p. 46). Zoals de CRvB onder meer in zijn uitspraak van 29 juli 2008, LJN BD7970, heeft
overwogen, is aan de toepassingsvoorwaarden van artikel 18, tweede lid, WWB
voldaan indien sprake is van het niet of onvoldoende nakomen van een of meer van
de in dat artikellid bedoelde verplichtingen met als verzwarende
omstandigheid dat sprake is van agressief, aan de belanghebbende
toe te rekenen gedrag jegens het college en bij de uitvoering van de WWB
betrokken personen dat in het normale menselijke verkeer in alle gevallen als
onacceptabel kan worden beschouwd. Een wegens dergelijk gedrag opgelegde
verlaging van de bijstand c.q. inkomensvoorziening dient te worden aangemerkt
als punitieve (bestraffende) sanctie en op het college rust de bewijslast om
voldoende aannemelijk te maken dat van agressie in de zin van de genoemde
bepaling sprake is geweest (zie ook de uitspraak van 31 december 2007, LJN
BC1811). Bezondigt de jongere zich herhaaldelijk een zeer ernstige misdragingen, dan kan
het college de jongere tijdelijk uitsluiten van het recht op een werkleeraanbod
(artikel 22, eerste lid, WIJ). Een dergelijk besluit moet uiterlijk binnen een
maand heroverwogen worden. Anders dan de memorie van toelichting suggereert,
betekent dit niet per definitie uitsluiting van het recht op een
inkomensvoorziening (zie Kamerstukken II 2008-2009, 31 775, nr. 3, p. 46/47 voor
het standpunt van de regering ter zake). Artikel 42 WIJ, dat daarvoor de
grondslag zou moeten bieden, kent ‘ (tijdelijke) uitsluiting van het recht op
een werkleeraanbod bij zeer ernstige misdragingen’ niet als afzonderlijke
uitsluitingsgrond voor de inkomensvoorziening. Het is wel denkbaar dat het bij
herhaling zeer ernstig misdragen kan worden aangemerkt als houding en
gedragingen van de jongere waaruit ondubbelzinnig blijkt dat deze de
verplichtingen, bedoeld in hoofdstuk 5, niet wil nakomen. Om onzekerheid op dit
punt uit te sluiten, wordt in deze verordening gekozen voor het (verder)
verlagen van de inkomensvoorziening op grond van artikel 41, eerste lid, WIJ,
zodat feitelijk een tijdelijke uitsluiting ontstaat. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 1. BegripsomschrijvingDe begrippen die in de verordening worden gebruikt hebben een gelijkluidende
betekenis als in de WIJ. De term ‘WIJ-norm’ wordt in deze verordening gebruikt. Daarmee wordt bedoeld de
van toepassing zijnde norm, inclusief toeslag/verlaging. Het equivalent in de
WWB, de bijstandsnorm (artikel 5, onderdeel c, WWB) is in de WIJ zelf niet
opgenomen en gedefinieerd. Wel wordt in de memorie van toelichting tweemaal
gesproken van ‘inkomensvoorzieningsnorm’, waarmee kennelijk hetzelfde begrip
wordt bedoeld. In artikel 41 WIJ is opgenomen dat het bedrag
van de inkomensvoorziening wordt verlaagd; bedoeld is echter de norm.
Omdat hantering van het begrip ‘inkomensvoorzieningsnorm’ of ‘bedrag van de
inkomensvoorziening’ de leesbaarheid niet ten goede komt, is het begrip
‘WIJ-norm’ geïntroduceerd. Er is een omschrijving van het begrip ‘benadelingsbedrag’ gegeven, omdat dit
begrip uitgangspunt is bij het bepalen van de hoogte van de maatregel die
verbonden is aan schending van de inlichtingenplicht (zie artikel 12).
Aangesloten is bij de omschrijving van dit begrip in het Boetebesluit
socialezekerheidswetten. In artikel 1, onderdeel s van dit Besluit is het begrip
‘benadelingsbedrag’ gedefinieerd voor het opleggen van boetes op grond van een
vijftiental socialezekerheidswetten, waaronder de IOAW en IOAZ, in verband met
schending van de inlichtingenplicht. Gegeven de toelichting op dit artikel wordt
onder bruto benadelingsbedrag tevens verstaan de (inmiddels)
afgedragen loonbelasting, premies volksverzekeringen en de vergoeding bedoeld in
de Zorgverzekeringswet, als bedoeld in artikel 54, vierde lid WIJ. Voor zover er
ten tijde van het maatregelbesluit nog geen sprake is geweest van afdracht aan
belastingen etc. , bijvoorbeeld omdat de teveel verstrekte inkomensvoorziening
reeds is terugbetaald in hetzelfde kalenderjaar als waarin de
inkomensvoorziening ten onrechte is verstrekt, blijft het benadelingsbedrag
uiteraard beperkt tot een netto bedrag. Onder benadelingsbedrag wordt niet slechts verstaan de ten onrechte verstrekte
uitkering (inkomensvoorziening) maar ook het werkleeraanbod, eveneens conform
artikel 1, onderdeel s van het Boetebesluit. Analoog aan het Boetebesluit is
daarnaast in het tweede lid nog expliciet bepaald dat onder benadelingsbedrag in
deze verordening mede wordt verstaan de kosten die de gemeente maakt voor het
ten onrechte toegekende en/of uitgevoerde werkleeraanbod. Die kosten zullen niet
altijd eenvoudig zijn vast te stellen, maar als het een voorziening betreft die
de jongere ten onrechte heeft benut, is het meestal wel mogelijk om een raming
te maken van de daaraan verbonden kosten. Deze kosten tellen mee voor het
bepalen van de hoogte van de maatregel bij schending inlichtingenplicht. Dit kan
verder worden uitgewerkt in een beleidsregel. Artikel 2. Het handhavingsbeleid Met deze verordening wordt invulling gegeven aan de in artikel 12 van de Wet
investeren in jongeren (WIJ) gegeven opdracht om regels te stellen met
betrekking tot het bestrijden van misbruik en oneigenlijk gebruik van de Wet
investeren in jongeren. Aangezien het hier beleid betreft dat bij voorkeur
aanpasbaar is aan de situatie wat betreft bestandssamenstelling en
ontwikkelingen op het gebied van de fraudebestrijding, is ervoor gekozen om de
genoemde regels vast te leggen in een 4-jaarlijks op te stellen beleidsplan en
een periodiek verslag waarin het college het beleid en de resultaten daarvan
presenteert aan de raad. Het behoort tot de gemeentelijke beleidsvrijheid om
daarin eigen beleidskeuzes te maken. Het gemeentelijk beleid over misbruik en
oneigenlijk gebruik in het kader van de WWB is als zodanig ook vastgelegd.
Vastgesteld is dat dit beleidskader ook toepasbaar is op de uitvoering van de
WIJ. Mede gelet op de grote verwantschap tussen beide wetten wordt voorgesteld
om het handhavingsbeleid voor de WIJ ook op te nemen in het 4-jaarlijks
fraudebeleidsplan. Deze krijgt daardoor ook een andere naam en zal voortaan
‘Fraudebeleidsplan WWB en WIJ’ heten. De status van deze documenten is verankerd
in de onderhavige verordening, waardoor aan de in artikel 12 van de wet gestelde
verplichting is voldaan.Artikel 3. Afstemming Eerste lid Herhaald is de wettelijke grondslag voor het opleggen van een maatregel (artikel
41, eerste lid, WIJ). Verwezen wordt naar artikel 42 WIJ om aan te geven dat de
imperatief voorgeschreven verlaging middels een maatregel niets afdoet aan
intrekking van de inkomensvoorziening vanwege intrekking van het werkleeraanbod.
Als daartoe wordt besloten, dan komt verlaging veelal niet meer aan de orde. Tweede lidIn het tweede lid is de hoofdregel neergelegd: het college dient een op te
leggen maatregel af te stemmen op de individuele omstandigheden van de jongere
en de mate van verwijtbaarheid. Deze bepaling brengt met zich mee dat het
college bij elke op te leggen maatregel zal moeten nagaan of gelet op de
individuele omstandigheden van de betrokken jongere afwijking van de hoogte en
de duur van de voorgeschreven standaardmaatregel geboden is. Afwijking van de
standaardmaatregel kan zowel een verzwaring als een matiging betekenen en kan
zowel zijn gebaseerd op de ernst van de gedraging als de mate van
verwijtbaarheid of de omstandigheden van de jongere afzonderlijk. Waar verderop
in de verordening gedragingen worden genormeerd, kan daarvan dus worden
afgeweken op de genoemde gronden. Dat is om redactionele redenen expliciet
verwoord, zodat bij de normering van de maatregelen in het vervolg van de
verordening niet steeds hoeft te worden gesteld dat de maatregel een
x-percentage bedraagt ‘onverminderd artikel 2, tweede lid’, m.a.w. met de
mogelijkheid af te wijken. Dit betekent dat het college bij het beoordelen of een maatregel moet worden
opgelegd, en zo ja welke, telkens de volgende drie stappen moet doorlopen: Stap 1: vaststellen van de ernst van de gedraging. Stap 2: vaststellen van de verwijtbaarheid. Stap 3: vaststellen van de omstandigheden van de jongere. De ernst van de gedraging komt tot uitdrukking in het standaardpercentage
waarmee de inkomensvoorziening wordt verlaagd. Wat betreft de beoordeling van de
mate van verwijtbaarheid wordt verwezen naar de toelichting bij artikel 6.
Matiging van de opgelegde maatregel wegens persoonlijke omstandigheden kan
bijvoorbeeld in de volgende gevallen aan de orde zijn:
bijzondere financiële omstandigheden van de jongere, zoals bijvoorbeeld
hoge woonlasten of andere vaste lasten of uitgaven van bijzondere aard
waarvoor geen financiële tegemoetkoming mogelijk is;
sociale omstandigheden, gezinnen met kinderen bijvoorbeeld;
bij een opeenstapeling van maatregelen: de zwaarte van het geheel van
maatregelen is niet evenredig aan de ernst van de gedraging en de mate
van verwijtbaarheid.
Artikel 4. De berekeningsgrondslag Eerste lid In dit lid is het uitgangspunt
vastgelegd dat een maatregel wordt opgelegd over de toepasselijke WIJ-norm. Zie
artikel 1 voor een begripsomschrijving. Artikel 5. Het besluit tot opleggen van een maatregelHet verlagen van de inkomensvoorziening omdat een maatregel wordt opgelegd,
vindt plaats door middel van een besluit. In dit artikel wordt aangegeven wat in
het besluit in ieder geval moet worden vermeld. Deze eisen vloeien rechtstreeks
voort uit de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en dan met name het
motiveringsbeginsel. Het motiveringsbeginsel houdt onder andere in dat een
besluit aan betrokkene kenbaar is gemaakt en deugdelijk is gemotiveerd (afdeling
3.7 Awb ). Artikel 6. Horen van belanghebbendeOp grond van afdeling 4.1.2. van de Awb is in een aantal gevallen het horen van
de belanghebbende verplicht bij de voorbereiding van beschikkingen. Deze
hoorplicht geldt echter niet bij de voorbereiding van beschikkingen die
betrekking hebben op een financiële aanspraak (artikel 4:12), behalve bij
subsidies. In dit artikel wordt het horen van de belanghebbende voordat een maatregel wordt
opgelegd in beginsel voorgeschreven. Het tweede lid bevat een aantal
uitzonderingen op deze hoorplicht. De onderdelen a en b. staan ook genoemd in
artikel 4:11 van de Algemene wet bestuursrecht. Artikel 7. Afzien van het opleggen van een maatregel Naast de redenen genoemd in dit artikel waarin afgezien kan worden van het
opleggen van een maatregel wordt verwezen naar artikel 41, tweede lid, WIJ
waarin is vastgelegd dat van een maatregel wordt afgezien als iedere vorm van
verwijtbaarheid ontbreekt. Daarnaast is het denkbaar dat in plaats van het
opleggen van een maatregel eerst een waarschuwing wordt gegeven. Dit kan bij
diverse bepalingen in deze verordening worden ingeregeld. Eerste lid Een reden om af te zien van het opleggen van een maatregel is dat de gedraging
te lang geleden heeft plaatsgevonden (verjaring). Omwille van de effectiviteit
is het nodig dat een maatregel spoedig nadat de gedraging heeft plaatsgehad,
wordt opgelegd. Om deze reden wordt onder b. geregeld dat het college geen
maatregelen oplegt voor gedragingen die langer dan één jaar geleden hebben
plaatsgevonden. Gemeenten kunnen uiteraard voor een kortere of langere periode
kiezen. Voor gedragingen die een schending van de informatieplicht inhouden en als
gevolg waarvan ten onrechte inkomensvoorziening is verleend of een te hoog
bedrag aan inkomensvoorziening is verleend, geldt in de verordening een
verjaringstermijn van vijf jaar. Met deze termijn wordt aangesloten bij de
termijn die gelet op artikel 14e van de Algemene bijstandswet gold in verband
met het opleggen van een boete wegens niet-nakoming van de informatieplicht. Een
termijn van vijf jaar ligt voor de hand gelet op de ernst van de gedraging
(fraude) en gelet op het feit dat de gemeente vaak tijd nodig zal hebben om de
omvang van de fraude (het benadelingsbedrag) vast te stellen. Ten slotte kan in individuele omstandigheden wegens dringende redenen worden
afgezien van het opleggen van een maatregel. Van dringende redenen is sprake als
de gevolgen van het opleggen van een maatregel onaanvaardbaar zijn. Dat vergt
een beoordeling van de situatie van de jongere maar daarvan zal niet spoedig
sprake zijn. Tweede lid Het doen van een schriftelijke mededeling dat het college afziet van het
opleggen van een maatregel wegens dringende redenen is van belang in verband met
eventuele recidive. Artikel 8. Ingangsdatum Eerste lidHet opleggen van een maatregel vindt plaats door het verlagen van de WIJ-norm.
Verlaging van de WIJ-norm kan in beginsel op twee manieren: 1. met terugwerkende kracht, door middel van een herziening van de
inkomensvoorziening; of 2. door middel van verlaging van de WIJ-norm in de eerstvolgende maand(en). Het verlagen van de WIJ-norm die in de nabije toekomst wordt verstrekt, is de
gemakkelijkste methode. Gemeenten hoeven in dat geval niet over te gaan tot
herziening van de inkomensvoorziening en het te veel betaalde bedrag aan
inkomensvoorziening terug te vorderen. Om die reden is in dit lid vastgelegd dat
een maatregel wordt opgelegd met ingang van de eerstvolgende kalendermaand,
waarbij wordt uitgegaan van de voor die maand geldende WIJ-norm. Tweede lidIs toepassing van lid 1 niet aan de orde, omdat de inkomensvoorziening reeds
beëindigd is, dan biedt het tweede lid de mogelijkheid dat met terugwerkende
kracht een maatregel worden opgelegd. Wanneer een uitkeringsbedrag nog niet
(volledig) aan de jongere is uitbetaald, is het praktisch om de verlaging van de
uitkering te verrekenen met het bedrag dat nog moet worden uitbetaald. In dat
geval moet de inkomensvoorziening wel worden herzien en teruggevorderd. Dat is
ook nog mogelijk indien de inkomensvoorziening reeds is uitbetaald. Uit de
jurisprudentie van de Raad blijkt dat de uiterste begrenzing ligt op het moment
waarop de gedraging plaatsgevonden heeft. Wordt een dergelijke maatregel
opgelegd, dan moet een tevens besluit tot herziening van de inkomensvoorziening
op grond van artikel 40, derde lid, WIJ worden genomen. Artikel 9. SamenloopDe regeling voor de samenloop heeft betrekking op de schending van de
verplichtingen genoemd in de wet (artikelen 44 en 45 WIJ). Indien sprake is van
één gedraging die als een schending van meerdere verplichtingen kan worden
aangemerkt, dan dient voor het toepassen van de maatregel te worden uitgegaan
van de verplichting waarop de zwaarste maatregel van toepassing is. Is sprake van verschillende gedragingen (meerdaadse samenloop) dan dient voor
iedere gedraging afzonderlijk het maatregelpercentage te worden berekend en
gelijktijdig te worden opgelegd, tenzij dit niet verantwoord is. Zo kan
bijvoorbeeld als beleid gehanteerd worden dat een jongere altijd moet kunnen
blijven beschikken over 50% van de WIJ-norm. In dat geval kan de maatregel over
meerdere maanden worden uitgesmeerd. Daarnaast dient altijd de individuele toets
aan artikel 2, tweede lid te worden toegepast. Artikel 10. De hoogte van de maatregel Zoals reeds in de Algemene toelichting gesteld, wordt de hoogte van de maatregel
gedifferentieerd in categorieën. Er is gekozen voor zoveel mogelijk aansluiting
bij de Afstemmingsverordening WWB gemeente Heumen. Artikel 11. De hoogte en de duur van de maatregel Indien binnen één jaar na bekendmaking van het besluit waarmee een eerdere
maatregel is opgelegd sprake is van een herhaling van de verwijtbare gedraging,
wordt de grotere mate van verwijtbaarheid tot uitdrukking gebracht in een
verdubbeling van de duur van de maatregel. Op basis van deze bepaling kan een recidivemaatregel slechts één keer worden
toegepast. Indien de jongere na een tweede verwijtbare gedraging wederom
hetzelfde verwijtbaar gedrag vertoont, zal de hoogte en de duur van de maatregel
individueel moeten worden vastgesteld, waarbij gekeken zal moeten worden naar de
ernst van de gedraging, de mate van verwijtbaarheid en de individuele
omstandigheden van de jongere. Een zwaardere maatregel dan in geval van recidive
is dan doorgaans verdedigbaar. Artikel 12. Schending inlichtingenplicht zonder benadeling gemeente Indien een jongere de voor het werkleeraanbod of de inkomensvoorziening van
belang zijnde gegevens of gevorderde bewijsstukken niet op tijd verstrekt, kan
het college het recht op inkomensvoorziening opschorten (artikel 40, eerste lid,
WIJ). Het college geeft de jongere vervolgens een termijn waarbinnen hij zijn
verzuim kan herstellen (de hersteltermijn). Wordt de gevraagde informatie niet
binnen de gestelde termijn aan de gemeente verstrekt, dan kan het college de het
besluit tot vaststelling van de inkomensvoorziening intrekken (artikel 40,
vierde lid, tweede volzin, WIJ). Worden de gevraagde gegevens wél binnen de
hersteltermijn verstrekt, wordt de inkomensvoorziening voortgezet, maar wordt
tevens een maatregel opgelegd. Dit lid regelt de hoogte van de maatregel. Tevens wordt daarin de zogeheten
'nulfraude' geregeld: het verstrekken van onjuiste of onvolledige inlichtingen,
zonder dat deze gedraging gevolgen heeft voor het werkleeraanbod of de
inkomensvoorziening. Een voorbeeld van nulfraude kan zijn het niet melden van
een niet-rechthebbende partner. Artikel 13. Schending inlichtingenplicht met benadeling gemeente Eerste lidIn artikel 44, eerste lid, WIJ is bepaald dat de jongere op verzoek of
onverwijld uit eigen beweging mededeling doet van alle feiten en omstandigheden
waarvan hem redelijkerwijs duidelijk moet zijn dat zij van invloed kunnen zijn
op zijn werkleeraanbod of het recht op inkomensvoorziening. Het college zal
moeten vaststellen wat het onder 'onverwijld' verstaat. De ernst van de
gedraging komt tot uitdrukking in de hoogte van het benadelingsbedrag. Dat is
het door de gemeente te veel betaalde bedrag aan inkomensvoorziening alsmede de
kosten van het werkleeraanbod. Hoewel dit niet met zoveel woorden in de tekst
van de verordening tot uitdrukking is gebracht, kan uiteraard ook de keus
gemaakt worden om het werkleeraanbod niet te betrekken bij de vaststelling van
het benadelingsbedrag. Uit een oogpunt van uitvoerbaarheid is daar wel iets voor te zeggen. Daar staat
tegenover dat het ook denkbaar is dat een jongere wel gebruik heeft gemaakt van
een werkleeraanbod, maar geen inkomensvoorziening heeft ontvangen, omdat het
aanbod voldoende inkomsten genereert. In dat geval kan het gewenst zijn om bij
schending van de inlichtingenplicht toch een maatregel te kunnen opleggen, die
wordt afgestemd op de kosten van het werkleeraanbod. Tweede lidDe maatregel wegens het niet of niet behoorlijk nakomen van de
inlichtingenplicht wordt afhankelijk gesteld van de hoogte van het bedrag aan
inkomensvoorziening dat als gevolg van de schending van die verplichting ten
onrechte of te veel aan de jongere is betaald. De maatregel wordt in de regel toegepast op de toekomstige inkomensvoorziening
van de jongere maar kan ook met terugwerkende kracht worden opgelegd, zie
artikel 7, tweede lid. Derde lid Het opleggen van een sanctie in reactie op schending van de inlichtingenplicht
is in beginsel een verantwoordelijkheid van de gemeente zelf. In de Aanwijzing
sociale zekerheidsfraude hebben de Procureurs-generaal echter richtlijnen
gegeven onder welke omstandigheden ter zake van de aan de schending klevende
strafrechtelijke delicten (veelal oplichting en valsheid in geschrifte)
vervolging door het OM moet plaatsvinden. Per 1 januari 2009 is de bestaande
Aanwijzing sociale zekerheidsfraude gewijzigd (zie Staatscourant 2008/187).
Uitgangspunt is het zogenaamde ‘una via’-beginsel. De jongere wordt hetzij door
de gemeente, hetzij door de strafrechter gesanctioneerd. Niet door beide. In grote lijnen komt het erop neer dat als er een redelijk vermoeden bestaat dat
het benadelingsbedrag (bruto) € 10.000 of hoger is, er aangifte en vervolging
door het OM dient plaats te vinden. Is er echter sprake van ‘witte’ fraude (door
koppeling van bestanden etc. aan het licht gebracht), dan is de gemeente primair
verantwoordelijk tot een benadelingsbedrag van € 35.000. Is de benadeling groter
dan is altijd het OM aan zet. Dat geldt ook voor gevallen waarin er met de
jongere geen uitkeringsrelatie meer bestaat en dus geen maatregel meer kan
worden toegepast. In het derde lid is vastgelegd dat van een maatregel wordt afgezien als
inmiddels vervolging is ingesteld door het OM of als een schikking is getroffen.
In dergelijke situaties is een maatregel niet meer opportuun. Artikel 14. Zeer ernstige misdragingen Eerste lid Onder de term 'zeer ernstige misdragingen' kunnen diverse vormen van agressie
worden verstaan, zij het dat er sprake moet zijn van verwijtbaarheid en van
gedrag dat in het normale menselijke verkeer in alle gevallen als onacceptabel
wordt beschouwd. Gemeenten kunnen alleen een maatregel opleggen indien er een
verband bestaat tussen de ernstige misdraging en (mogelijke) belemmeringen voor
de gemeente bij het vaststellen van het recht op een werkleeraanbod en/of
inkomensvoorziening. Vandaar dat in dit artikel wordt bepaald dat de zeer
ernstige misdragingen moeten hebben plaatsgevonden onder omstandigheden die
rechtstreeks verband houden met de uitvoering van de WIJ (zie ook de Algemene
toelichting op dit onderdeel). In artikel 41, eerste lid, WIJ wordt gesproken
over 'het zich jegens het college zeer ernstig misdragen'. Dit betekent dat
alleen (zeer) agressief gedrag tegenover leden van het college en hun ambtenaren
aanleiding zijn voor het opleggen van een maatregel. Of dit ook ‘a contrario’
betekent dat geen maatregel kan worden opgelegd als er sprake is van zeer
ernstige misdragingen jegens externe uitvoerders van de WIJ, zoals het
UWV-WERKbedrijf, re-integratiebedrijven, opleidingsinstituten e.d. is niet
duidelijk. De Centrale Raad van Beroep heeft zich daar tot dusver niet over
uitgelaten. Bij het vaststellen van de maatregel in de situatie dat een jongere zich ernstig
heeft misdragen, zal evenzeer gekeken moeten worden naar de ernst van de
gedraging, de mate van verwijtbaarheid en de persoonlijke omstandigheden van de
jongere. Wat betreft het vaststellen van de ernst van de gedraging, kunnen de
volgende vormen van agressief gedrag in een oplopende reeks (steeds ernstiger)
worden onderscheiden:
verbaal geweld (schelden);
discriminatie;
intimidatie (uitoefenen van psychische druk);
zaakgericht fysiek geweld (vernielingen);
mensgericht fysiek geweld;
combinatie van agressievormen.
Voor het bepalen van verwijtbaarheid van de misdraging zal gekeken moeten worden
naar de omstandigheden waaronder de misdraging heeft plaatsgehad. In dit verband
is het relevant een onderscheid te maken tussen instrumenteel geweld en
frustratiegeweld. Van instrumenteel geweld is sprake als iemand het toepassen
van geweld bewust gebruikt om een bepaald doel te bereiken (bijvoorbeeld het
verkrijgen van een uitkering). Agressie die ontstaat door onmacht,
ontevredenheid, onduidelijkheid en dergelijke kan worden aangeduid met
frustratieagressie. Het zal duidelijk zijn dat de mate van verwijtbaarheid bij
instrumenteel geweld in beginsel groter is dan bij frustratiegeweld. Het opleggen van een maatregel staat geheel los van het doen van aangifte bij de
politie. Het college legt een maatregel op, terwijl de functionaris tegen wie de
agressie zich richtte aangifte kan doen bij de politie. Het is aan te bevelen
dat een gemeente over een agressieprotocol beschikt waarin is aangegeven hoe
wordt omgegaan met lastige en agressieve klanten. In zo'n agressieprotocol kan
een relatie worden gelegd met het maatregelenbeleid ten aanzien van agressieve
klanten, in de vorm van beleidsregels. Derde lid In lid 3 is vastgelegd dat evenals bij andere vormen van verwijtbaar gedrag soms
een waarschuwing op zijn plaats kan zijn en gegeven kan worden. Vierde lid In het vierde lid komt evenals bij andere gedragingen tot uitdrukking dat
recidive een reden kan zijn de maatregelduur te verlengen. Vergelijk ook hetgeen
in de Algemene toelichting is gesteld over de mogelijkheid om bij herhaald
wangedrag de jongere wel tijdelijk uit te sluiten van het recht op
werkleeraanbod maar niet van de inkomensvoorziening. Gelet op de wens van de
wetgever om bij herhaald zeer ernstige misdragingen de jongere (tijdelijk) uit
te sluiten van een inkomensvoorziening, is bij recidive in beginsel een
percentage van 100% van toepassing, gedurende de periode van uitsluiting van het
werkleeraanbod. Er kan uiteraard ook gekozen worden voor een periode van een
maand of enkele maanden. Wel geldt daarbij dat binnen een maand de uitsluiting
van het werkleeraanbod heroverwogen moet worden, vanwege de grote consequenties
en gelet op het belang van duurzame arbeidsparticipatie.