CVDR56374_2Maatregelenverordening SchiermonnikoognlregelingSchiermonnikoog2012-01-01SchiermonnikoogNieuwsbrief januari 2011Maatregelenverordening SchiermonnikoogWet werk en bijstand, art. 8, lid 1 onderdeel b en art. 18gemeenteraadmaatschappelijke zorg en welzijn2011-12-20De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2012-01-012023-07-06aanscherping regels WWB 2012OnbekendGeenMaatregelenverordening SchiermonnikoogDe raad van de gemeente Schiermonnikoog;Gelezen het advies van de Commissie Samenleving van Schiermonnikoog, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van Schiermonnikoog, gelet op de artikelen 8, eerste lid, onderdeel b en 18 van de Wet werk en
bijstand, besluiten vast te stellen de: MAATREGELENVERORDENING
SCHIERMONNIKOOGonder gelijktijdige intrekking van de ‘Maatregelenverordening gemeente
Schiermonnikoog’.TEKST VAN DE VERORDENING1- Algemene bepalingen1- BegripsomschrijvingIn deze verordening wordt verstaan onder:
de wet: de Wet werk en bijstand (WWB);
algemene bijstand: de bijstand bedoeld in artikel 5, onderdeel
b, van de wet;
bijzondere bijstand: de bijstand bedoeld in artikel 5, onderdeel
d, van de wet;
bijstand: de algemene en bijzondere bijstand;
langdurigheidstoeslag: de langdurigheidstoeslag, bedoeld in
artikel 36 van de wet;
bijstandsnorm: de bijstandsnorm bedoeld in artikel 5, onderdeel
c, van de wet;
maatregel: het verlagen van de bijstand op grond van artikel 18,
tweede lid, van de wet;
het college: het college van burgemeester en wethouders van
Schiermonnikoog.
2- Het opleggen van een maatregel1.Als de belanghebbende naar het oordeel van het college
tekortschietend besef van verantwoordelijkheid betoont voor de
voorziening in het bestaan, dan wel de uit de wet of de artikelen
28, tweede lid, of artikel 29, eerste lid, van de Wet structuur
uitvoeringsorganisatie werk en inkomen voortvloeiende verplichtingen
niet of onvoldoende nakomt, waaronder begrepen het zich jegens het
college zeer ernstig misdragen, wordt overeenkomstig deze
verordening een maatregel opgelegd. 2.Een maatregel wordt afgestemd op de ernst van de gedraging, de mate
waarin de belanghebbende de gedraging kan worden verweten en de
omstandigheden waarin hij verkeert.3- Berekeningsgrondslag1. De maatregel wordt toegepast op de bijstandsnorm. 2. In afwijking van het eerste lid kan de maatregel ook worden toegepast
op de bijzondere bijstand indien:a. aan belanghebbende bijzondere bijstand wordt verleend met toepassing
van artikel 12 van de wet; ofb. de verwijtbare gedraging van belanghebbende, in relatie met zijn
recht op bijzondere bijstand, daartoe aanleiding geeft.3. Indien de verwijtbare gedraging een relatie heeft met de
langdurigheidstoeslag, kan de maatregel ook hierop worden
toegepast.4- Het besluit tot opleggen van een maatregelIn het besluit tot opleggen van een maatregel worden in ieder geval
vermeldt: de reden van de maatregel, de duur van de maatregel, het
percentage waarmee de bijstand wordt verlaagd, het bedrag waarmee de
bijstand wordt verlaagd uitgaande van de uitkeringsnorm en, indien van
toepassing, de reden om af te wijken van een standaardmaatregel.5- Afzien van het opleggen van een maatregel1. Het college ziet af van het opleggen van een maatregel indien:a. elke vorm van verwijtbaarheid ontbreekt; ofb. de gedraging meer dan een jaar voor constatering van die gedraging
door het college heeft plaatsgevonden, tenzij de gedraging een schending
van de inlichtingenplicht inhoudt en als gevolg van die gedraging ten
onrechte bijstand is verleend. Een maatregel wegens schending van de
inlichtingenplicht wordt niet opgelegd na verloop van vijf jaren nadat
de betreffende gedraging heeft plaatsgevonden.2. Het college kan afzien van het opleggen van een maatregel indien het
daarvoor dringende redenen aanwezig acht. 3. Indien het college afziet van het opleggen van een maatregel op grond
van dringende redenen, wordt de belanghebbende daarvan schriftelijk
mededeling gedaan.6- Ingangsdatum en tijdvak1. De maatregel wordt opgelegd met ingang van de eerstvolgende
kalendermaand volgend op de datum waarop het besluit tot het opleggen
van de maatregel aan de belanghebbende is bekendgemaakt. Daarbij wordt
uitgegaan van de voor die maand geldende bijstandsnorm.2.I n afwijking van het eerste lid kan de maatregel met terugwerkende
kracht worden opgelegd, voor zover de bijstand nog niet is
uitbetaald.3. Een maatregel wordt voor bepaalde tijd opgelegd. Een maatregel die
voor een periode van meer dan drie maanden wordt opgelegd, wordt
uiterlijk na drie maanden nadat deze ten uitvoer is gelegd
heroverwogen.7- Samenloop van gedragingenIndien een belanghebbende zich tegelijkertijd schuldig maakt aan
verschillende gedragingen die het niet nakomen van een verplichting als
genoemd in artikel 2, eerste lid, inhouden, wordt voor het bepalen van
de hoogte en duur van de maatregel uitgegaan van een cumulatie van
maatregelen, waarbij de hoogte van de maatregel niet meer kan bedragen
dan 100 procent (100%) van de van toepassing zijnde bijstandsnorm
gedurende een maand.2- GEEN OF ONVOLDOENDE MEDEWERKING VERLENEN AAN HET VERKRIJGEN OF
BEHOUDEN VAN ALGEMEEN GEACCEPTEERDE ARBEID8- Indeling in categorieënGedragingen van belanghebbenden waardoor de verplichting op grond van
artikel 9 van de wet niet of onvoldoende is nagekomen, worden
onderscheiden in de volgende categorieën:1. Eerste categorie:a. het zich niet tijdig laten registreren als werkzoekende bij de
Centrale organisatie werk en inkomen of het niet tijdig laten verlengen
van de registratie; b. het niet ondertekenen of het niet aan het college verstrekken van het
arbeidsplan. 2. Tweede categorie:a. het niet naar vermogen trachten algemeen geaccepteerde arbeid te
verkrijgen of te aanvaarden;b. het niet of in onvoldoende mate meewerken aan een onderzoek naar de
mogelijkheden tot arbeidsinschakeling. 3. Derde categorie:a. gedragingen die de inschakeling in arbeid belemmeren; b. het niet of in onvoldoende mate gebruik maken van een door het
college aangeboden voorziening gericht op arbeidsinschakeling als
bedoeld in artikel 9, eerste lid, onderdeel b en artikel 10, eerste lid
van de wet, waaronder begrepen sociale activering. 4. Vierde categorie:a. het niet aanvaarden van algemeen geaccepteerde arbeid; b. het door eigen toedoen niet behouden van algemeen geaccepteerde
arbeid.9- De hoogte en duur van de maatregel1.Onverminderd artikel 2, tweede lid, wordt de maatregel vastgesteld
op:a. vijf procent (5%) van de bijstandsnorm gedurende een maand bij
gedragingen van de eerste categorie;b. tien procent (10%) van de bijstandsnorm gedurende een maand bij
gedragingen van de tweede categorie;c. twintig procent (20%) van de bijstandsnorm gedurende een maand bij
gedragingen van de derde categorie; d. honderd procent (100%) van de bijstandsnorm gedurende een maand bij
gedragingen van de vierde categorie.2. De duur van de maatregel als bedoeld in het eerste lid wordt
verdubbeld, indien de belanghebbende zich binnen twaalf maanden na
bekendmaking van een besluit waarbij een maatregel is opgelegd, opnieuw
schuldig maakt aan een verwijtbare gedraging van dezelfde of hogere
categorie. 3. Met een besluit waarmee een maatregel is opgelegd wordt gelijkgesteld
het besluit om daarvan af te zien op grond van dringende redenen,
bedoeld in artikel 5, tweede lid.3- NIET NAKOMEN VAN DE INLICHTINGENPLICHT10- Te laat verstrekken van gegevens1. Indien een belanghebbende de verplichting op grond van artikel 17 van
de wet niet is nagekomen door informatie die van belang is voor de
verlening van bijstand of de voortzetting daarvan niet binnen de door
het college daartoe gestelde termijn te verstrekken, wordt met
toepassing van artikel 54 van de wet een maatregel opgelegd van vijf
procent (5%) van de bijstandsnorm gedurende een maand, onverminderd
artikel 2, tweede lid.2. De duur van de maatregel wordt verdubbeld, indien de belanghebbende
zich binnen twaalf maanden na bekendmaking van een besluit waarbij een
maatregel wordt opgelegd, opnieuw schuldig maakt aan dezelfde als
verwijtbare aan te merken gedraging. Met een besluit waarmee een
maatregel is opgelegd wordt gelijkgesteld het besluit om daarvan af te
zien op grond van dringende redenen, bedoeld in artikel 5, tweede
lid.3. Van het opleggen van de maatregel kan worden afgezien en worden
volstaan met het geven van een schriftelijke waarschuwing, tenzij het
niet of niet behoorlijk nakomen van de verplichting plaatsvindt binnen
een periode van twee jaar, te rekenen vanaf de datum waarop eerder aan
de belanghebbende een schriftelijke waarschuwing is gegeven.11- Verstrekken van onjuiste of onvolledige inlichtingen met
gevolgen voor de bijstand1. Indien het niet of niet behoorlijk nakomen van de inlichtingenplicht,
bedoeld in artikel 17 van de wet, heeft geleid tot het ten onrechte of
tot een te hoog bedrag verlenen van bijstand, wordt de maatregel
afgestemd op de hoogte van het benadelingsbedrag.2. Onverminderd artikel 2, tweede lid, wordt de maatregel vastgesteld op
tien procent van het benadelingsbedrag, met dien verstande dat zij op
tenminste € 50,00 wordt gesteld en gemaximeerd op € 2.250,00.12- Verstrekken van onjuiste of onvolledige inlichtingen zonder
gevolgen voor de bijstand1. Indien het niet of niet behoorlijk nakomen van de inlichtingenplicht,
bedoeld in artikel 17 van de wet, niet heeft geleid tot het ten onrechte
of tot een te hoog bedrag verlenen van bijstand, bedraagt de maatregel,
onverminderd artikel 2, tweede lid, vijf procent (5%) van de bijstand
gedurende een maand.2. Van het opleggen van de maatregel bedoeld in het eerste lid kan
worden afgezien en worden volstaan met het geven van een schriftelijke
waarschuwing, tenzij het niet of niet behoorlijk nakomen van de
verplichting plaatsvindt binnen een periode van twee jaar te rekenen
vanaf de datum waarop eerder aan de belanghebbende een schriftelijke
waarschuwing is gegeven.4- OVERIGE GEDRAGINGEN DIE LEIDEN TOT EEN MAATREGEL13- Tekortschietend besef van verantwoordelijkheid1.Indien een belanghebbende een tekortschietend besef van
verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan heeft
betoond als bedoeld in artikel 18, tweede lid van de wet, wordt een
maatregel opgelegd die wordt afgestemd op de ernst van de
gedragingen, mate van verwijtbaarheid en de omstandigheden waarin
hij verkeert.2.Een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid dient te blijken
uit één of meerdere van navolgende gedragingen:
een onverantwoorde besteding van vermogen;
niet of onvoldoende verzekerd zijn tegen ziektekosten en
brand/inboedel;
geen of te late aanvraag ingediend voor een voorliggende
voorziening die passend en toereikend is;
het niet nakomen van de op grond van paragraaf 6.3 van de
wet door het college opgelegde verplichtingen.
14- Zeer ernstige misdragingen
Indien een belanghebbende zich zeer ernstig misdraagt tegenover
het college of zijn ambtenaren, onder omstandigheden die
rechtstreeks verband houden met de uitvoering van de wet, als
bedoeld in artikel 18, tweede lid van de wet, wordt onverminderd
artikel 2, tweede lid, een maatregel opgelegd van minimaal
twintig procent (20%) van de bijstandsnorm gedurende één
maand.
De duur van de maatregel wordt verdubbeld, indien de
belanghebbende zich binnen twaalf maanden na bekendmaking van
een besluit waarbij een maatregel is opgelegd, opnieuw schuldig
maakt aan een gedraging genoemd in het eerste lid.
Met een besluit waarmee een maatregel is opgelegd wordt
gelijkgesteld het besluit om daarvan af te zien op grond van
dringende redenen, bedoeld in artikel 5 tweede lid.
14a- Wijziging betekenis begrippen en verwijzingen in verband met de
wijzigingen in de WWB en intrekking van de WIJ per 1 januari
2012
Waar in deze verordening de begrippen ‘alleenstaande’,
‘alleenstaande ouder’ en ‘gezin’ worden gebruikt hebben deze
vanaf 1 januari 2012 dezelfde betekenins als in artikel 4 van de
wet.
Waar in deze verordening wordt gesproken over ‘gehuwde(n)’ of
‘gehuwdennorm’ hebben deze begrippen vanaf 1 januari 2012
dezelfde betekenis als ‘gezin’, bedoeld in artikel 4,
respectievelijk ‘gezinsnorm’, bedoeld in artikel 21 van de
wet.
Onder gedragingen die de inschakeling in de arbeid belemmeren
als bedoeld in artikel 7, derde lid van de verordening wordt
vanaf 1 januari 2012 mede verstaan:
Het tijdens de periode van vier weken, bedoeld in
artikel artikel 41 lid 4 van de wet onvoldoende zoeken
naar mogelijkheden voor werk of scholing
het onvoldoende meewerken aan het opstellen, uitvoeren
dan wel evalueren van een plan van aanpak.
5– SLOTBEPALINGEN15- Overige gedragingenIn gedragingen waarin deze verordening niet voorziet beslist het
college.16- De inwerkingtredingDeze verordening treedt in werking met ingang van 1 januari 2007.17– CiteertitelDeze verordening wordt aangehaald als: “Maatregelenverordening Schiermonnikoog”.Aldus besloten in de openbare vergadering van 19 december 2006., voorzitter (L.K. Swart), griffier (S.T. van der Zwaag)ALGEMENE TOELICHTINGDe regeling in de Wet werk en bijstandMet de inwerkingtreding van de WWB komt het systeem van boeten en maatregelen
van de Algemene bijstandswet (de artikelen 14 tot en met 14f, nader uitgewerkt
in het Maatregelenbesluit en Boetebesluit) te vervallen. In plaats daarvan
zullen gemeenten zelf hun sanctiebeleid moeten gaan vormgeven. De WWB kent
slechts één soort sanctie: het verlagen van de uitkering. De boete als sanctie
voor uitkeringsgerechtigden die hun inlichtingenplicht hebben geschonden,
verdwijnt.Artikel 18 WWB bevat de opdracht aan gemeenten om een maatregelenbeleid in een
verordening vast te leggen. Dit artikel luidt:1. Het college stemt de bijstand en de daaraan verbonden verplichtingen af op de
omstandigheden, mogelijkheden en middelen van de belanghebbende.2. Indien de belanghebbende naar het oordeel van het college tekortschietend
besef van verantwoordelijkheid betoont voor de voorziening in het bestaan dan
wel de uit deze wet dan wel de artikelen 28, tweede lid, of 29, eerste lid, van
de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen voortvloeiende
verplichtingen niet of onvoldoende nakomt, waaronder begrepen het zich jegens
het college zeer ernstig misdragen, verlaagt het college overeenkomstig de
verordening, bedoeld in artikel 8, eerste lid, onderdeel b, de bijstand of de
langdurigheidstoeslag. Van een verlaging wordt afgezien indien elke vorm van
verwijtbaarheid ontbreekt.3. Het college heroverweegt een besluit als bedoeld in het tweede lid binnen een
door hem te bepalen termijn die ten hoogste drie maanden bedraagt.4. Bij de toepassing van het eerste lid wordt onder belanghebbende mede verstaan
het gezin.In het eerste lid van artikel 18 wordt gesproken over het afstemmen van de
bijstand en de daaraan verbonden verplichtingen op de omstandigheden,
mogelijkheden en middelen van de belanghebbende. In deze bepaling wordt
benadrukt dat het vaststellen van de hoogte van de uitkering en de daaraan
verbonden verplichtingen voor de uitkeringsgerechtigden maatwerk is, waarbij
recht wordt gedaan aan de individuele situatie en de persoonlijke omstandigheden
van uitkeringsgerechtigden.In het tweede lid wordt een directe koppeling gelegd tussen de rechten en
verplichtingen van uitkeringsgerechtigden: het recht op een uitkering is altijd
verbonden aan de plicht zich in te zetten om weer onafhankelijk van de uitkering
te worden. Dit betekent dat de vaststelling van de hoogte van de uitkering niet
alleen afhangt van de toepasselijke uitkeringsnorm en de beschikbare middelen
van de belanghebbende, maar ook van de mate waarin de opgelegde verplichtingen
worden nagekomen. Wanneer het college tot het oordeel komt dat een
bijstandsgerechtigde zijn verplichtingen niet of in onvoldoende mate nakomt,
wordt de uitkering verlaagd. Er is dus geen sprake van een bevoegdheid, maar van
een verplichting. Alleen wanneer iedere vorm van verwijtbaarheid ontbreekt, ziet
het college af van zo’n verlaging.Verlaging van de uitkering moet plaatsvinden overeenkomstig een door de
gemeenteraad vast te stellen verordening. Dit is de maatregelenverordening.De term ‘maatregel’Het verlagen van de bijstand op grond van het feit dat de belanghebbende zijn
verplichtingen niet of in onvoldoende mate is nagekomen, wordt in de
terminologie van de WWB aangeduid als het afstemmen van de uitkering op de mate
waarin de belanghebbende de opgelegde verplichtingen nakomt. Met het begrip
‘afstemmen’ wordt het uitgangspunt van de WWB benadrukt, dat rechten en plichten
één kant van dezelfde medaille vormen.Zonder dat uitgangspunt los te laten is gekozen om het verlagen van de bijstand
vanwege het niet of onvoldoende nakomen van verplichtingen aan te duiden als het
opleggen van een maatregel.Daarmee wordt niet alleen aangesloten bij het spraakgebruik dat sinds de Wet
Boeten en Maatregelen gangbaar is, maar wordt ook het sanctionerende karakter
ervan benadrukt. We zullen echter wel steeds voor ogen moeten houden dat het
opleggen van een maatregel géén punitieve sanctie is, waarbij het leed
toevoegend karakter voorop staat, maar een reparatoire sanctie (ook wel
herstelsanctie genoemd), gericht op het (weer) in overeenstemming brengen van de
hoogte van de bijstand met de mate waarin de bijstandsgerechtigde de aan de
uitkering verbonden verplichtingen nakomt.In de Memorie van Toelichting bij het ontwerp van de WWB wordt steeds gesproken
over de ‘afstemmingsverordening’. Om te onderstrepen dat de verordening de
juridische grondslag vormt voor gemeenten om maatregelen op te leggen wanneer
een uitkeringsgerechtigde niet aan een verplichting voldoet, duiden wij de
verordening aan als ‘maatregelenverordening’.Het verlagen van de bijstandOp grond van artikel 18, tweede lid, WWB kan de bijstand (dat wil zeggen:
algemene bijstand en bijzondere bijstand) worden verlaagd. In deze
verordening is er voor gekozen dat maatregelen in beginsel worden opgelegd
over de bijstandsnorm (de op belanghebbende van toepassing zijnde norm plus
eventuele toeslagen). De uitzondering hierop vormt de bijzondere bijstand
voor jongeren van 18 tot 21 jaar. Deze groep ontvangt een lage algemene
bijstandsuitkering die wordt aangevuld door middel van aanvullende
bijzondere bijstand in de kosten van levensonderhoud. Indien de maatregel
alleen op de lage jongerennorm wordt opgelegd, zou dit leiden tot
rechtsongelijkheid ten opzichte van de groep 21-jarigen en ouder.Gezien het karakter van de bijzondere bijstand, ligt een verlaging van het
uitkeringsbedrag wegens schending van een of meer verplichtingen ook niet in
de rede. Wel kan bij de beoordeling of iemand in aanmerking komt voor
bijzondere bijstand een rol spelen of betrokkene zijn verplichtingen in
voldoende mate is nagekomen. Dit geldt dan vooral voor de plicht om
voldoende besef van verantwoordelijkheid te tonen voor de voorziening in het
bestaan.De relatie met de reïntegratieverordeningGemeenten moeten ook een reïntegratieverordening vaststellen. In deze
verordening zullen zij moeten vastleggen hoe zij de cliënten gaan
ondersteunen bij de arbeidsinschakeling en hoe zij omgaan met het aanbieden
van voorzieningen gericht op arbeidsinschakeling. Voorbeelden van
voorzieningen zijn: scholing, loonkostensubsidies, arbeidsparticipatie,
maatschappelijke participatie, kinderopvang en stages. In beginsel wordt aan
iedere cliënt de arbeidsverplichting opgelegd. De algemene verplichting
staat in de wet genoemd. Gemeenten kunnen deze verplichting echter ook nader
specificeren (invullen met specifieke voorzieningen) en de specificaties in
de beschikking vastleggen. In de reïntegratieverordening of de op basis
daarvan door het college vastgestelde beleidsregels wordt aandacht
geschonken aan de voorzieningen die de gemeente kan inzetten. De vertaling
daarvan vindt plaats in de individuele beschikking. Indien een cliënt de
verplichtingen niet nakomt, leidt dit in beginsel tot een maatregel,
waarvoor de basis is gelegd in de maatregelenverordening.De verordening en beleidsregelsIn deze verordening is er voor gekozen de gedragingen in hoofdlijnen vast te
leggen. Dit betekent dat het college in beleidsregels vast kan leggen welke
soort gedragingen vallen onder de algemeen omschreven aanduidingen.Het opstellen van beleidsregels kan ook aan de orde zijn bij het beoordelen
van de mate van verwijtbaarheid en eventuele verzachtende
omstandigheden.De aanpassing van de verordening met ingang van 1 januari
2007Door de Productgroep Sociale Zaken van de gemeenten Dantumadeel en
Dongeradeel (Schiermonnikoog) wordt ruim een jaar gewerkt met de
verordeningen zoals deze verplicht gesteld zijn in het kader van de Wet werk
en bijstand.Een drietal redenen maakten het noodzakelijk om de afstemmingsverordeningen
opnieuw tegen het licht te houden:
Gebleken is dat in de verordeningen een aantal juridische
onvolkomenheden geslopen zijn, welke dienen te worden aangepast
(art. 13);
Tussen de verordeningen van de beide gemeenten zitten een aantal
verschillen, welke het werken met deze verordeningen niet bevorderen
(art. 1, 7, 8, 9, 11);
Een aantal kleine tekstuele foutjes dienen te worden hersteld ( art.
3, 6).
De belangrijkste wijzigingen zijn die van art. 7 en 9 van de oude versie van
de verordening zoals deze gold voor de gemeente Dantumadeel.Artikel 7 heeft de mogelijkheid van cumulatie van maatregelen. In de
gewijzigde versie wordt dit artikel opgenomen in de verordeningen van de
gemeenten Dongeradeel en Schiermonnikoog.Artikel 9 bepaalt de hoogte van de maatregel. In de oude versie van de
gemeente Dantumadeel bedroegen deze, afhankelijke van de categorie-indeling:
5, 25, 25 of 100%. Omdat is gebleken dat vooral de beide middelste
categorieën zwaar gestraft werden in relatie tot de gedraging, is in de
nieuwe verordening het maatregelschema opgenomen zoals al gold voor de
inwoners van de gemeenten Dongeradeel en Schiermonnikoog: 5, 10, 20 en 100%. Hierbij kan worden aangetekend dat afstemming van de maatregel te allen
tijde mogelijk is, gelet op de ernst van de gedraging, de mate waarin de
belanghebbende de gedraging kan worden verweten en de omstandigheden waarin
hij verkeert.Voorwaarde daarbij is wel dat door de consulent ruim aandacht besteedt wordt
aan de motivering.De laatste belangrijke wijziging is die van artikel 13. Een maatregel moet
worden opgelegd overeenkomstig de verordening. Een opsomming van deze
gedragingen mag daarom niet voorbehouden worden aan het college (via een
beleidsregel), maar dient wel degelijk opgenomen te worden in de verordening
zelf.In verband hiermee is artikel 13 uitgebreid met een opsomming van
gedragingen welke aan te merken zijn als een tekortschietend besef van
verantwoordelijkheid.ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING1- Algemene bepalingen1- BegripsomschrijvingDe begrippen die in de verordening worden gebruikt, hebben een
gelijkluidende betekenis als de omschrijving in de WWB. In de verordening
wordt het begrip ‘belanghebbende’ gebruikt. Dit begrip wordt in artikel 1:2
van de Algemene wet bestuursrecht omschreven als ‘degene wiens belang
rechtstreeks bij een besluit is betrokken’.2- Het opleggen van een maatregelEerste lidDe WWB verbindt aan het recht op een bijstandsuitkering de volgende
verplichtingen:1.Het tonen van voldoende besef van verantwoordelijkheid voor de voorziening
in het bestaan (artikel 18, tweede lid).2.De plicht tot arbeidsinschakeling (artikel 9). Deze plicht wordt
onderscheiden in:-de plicht om naar vermogen algemeen geaccepteerde arbeid te verkrijgen en
deze te aanvaarden; en-de plicht om gebruik te maken van een door het college aangeboden
voorziening gericht op ondersteuning bij arbeidsinschakeling. Deze
verplichtingen worden nader uitgewerkt in specifieke verplichtingen, die
zijn toegesneden op de situatie en mogelijkheden van de
bijstandsgerechtigde. De reïntegratieverordening die elke gemeente moet
opstellen, vormt de juridische basis voor het opleggen van deze specifieke
verplichtingen, welke worden neergelegd in het besluit tot het verlenen van
bijstand.3.De informatieplicht (artikel 17, eerste lid). Op een uitkeringsgerechtigde
rust de verplichting om aan het college op verzoek, of onverwijld uit eigen
beweging, mededeling te doen van alle feiten en omstandigheden waarvan hem
redelijkerwijs duidelijk moet zijn, dat zij van invloed kunnen zijn op zijn
arbeidsinschakeling of het recht op bijstand.4.De medewerkingsplicht (artikel 17, tweede lid). Dit is de plicht van
uitkeringsgerechtigden om desgevraagd het college de medewerking te verlenen
die redelijkerwijs nodig is voor de uitvoering van de wet. De
medewerkingsplicht kan uit allerlei concrete verplichtingen bestaan, zoals:
- het toestaan van huisbezoek; - het meewerken aan een psychologisch
onderzoek.Artikel 18, tweede lid, noemt een gedraging die in ieder geval een schending
van de medewerkingsplicht inhoudt: ‘het zich jegens het college zeer ernstig
misdragen’.Ook de Wet SUWI legt verplichtingen op aan uitkeringsgerechtigden. Het
betreft de verplichting om alle gevraagde gegevens en bewijsstukken aan de
Centrale organisatie werk en inkomen te verstrekken, die nodig zijn voor de
beslissing van het college (artikel 28, tweede lid Wet SUWI).Daarnaast legt de Wet SUWI de verplichting op om op verzoek, of onverwijld
uit eigen beweging, alle feiten en omstandigheden mee te delen aan de
Centrale organisatie werk en inkomen, waarvan hem redelijkerwijs duidelijk
moet zijn dat zij van invloed kunnen zijn op het recht op bijstand, het
geldend maken van het recht op bijstand, de hoogte of de duur van de
bijstand.Tweede lidIn de maatregelenverordening zijn voor allerlei gedragingen die een
schending van een verplichting betekenen, standaardmaatregelen vastgesteld
in de vorm van een vaste (percentuele) verlaging van de bijstandsnorm.In het tweede lid is de hoofdregel neergelegd: het college dient een op te
leggen maatregel af te stemmen op de individuele omstandigheden van de
belanghebbende en de mate van verwijtbaarheid.Deze bepaling brengt met zich mee, dat het college bij elke op te leggen
maatregel zal moeten nagaan of, gelet op de individuele omstandigheden van
de betrokken uitkeringsgerechtigde, afwijking van de hoogte en de duur van
de voorgeschreven standaardmaatregel geboden is. Afwijking van de
standaardmaatregel kan zowel een verzwaring als een matiging betekenen.Dit betekent dat het college bij het beoordelen of een maatregel moet worden
opgelegd, en zo ja welke, telkens de volgende drie stappen moet
doorlopen:
Stap 1: vaststellen van de ernst van de gedraging.
Stap 2: vaststellen van de verwijtbaarheid.
Stap 3: vaststellen van de omstandigheden van de
uitkeringsgerechtigde.
De ernst van de gedraging komt tot uitdrukking in het standaardpercentage
waarmee de bijstand wordt verlaagd. Wat betreft de beoordeling van de mate
van verwijtbaarheid wordt verwezen naar de toelichting bij artikel 5.Matiging van de opgelegde maatregel wegens persoonlijke omstandigheden kan
bijvoorbeeld in de volgende gevallen aan de orde zijn:
bijzondere financiële omstandigheden van de belanghebbende, zoals
bijvoorbeeld hoge woonlasten of andere vaste lasten of uitgaven van
bijzondere aard waarvoor geen financiële tegemoetkoming mogelijk
is;
sociale omstandigheden, gezinnen met kinderen bijvoorbeeld;
bij een opeenstapeling van maatregelen: de zwaarte van het geheel
van maatregelen is niet evenredig aan de ernst van de gedraging en
de mate van verwijtbaarheid.
3- De berekeningsgrondslagEerste lidIn dit lid is het uitgangspunt vastgelegd dat een maatregel wordt opgelegd
over de bijstandsnorm. Onder de bijstandsnorm wordt verstaan de wettelijke
norm, inclusief gemeentelijke toeslag of verlaging en inclusief
vakantietoeslag.Tweede lidOnderdeel a: de 18 tot 21-jarigen ontvangen een lage jongerennorm, die
-indien noodzakelijk- wordt aangevuld door middel van aanvullende bijzondere
bijstand in de kosten van levensonderhoud. Indien de maatregel alleen op de
lage jongerennorm ad € 199,01 (peildatum 01-07-2004) wordt opgelegd, zou dit
leiden tot rechtsongelijkheid ten opzichte van de 21-jarigen.Onderdeel b: deze bepaling maakt het mogelijk dat het college in incidentele
gevallen een maatregel oplegt over de bijzondere bijstand. Er moet dan wel
een verband bestaan tussen de gedraging van een belanghebbende en zijn recht
op bijzondere bijstand.4- Het besluit tot opleggen van een maatregelHet verlagen van de bijstand omdat een maatregel wordt opgelegd, vindt
plaats door middel van een besluit. Wanneer de maatregel bij een lopende
uitkering wordt opgelegd, wordt een besluit tot vaststelling van de algemene
bijstand op grond van artikel 45 WWB genomen.Wordt een maatregel met terugwerkende kracht opgelegd, dan moet een besluit
tot herziening van de bijstand worden genomen (artikel 54, derde lid). Tegen
beide besluiten kan door de belanghebbende bezwaar en beroep worden
aangetekend.In dit artikel wordt aangegeven wat in het besluit in ieder geval moet
worden vermeld. Deze eisen vloeien rechtstreeks voort uit de Algemene wet
bestuursrecht (Awb) (het motiveringsbeginsel). De motiveringsvereiste houdt
onder andere in dat een besluit kenbaar is en van een deugdelijke motivering
wordt voorzien.5- Afzien van het opleggen van een maatregelEerste lidHet afzien van het opleggen van een maatregel ‘indien elke vorm van
verwijtbaarheid’ ontbreekt, is geregeld in artikel 18, tweede lid, WWB. Het
college kan in beleidsregels neerleggen hoe het van plan is om te gaan met
de beoordeling van de verwijtbaarheid, door bijvoorbeeld aan te geven welke
gedragingen in principe altijd verwijtbaar worden geacht en welke
gedragingen in beginsel nooit. Ook kan in beleidsregels worden vastgelegd in
welke gevallen sprake is of kan zijn van verzachtende omstandigheden.Een andere reden om af te zien van het opleggen van een maatregel is dat de
gedraging te lang geleden heeft plaatsgevonden (verjaring).Omwille van de effectiviteit (‘lik op stuk’) is het nodig dat een maatregel
spoedig nadat de gedraging heeft plaatsgehad, wordt opgelegd. Om deze reden
wordt onder b. geregeld, dat het college geen maatregelen oplegt voor
gedragingen die langer dan één jaar geleden hebben plaatsgevonden.Voor gedragingen die een schending van de informatieplicht inhouden en als
gevolg waarvan ten onrechte bijstand is verleend of een te hoog bedrag aan
bijstand is verleend, geldt in de verordening een verjaringstermijn van vijf
jaar. Met deze termijn wordt aangesloten bij de termijn die staat in artikel
14 e van de Algemene bijstandswet, in verband met het opleggen van een boete
wegens niet-nakoming van de informatieplicht. Een termijn van vijf jaar ligt
voor de hand gelet op de ernst van de gedraging (fraude) en gelet op het
feit dat de gemeente vaak tijd nodig zal hebben om de omvang van de fraude
(het benadelingsbedrag) vast te stellen.Tweede lidHierin wordt geregeld dat het college kan afzien van het opleggen van een
maatregel indien het daarvoor dringende redenen aanwezig acht. Wat dringende
redenen zijn, is afhankelijk van de concrete situatie en uitzonderlijke
omstandigheden en kan dus niet op voorhand worden vastgelegd.Derde lidHet doen van een schriftelijke mededeling dat het college afziet van het
opleggen van een maatregel wegens dringende redenen, is van belang in
verband met eventuele recidive.Gemeenten hebben de opdracht hun klanten zo goed mogelijk te informeren over
de verplichtingen die aan de bijstand verbonden zijn. Klanten dienen op maat
geïnformeerd te worden en ook de dienstverlening zal op maat verzorgd moeten
worden. Deze werkwijze maakt onderdeel uit van hoogwaardig handhaven,
waarbij handhaven in de bedrijfsvoering is geïntegreerd. Hierdoor zal
waarschijnlijk ook de naleving van de verplichtingen groter worden en
maatregelen die worden opgelegd beter worden geaccepteerd. De informatie
over de maatregelen moet goed toegankelijk zijn en in begrijpelijke taal
geschreven. Een waarschuwing richting klanten kan bij zo’n beleid achterwege
blijven.De tweede reden om niet te kiezen voor een waarschuwing heeft te maken met
het feit, dat een waarschuwing er van uit gaat dat herstel van de oude
situatie mogelijk is. Dat is echter niet het geval.Uitgezonderd het niet of niet op tijd voldoen aan bepaalde administratieve
verplichtingen, waarbij het verzuim geen gevolgen heeft voor de hoogte van
de bijstand, hebben alle andere gedragingen in meer of mindere mate gevolgen
(gehad) voor het verkrijgen of behouden van betaalde arbeid.Om die reden wordt in deze verordening alleen bij het te laat verstrekken
van informatie aan het college de mogelijkheid geboden om te volstaan met
een waarschuwing.Overigens is het in individuele gevallen altijd mogelijk om af te zien van
het opleggen van een maatregel en in plaats daarvan een waarschuwing te
geven. In dat geval wordt gebruik gemaakt van het eerste lid, onderdeel a
(afzien van een maatregel omdat elke vorm van verwijtbaarheid ontbreekt) of
het tweede lid (afzien van een maatregel omdat daarvoor dringende redenen
aanwezig zijn).6– Ingangsdatum en tijdvakEerste lidHet opleggen van een maatregel vindt plaats door het verlagen van de
uitkering. Verlaging van de uitkering vindt plaats door middel van verlaging
van het uitkeringsbedrag in de eerstvolgende maand(en).Tweede lidWanneer een uitkeringsbedrag nog niet (volledig) aan de bijstandsgerechtigde
is uitbetaald, is het praktisch om de verlaging van de uitkering te
verrekenen met het bedrag dat nog moet worden uitbetaald. In dat geval moet
de bijstand wel worden herzien en teruggevorderd.Derde lidDit lid regelt dat een maatregel voor bepaalde tijd wordt opgelegd. Door een
maatregel voor een bepaalde periode op te leggen, weet de
uitkeringsgerechtigde die met een maatregel wordt geconfronteerd waar hij
aan toe is. Het college kan na afloop van de periode waarvoor de maatregel
is getroffen opnieuw een maatregel opleggen. Hiervoor is dan wel weer een
apart besluit nodig.Wordt een maatregel voor een langere duur dan drie maanden opgelegd, dan zal
het college de maatregel aan een herbeoordeling moeten onderwerpen. Dit is
geregeld in artikel 18, derde lid WWB.Gemeenten mogen zelf bepalen wanneer die herbeoordeling plaatsvindt, als dat
maar gebeurt binnen drie maanden nadat het besluit is genomen.Bij een dergelijke herbeoordeling hoeft niet opnieuw een besluit te worden
genomen, waarbij alle relevante feiten en omstandigheden opnieuw tegen het
licht worden gehouden. Een marginale beoordeling volstaat: het college moet
beoordelen of het redelijk is dat de opgelegde maatregel wordt
gecontinueerd. Daarbij kan worden gekeken naar de omstandigheden waarin
betrokkene verkeert, maar bijvoorbeeld ook of de betreffende persoon nu wel
aan zijn verplichtingen voldoet.7- Samenloop van gedragingenDe regeling voor de samenloop van gedragingen heeft betrekking op
verschillende gedragingen van een bijstandsgerechtigde die (min of meer)
gelijktijdig plaatsvinden. 2- GEEN OF ONVOLDOENDE MEDEWERKING VERLENEN AAN HET VERKRIJGEN OF
BEHOUDEN VAN ALGEMEEN GEACCEPTEERDE ARBEID8– Indeling in categorieënDe gedragingen die verband houden met het geen of onvoldoende medewerking
verlenen aan het verkrijgen of behouden van algemeen geaccepteerde arbeid,
worden in vier categorieën onderscheiden. Hierbij is de ernst van de
gedraging het onderscheidende criterium. Een gedraging wordt ernstiger
geacht naarmate de gedraging concretere gevolgen heeft voor het niet
verkrijgen of behouden van betaalde arbeid.De gedragingen die in dit artikel worden genoemd, zijn minder concreet
omschreven dan in het Maatregelenbesluit (op basis van de Abw). De reden
hiervoor is dat de WWB, in tegenstelling tot de Abw, volstaat met een
algemene omschrijving van de plicht tot arbeidsinschakeling. De concrete
invulling van de verplichtingen dient zoveel mogelijk te worden afgestemd op
de mogelijkheden van de individuele bijstandsgerechtigde.De eerste categorie, onderdeel a, betreft de formele verplichting om zich
als werkzoekende in te schrijven bij het CWI en ingeschreven te doen
blijven.Onderdeel b betreft de verplichting om het arbeidsplan te ondertekenen en in
te leveren.De tweede categorie betreft de verplichting tot een actieve opstelling op de
arbeidsmarkt, de eigen verantwoordelijkheid van de belanghebbende om
bijvoorbeeld voldoende te solliciteren en te voldoen aan een oproep van het
college.In de derde categorie gaat het om gedragingen die direct een aanleiding
vormen tot een beroep op bijstand of het zonder noodzaak langer voortduren daarvan. Het gaat hier
om het stellen van niet verantwoorde beperkingen ten aanzien van de
aanvaardbare arbeid en om gedragingen die de kansen op arbeidsinschakeling
verminderen. Voorbeelden van deze categorie zijn negatieve gedragingen bij
sollicitaties en onvoldoende meewerken aan het opgestelde trajectplan
waaronder ook sociale activering verplicht kan worden gesteld.De vierde categorie betreft het niet aanvaarden van algemeen geaccepteerde
arbeid alsmede, door eigen toedoen voorafgaand aan de aanvraag, algemeen
geaccepteerde arbeid niet behouden, dan wel tijdens de bijstand
deeltijdarbeid niet behouden.9- De hoogte en duur van de maatregelEerste lidDeze bepaling bevat de standaardmaatregelen voor de vier categorieën van
gedragingen die verband houden met het geen of onvoldoende medewerking
verlenen aan het verkrijgen of behouden van algemeen geaccepteerde arbeid.
De percentages waarmee de bijstand wordt verlaagd, zijn overgenomen uit het
Maatregelenbesluit (op basis van de Abw).Tweede lidIndien binnen één jaar na een eerste verwijtbare gedraging sprake is van een
herhaling van de verwijtbare gedraging, dan wordt de grotere mate van
verwijtbaarheid tot uitdrukking gebracht in een verdubbeling van de duur van
de maatregel. Onder eerste verwijtbare gedraging wordt de eerste gedraging verstaan, die
aanleiding is geweest tot een maatregel, ook indien de maatregel wegens
dringende redenen niet is geëffectueerd.Voor het bepalen van de aanvang van de termijn van 12 maanden, geldt het
tijdstip waarop het besluit waarmee de maatregel is opgelegd, bekend is
gemaakt.Op basis van deze bepaling kan een recidivemaatregel slechts één keer worden
toegepast. Indien belanghebbende na een tweede verwijtbare gedraging wederom
hetzelfde verwijtbaar gedrag vertoont, zal de hoogte en de duur van de
maatregel individueel moeten worden vastgesteld, waarbij gekeken zal moeten
worden naar de ernst van de gedraging, de mate van verwijtbaarheid en de
individuele omstandigheden van de betrokkene.3- NIET NAKOMEN VAN DE INLICHTINGENPLICHTIn dit hoofdstuk worden twee vormen van het niet nakomen van de
informatieplicht onderscheiden:1.Artikel 11: het niet tijdig verstrekken van inlichtingen aan de gemeente.
In deze situatie is artikel 54 WWB van toepassing.Het college kan in dat geval het recht op bijstand opschorten en
belanghebbende in de gelegenheid stellen binnen een door hem te stellen
termijn het verzuim te herstellen.2.Artikel 12: het verstrekken van onjuiste of onvolledige inlichtingen aan
de gemeente, waardoor er ten onrechte een uitkering is verstrekt of een te
hoog bedrag aan bijstand is verstrekt.In deze situatie heeft de uitkeringsgerechtigde niet voldaan aan de
inlichtingenplicht volgens artikel 17 WWB. Het opzettelijk verzwijgen van
relevante informatie tegenover de gemeente, met het oogmerk een (hogere)
uitkering te krijgen (fraude), vormt een schending van de informatieplicht
volgens artikel 17 WWB.Het kan ook vóórkomen, dat bepaalde gevraagde gegevens niet aan de gemeente
worden verstrekt.In dat geval kan het college de rechtmatigheid van de uitkering niet
vaststellen. De bijstand moet dan worden geweigerd (in de situatie dat een
uitkering wordt aangevraagd) of het besluit tot toekenning van de bijstand
moet worden ingetrokken (bij een lopende uitkering). Het opleggen van een
maatregel is dus bij het niet- verstrekken van gegevens, die noodzakelijk
zijn voor het vaststellen van de rechtmatigheid van de uitkering, niet aan
de orde.10- Te laat verstrekken van gegevensEerste lidIndien een cliënt de voor de verlening van de bijstand van belang zijnde
gegevens of gevorderde bewijsstukken niet op tijd verstrekt, kan het college
het recht op bijstand opschorten (artikel 54, eerste lid, WWB). Het college
geeft de cliënt vervolgens een termijn, waarbinnen hij zijn verzuim kan
herstellen (de hersteltermijn).Wordt de gevraagde informatie niet binnen de gestelde termijn aan de
gemeente verstrekt, dan kan het college de bijstand stopzetten (het
intrekken van het besluit tot toekenning van de bijstand).Worden de gevraagde gegevens wel binnen de hersteltermijn verstrekt, dan
wordt de bijstand voortgezet, maar wordt tevens een maatregel opgelegd. Dit
lid regelt de hoogte van deze maatregel.Tweede lidBij recidive wordt de duur van de maatregel verdubbeld.Derde lidEen schriftelijke waarschuwing is geen maatregel. Dit wil zeggen dat bij
herhaling van de gedraging in principe een maatregel wordt opgelegd zonder
toepassing van de recidivemaatregel.11- Verstrekken van onjuiste of onvolledige inlichtingen met gevolgen
voor de bijstandEerste lidIn artikel 17, eerste lid, WWB is bepaald, dat belanghebbende op verzoek of
onverwijld uit eigen beweging mededeling doet van alle feiten en
omstandigheden, waarvan hem redelijkerwijs duidelijk moet zijn dat zij van
invloed kunnen zijn op zijn arbeidsinschakeling of het recht op bijstand.
Het college zal moeten vaststellen wat het onder ‘onverwijld’ verstaat.De ernst van de gedraging komt tot uitdrukking in de hoogte van het
benadelingsbedrag. Dat is het door de gemeente te veel betaalde bedrag aan
bijstand.Tweede lidDe maatregel wegens het niet of niet behoorlijk nakomen van de
inlichtingenplicht bedoeld in artikel 17 van de WWB, wordt afhankelijk
gesteld van de hoogte van het bedrag aan bijstand, dat als gevolg van de
schending van die verplichting ten onrechte of te veel aan de belanghebbende
is betaald.De maatregel wordt toegepast op de toekomstige bijstandsuitkering van de
belanghebbende.De relatie met de strafrechtelijke sanctieOnder het huidige boeteregime bestaat de verplichting voor gemeenten om
proces-verbaal op te maken en aangifte te doen bij het Openbaar Ministerie,
indien er sprake is van fraude en het benadelingsbedrag hoger is dan €
6.000,00 (aangifterichtlijn sociale zekerheid). Het is de bedoeling dat deze
taakverdeling tussen gemeenten en het OM blijft bestaan, ook al kent de WWB
de bestuurlijke boete niet en zullen gemeenten bij fraude (in casu het niet
nakomen van de inlichtingenplicht) een maatregel moeten opleggen.Het doen van aangifte wegens fraude sluit overigens het opleggen van een
maatregel niet uit. Beide sancties kunnen samen gaan.Uitgangspunt is, dat het OM bij de straftoemeting rekening houdt met de
maatregel die is opgelegd door het bestuursorgaan. Dit is het principe van
‘anrechnung’.Anderzijds ligt het niet voor de hand om over te gaan tot het opleggen van
een maatregel, als het OM inmiddels een sanctie heeft opgelegd. Het ‘una
via’ beginsel (geen samenloop van sancties op dezelfde onrechtmatige
gedraging dan bij beslissing van één enkel overheidsorgaan) kan zich daar
tegen verzetten. De Centrale Raad van Beroep heeft zich in het (recente)
verleden geregeld uitgesproken tegen ‘dubbele bestraffing’.12- Verstrekken van onjuiste of onvolledige inlichtingen zonder
gevolgen voor de bijstandEerste lidIn dit artikel wordt de zogeheten ‘nulfraude’ geregeld: het verstrekken van
onjuiste of onvolledige inlichtingen, zonder dat deze gedraging gevolgen
heeft voor de hoogte van de bijstand. Voorbeelden van nulfraude zijn het
niet opgeven van een vermogensbestanddeel onder de vermogensgrens of het
niet melden van vrijwilligerswerk.Tweede lidDe bevoegdheid tot het geven van een waarschuwing bij het niet of niet
behoorlijk nakomen van de inlichtingenplicht is gelijk aan de bevoegdheid
tot het geven van een waarschuwing bij het te laat verstrekken van
informatie.4- OVERIGE GEDRAGINGEN DIE LEIDEN TOT EEN MAATREGEL13- Tekortschietend besef van verantwoordelijkheidDe verplichting om voldoende besef van verantwoordelijkheid te tonen voor de
voorziening in het bestaan, geldt al voordat een bijstandsuitkering wordt
aangevraagd. Dit betekent dat wanneer iemand in de periode voorafgaand aan
de bijstandaanvraag een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid heeft
getoond, waardoor hij niet langer beschikt over de middelen om in de kosten
van het bestaan te voorzien en als gevolg daarvan een bijstandsuitkering
aanvraagt, de gemeente bij de toekenning van de bijstand hiermee rekening
kan houden door het opleggen van een maatregel.Een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid kan uit allerlei
gedragingen blijken.In deze versie van de verordening is een limitatieve opsomming van
gedragingen opgenomen waar een maatregel aan verbonden kan worden.
Aanpassing van dit artikel was noodzakelijk, omdat bij wet is
vastgesteld dat een maatregel bij verordening dient te worden
vastgesteld. Het mocht dus niet zijn voorbehouden aan de colleges via
een beleidsregel.De hoogte en de duur van de maatregel kan worden afgestemd op de
hoogte en de duur van de ‘benadeling’. Zo kan de weigering om bijv. een
WW aanvraag in te dienen een heel andere impact hebben dan het iets te
snel interen van een over vermogen. Dit verschil mag tot uitdrukking
komen in de maatregel. Daarom wordt niet aangesloten bij een
standaardmaatregel als genoemd in artikel 9.Het niet nakomen van de op grond van paragraaf 6.3 van de wet door het
college opgelegde verplichtingen betreft aanvullende verplichtingen op grond
van artikelen 55, 56 en 57 (bijvoorbeeld noodzakelijke betalingen).14- Zeer ernstige misdragingenOnder de term ‘zeer ernstige misdragingen’ kunnen diverse vormen van
agressie worden verstaan, zij het dat er sprake moet zijn van
verwijtbaarheid en van gedrag dat in het normale menselijke verkeer in alle
gevallen als onacceptabel kan worden beschouwd.Gemeenten kunnen alleen een maatregel opleggen indien er een verband bestaat
tussen de ernstige misdraging en (mogelijke) belemmeringen voor de gemeente
bij het vaststellen van het recht op een uitkering. Vandaar dat in dit
artikel wordt bepaald dat de zeer ernstige misdragingen moeten hebben
plaatsgevonden onder omstandigheden die rechtstreeks verband houden met de
uitvoering van de WWB.In artikel 18, tweede lid WWB, wordt gesproken over ‘het zich jegens het
college zeer ernstig misdragen’. Dit betekent dat alleen (zeer) agressief
gedrag tegenover leden van het college en hun ambtenaren, aanleiding zijn
voor het opleggen van een maatregel. Er kan dus geen maatregel worden
opgelegd als een klant zich agressief heeft gedragen tegenover een
medewerker van een andere organisatie die belast is met de uitvoering van de
WWB (bijvoorbeeld een reïntegratiebedrijf). Het is in dat geval wel mogelijk
om een maatregel op te leggen wegens het niet of onvoldoende gebruikmaken
van een voorziening, gericht op arbeidsinschakeling (artikel 8, derde
categorie, van deze verordening).Bij het vaststellen van een maatregel in de situatie dat een
uitkeringsgerechtigde zich ernstig heeft misdragen, zal gekeken moeten
worden naar de ernst van de gedraging, de mate van verwijtbaarheid en de
persoonlijke omstandigheden van de betrokkene.Wat betreft het vaststellen van de ernst van de gedraging, kunnen de
volgende vormen van agressief gedrag in een oplopende reeks (steeds
ernstiger) worden onderscheiden:
verbaal geweld (schelden);
discriminatie;
intimidatie (uitoefenen van psychische druk);
zaakgericht fysiek geweld (vernielingen);
mensgericht fysiek geweld;
combinatie van agressievormen.
Voor het bepalen van verwijtbaarheid van de misdraging, zal gekeken moeten
worden naar de omstandigheden waaronder de misdraging heeft plaats
gehad.In dit verband is het relevant een onderscheid te maken tussen instrumenteel
geweld en frustratiegeweld. Van instrumenteel geweld is sprake als iemand
het toepassen van geweld bewust gebruikt om een bepaald doel te bereiken
(bijvoorbeeld het verkrijgen van een uitkering). Agressie die ontstaat door
onmacht, ontevredenheid, onduidelijkheid en dergelijke, kan worden aangeduid
met frustratieagressie. Het zal duidelijk zijn dat de mate van
verwijtbaarheid bij instrumenteel geweld in beginsel groter is dan bij
frustratiegeweld.Het opleggen van een maatregel staat geheel los van het doen van aangifte
bij de politie. Het college legt een maatregel op, terwijl de functionaris
tegen wie de agressie zich richtte, aangifte kan doen bij de politie. Het
bestaande agressieprotocol, waarin is aangegeven hoe wordt omgegaan met
lastige en agressieve klanten, is aangepast aan de verordening.5– SLOTBEPALINGEN15– Overige gedragingenDit artikel behoeft geen toelichting.16– De inwerkingtredingDe beoogde datum van inwerkingtreding van de gewijzigde
maatregelenverordening is per 1 januari 2007.17– CiteertitelDit artikel behoeft geen toelichting.