CVDR487754_1Beleidsregels bestuurlijke boete Participatiewet, IOAW en IOAZ 2017nlregelingGrave2017-03-30GraveGemeenteblad d.d. 29 maart 2017 nummer 50777Beleidsregels bestuurlijke boete Participatiewet, IOAW en IOAZ 2017ParticipatiewetWet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemersWet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigencollege van burgemeester en wethoudersmaatschappelijke zorg en welzijn2017-03-21De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2017-03-302017-01-012022-01-01Nieuwe regelingOnbekendGeenGeenBeleidsregels bestuurlijke boete Participatiewet, IOAW en IOAZ 20171ALGEMEEN1Definities
IOAW: de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk
arbeidsongeschikte werkloze werknemers;
IOAZ: de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk
arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen;
Wet SUWI: de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en
inkomen;
Boete: de bestuurlijke boete als bedoeld in artikel 18a
Participatiewet en in artikel 20a IOAW/IOAZ;
Inlichtingenplicht: de verplichting als bedoeld in artikel 17,
eerste lid, Participatiewet, artikel 13, eerste lid, IOAW/IOAZ,
en artikel 30c, tweede en derde lid, Wet SUWI;
Beslagvrije voet: het deel van het inkomen waarop volgens
artikel 475d Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering geen beslag
mag worden gelegd.
2Beleidsregels2Hoogte van de boeteBij de beoordeling van de boete wordt rekening gehouden met de
financiële draagkracht. Als referentie-inkomen voor de voor beslag
vatbare ruimte wordt uitgegaan van de toepasselijke bijstandsnormen
benoemd in artikel 475c t/m e Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering én
van de kostendelersnorm ex artikel 22a Participatiewet.
Een verzoek van belanghebbende om de beslagvrije voet afwijkend
vast te stellen moet schriftelijk ingediend worden.
Belanghebbende dient hierbij de gegevens te overleggen die naar
het oordeel van het college nodig zijn.
Bij termijnbetaling van de boete geldt een maximale duur, die
mede is gerelateerd aan de mate van verwijtbaarheid:
Opzet: 24 maanden
Grove schuld: 18 maanden
Schuld: normale verwijtbaarheid: 12 maanden
Verminderde verwijtbaarheid: 6 maanden
3Redelijke termijn bij alsnog nakomen inlichtingenverplichting
(waarschuwing)Conform artikel 2aa Boetebesluit kan het college onder andere volstaan
met het geven van een schriftelijke waarschuwing als belanghebbende wel
inlichtingen heeft verstrekt, die echter onjuist of onvolledig waren, of
anderszins een wijziging van omstandigheden niet onverwijld heeft
vermeld, maar uit eigen beweging alsnog binnen een redelijke termijn de
juiste inlichtingen verstrekt voordat de overtreding is geconstateerd,
tenzij de betrokkene deze inlichtingen heeft verstrekt in het kader van
toezicht op de naleving van een inlichtingenverplichting. In dit geval wordt onder redelijke termijn verstaan een termijn van 60
dagen nadat de inlichtingen hadden behoren te worden verstrekt.4Verlagen of afzien van de bestuurlijke boeteNaast de criteria genoemd in artikel 2a, tweede lid, Boetebesluit 2017
kunnen er omstandigheden zijn die aanleiding geven de boete te verlagen
of er van af te zien. Het gaat om omstandigheden die voor betrokkene of
het gezin zódanig zijn, dat het toepassen van de regels de grenzen van
redelijkheid en billijkheid zouden overschrijden. In het bijzonder valt
hierbij te denken aan het voorkomen van ongewenste gevolgen voor
inwonende minderjarige kinderen. Het verlagen of afzien van de bestuurlijke boete op grond van bijzondere
omstandigheden is altijd maatwerk.5Invordering van de boete1.Als de belanghebbende geen bijstandsuitkering (meer) heeft, wordt de
boete via een aflossingsregeling ingevorderd. De belanghebbende
zorgt zelf voor de betaling. 2.Bij de vaststelling van de draagkracht wordt uitgegaan van de
beslagvrije voet zoals vastgelegd in artikel 475d Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering.3.In afwijking van het tweede lid bedraagt de beslagvrije voet, indien
sprake is van de kostendelersnorm ex artikel 22a Participatiewet,
95% van die norm. Het tweede lid is wel van overeenkomstige
toepassing voor de beoordeling van een afwijkende beslagvrije voet.
4.De middelen genoemd in artikel 31, tweede lid, Participatiewet
moeten worden aangewend voor de betaling van de boete met
uitzondering van sub n, r en y. 5.Het vrij te laten bescheiden vermogen uit artikel 34
Participatiewet, minus een bedrag van 1,5 keer de van toepassing
zijnde bijstandsnorm, moet worden aangewend voor betaling van de
boete.6.De boete wordt naar beneden afgerond op een veelvoud van € 10.7.Wanneer sprake is van een opgelegde boete en terugvordering van
uitkering, zal de terugvordering als eerste worden geïnd.3Slotbepalingen6Bijzondere situaties/hardheidsclausule1.In bijzondere situaties kan het college afwijken van het bepaalde in
deze beleidsregels indien toepassing van deze beleidsregels tot
onbillijkheden van overwegende aard leidt.2.In alle gevallen waarin deze beleidsregels niet voorzien beslist het
college.7Inwerkingtreding en citeertitel1.Deze beleidsregels treden in werking op de dag nu publicatie en
werken terug tot en met 1 januari 2017, behoudens situaties waarbij
sprake is van negatieve gevolgen voor belanghebbende. 2.Deze beleidsregels zijn ook van toepassing op alle boete-onderzoeken
waarbij op de datum van inwerkingtreding door het college nog geen
besluit is genomen inclusief een besluit op bezwaar of beroep.3.Gelijktijdig met de inwerkingtreding van deze beleidsregels worden
de ‘beleidsregels bestuurlijke boete Participatiewet, IOAW en IOAZ
2015’ ingetrokken.4.Deze beleidsregels worden aangehaald als “Beleidsregels bestuurlijke
boete 2017”.Aldus vastgesteld op 21 maart 2017De gemeentesecretaris De burgemeesterJ.J.L. Heerkens L.RoolvinkHOOFDSTUK I ALGEMEENArtikel 1De uitspraak van de Centrale Raad van Beroep van 11 januari 2016 (CRvB
11-01-2016, nr. 15/2099 WWB) voorziet in rekenregels om de draagkracht van de
belanghebbende vast te stellen. Bij die berekening wordt uitgegaan van de
bijstandsnormen (alleenstaande, alleenstaande ouder en gehuwden). Deze worden
ook benoemd in de beslagregels in artikel 475d van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering (Rv). De CRvB geeft aan dat bij de vaststelling van het voor
betaling beschikbare inkomen geen rekening hoeft te worden gehouden met andere
financiële verplichtingen. Dit deel van de uitspraak is in strijd met de
beslagregels die voorschrijven dat de zorgpremie en woonkosten de beslagvrije
voet ophogen. Andere financiële verplichtingen zoals bestaande aflossingen
worden niet expliciet benoemd in de beslagregels. Landelijke discussies door kenniscentra en gemeenten leiden tot de conclusie dat
niet juridisch houdbaar om de beslagregels van artikel 475d Rv buiten
beschouwing te laten. De belanghebbende behoudt het recht om op verzoek een
beslag afwijkend te laten vaststellen. Daarom dient bij de betaling in termijnen
rekening te worden gehouden met de beslagregels. In ieder geval zullen de
zorgpremie en de woonkosten, verminderd met ontvangen zorg- en huurtoeslag, de
beslagvrije voet verhogen. Andere financiële verplichtingen die niet genoemd
zijn in Rv zullen op maatwerkbasis worden beoordeeld.KostendelersnormToepassing van de letterlijke uitkeringsnormen uit de Participatiewet als
‘fictief inkomen’ heft de beperking vanuit Rv op waarin de kostendelersnorm niet
wordt genoemd. Artikels 475 c t/m e Rv voorzien namelijk niet in de
kostendelersnorm. Deze norm is bij voorbaat altijd lager dan de beslagvrije voet
voor de bijstandsnorm van een alleenstaande zoals Rv die benoemt. Gevolg is dat
de aan een kostendeler opgelegde boete niet kan worden ingevorderd. Dit zou
strijdig zijn met de fraudewet die bedoeld is om de ongewenste regelovertreding
aangescherpt te sanctioneren. Omdat de CRvB de kostendelers niet betrekt in haar uitspraak, maakt de gemeente
een beleidskeuze over de betaling van een boete door kostendelers.De keuze is nu
om ook voor kostendelers uit gaan van de uitkeringsnorm in artikel 22a van de
Participatiewet.Op grond van internetconsultatie op het concept-voorstel voor de
vereenvoudiging van de huidig beslagregels is naar voren gekomen dat aan artikel
475d Rv een bepaling wordt toegevoegd om de beslagvrije voet op 95% te stellen.
Deze is ook toe te passen op de kostendelersnorm. Hiermee wordt dan zowel
uitvoering gegeven aan het beginsel dat schending van de informatieverplichting
niet mag lonen én aan het rekening houden met de draagkracht van de
belanghebbende. Gevolg is dat een belanghebbende het college schriftelijk kan verzoeken om de
beslagvrije voet afwijkend vast te stellen. Hij overlegt hiervoor de benodigde
informatie. Zie ook de toelichting op artikelnummers 2 en 6 van deze
beleidsregels.HOOFDSTUK II BELEIDSREGELSArtikel 2Lid 1. De uitspraken van de Centrale Raad van Beroep van 24 november 2014 en 11
januari 2016 wijzigen de te bepalen hoogte van de boete. De bestaande
boetesystematiek vervalt. Nieuw is dat wordt uitgegaan van vier categorieën mate
van verwijtbaarheid en van de draagkracht. De uitspraak betekent een grotere
aandacht voor maatwerkbeoordeling. De minimumboete van € 150,- bij een benadelingsbedrag lager dan € 150,- is
vervallen. Ook de bepaling dat voor alle benadelingsbedragen hoger dan € 150 de
boete maximaal gelijk is aan het benadelingsbedrag, vervalt. In de Participatiewet 2017 en het Boetebesluit 2017 zijn de berekening van de
maximaal op te leggen boete uitgewerkt. De bedragen zijn ontleend aan die uit
artikel 23 vierde lid van het Wetboek van strafrecht. De maximale boete in de
socialezekerheidswetten (=bestuursrechtelijk) kunnen niet hoger zijn dan wanneer
de overtreding als het ware strafrechtelijk zouden worden beoordeeld. Deze
toevoeging aan het eerste lid van artikel 18a is een direct gevolg van CRvB 24
november 2014. Tevens is de bepaling vervallen voor het opleggen van een
minimumboete (€ 150) bij ontbreken van een benadelingsbedrag of dat er een
sprake was van een bedrag lager dan die € 150. De grens voor het doen van aangifte bij het Openbaar Ministerie blijft voor
benadelingsbedragen hoger dan € 50.000 ongewijzigd.Bij herhaling van de schending van de inlichtingenplicht kan de boete nog
ongewijzigd worden bepaald op maximaal 150% van het benadelingsbedrag. Wél dient
in de bepaling van de hoogte toetsing aan de vier categorieën van mate van
verwijtbaarheid te volgen.Uitgangspunt in de beoordeling van de mate van verwijtbaarheid is de ‘normale,
gemiddelde verwijtbaarheid’. De gemeente dient opzet en grove schuld te bewijzen
en heeft dus een verzwaarde onderzoekplicht. Aspecten stelplicht en bewijslast:
• Het college dient de belanghebbende te horen wanneer ze het voornemen
heeft een boete op te leggen. Niet reageren werkt in het voordeel van de
klant. Vooral als uit het dossier geen intentie blijkt. De boete kan dan
niet hoger zijn dan 50% van het benadelingsbedrag.
• Wanneer het college vragen stelt met betrekking tot de boeteoplegging
(over het ‘waarom’) wordt aan de belanghebbende de cautie verleend (art.
5:10a Algemene wet bestuursrecht).
• Heeft het college een inspanningsverplichting tot nader onderzoek?
Wanneer het dossier geen feiten bevat die ondersteunen dat sprake kan
zijn van opzet of grove schuld, is de boete maximaal 50% van het
benadelingsbedrag.
Het benadelingsbedrag is het bedrag dat belanghebbende ten onrechte heeft
ontvangen. Het bedrag aan bijstand uit de Participatiewet is een nettobedrag.
Bij onterecht verleende bijzondere bijstand inclusief de individuele inkomens-
en studietoeslag, gaat het om het volledige bedrag. De IOAW/IOAZ zijn
bruto-uitkeringen; de benadelingsbedragen als zodanig dan ook. De door het
college verschuldigde sociale premies worden daarin niet meegenomen. Lid 2. De boete wordt vastgesteld aan de hand van de financiële draagkracht en
mede bepaald door de mate van verwijtbaarheid. De Centrale Raad van Beroep heeft
maximale betalingstermijnen aangegeven. Deze zijn nu leidend in de duur van
aflossing. De uitspraak van de CRvB van 11 januari 2016 heeft ook gevolgen voor de betaling
van de boete. Artikel 5 van deze beleidsregels werkt die gevolgen nader
uit.Artikel 4Het college kan de boete verlagen als er sprake is van verminderde
verwijtbaarheid. In het Boetebesluit staat een tweetal criteria (niet
limitatief) benoemd voor het aannemen van verminderde verwijtbaarheid. Het begrip verminderde verwijtbaarheid is geregeld bij AMvB (artikel 2a van het
Boetebesluit sociale verzekeringswetten) en is ook van toepassing verklaard op
de door de gemeente uit te voeren uitkeringsregelingen. Aan de twee criteria zijn aan die in deze beleidsregels er twee toegevoegd. Doel
hiervan is de uitvoering te ondersteunen en uniformiteit in de uitvoering te
bevorderen. Deze twee toevoegingen maken een meer gewogen beoordeling van de
verwijtbaarheid in veelvoorkomende situaties mogelijk.In deze beleidsregels wordt aangesloten bij deze niet limitatief gestelde regels
en de daarmee geboden ruimte voor een bredere, individueel bepaalde toepassing.
In een handreiking voor de uitvoering worden handvatten aangereikt voor de
beoordeling van verminderde verwijtbaarheid. Het gaat hier uitdrukkelijk om
handvatten, geen richtlijnen omdat uitgangspunt maatwerk is.Er is geen sprake van verminderde verwijtbaarheid als belanghebbende de brieven
van de gemeente niet begrijpt. Bijvoorbeeld omdat belanghebbende de taal niet
voldoende beheerst. Of wanneer belanghebbende langere tijd niet in staat is om
zijn belangen te behartigen. Hij zal er in dat geval voor moeten zorgen dat een
derde helpt om te voldoen aan de verplichtingen. Evenmin is onvoldoende
beheersing van de Nederlandse taal een geldige omstandigheid voor verminderde
verwijtbaarheid.Om vast te kunnen stellen dat er sprake is van verminderde verwijtbaarheid wordt
gekeken naar het moment van de gedraging (toetsing ex tunc).Artikel 4De bestuurlijke boete kan worden verlaagd indien sprake is van verminderde
verwijtbaarheid of bijzondere omstandigheden. Hiervoor worden geen specifieke
regels vastgesteld. Het gaat om zeer uitzonderlijke gevallen met bijzondere
omstandigheden voor belanghebbende of het gezin (inwonende minderjarige
kinderen). Het toepassen van de regels zou echter de grenzen van redelijkheid en
billijkheid overschrijden. De beoordeling van bijzondere omstandigheden is
geheel maatwerk. Het afzien van het opleggen van een boete kan bij dringende redenen.
Uitgangspunt is dat dit uitzonderlijk voorkomt. Dit is het geval als de boete
zou leiden tot onaanvaardbare gevolgen voor betrokkene of het gezin. Omdat er mogelijkheden zijn om de boete te verlagen bij verminderde
verwijtbaarheid en bijzondere omstandigheden zal het afzien van een boete niet
vaak nodig zijn. De mogelijkheid om dit toch te kunnen doen komt het maatwerk
ten goede. Verder kan belanghebbende door deze beleidsregel een beroep doen op
een hardheidsclausule. Het afzien van opleggen van een boete gebeurt met een beschikking. Eventuele
herhaling van de verwijtbare gedraging wordt mede toetsbaar aan de hand van dat
besluit tot afzien.Artikel 5De uitspraak van de CRvB van 11 januari 2016 over de toetsing aan financiële
draagkracht bij vaststelling van het boetebedrag is niet opgenomen in de
gewijzigde Participatiewet en het Boetebesluit 2017.De nadere uitvoering is
daarom in deze beleidsregels uitgewerkt. Daarnaast vervalt de verordening voor
de verrekening van de recidiveboete per 1 januari. Daarmee is er voor de
verrekening van die boete geen wettelijke grondslag meer en kan onder dezelfde
invorderingsregels vallen als die voor de niet-recidiveboete.Bij de vaststelling van de draagkracht wordt uitgegaan van de beslagvrije voet
zoals vastgelegd in artikel 475d van het Wetboek voor burgerlijke
rechtsvordering (Rv). De CRvB heeft uitgesproken dat daarbij niet rekening hoef
te worden gehouden met andere financiële verplichtingen die de belanghebbende
heeft. De vraag is of dit onderdeel van de uitspraak houdbaar is gelet op
artikel 475d Rv. In deze beleidsregels is de uitspraak geïnterpreteerd als dat
het college bij de berekening van de ruimte in het inkomen, uitgaat van het
percentage van 90% zoals betreffende artikelnummer aangeeft. Dan stemt dat
overeen met de uitspraak. Aan artikel 475d wordt tevens voldaan omdat in de
beleidsregels is opgenomen dat de belanghebbende verzoek de beslagvrije voet
afwijkend kan laten vaststellen.In geval van de belanghebbende als kostendeler met een uitkeringsnorm uit
artikel 22a van de Participatiewet, is nu gekozen voor een beslagvrije voet die
95% van die norm bedraagt. Artikel 475d RV noemt de kostendelersnorm niet.
Volgens de huidige bijstandsregels zou in de kostendelersnorm geen ruimte voor
beslag zijn. Dat betekent dat schending van de informatieverplichting door
kostendelers (die niet op voorhand fictief is te veronderstellen) min of meer
zou lonen. Dit is strijdig met de aangescherpte handhaving. Het lijkt erop dat
reacties op het concept-voorstel voor de vereenvoudigde beslagregels tot een
bepaling in Rv leiden waarbij een beslagvrije voet van 95% wordt opgenomen voor
lage inkomens. Deze beleidsregels nemen daarop een voorschot.Tot de middelen waarmee de boete wordt betaald worden de vrijgelaten middelen
gerekend zoals benoemd in artikel 31 lid 2 van de Participatiewet. De middelen
genoemd onder n, r en y van deze bepaling zijn voor betaling van de boete
uitgezonderd. Motivering hiervoor is dat het reparatieve en sanctionerend effect
van de boete in evenwicht zijn met het stimuleringsbeleid dat werken (in
deeltijd ondanks een beperkende persoonlijke situatie) loont.Het vrij te laten bescheiden vermogen uit artikel 34 van de Participatiewet
wordt gebruikt voor betaling van de boete. Van het vermogen wordt een bedrag van
1,5 keer de van toepasselijke bijstandsnorm niet in aanmerking genomen voor de
betaling. In deze keuze werkt door het toetsen aan het evenredigheidsbeginsel. Schending
van de informatieplicht kan hebben geleid tot onrechtmatige verhoging of niet
aanwenden van het vermogen. Als sanctie daarvan (een deel van) de boete betalen
is redelijk. Met de vrijlating van een minimumbedrag blijft de belanghebbende
perspectief houden om zelf te voorzien in onverwachte of te verwachten extra
financiële lasten.Wanneer sprake is van een opgelegde boete en terugvordering van uitkering, zal
de terugvordering als eerste worden geïnd. Reden hiervoor is dat direct na
constatering van een benadelingsbedrag tot verrekening kan worden overgegaan.
Het boetetraject kan vaker pas later worden afgerond. HOOFDSTUK III SlotbepalingenArtikel 6 en 7In de slotbepalingen is bepaald dat het college besluit in gevallen waarin deze
beleidsregels niet voorzien. Daarnaast hoe deze beleidsregels geciteerd kunnen
worden en vanaf welke datum deze van kracht zijn geworden.