CVDR484287_1Regiovisie Opvang en Bescherming in de AchterhoeknlregelingBerkelland2018-05-29BerkellandBerkberlicht, 27 februari 2018Regiovisie Opvang en Bescherming in de AchterhoekOnbekendgemeenteraadmaatschappelijke zorg en welzijn2018-02-20De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2018-03-01OnbekendOnbekendGeenRegiovisie Opvang en Bescherming in de AchterhoekIn het voorjaar 2016 heeft de VNG het advies van de commissie Dannenberg
overgenomen. Deze commissie heeft in 2015 de toekomst van het Beschermd
Wonen onderzocht. Het kern van dit advies is dat het voor veel cliënten
in Opvang en Bescherming mogelijk moet worden om een normaal leven te
leiden, in een inclusieve samenleving. Voor cliënten met blijvende
psychische of psychiatrische problematiek, waarvoor permanent toezicht
noodzakelijk is, dient de Wet Langdurige Zorg te worden opengesteld. De
commissie Dannenberg adviseert ook dat de functie van de centrumgemeente
verdwijnt en dat de (financiële) verantwoordelijkheid voor Opvang en
Bescherming als onderdeel van de Wmo2015 bij alle gemeenten komt te
liggen.Invoering van deze adviezen vraagt om een ingrijpende transformatie, een
fundamentele herziening van de wijze waarop cliënten met (ernstige)
psychiatrische aandoeningen worden benaderd en ondersteund. Toewerken
naar een inclusieve samenleving vraagt om een cultuuromslag in het
denken over de wijze waarop deze inwoners onderdeel van de maatschappij
kunnen uitmaken. En vernieuwing van de ondersteuning vanuit de Wet
Maatschappelijke Ondersteuning, naast de behandeling die vanuit de
Zorgverzekeringswet wordt geboden; veel minder vanuit de instelling
(beschermd wonen) en veel meer vanuit een eigen gekozen leefomgeving
(beschermd thuis).Onderdeel van de implementatie is de invoering van een nieuw objectief
en integraal verdeelmodel voor de Wmo. Daarbij verdwijnt het onderscheid
tussen begeleiding, beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Daarmee
eindigt de functie van de centrumgemeente Doetinchem met betrekking tot
bescherming, zoals die vanaf 2015 is ingericht en met betrekking tot de
(maatschappelijke) opvang zoals die al vele jaren bestaat. Binnen de VNG
is een spoorboekje opgesteld om te borgen dat alle gemeenten in de
periode tot aan 2020 zich voorbereiden op deze nieuwe situatie en de
benodigde transformatie. In dat spoorboekje is voor 2017 voorzien in het
opstellen van een Regiovisie met een Plan van Aanpak waarin de route
naar 2020 is beschreven. In opdracht van de centrumgemeente Doetinchem is in de afgelopen periode
met verschillende stakeholders in de Achterhoek gesproken, om te
verkennen welke elementen in visie en plan van aanpak een plek
verdienen. Dit betrof de regionale wethouders en beleidsambtenaren van
de gemeenten in de Achterhoek, toegangsmedewerkers van de
centrumgemeente, leden van de gemeenteraden in de Achterhoek, leden van
cliënten- en familieraden van de zorgaanbieders, vertegenwoordigers van
de sociale raden van een aantal gemeenten, de gecontracteerde
zorgaanbieders en vertegenwoordigers van Zorgbelang Gelderland en Menzis
Zorgverzekeraar. In deze notitie is, in deel A, eerst een visie beschreven van
waaruit de acht gemeenten in de Achterhoek gezamenlijk naar de
ontwikkelingen willen kijken. De opgaven die voortkomen uit de
aanstaande veranderingen en de doordecentralisatie, krijgen gestalte
in de vorm van een programmatische aanpak, die in de regio wordt
opgepakt. De kern daarvan is in deel B beschreven in de vorm van een
aantal opgaven met een globale planning.Sinds 1 januari 2015 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor het
Beschermd Wonen, de ondersteuning die tot dat moment vanuit de
AWBZ met een zogenaamd GGZ-C pakket werd bekostigd. Bij de
decentralisatie is deze verantwoordelijkheid opgedragen aan 43
centrumgemeenten die ook verantwoordelijk zijn voor de
Maatschappelijke Opvang. In de Achterhoek is Doetinchem als
centrumgemeente tevens verantwoordelijk voor deze voorzieningen
in de gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Montferland,
Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Hiermee was in
2016 een bedrag gemoeid van ca. € 26,1 miljoen, waarmee ca. 628
cliënten worden geholpen (zie bijlage 1 voor een nadere
uitwerking).Volgens de Wmo is Beschermd Wonen: “Het wonen in een
accommodatie van een instelling met daarbij horend toezicht
en begeleiding, gericht op het bevorderen van
zelfredzaamheid en participatie, het psychisch en sociaal
functioneren, stabilisatie van een psychiatrisch
ziektebeeld, het voorkomen van verwaarlozing of
maatschappelijke overlast of het afwenden van gevaar voor de
cliënt of anderen, bestemd voor personen met psychische of
psychosociale problemen, die niet in staat zijn zich op
eigen kracht te handhaven in de samenleving.”De cliënten van Beschermd Wonen zijn mensen (ernstige)
psychiatrische problematiek, soms in combinatie met
verslavingsproblemen en/of (licht) verstandelijke beperkingen.
De cliënten hebben een geschiedenis met een breed scala van
zelfredzaamheidsproblemen; vaak op meerdere levensdomeinen,
zoals zelfzorg/gezondheid, financiën/schulden,
daginvulling/werk, relaties en netwerk. De ernst van de
problematiek maakt dat bescherming in de vorm van toezicht en
nabijheid van zorg noodzakelijk is. Meestal is er een relatie
met een GGZ-behandelaar. Beschermd Wonen wordt in de Achterhoek
geleverd door 75 ongeveergecontracteerde aanbieders. Doetinchem is tevens centrumgemeente voor de Maatschappelijke
Opvang. Hierbij gaat het om “onderdak en begeleiding
voor personen die de thuissituatie hebben verlaten, al dan
niet in verband met risico’s voor hun veiligheid als gevolg
van huiselijk geweld, en niet in staat zijn zich op eigen
kracht te handhaven in de samenleving”. De Opvang
kan betrekking hebben op ‘bed, bad en brood’ voor dakloze
inwoners van de regio en mensen door wat voor reden dan ook in
een acute crisis verzeild raken. Hierbij gaat het om
crisisopvangplaatsen, nachtopvang, gezinsopvang en begeleiding.
Hiervoor wordt subsidie verstrekt aan 7 aanbieders.Gelet op de overlap in doelgroepen (met name vanuit de
onderliggende GGZ problematiek) tussen Beschermd Wonen en
Maatschappelijke Opvang, worden deze twee vormen van
ondersteuning vanuit de centrumgemeente in toenemende mate
beleidsmatig gecombineerd. In 2017 is hiermee een bedrag gemoeid
van ca. € 3,8 miljoen (zie bijlage 2 voor een nadere
uitwerking). Bij de verschillende stakeholders is grote mate van
overeenstemming in het oordeel dat het in de Achterhoek
momenteel prima verloopt, dat is een compliment aan de
centrumgemeente. Tegelijk zijn Opvang en Bescherming als
voorzieningen bij de regiogemeenten niet scherp in beeld. Er
zijn vragen over de aard en inhoud van de voorzieningen (welke
cliënten betreft het, welke hulpvraag hebben zij, hoe ziet de
ondersteuning eruit?). En er zijn in de regiogemeenten nog geen
uitgekristalliseerde beelden en opvattingen over de visie op de
eigen rol rond Opvang en Bescherming vanaf 2020 en de verbinding
daarvan met de lokale situatie. Ook de relatie met de
ontwikkelingen in de zorgverzekeringswet en de samenwerking met
de zorgverzekeraar op deze en aanpalende dossiers, zijn niet
uitgekristalliseerd. Dit alles maakt de gezamenlijke aanpak
richting 2020 belangrijk. De functies Opvang en Bescherming zijn vanuit de historie
primair bedoeld voor mensen met psychiatrische problematiek,
vaak nadat zij GGZ behandeling hebben gehad (klinisch of
ambulant) uit een behandelsetting komen. In de afgelopen periode
is duidelijk geworden dat Bescherming ook (tijdelijk)
noodzakelijk kan zijn voor mensen met een (licht) verstandelijke
beperking en ernstige gedragsproblematiek. Hiervoor zijn extra
middelen beschikbaar gesteld. De combinatie van ondersteuning
(begeleiding) met 24-uurs toezicht, maakt dat de cliënten
tijdelijk verblijven bij de instelling die de ondersteuning
biedt. De praktijk laat zien dat dit geen zwart/wit situatie is,
de grens tussen het wel of niet bij de instelling verblijven is
gradueel: het Beschermd Wonen volgens de definitie gaat
geleidelijk over naar zelfstandig wonen. Tussenvarianten zijn
bijvoorbeeld het wonen in een geclusterde woonvoorziening met
meerdere cliënten, waarbij het toezicht alleen overdag aanwezig
is. Deze varianten worden ook wel beschut of begeleid wonen
genoemd. Dit maakt dat de overgang van Beschermd Wonen naar de
reguliere Wmo veel geleidelijker verloopt dan vanuit de
wettelijke definitie wordt gesuggereerd.De doelgroep die in aanmerking komt voor Opvang en/of
Bescherming, is divers. Er zijn cliënten met ernstige
psychiatrische problematiek (de EPA doelgroep) die uitbehandeld
zijn in een klinische setting en nog altijd langdurig en continu
toezicht nodig hebben. Aan de andere kant zijn er ook cliënten
die in het kader van een herstelprogramma kortdurend bescherming
nodig hebben, op weg naar verdere maatschappelijke revalidatie
richting zelfredzaamheid en zelfstandig wonen. Opvang en Bescherming kunnen derhalve worden gezien als
onderdeel van een keten van ondersteuning. Deze begint en
eindigt in de leefomgeving van inwoners, rond de eigen
steunsystemen van mensen en de lokale zorginfrastructuur die
vanuit de reguliere Wmo wordt ingericht. De koppeling die
‘Dannenberg’ maakt met de Wmo is dan ook logisch en
begrijpelijk. De gemeenten in de Achterhoek hanteren bij voorbereidingen op de
nieuwe situatie het inhoudelijke uitgangspunt dat lokaal bij
alle andere Wmo-voorzieningen ook van toepassing is. Dat is het
vertrekpunt van de ‘positieve gezondheid’, dat binnen de zorg
voor mensen met psychische, psychiatrische problematiek ook wel
de ‘herstelgedachte’ wordt genoemd. Dit komt er op neer dat de
Achterhoekse gemeenten ervanuit gaan dat alle inwoners een zo
normaal mogelijk leven kunnen leiden en dat zij zoveel mogelijk
zelf de regie over hun eigen leven hebben. Bij het inrichten van
maatschappelijke ondersteuning gaan de gemeenten uit van de
mogelijkheden van elk individu, niet van diens beperkingen, zij
streven naar een inclusieve samenleving waarin ook voor deze
inwoners zelfredzaamheid en maatschappelijke deelname maximaal
mogelijk zijn. Dit betekent dat voor die cliënten waarbij de
eigen mogelijkheden beperkt zijn, passende ondersteuning
beschikbaar moet blijven, ook als dat voor een groep cliënten,
langdurige 24-uurs opvang betekent. Herstel kan ook stabilisatie
betekenen! Dit inhoudelijke uitgangspunt betekent dat de gemeenten willen
dat de inwoners die dat nodig hebben, steeds voor de hen best
passende ondersteuning krijgen. De passendheid van de
ondersteuning komt voor de inwoners waar het hier om gaat, tot
uiting in de volgende kenmerken:
De ondersteuning is gericht op het voorkomen van
verergering van problematiek en het bevorderen (of
minimaal handhaven) van zelfredzaamheid, zelfstandigheid
en maatschappelijke deelname, naar vermogen van het
individu en in lijn met diens reële wensen.
De ondersteuning is integraal, wordt dichtbij de inwoner
en diens leefomgeving georganiseerd en sluit zoveel als
mogelijk aan op diens persoonlijke lokale leefsituatie.
De ondersteuning kan betrekking hebben op alle domeinen
van het leven en is gericht op het sociaal en
persoonlijk functioneren van de inwoner, een zinvolle
daginvulling (al dan niet in de vorm van betaalde of
onbetaalde arbeid), het verkrijgen en behouden van een
eigen inkomen, het kunnen voeren van een huishouding,
zelfzorg en het omgaan met de beperkingen.
De ondersteuning bestaat uit een palet van zeer
intensieve ondersteuning (bijvoorbeeld met
24-uurstoezicht) tot lichtere vormen van woonbegeleiding
(al dan niet ambulant). Daarbij is het van belang dat de
ondersteuning flexibel kan worden ingezet, omdat de
ondersteuningsbehoefte door het jaar heen kunnen
fluctueren. Goed op- en afschalen is dan ook
belangrijk.
De ondersteuning wordt altijd geboden op de locatie die
daarvoor het meest geëigend is. Veiligheid, 24-uurs
toezicht en nabijheid van zorg zijn gegarandeerd als dat
noodzakelijk is (al dan niet langdurig). Afschalen
daarvan als dat mogelijk is, met een ambitie om (waar
dat kan) uit te monden in zelfstandig wonen (zo nodig
met ambulante ondersteuning). Met een preventieve aanpak
wordt instroom naar BW zoveel als mogelijk
voorkomen.
De ondersteuning is continu. Dat betekent dat er bij
overgangen, bijvoorbeeld van locatie gebonden
ondersteuning naar ambulante ondersteuning of
bijvoorbeeld bij het bereiken van de leeftijd 18 jaar,
geen hinderlijke veranderingen in het
ondersteuningsaanbod ontstaan.
Voor het beleid voor zowel Maatschappelijke Opvang als
Beschermd Wonen geldt dat het niet alleen gaat over het
bieden van bed, bad, brood en veiligheid, maar ook over
preventie, begeleiden, ondersteunen, hulpverlenen en
herstel van de zelfredzaamheid. De opvang moet zo kort
mogelijk zijn en een stap naar (herstelde)
zelfredzaamheid en een zo zelfstandig mogelijke
woonvorm.
De ondersteuning wordt geleverd door gekwalificeerde
aanbieders, die kunnen en willen voldoen aan de hoogste
kwaliteitseisen, die deze visie omarmen en die bereid
zijn bij te dragen aan de inclusie-agenda die de
gemeenten opstellen.
De (passende) ondersteuning die onder de noemer ‘Bescherming’
wordt geboden, kent verschillende aan varianten. Dat betreft
steeds inzet op vier domeinen van ondersteuning, waarbij per
domein resultaten kunnen worden gedefinieerd:
Wonen; de kern van functie Bescherming en
Opvang. Het gaat hier om verblijf bij een instelling
vanwege de noodzaak dat er 24/7 toezicht en directe
beschikbaarheid van zorg is geregeld. Echter, in de
glijdende schaal naar zelfstandig wonen, zijn
tussenvormen beschikbaar. Dit betreft varianten van
wonen waarbij het toezicht minder noodzakelijk is en
waarbij de ondersteuning meer op afroep wordt geleverd.
Dit domein is in het kader van inclusie cruciaal; daarom
wordt in de aanpak om dit centraal te zetten voor de
cliënt, ook wel van ‘Housing First’ gesproken.
Begeleiding; de inzet van professionals die
de inwoners (cliënten) begeleiden op het pad naar meer
zelfredzaamheid. Het gaat hier de vormen van begeleiding
die zijn gericht op het persoonlijk en sociaal
functioneren van de inwoners, inclusief het omgaan met
de aanwezige problematiek en de kwaliteit van het
persoonlijke netwerk. Dit domein van ondersteuning is
sterk vergelijkbaar aan ambulante vormen van begeleiding
die onder de reguliere Wmo wordt geboden aan
thuiswonende inwoners met verschillende vormen van
problematiek.
Dagbesteding; de inzet van professionals
(vaak in groepsverband geleverd) met het oog op de
structuur van de (zinvolle) dagbesteding, zo mogelijk de
toeleiding naar opleiding of (betaalde) arbeid op pad
naar meer maatschappelijke participatie. Ook dit domein
van ondersteuning is sterk vergelijkbaar met
dagbesteding uit de reguliere Wmo en uit de sociale
werkvoorziening; en daarmee dus bekend terrein voor de
gemeenten.
Financiën; de inzet van professionals die de
inwoner helpen bij het op orde brengen en houden van de
financiële huishouding, van administratieve
ondersteuning tot de toeleiding naar
schulddienstverlening. Ook dit domein is bekend terrein
voor de gemeenten.
Bij de beoogde ontwikkelingen rond Opvang en Bescherming, is het
domein ‘wonen’ belangrijk. De beweging naar inclusiviteit en de
daarbij passende ondersteuning, vraagt in de Achterhoek om een
inspanning op dit domein. De gemeenten onderkennen dat het
creëren van meer en beter passende woonvoorzieningen, het gat
tussen de klassieke Bescherming en het zelfstandig wonen kan
helpen verkleinen. Zie het schema op de volgende bladzijde. Op het domein wonen zijn op hoofdlijnen drie varianten te
onderscheiden:
Er is 24 uur per dag toezicht noodzakelijk en
beschikbaar (klassiek intramuraal).
Toezicht en ondersteuning zijn 24 uur per dag nabij
(diverse tussenvormen).
De ondersteuning is planbaar en op afroep beschikbaar
(zelfstandig wonen).
Variant a. is de vertaling van de wettelijke definitie, hiervoor
is een bepaald volume van belang zodat dit niet op de schaal van
elke gemeente kan worden georganiseerd. Variant b. vraagt om
nabijheid van zorg, zodat die overdag voor toezicht kan zorgen
en op verzoek snel beschikbaar is. Hierbij is het voor de
gemeente een kernvraag of zij dit op de schaal van de eigen
gemeente in voldoende mate kan organiseren. Variant c. kan
vanuit de eigen woning worden ingericht. In het verleden (onder de AWBZ) zijn nimmer prikkels tot
uitstroom geboden, zodat cliënten soms (onnodig) lang
intramuraal worden ondersteund. Schattingen van de cie.
Dannenberg geven aan dat ca. eenderde van de cliënten die nu
woonzorg afnemen, kunnen uitstromen naar passende (reguliere)
huisvesting, mits die beschikbaar is en voorzien van lokale
leun- en steunmaatregelen. Juist het ontbreken daarvan vormt nu
een belangrijke belemmering voor duurzame uitstroom van
cliënten. Mede daarom is begin 2017 in de regio Achterhoek een
traject opgestart om in samenwerking met de vijf regionale
corporaties dit vraagstuk te verkennen, mede in relatie tot de
contingentafspraken met de provincie. In dat traject wordt
gewerkt aan een basisset van afspraken tussen gemeenten,
zorgaanbieders en corporaties om niet alleen huisvesting
beschikbaar te hebben, maar ook om de ondersteuning van de
cliënten en de leefbaarheid van de woonomgeving te borgen.Afbeelding 2: schema met woonvarianten Het advies van de commissie Dannenberg is duidelijk: de
verantwoordelijkheid voor wat we nu kennen als Beschermd Wonen
en Maatschappelijke Opvang wordt aan alle gemeenten toebedeeld.
Een aangepast verdeelmodel zorgt er straks voor dat de financiën
niet meer via de centrumgemeente, maar bij alle gemeenten
terechtkomen. Vanuit dat beginsel staan de gemeenten voor de
afweging hoe zij vanaf 2020 willen omgaan met deze nieuwe
verantwoordelijkheden, hoe zij de beschikbare budgetten gaan
inzetten en welke ruimte (noodzaak) er daarbij is voor
samenwerking binnen de Achterhoek.De gemeenten in de Achterhoek waarderen de onderlinge
samenwerking. Dat gaat niet alleen over het regionale verband
van de acht gemeenten, maar ook over enkele kleinere
subregionale verbanden. De samenwerking staat steeds in dienst
van de lokale verantwoordelijkheden en draagt bij aan een
doelmatige en effectieve uitvoering daarvan. Bij de
doorontwikkeling van Opvang en Bescherming willen de gemeenten
dit uitgangspunt blijven hanteren. Daarbij hanteren we de
volgende drie uitgangspunten:
We gaan als gemeenten samenwerken om uitvoering te geven
aan die taken die we lokaal niet kunnen uitvoeren. Dit
heeft vooral betrekking op de zware, intensieve
ondersteuning waarvoor verblijf noodzakelijk is (de
intramurale opvang en bescherming).
We gaan samenwerken om elkaar te helpen de lokale
opgaven beter te kunnen vormgeven. Dit heeft vooral
betrekking op de inhoudelijke opgaven die samenhangen
met de aansluiting op het lokale voorveld en de
verbinding met de reguliere Wmo zoals we die nu
kennen.
We werken als gemeenten co-creatief, op basis van
gelijkwaardigheid maar met respect voor de onderscheiden
rollen en verantwoordelijkheden, samen met de aanbieders
van betreffende ondersteuning die onze uitgangspunten en
visie onderschrijven. Daarbij maken we vooral gebruik
van de inhoudelijke expertise waarover zij
beschikken.
Om invulling aan deze uitgangspunten te geven, hebben we een
aantal opgaven benoemd die we in gezamenlijkheid gaan oppakken.
Deze opgaven helpen ons om in de komende periode duidelijkheid
te krijgen over het verschil tussen de twee hiervoor geschetste
niveaus van samenwerking. Tevens gaan we in die gezamenlijkheid
antwoorden zoeken op de volgende, inhoudelijke
vraagstukken:
Samenhang met de reguliere Wmo (welke aanpak gericht op
preventie in de lokale context en de aansluiting met het
maatschappelijk voorveld in de gemeente is mogelijk,
welke lokale diensten en voorzieningen dragen bij aan
doorstroom/uitstroom bescherming?).
Toegang (beschikken de consulenten in de
wijkteams/sociale teams over de benodigde expertise en
kwaliteit, is het te verwachten aantal inwoners dat het
betreft voldoende basis voor inhoudelijke en personele
uitbreiding, is extra expertise bij te schakelen bij
grensgevallen, zoals door de mogelijkheid om te kunnen
terugvallen op gespecialiseerde expertise, bijvoorbeeld
van de huidige centrale toegang?).
Contractering (is beschikbaarheid van verschillende
voorzieningen in de gemeente voldoende en/of kan worden
dit worden bijgesteld, is er voldoende zicht op te
hanteren tarieven en kwaliteitseisen, hebben we kennis
van zaken om met aanbieders in gesprek te kunnen?).
Bekostiging (welke vormen van bekostiging sluiten aan op
deze nieuwe functies, taakgericht, inspanningsgericht,
resultaatgericht, populatiegericht?).
Bedrijfsvoering (kunnen we zaken zoals facturatie,
monitoring, rapportages, contractmanagement, etc. lokaal
oppakken?).
Schaal van samenwerking (welke overwegingen bepalen de
keuze voor de partners in de samenwerking, welke
alternatieven zijn er in de Achterhoek, naast de acht
gemeenten?).
Wijze van samenwerking (welke samenwerkingsvorm past,
welke juridisch construct, welke governance:
woonplaatsbeginsel waarbij de gebruiker betaald of meer
vanuit solidariteit waarbij een gezamenlijk budget en
uniforme toegang aan de orde zijn?).
Innovatie van het ondersteuningsaanbod en inbreng van
ervaringsdeskundigheid daarbij.
Om de antwoorden op deze en andere vragen te vinden, wordt in de
regio een programmatische aanpak opgestart, als onderdeel van de
bredere regionale aanpak in het sociaal domein in de Achterhoek.
Hierbij wordt de samenwerking met aanbieders gezocht en inbreng
vanuit het perspectief van cliënten, ervaringsdeskundigen en
familieleden (cocreatie). De centrumgemeentelijke taak vanuit de Maatschappelijke
Opvang/OGGZ heeft in de afgelopen jaren vorm gekregen in het
Regionaal Kompas. Daarin zijn werkafspraken gemaakt over de
aanpak van dak- en thuisloosheid en de maatschappelijke overlast
die daardoor kan ontstaan. De betreft afspraken over de inzet
van crisisopvang en de ‘bed, bad, brood’ functies, inclusief
verblijf.Het beeld van de Opvang in de Achterhoek is dat deze
problematiek met name in Doetinchem wordt gezien, heel weinig
daarbuiten. Het is daarmee de vraag of de decentralisatie van de
Maatschappelijke Opvang en de verbinding daarvan met de lokale
Wmo, leidt tot behoud of verbetering van het huidige niveau van
dienstverlening. De gemeenten zijn bovendien van mening dat
Doetinchem deze functie momenteel op zorgvuldige wijze invult.
Er is dan ook geen aanleiding dit te veranderen. Daarom kiezen
de gemeenten ervoor dit te continueren, ook als er straks de
middelen voor Opvang niet meer via het Rijk, maar via de
individuele gemeenten worden verdeeld.Dit laat overigens onverlet dat alle gemeenten een rol hebben
bij het voorkomen van problematiek van inwoners die in de Opvang
terecht komen. Lokaal beleid van algemeen maatschappelijke aard
blijft aan de orde, zoals het voorkomen van huisuitzettingen,
tijdige ingrijpen bij dreiging van problematische schulden,
signalering van risico’s, etc. Daar willen alle individuele
gemeenten op aangesproken kunnen blijven worden. Om die samenhang tussen lokaal maatschappelijk beleid en de
sturing op de regionale Opvang vorm en inhoud te geven, gaan we
werken aan een nieuw Regionaal Kompas (planmatige aanpak van de
Opvang in de subregio) en aan het vernieuwen van de bestaande
werkafspraken. Mede gelet op de ontwikkelingen rond Bescherming
als uitstroom van de Opvang, is het van belang dat de bestaande
werkafspraken worden aangepast op de nieuwe
verantwoordelijkheden na de herzieningen in het Beschermd Wonen.
Dit geldt specifiek rond het knelpunt van de beschikbaarheid van
voldoende passende huisvesting. Zoals hiervoor is aangegeven, leidt de doordecentralisatie van
Opvang en Bescherming tot een aantal concrete opgaven, die in
onderlinge samenwerking in de Achterhoek worden opgepakt. Daarbij
wordt aansluiting gezocht bij het programma Samenwerken in het
Sociaal Domein in de Achterhoek. Uit het schema in afbeelding 2 zijn
de drie kernopgaven te herleiden waarvoor de regio zich nu gesteld
ziet:
Het definiëren van de ‘rode’ lijn: Waar eindigt de lokale
verantwoordelijkheid en verandert het belang van regionale
samenwerking ontstaat; deze grens in de voorzieningen wordt
met ‘toegang’ bewaakt. Hiertoe is het onder ander belangrijk
een scherp afwegingskader te definiëren om transparant te
krijgen hoe wordt bepaald of cliënten boven of onder die
grens worden ondersteund.
Onder die streep: Het gezamenlijk ontwikkelen van
oplossingen in de lokale infrastructuur, waaronder
preventie, vroegsignalering, aansluiting op het
maatschappelijk voorveld, rol wijkteams, ontschotte
budgetten, voldoende (passende) huisvesting, borgen
uitstroom, etc. Tevens het inrichten van toekomstige
(subregionale) samenwerking om een doelmatige en effectieve
uitvoering van de lokale taken te faciliteren.
Boven die streep: Het inrichten van regionale samenwerking
tussen de acht gemeenten in de Achterhoek rond de zware zorg
waarvoor 24/7 toezicht en nabijheid van hulp nodig is.
Hierbij gaat het over het maken afspraken over de toegang,
contractering, bekostiging, risicodeling, etc.
In de programmatische aanpak worden onder andere de volgende opgaven
opgepakt:Ad A.:
Afwegingskader maken voor het beoordelen van wat passende
ondersteuning is. Hoe worden de kenmerken van de hulpvrager
vertaald naar kenmerken van de ondersteuning? Welke vormen
van ondersteuning kunnen lokaal worden ingeregeld en
waarvoor is bovenlokale/regionale samenwerking noodzakelijk?
Aan welke tussenvormen is behoefte en wat moet gebeuren om
die te creëren? Wat is nodig voor een soepele overgang op de
grens 18-/18+?
Aanpak uitwerken in samenwerking met lokale toegang,
centrale toegang en expertise van zorgaanbieders.
Verwerken tot regionale besluitvorming halverwege 2019.
Daarna omzetten in werkafspraken rond de toegang tot de
regionale voorzieningen die boven de streep zijn
geplaatst.
Ad B.:
Diverse ontwikkelingen in de lokale situatie, zoals
hierboven bij B. genoemd. Volgen via verschillende
proeftuinen en projecten, onderwerpen in onderlinge
samenwerking en aanpakken, eventueel verdelen tussen de acht
gemeenten.
Organiseer een programmatische aanpak om op alle onderdelen
van de inhoudelijke vraagstukken van en met elkaar te leren.
Samenwerking rond deze opgaven is vooral gericht op het
oppakken van de opgaven. Hierbij geldt dat het geheel meer
is dan de som der delen. Uitwerken kan vandaag beginnen en
doorlopen tot na 2020.
Uitwerken van samenhang met GGZ-behandeling vanuit de
zorgverzekeringswet; afstemming met Menzis als belangrijkste
zorgverzekeraar in de Achterhoek en zoeken naar ontschotting
van de aanpak vanuit de verschillende domeinen.
Geen regionale besluitvorming noodzakelijk; deze
inhoudelijke opgaven monden uit in lokale keuzes rond de
inrichting van de maatschappelijke ondersteuning en brede
zin.
Ad C.:
Dit gaat om het inrichten van regionale samenwerking op het
leveren van voorziening voor ‘zware’ zorg, die niet lokaal
geborgd wordt. Hierbij hoort ook het uitwerken van een model
voor de gezamenlijke bekostiging van die voorzieningen, op
te bouwen van de lokale budgetten. Een discussie over de
solidariteit tussen gemeenten rondom de financiële risico’s
en het woonplaatsbeginsel is hiervan onderdeel. Maar ook:
zicht krijgen op de verwachte volumes, de rol van
aanbieders, de wijze van contractering, etc.
Organiseer een ambtelijke werkgroep die op basis van de
uitkomsten van het afwegingskader (zie bij A.) hiervoor
varianten/scenario’s ontwikkeld met voor- en nadelen en aan
de hand daarvan de bestuurlijke discussie voorbereiden en
begeleiden.
Toewerken naar besluitvorming in Q1 van 2019, omdat de
uitkomsten moeten worden vertaald naar een contracteerroute
(aanbesteding) voor de betreffende dienstverleners vanaf
2020.
Op de volgende pagina is een globaal spoorboekje opgenomen voor het
uitwerken van de genoemde opgaven. Deze planning kan worden
aangepast en aangescherpt op basis van de uitwerking van de opgaven
door het ambtelijke overleg.Deze programmatische aanpak leidt tot het volgende ‘spoorboekje’ op
hoofdlijnen:
WAT?Q4-17Q1-18Q2-18Q3-18Q4-18Q1-19Q2-19Q3-19Q4-192020Betrekken gemeenteraden bij de
doordecentralisatie, Beschermd ThuisInstemming van 8 colleges met de hoofdlijnen van
de visie en de regionale aanpakBAfwegingskader op inhoud uitwerken en vertalen
naar keuzesBConclusies mbt ‘Rode lijn’ (grens tussen lokale
en regionale verantwoordelijkheid)BUitwerken van de lokale verantwoordelijkheid
naar de eigen toegangUitwerken van de gezamenlijke
verantwoordelijkheid in de regionale toegang Verkennen van de financiën vanaf 2020, na
publicatie van het nieuwe verdeelmodelBesluitvorming over principes van solidariteit
en risicodeling vanaf 2020BGovernance regionale samenwerking vanaf 2020
ontwikkelenAfspraken maken over de contractering en
bekostiging van regionale zorgvormenBContratering regionale partnersOpzetten en in uitvoering nemen van inhoudelijke
proeftuinen Uitkomsten van de proeftuinen vertalen naar
beleid (lokaal en regionaal)BHerijken afspraken Maatschappelijke Opvang in de
regioB
B = formele besluitvorminga.Overzicht van het aantal cliënten in zorg (peildatum 1 april 2017) en
huidige woonplaats:
BESCHERMINGCliënten Zorg in NaturaCliënten PGBTotaal aantal cliëntenAalten9716Berkelland312051Bronckhorst471461Doetinchem230116346Montferland411253Oost Gelre31536Oude IJsselstreek191130Winterswijk221335TOTAAL430198628
b.Aantal aanbieders Beschermd Wonen: 75Herkomst van de cliënten in de Opvang:
OPVANGAantal unieke cliënten Verdeling nachtopvang Verdeling crisisopvangAalten31%2%Berkelland53%2%Bronckhorst42%2%Doetinchem7444%74%Montferland95%5%Oost Gelre41%Oude IJsselstreek125%9%Winterswijk65%Overige gemeenten1012%Onbekend424%9%TOTAAL131 cliënten in Opvang5.222 begeleidingsuren20 plaatsen dagopvang34 unieke cliënten 14 plaatsen nachtopvang41 unieke cliënten22 plaatsen crisisopvangInzet preventie uren Collectief gericht op verslavingszorg en
maatschappelijke opvang7183
Winterswijk 21020 clienten verdeelt over poli en Fact(Oude IJssel en Winterswijk)Doetinchem 31030clienten in geintegreerde teams (team West, Midden en Oost)Zevenaar 1350clienten in geintegreerde teams (team Montferland) Grotendeels zijn dit Epa clienten 90%. Gemiddeld 235
clienten per team. Het gaat hier om volwassenen (geen ouderen, jeugd,
VGGNet)