CVDR452721_1Financiele verordening Halderberge 2017nlregelingHalderberge2017-05-30HalderbergeGemeenteblad Halderberge 1 juni 2017, nummer 92180Financiele verordening Halderberge 2017Artikel 212 Gemeentewetgemeenteraadfinanciën en economie2017-05-24De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2017-06-012020-06-05nieuwe regelingOnbekendvervangt Financiele verordening Halderberge 2015Financiele verordening Halderberge 2017De raad van de gemeente Halderberge;gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 11 april
2017;gelet op artikel 212 van de Gemeentewet;B E S L U I T :Vast te stellen de Financiële verordening Halderberge 2017. 1.Algemene bepalingen1BegripsbepalingenIn deze verordening wordt verstaan onder:
auditcommissie: adviescommissie van de raad die adviezen
uitbrengt over financieel gerelateerde onderwerpen;
inkomsten: totaal van de baten voor onttrekkingen aan reserves;
Investeringen: het vastleggen van vermogen in duurzame goederen
waarvan het nut zich over meerdere jaren uitstrekt;
overheidsbedrijf: onderneming met privaatrechtelijke
rechtspersoonlijkheid, niet zijnde een personenvennootschap met
rechtspersoonlijkheid, waarin de gemeente, al dan niet tezamen
met een of meer andere publiekrechtelijke rechtspersonen, in
staat is het beleid te bepalen of een onderneming in de vorm van
een personenvennootschap, waarin een publiekrechtelijke
rechtspersoon deelneemt;
team: een organisatorische eenheid binnen de gemeentelijke
organisatie.
2Begroting en verantwoording2Programma-indeling1.De raad stelt bij aanvang van iedere raadsperiode een
programma-indeling voor die raadsperiode vast.2.De raad stelt bij aanvang van iedere raadsperiode op voorstel van
het college de taakvelden per programma vast.3.De raad stelt desgewenst vast over welke onderwerpen hij in extra
paragrafen, naast de verplichte paragrafen van de begroting en de
jaarstukken, kaders wil stellen en wil worden geïnformeerd.3Inrichting begroting en jaarstukken1.Bij de begroting worden onder elk van de programma’s, het overzicht
van algemene dekkingsmiddelen en het overzicht van de overhead de
verwachte baten en lasten weergegeven. Bij de jaarstukken worden
onder elk van de programma’s, het overzicht van algemene
dekkingsmiddelen en het overzicht van de overhead de gerealiseerde
baten en lasten weergegeven.2.Bij de uiteenzetting van de financiële positie in de begroting wordt
van de nieuwe investeringen per investering het benodigde
investeringskrediet weergegeven. 3.Bij de uiteenzetting van de financiële positie in de begroting wordt
in aanvulling op het bepaalde in artikel 20 en artikel 21 van het
Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten inzicht
gegeven in de ontwikkeling van de schuldpositie als gevolg van de
begroting, de meerjarenraming en de investeringen. 4.In de jaarrekening wordt van de investeringen en meerjarige
projecten de uitputting van de geautoriseerde investeringskredieten
en de actuele raming van de totale uitgaven en inkomsten
weergegeven.4Kaders begroting1.Het college biedt de raad vóór 1 juli van het begrotingsjaar een
nota aan met een voorstel voor het beleid en de financiële kaders
van de begroting voor het volgende begrotingsjaar en de
meerjarenraming met daarin minimaal twee op het begrotingsjaar
volgende jaren (kadernota). De raad stelt deze nota vóór 1 augustus
van het begrotingsjaar vast. 2.In de begroting wordt een post voor onvoorziene uitgaven van 50.000
euro opgenomen. Na vaststelling van de begroting door de
gemeenteraad wordt het resterende begrotingssaldo toegevoegd aan de
post voor onvoorziene uitgaven. 5Autorisatie begroting en investeringskredieten1.De raad autoriseert met het vaststellen van de begroting de baten en
de lasten per programma, de overhead en het overzicht algemene
dekkingsmiddelen.2.Nieuwe investeringen zijn opgenomen in het investeringsplan van de
begroting en worden met het vaststellen van de begroting
geautoriseerd. De raad kan bij de begrotingsbehandeling aangeven van
welke nieuwe investeringen hij op een later tijdstip een apart
voorstel voor autorisatie van het investeringskrediet wil ontvangen
of daar nader over geïnformeerd wil worden.3.Het college informeert de raad vooraf als ze verwacht dat de lasten
de geautoriseerde lasten dreigen te overschrijden, de
investeringsuitgaven de geautoriseerde investeringskredieten dreigen
te overschrijden of de baten de geautoriseerde baten dreigen te
onderschrijden.4.Het college doet via de tussentijdse rapportages voorstellen aan de
raad voor het wijzigen van de geautoriseerde budgetten en de
investeringskredieten. 5.Het college is bevoegd verwachte overschrijdingen van de
geautoriseerde lasten en onderschrijdingen van de geautoriseerde
baten te dekken uit de post voor onvoorziene uitgaven, voor zover
het geen beleidswijziging betreft.6.Voor een investering waarvan het investeringskrediet niet met het
vaststellen van de begroting is geautoriseerd, legt het college
voorafgaand aan het aangaan van verplichtingen een
investeringsvoorstel met een voorstel voor het vaststellen van een
investeringskrediet aan de raad voor.6Tussentijdse rapportage1.Het college informeert de raad door middel van een
voorjaarsrapportage, een najaarsrapportage en een slotwijziging over
de realisatie van de begroting van de gemeente. 2.De voorjaarsrapportage kan worden samengevoegd met de nota zoals
aangegeven in artikel 4. De naam van dit document is Zomernota.3.De voorjaarsrapportage en de slotwijziging bevatten een overzicht
met de bijgestelde raming van:
de baten en lasten per programma;
het overzicht van algemene dekkingsmiddelen;
de baten en lasten van de overhead;
het totale saldo van de baten en lasten, volgende uit de
onderdelen a, b en c;
de (beoogde) toevoegingen en onttrekkingen aan reserves per
programma; en
het resultaat, volgend uit de onderdelen d en e.
4.De najaarsrapportage bevat een uiteenzetting over de uitvoering en
de bijstelling van het beleid en een overzicht met de bijgestelde
raming van:
de baten en de lasten per programma;
het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen;
de baten en lasten van de overhead;
het totale saldo van de baten en de lasten volgend uit de
onderdelen a, b en c;
de (beoogde) toevoegingen en onttrekkingen aan reserves per
programma; en
het resultaat, volgend uit de onderdelen d en e, alsmede de realisatie en raming van de uitputting van de
investeringskredieten.
5.De slotwijziging bevat - voor zover hiervan sprake is – een voorstel
van het college om (geautoriseerde) uitgaven die het jaar geheel of
ten dele overschrijden te reserveren in de reserve
jaaroverschrijdende uitgaven. 7InformatieplichtIndien dit ingrijpende financiële gevolgen kan hebben voor de gemeente,
neemt het college geen besluit over:
de aan- en verkoop van onroerende zaken, voor zover sprake is
van een financiële omvang van € 100.000 of meer en dit niet is
opgenomen in de door de raad vastgestelde begroting,
het verstrekken van geldleningen,
het verstrekken van waarborgen en garanties,
en het verstrekken van kapitaal aan instellingen en
organisaties,
dan nadat de raad is geïnformeerd over het voornemen en hiertoe in de
gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennisname van het
college te brengen. 8EMU-saldoWanneer het Rijk de gemeente bericht dat alle gemeenten samen het
collectieve aandeel van gemeenten in het EMU-tekort, bedoeld in artikel
3, zesde lid, van de Wet houdbare overheidsfinanciën, hebben
overschreden, informeert het college de raad of een aanpassing van de
begroting nodig is. Als het college een aanpassing nodig acht, doet het
college een voorstel voor het wijzigen van de begroting. 3Financieel beleid9Waardering en afschrijving vaste activa1.Immateriële en materiële vaste activa worden afgeschreven volgens de
methodiek en de termijnen zoals vermeld in de bijlage
afschrijvingsbeleid bij deze verordening. Via een gemotiveerd
raadsbesluit is afwijking van de afschrijvingstermijn mogelijk.
2.Kosten voor het afsluiten van geldleningen worden direct ten laste
van de exploitatie gebracht.10Voorziening voor oninbare vorderingenVoor de vorderingen op verbonden partijen en derden wordt een
voorziening wegens oninbaarheid gevormd op basis van de ouderdom en/of
status van de openstaande vorderingen.11Reserves en voorzieningen1.In de begroting en bij de jaarstukken vindt geen toerekening van
rente over de reserves en voorzieningen aan de programma’s
plaats.2.In bijlage 2 Beleidskader reserves en voorzieningen is het
beleidskader ten aanzien van reserves en voorzieningen opgenomen.
Dit kader geeft inzicht in wettelijke voorschriften, begrippen en
bevoegdheden. Daarnaast worden kaders over de jaarlijkse
actualisatie weergegeven.12Kostprijsberekening1.Voor het bepalen van de geraamde kostprijs van rechten en heffingen
waarmee kosten in rekening worden gebracht, en van goederen, werken
en diensten die worden geleverd aan overheidsbedrijven en derden,
wordt een extracomptabel stelsel van kostentoerekening gehanteerd.
Bij deze kostentoerekening worden naast de directe kosten, de
overheadkosten en overige indirecte kosten betrokken. 2.Bij de directe kosten worden betrokken de bijdragen aan en
onttrekkingen van voorzieningen voor de noodzakelijke vervanging van
de betrokken activa en de afschrijvingskosten van de in gebruik
zijnde activa. Voor de rechten en heffingen waarmee kosten in
rekening worden gebracht, worden daarbij ook de compensabele
belasting over de toegevoegde waarde (BTW) en de gederfde inkomsten
van het kwijtscheldingsbeleid betrokken.3.Voor de toerekening van de overheadkosten aan de kostprijs van
rechten en heffingen waarmee kosten in rekening worden gebracht, en
van goederen, werken, diensten die worden geleverd aan
overheidsbedrijven en derden, wordt uitgegaan van de
personeelslasten die verbonden zijn aan die specifieke rechten,
heffingen, goederen, werken of diensten, in verhouding tot de totale
personeelslasten van alle taakvelden exclusief de personeelslasten
van de overheadfuncties. De uitkomst hiervan levert een percentage
op wat wordt vermenigvuldigd met de totale overhead.4.Het percentage van de omslagrente voor de toerekening van rente voor
de financiering van de in gebruik zijn de activa, bedoeld in het
eerste lid, wordt jaarlijks met de begroting vastgesteld. Het
percentage van deze omslagrente wordt bepaald uit het gewogen
gemiddelde van het bij de begroting geraamde rentepercentage van de
rentekosten op de opgenomen langlopende en kortlopende geldleningen.
De uitkomst van dit percentage van de omslagrente wordt op een half
procent afgerond.13Prijzen economische activiteiten1.Voor de levering van goederen, diensten of werken aan
overheidsbedrijven en derden en met welke bijbehorende activiteiten
de gemeente in concurrentie met marktpartijen treedt, wordt
tenminste de geraamde integrale kostprijs in rekening gebracht. Bij
afwijking doet het college vooraf voor elk van deze activiteiten
afzonderlijk een voorstel voor een raadsbesluit, waarin het publiek
belang van de activiteit wordt gemotiveerd. 2.Bij het verstrekken van leningen of garanties aan overheidsbedrijven
en derden brengt de gemeente de geraamde integrale kosten in
rekening. Bij afwijking doet het college vooraf een voorstel voor
een raadsbesluit, waarin het publiek belang van de lening of
garantie wordt gemotiveerd. 3.Bij het verstrekken van kapitaal door de gemeente aan
overheidsbedrijven en derden gaat het college uit van een vergoeding
van tenminste de geraamde integrale kosten van de verstrekte
middelen. Bij afwijking doet het college vooraf een voorstel voor
een raadsbesluit, waarin het publiek belang van de
kapitaalverstrekking wordt gemotiveerd.4.Raadsbesluiten met de motivering van het publiek belang als bedoeld
in de vorige leden zijn niet nodig als minder dan de integrale
kostprijs in rekening wordt gebracht en sprake is van:
leveringen van goederen, diensten of werken en het
verstrekken van leningen, garanties en kapitaal aan andere
overheden voor zover deze leveringen en verstrekkingen zijn
bedoeld voor de uitoefening van de publieke taak door die
andere overheid;
een bevoordeling van activiteiten in het kader van een bij
wet opgedragen publiekrechtelijke taak;
een bevoordeling van activiteiten in het kader van een
toegekend bijzonder of uitsluitend recht waarvoor
prijsvoorschriften gelden;
een bevoordeling van sociale werkplaatsen;
een bevoordeling van onderwijsinstellingen;
een bevoordeling van publieke media-instellingen; en
een bevoordeling die valt onder de reikwijdte van de
staatssteunregels van het Werkingsverdrag van de Europese
Unie en daarmee verenigbaar is.
14Vaststelling hoogte belastingen, rechten, heffingen en
prijzenHet college doet de raad jaarlijks een voorstel voor de hoogte van de
gemeentelijke tarieven voor de belastingen, de rioolheffing, de
afvalstoffenheffing, de marktgelden, de lijkbezorgingsrechten en de
leges.15Financieringsfunctie1.Het gemeentelijk financieringsbeleid ligt vast in een
treasurystatuut. 2.De raad stelt het treasurystatuut vast, nadat de raad advies heeft
ingewonnen van de auditcommissie.3.Indien beleidswijzigingen of wijzigingen als gevolg van wettelijke
bepalingen optreden en daarvoor aanpassing van het vastgelegde
beleid nodig is, wordt het treasurystatuut herzien. 4Paragrafen en beleidsnota’s16Paragrafen1.In de begroting en het jaarverslag worden minimaal de verplichte
paragrafen opgenomen zoals benoemd in het Besluit begroting en
verantwoording provincies en gemeenten (BBV).2.In de paragrafen wordt een toelichting gegeven (begroting) en
verantwoording afgelegd (jaarverslag) over het gevoerde beleid. Het
college gaat daarbij tenminste in op de verplichte onderdelen per
paragraaf zoals deze in het BBV zijn opgenomen.3.Desgewenst kan de raad besluiten om, eventueel tijdelijk, over
aanvullende zaken in de paragrafen te worden geïnformeerd. 17Beleidsnota’s1.De raad stelt aparte beleidsnota’s vast voor:
het onderhoud van de openbare ruimte (gezamenlijk of apart
voor de diverse onderdelen van de openbare ruimte);
het onderhoud en beheer van de riolering;
het onderhoud van gemeentelijke gebouwen.
2.In de nota’s zoals aangegeven in het eerste lid wordt in ieder geval
ingegaan op:
het beoogde onderhoudsniveau;
de planning van het onderhoud;
de verwachte kosten van het onderhoud.
3.De uitgangspunten en afspraken zoals die zijn opgenomen in deze
nota’s worden overgenomen in de begroting. In de jaarstukken zal
hier verantwoording over worden afgelegd.4.Het college biedt de raad voorstellen voor aanpassing van de in dit
artikel genoemde beleidsnota’s aan indien op grond van gewijzigde
wettelijke bepalingen, gewijzigd gemeentelijk beleid of anderszins
daar aanleiding toe is.18Grondbeleid
Het gemeentelijk grondbeleid wordt vastgelegd in een
afzonderlijke beleidsnota, de Nota grondbeleid. In deze nota
wordt tenminste aandacht besteed aan:
de strategische visie van het toekomstig grondbeleid van
de gemeente;
de vormen van grondbeleid (faciliterend en/of
actief);
de gewenste samenwerkingsvormen;
en de uitgangspunten voor de uitgifte van gronden en
voor de verkoopprijzen van de gronden.
Het college biedt de raad jaarlijks een meerjarenperspectief
grondexploitaties aan. In dit meerjarenperspectief wordt
tenminste ingegaan op:
te ontwikkelen en in ontwikkeling genomen projecten en
de financiële positie van de grondexploitaties;
de looptijd van de grondexploitaties en het geraamde
saldo (tegen contante waarde) van de projecten binnen de
grondexploitaties;
Het verloop van de totale boekwaarde van de projecten
binnen de grondexploitaties;
en het verloop van de reservepositie van de
grondexploitaties.
De raad stelt het meerjarenperspectief grondexploitaties vast.
Het beleid over de bijdragen van de eigen grondexploitaties en
die van derden in bovenwijkse voorzieningen wordt vastgelegd in
een aparte Nota bovenwijkse voorzieningen.
Het college biedt de raad een voorstel voor aanpassing van de
Nota grondbeleid en/of de Nota bovenwijkse voorzieningen aan
indien op grond van gewijzigde wettelijke bepalingen, gewijzigd
gemeentelijk beleid of anderszins daar aanleiding toe is.
19WeerstandsvermogenIn bijlage 3 Beleidskader weerstandsvermogen is het beleidskader ten
aanzien van het weerstandsvermogen opgenomen. Dit kader geeft de
uitgangspunten weer voor het risicobeleid en de wijze waarop de gemeente
Halderberge omgaat met het weerstandsvermogen. 5Financiële organisatie en financieel beheer20Administratie1.Onder administratie wordt verstaan het systematisch verzamelen,
vastleggen, verwerken en verstrekken van informatie ten behoeve van
het besturen, het functioneren en het beheersen van (onderdelen van)
de organisatie van de gemeentelijke organisatie en de verantwoording
die daarover moet worden afgelegd.2.De administratie is zodanig van opzet en werking, dat zij in ieder
geval dienstbaar is voor:
het sturen en het beheersen van activiteiten en processen in
de gemeente als geheel;
het verstrekken van informatie over ontwikkelingen in de
omvang van de vaste activa, voorraden, vorderingen en
schulden;
het verschaffen van informatie over uitputting van de
toegekende budgetten en investeringskredieten en voor het
maken van kostencalculaties;
het afleggen van verantwoording over de rechtmatigheid, de
doelmatigheid en de doeltreffendheid van het gevoerde
bestuur in relatie tot de gestelde beleidsdoelen, de
begroting en relevante wet- en regelgeving;
en de controle van de registratie van gegevens als zodanig
en van de daaraan ontleende informatie, alsmede voor de
controle op de rechtmatigheid, de doelmatigheid en de
doeltreffendheid van het gevoerde bestuur in relatie tot de
gestelde beleidsdoelen, de begroting en relevante wet- en
regelgeving.
21Financiële organisatieHet college draagt zorgt voor:
een eenduidige indeling van de gemeentelijke organisatie en een
eenduidig toewijzing van de gemeentelijke taken aan de teams;
een adequate scheiding van taken, functies, bevoegdheden,
verantwoordelijkheden;
de verlening van mandaten en volmachten voor het aangaan van
verplichtingen ten laste van de toegekende budgetten en
investeringskredieten;
de interne regels voor taken en bevoegdheden, de
verantwoordingsrelaties en de bijbehorende informatievoorziening
van de financieringsfunctie;
de kostenverdeelsleutels voor het eenduidig toewijzen van baten
en lasten aan de taakvelden;
het beleid en de interne regels voor de inkoop en de
aanbesteding van goederen, werken en diensten;
naleving van de regels voor de steunverlening en de toekenning
van subsidies aan ondernemingen en instellingen; en
het treffen van voldoende maatregelen binnen gemeentelijke
regelingen en werkprocedures om misbruik en oneigenlijk gebruik
van de gemeentelijke regelingen en eigendommen te
voorkomen,
opdat aan de eisen van rechtmatigheid, controle en verantwoording wordt
voldaan.22Interne controle1.Het college zorgt ten behoeve van het getrouwe beeld van de
jaarrekening, bedoeld in artikel 213, derde lid, onder a, van de
Gemeentewet, en de rechtmatigheid van de baten en lasten en de
balansmutaties, bedoeld in artikel 213, derde lid, onder b, van de
Gemeentewet, voor de jaarlijkse interne toetsing van de getrouwheid
van de informatieverstrekking en de rechtmatigheid van de
beheershandelingen. Bij afwijkingen neemt het college maatregelen
tot herstel.2.Het college zorgt voor de systematische controle van de registratie
en de ontwikkeling van het financieel vermogen van de gemeente, met
dien verstande dat de waardepapieren, de voorraden, de uitstaande
leningen, de debiteurenvorderingen, de liquiditeiten, de opgenomen
leningen, de kortlopende schulden en de vorderingen van crediteuren
jaarlijks worden gecontroleerd. Bij afwijkingen in de registratie
neemt het college maatregelen voor herstel van de
tekortkomingen.6Slotbepalingen23Intrekken oude verordeningen en nota’s en overgangsrechtMet het vaststellen van deze verordening worden de volgende
beleidsdocumenten ingetrokken:
de Financiële verordening Halderberge 2015;
de Nota reserves en voorzieningen 2015;
de Nota waarderen en afschrijven 2011,
met dien verstande dat zij van toepassing blijven op de jaarrekening en
het jaarverslag en bijbehorende stukken van het begrotingsjaar
voorafgaand aan het jaar waarin deze verordening in werking treedt en op
de begroting, jaarrekening en jaarverslag en bijbehorende stukken van
het begrotingsjaar dat samenvalt met het jaar waarin deze verordening in
werking treedt, voor zover de beslissingen en handelingen plaats hebben
gevonden voor de datum van inwerkingtreding van deze verordening. 24Inwerkingtreding en citeertitel1.Deze verordening treedt in werking op 1 juni 2017.2.Deze verordening wordt aangehaald als “Financiële verordening
Halderberge 2017”.Bijlage 1 Afschrijvingsbeleid (behorend bij artikel 9)Afschrijvingsbeleid materiële vaste activa Grensbedrag voor afschrijvingActiva, zowel met economisch nut als met maatschappelijk nut, met een
verkrijgingsprijs van minder dan € 20.000 worden niet geactiveerd, uitgezonderd
gronden en onbewerkte terreinen die altijd worden geactiveerd. Bij de bepaling
van het bedrag van € 20.000 wordt gekeken naar het totaal van de investering en
niet naar de prijs per afzonderlijk goed.AfschrijvingssystematiekActiva die zijn geactiveerd, worden lineair afgeschreven. Investeringsuitgaven
worden vanaf de eerste uitgave direct geactiveerd en blijven dus niet als
onderhanden werk op de balans staan. Indirecte kosten (overhead) worden niet
geactiveerd, maar in het betreffende jaar ten laste van de exploitatie gebracht.
De restwaarde van activa wordt uit voorzichtigheidsoverwegingen in beginsel voor
alle activa op 0 gewaardeerd. Op vaste activa met een beperkte gebruiksduur wordt conform het BBV jaarlijks
afgeschreven volgens een stelsel dat is afgestemd op de verwachte toekomstige
gebruiksduur. Er wordt bij het afschrijven in principe geen gebruik gemaakt van
de componentenbenadering. Bij deze methode worden de verschillende onderdelen
van een actief afzonderlijk geactiveerd en derhalve wordt op deze onderdelen dus
ook verschillend afgeschreven op basis van de voor dat onderdeel geldende
gebruiksduur. Slechts indien de omvang van een component dermate omvangrijk is
en afschrijving op grond van een aparte gebruiksduur gewenst is, kan de
componentenmethode worden toegepast. In de hieronder vermelde tabellen met de te
hanteren gebruiksduur is aangegeven voor welke activa dit geldt. De afschrijving start in het jaar volgend op het jaar van votering van de
investering door de gemeenteraad. In de praktijk betekent dit dat op een
investering die op het Investeringsprogramma in de begroting van jaar x staat,
met ingang van het jaar x+1 wordt afgeschreven. De afschrijvingen worden
berekend over de werkelijke bedragen, hetgeen inhoudt dat de
afschrijvingsbedragen nog wijzigen als de investering doorgaat in het jaar
waarin de afschrijvingen aanvangen. Bij iedere uitgave wordt het bedrag van de
resterende afschrijvingstermijnen aangepast. De maximale afschrijvingstermijn,
zoals door de gemeenteraad vastgesteld, wordt hierbij niet aangepast. RenteberekeningDe rente die aan actief wordt toegerekend, wordt altijd berekend over de
boekwaarde van het actief per 1 januari van het betreffende jaar.Materiële vaste activa met een maatschappelijke nutTot en met 2016 was er geen verplichting om materiële vaste activa met een
maatschappelijk nut op de balans op te nemen. Het verdiende vanuit de
regelgeving zelfs de voorkeur om deze activa niet te activeren. Vanaf 2017 is
het verplicht om deze activa wel te activeren en af te schrijven in een termijn
die is afgestemd op de verwachte levensduur. In de tabel met
afschrijvingstermijnen zijn hiervoor diverse afschrijvingstermijnen opgenomen. AfschrijvingstermijnenImmateriële vaste activa
·Kosten voor onderzoek en ontwikkeling5 jaar·Bijdrage aan activa in eigendom van derdenVariabel *
* De afschrijvingsduur is maximaal gelijk aan die van de activa waarvoor de
bijdrage aan derden wordt verstrektMateriële vaste activa met economisch nutOp gronden en terreinen wordt niet afgeschreven, voor zover het gronden zonder
aanvullende bewerkingen zijn of ondergronden van gebouwen en andere
voorzieningen. Indien het investeringen in terreinen betreft waarvan de waarde
gedurende de levensduur afneemt, is sprake van bewerkte terreinen en wordt er
wel afgeschreven.
Gronden en terreinen·Bewerkte terreinen25 jaar·Aanleg sportvelden en banen25 jaar·Toplaag kunstgrasvelden12 jaar·Onderlaag kunstgrasvelden25 jaar·Begraafplaatsen aanleg en uitbreiding50 jaar·Begraafplaatsen herinrichting15 jaarWoonruimten, bedrijfsgebouwen, scholen en sportgebouwen
en culturele gebouwen·Nieuwbouw40 jaar·Renovatie25 jaar·Aankoop bestaande gebouwen25 jaar·Nieuwbouw semi-permanente gebouwen10 jaarRiolering·Vrijvervalriolen70 jaar·Bergbezinkvoorzieningen70 jaar·Grondwatermaatregelen70 jaar·Afkoppelmaatregelen70 jaar·Gemalen – mechanisch/elektrisch15 jaar·Drukriolering – mechanisch/elektrisch15 jaar·IBA klasse III15 jaar·Maatregelen waterketen30 jaarInventaris·Eerste inrichting en onderwijsleerpakket scholen10 jaar·Inventaris overige gemeentelijke gebouwen10 jaarMachines, apparaten en technische
installaties·Algemeen (niet specifiek benoemd)10 jaar ·Technische installaties (verwarming, klimaatbeheersing,
ed.)15 jaar·Telefooncentrale, automatiseringsnetwerken, e.d.10 jaar·Automatisering hardware4 jaarVervoermiddelen·Tractiemiddelen en materieel buitendienst10 jaar·Dienstauto's8 jaarOverige duurzame bedrijfsmiddelen·Automatisering software4 jaar·Automatisering gebruiksrechten (licenties) met onbepaalde
duur4 jaar
Materiële vaste activa met maatschappelijk nut
Wegenbouwkundige werken·Wegreconstructies, pleinen en rotondes25 jaar·Fietspaden en voetpaden25 jaar·Aanleg en vervanging van kunstwerken (viaducten, tunnels,
bruggen)40 jaar·Verkeersmaatregelen 25 jaar·Verkeersregelinstallaties15 jaar·Verlichting – armaturen20 jaar·Verlichting – lichtmasten40 jaarWaterbouwkundige werken·Waterbouwkundige werken40 jaarWerken aan gronden en terreinen ·Aanleg / vervanging / reconstructie parken en
plantsoenen30 jaar·Voorzieningen in parken en plantsoenen15 jaar·Overige werken aan gronden en terreinen30 jaarOverige materiële activa met maatschappelijk
nut·Straatmeubilair10 jaar
Bijlage 2 Beleidskader reserves en voorzieningen (behorend bij artikel
11)Deze bijlage is een uitwerking van artikel 11 van deze verordening en betreft
het beleidskader voor de reserves en voorzieningen. BegrippenReservesReserves zijn vermogensbestanddelen die als eigen vermogen zijn aan te merken en
die vrij te besteden zijn. Reserves vallen uiteen in algemene reserves en
bestemmingsreserves. Functies reservesDe functies van reserves kunnen zijn:
bufferfunctie: het opvangen van onverwachte tegenvallers en risico’s
(weerstandscapaciteit);
bestedingsfunctie: reserveren van middelen voor specifieke activiteiten
of doelen;
egalisatiefunctie: het egaliseren van kosten over meerdere jaren.
Algemene reservesDe algemene reserves van de gemeente hebben een bufferfunctie voor het opvangen
van financiële tegenvallers in algemene zin. BestemmingsreservesBestemmingsreserves zijn reserves waaraan de gemeenteraad een bepaalde
bestemming heeft gegeven. De reserves hebben over het algemeen een bestedings-
of egalisatiefunctie. VoorzieningenBij voorzieningen gaat het om (on)zekere verplichtingen die tot schulden en/of
lasten kunnen leiden en ter egalisatie van kosten. Voorzieningen worden gerekend
tot het vreemd vermogen en er kan alleen over beschikt worden voor het doel
waarvoor de voorziening is ingesteld.Vorming van reserves en voorzieningenVorming reserves De raad beslist over de vorming van reserves en kan dit op ieder gewenst moment
doen. Bij het vormen van reserves gelden de volgende voorwaarden:
de reserve moet vooraf worden ingesteld door een expliciet besluit van
de raad;
de bestemming en het doel moeten in de toelichting op het besluit
omschreven zijn;
als het doel is bereikt, houdt de reserve op te bestaan. Een eventueel
restant wordt in principe toegevoegd aan de Algemene reserve. Desgewenst
kan de raad anders beslissen.
Desgewenst kunnen in de toelichting op het besluit ook de looptijd en de
minimale en maximale omvang worden toegelicht. Vorming voorzieningIn het Besluit Begroting en Verantwoording is in artikel 44 bepaald wanneer
voorzieningen gevormd worden. Voorzieningen worden gevormd wegens:
verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker
is, doch redelijkerwijs in te schatten (bijv. voor voorzienbare
verliezen in de grondexploitaties);
op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten
verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te
schatten (bijv. de voor dubieuze debiteuren);
kosten die in een volgende begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits
het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar
of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot
gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren (bv.
kosten voor groot onderhoud);
bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen, waarvoor een heffing
wordt geheven (bijv. voor de riolering);
van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden (bijv.
overschotten riolering).
Van een voorziening is dus sprake als het gaat om te kwantificeren financiële
verplichtingen of risico’s. Als een risico niet kwantificeerbaar is, zal dat
risico opgenomen moeten worden in de paragraaf weerstandsvermogen bij de
begroting. Elke voorziening moet de omvang hebben van de betreffende
verplichting of het betreffende risico. De omvang mag dus niet groter, maar ook
niet kleiner zijn.In beginsel beslist de raad over de vorming van een voorziening. Hier dient
echter wel rekening gehouden te worden met de minimale keuzevrijheid voor de
gemeenteraad als gevolg van wettelijke verplichtingen en/of het zich voordoen
van risico’s. In deze gevallen zal de raad veelal achteraf worden geïnformeerd. Voor onderhoudsvoorzieningen geldt nog de aanvullende voorwaarde dat er een
meerjarig beheersplan c.q. onderhoudsbegroting aan ten grondslag dient te liggen
(ook om de benodigde omvang te bepalen).Indeling reserves en voorzieningenIndeling reserves1.Algemene reservesDe algemene reserves hebben een bufferfunctie voor het opvangen van onvoorziene
financiële tegenvallers. Ook de algemene reserve grondexploitaties wordt
gerubriceerd onder de algemene reserves.
Bestemmingsreserves, met de onderverdeling naar:
Investeringsreserves
Op basis van artikel 59 en 62 BBV is het niet toegestaan investeringen met een
economisch nut netto te activeren. Dit houdt in, dat de af te schrijven
investering wordt verminderd met de bijdrage uit een bestemmingsreserve. Wanneer
toch gebruik gemaakt wordt van een reserve als dekkingsmiddel, mag dit alleen
middels de methode van bruto activeren. Hierbij wordt de investering in zijn
geheel afgeschreven en worden de kapitaallasten jaarlijks (gedeeltelijk) gedekt
uit de reserve gedurende de afschrijvingstermijn van de investering. b.EgalisatiereservesHet BBV maakt geen onderscheid tussen egalisatiereserves en overige
bestemmingsreserves. Bij de gemeente Halderberge worden nog wel
egalisatiereserves gebruikt. Deze reserves hebben als doel schommelingen in de
exploitatie op te vangen.c.Reserves resultaatbestemmingenIn het verleden zijn bij de jaarrekening, voor- en najaarsnota en begroting
verschillende reserves gevormd, waarbij incidentele positieve resultaten in een
reserve zijn gestort. Bij deze reserves is door de raad tevens een concrete
bestemming aangegeven. d.Bestemmingsreserves grondexploitatiesDit betreft bestemmingsreserves die direct gerelateerd zijn aan de
grondexploitaties. e.Overige bestemmingsreservesNa bovenstaande rubricering van de bestemmingsreserves resteert er nog een
aantal bestemmingsreserves. Deze worden gerubriceerd onder de “overige
bestemmingsreserves”. Deze reserves hebben een concreet bestedingsdoel.Indeling voorzieningenDe indeling van de voorzieningen is direct gerelateerd aan de indeling van
artikel 44 van het BBV en behoeft geen nadere uitleg.Twee voorzieningen zijn bijzonder ten opzichte van de overige voorzieningen
wegens de presentatie op de balans:
voorziening voor oninbare vorderingen: op grond van artikel 10 van deze
verordening wordt een voorziening gevormd wegens mogelijke oninbaarheid
van openstaande vorderingen. Deze voorzieningen worden op de balans
gepresenteerd als een waardecorrectie op de openstaande vorderingen aan
de debetzijde van de balans (en dus niet bij de voorzieningen aan de
creditzijde van de balans).
voorziening verliesgevende grondexploitaties: als de boekwaarde hoger is
dan de verwachte marktwaarde wordt een verliesvoorziening getroffen.
Deze voorziening wordt gepresenteerd als een waardecorrectie op de post
(grond-)voorraden aan de debetzijde van de balans (en dus niet bij de
voorzieningen aan de creditzijde van de balans).
Mutaties op reserves en voorzieningenReservesEen toevoeging of onttrekking aan een reserve kan alleen plaatsvinden op grond
van een besluit van de raad. Bij voorkeur worden mutaties aan reserves opgenomen
in de begroting. Indien nodig, kan dit echter ook via een separaat raadsbesluit. VoorzieningenMutaties op voorzieningen kunnen in principe alleen plaatsvinden op grond van
een besluit van de raad, behalve als sprake is van een wettelijke verplichting.
Ook hier geldt dat mutaties bij voorkeur zijn opgenomen in de begroting. Indien
nodig, kan dit echter ook via een separaat raadsbesluit. Het besluit van de raad
kan een concreet bedrag inhouden. Echter, het kan ook afhankelijk zijn van een
resultaat, overschot of bedrag wat uit andere mutaties voortvloeit. Jaarlijkse actualisatieDe reserves en voorzieningen worden tweemaal per jaar geactualiseerd, namelijk
bij het opstellen van de begroting en bij het opstellen van de jaarrekening.
Indien een reserve of voorziening moet worden ingesteld, moet wijzigen of kan
worden afgesloten, wordt dit opgenomen in de betreffende rapportage. BevoegdhedenIn bovenstaande tekst zijn de bevoegdheden al genoemd. Volledigheidshalve worden
ze hier kort samengevat. De gemeenteraad heeft vanuit zijn kaderstellende rol de bevoegdheid om reserves
in te stellen, op te heffen en te wijzigen. Vanuit het budgetrecht heeft de
gemeenteraad de bevoegdheid om te bepalen welke bedragen mogen worden toegevoegd
en onttrokken aan de reserves.Datzelfde geldt voor de voorzieningen. De gemeenteraad heeft de bevoegdheid om
voorzieningen in te stellen, op te heffen, samen te voegen, te wijzigen en te
bepalen op welke wijze dotaties aan de voorziening moeten plaatsvinden. Hierbij
dient rekening gehouden te worden met de minimale keuzevrijheid voor de
gemeenteraad als gevolg van wettelijke verplichtingen en/of het zich voordoen
van risico’s.De uitvoering van het vorenstaande beleid is belegd bij het college. Dit komt
tot uitdrukking in de aanwendingen van voorzieningen (bestedingen). Indien een voorziening kan worden opgeheven en een restant saldo resteert, valt
dit vrij ten gunste van de exploitatie (i.c. het programma van waaruit de
voorziening is gevuld). Bijlage 3 Beleidskader weerstandsvermogen (behorend bij artikel
19)InleidingConform artikel 9 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en
gemeenten (BBV) wordt jaarlijks in de programmabegroting en het jaarverslag de
paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing opgenomen. In de paragraaf van
de begroting worden de weerstandscapaciteit en de risico’s weergegeven en wordt
op basis daarvan het weerstandsvermogen berekend. In het jaarverslag wordt
hierover gerapporteerd.Artikel 11 van het BBV geeft vervolgens aan op welke onderdelen in de paragraaf
Weerstandsvermogen en risicobeheersing tenminste moet worden ingegaan, namelijk:
een inventarisatie van de weerstandscapaciteit;
een inventarisatie van de risico’s;
het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s;
en enkele met name genoemde kengetallen.
In deze bijlage wordt het gemeentelijk beleid inzake de weerstandscapaciteit en
het weerstandsvermogen weergegeven. BegrippenWeerstandscapaciteitDe weerstandscapaciteit bestaat volgens art. 11 BBV uit middelen en
mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote
kosten te dekken. Het gaat om die onderdelen waarmee tegenvallers eventueel
bekostigd kunnen worden. Tot de weerstandscapaciteit worden de volgende
onderdelen gerekend:
de algemene reserve en de reserves waaraan de raad een bestemming heeft
gegeven die kan worden gewijzigd;
de in de begroting opgenomen ramingen voor onvoorziene uitgaven voor
zover hier nog geen bestemming aan is gegeven;
het incidentele rekeningsaldo dat nog niet aan de algemene reserve is
toegevoegd;
het structurele rekeningsaldo voor zover nog niet in de begroting
verwerkt;
de stille reserves, voor zover deze op korte termijn materieel te maken
zijn;
de resterende belastingcapaciteit.
BestemmingsreserveBestemmingsreserves zijn door de raad voor een specifiek doel gereserveerde
middelen. Indien het doel gerealiseerd is, worden de resterende saldi van de
bestemmingsreserves toegevoegd aan de algemene reserve. Hierdoor zijn er geen
‘slapende’ reserves meer die zonder meer vrij besteedbaar zijn. BegrotingsruimteBegrotingsruimte is het positieve saldo van lasten en baten na bestemming van
reserves bij ongewijzigd beleid. De ruimte kan incidenteel of structureel zijn.
Deze ruimte kan gebruikt worden voor het opvangen van risico’s.Onbenutte belastingcapaciteitDe ruimte die gemeenten hebben om hun tarieven opwaarts bij te stellen, wordt
aangeduid als de onbenutte belastingcapaciteit. Deze onbenutte
belastingcapaciteit kan bestaan uit twee componenten:
de onroerende zaakbelasting (OZB); en
de rioolheffing en afvalstoffenheffing.
OnroerendezaakbelastingJaarlijks wordt in de meicirculaire van het Gemeentefonds een percentage
opgenomen voor toelating tot artikel 12 Financiële verhoudingswet. Dit
percentage kan gezien worden als het maximale tarief voor de gemeentelijke OZB.
Het verschil tussen de berekening van de OZB op basis van dit percentage en de
begrootte opbrengst is de onbenutte belastingcapaciteit. De termijn waarin deze
belastingcapaciteit kan worden gerealiseerd is mede afhankelijk van de macronorm
van de OZB. Rioolheffing en afvalstoffenheffingDe rioolheffing en afvalstoffenheffing worden door de gemeente Halderberge op
begrotingsbasis 100% kostendekkend in de begroting opgenomen. Bij een lager
percentage is er sprake van onbenutte belastingcapaciteit. Stille reservesStille reserves zijn de meerwaarden van activa die te laag of tegen nul zijn
gewaardeerd, doch die direct verkoopbaar zijn indien men dat zou willen. Een
stille reserve kan alleen maar deel uitmaken van de beschikbare
weerstandscapaciteit als de reserve snel is te verkopen of dat het besluit
(expliciet) al is genomen. Er dient dan echter ook rekening gehouden te worden
dat bij verkoop het functioneren van de gemeente niet wordt aangetast. RisicoEen risico kan worden gedefinieerd als een onzekere gebeurtenis met oorzaken,
een kans van optreden en effecten (ook wel impact of gevolgen) op doelstellingen
van een organisatie;
een effect is een afwijking van de verwachting, positief of
negatief;
doelstellingen kunnen betrekking hebben op verschillende niveaus -
organisatiebreed, project, product, proces - en worden gekenmerkt door
verschillende aspecten - financiële doelen, milieudoelen, arbodoelen
e.d. (alle typen risico’s op alle niveaus van een organisatie);
een risico wordt vaak gekarakteriseerd door verwijzing naar mogelijke
gebeurtenissen en gevolgen of een combinatie daarvan (mogelijke
gebeurtenissen en/of gevolgen = impact);
een risico wordt vaak uitgedrukt als een combinatie van de gevolgen van
een gebeurtenis (impact) en de bijbehorende waarschijnlijkheid dat de
gebeurtenis zich voordoet (kans) (impact x kans);
onzekerheid is het geheel of gedeeltelijk ontbreken van informatie over,
inzicht in of kennis van een gebeurtenis, de gevolgen daarvan, of de
waarschijnlijkheid dat deze zich voordoet (gehele of gedeeltelijke
onzekerheid).
Bij een risico kan het gaan om bedreigingen, maar ook om kansen. Verder wordt
risico expliciet gekoppeld aan het behalen/bereiken van doelstellingen.Incidentele en structurele weerstandscapaciteitBinnen de weerstandscapaciteit kan een onderscheid gemaakt worden tussen
incidentele en structurele weerstandscapaciteit. Incidentele weerstandscapaciteit is het vermogen om onverwachte eenmalige
tegenvallers op te kunnen vangen, zonder dat dit invloed heeft op de
voortzetting van taken op het geldende niveau. De middelen die dat vermogen
bepalen zijn:
de algemene reserve en de reserves waaraan de raad een bestemming heeft
gegeven die kan worden gewijzigd;
de in de begroting opgenomen ramingen voor onvoorziene uitgaven voor
zover hier nog geen bestemming aan is gegeven;
het incidentele rekeningsaldo dat nog niet aan de algemene reserve is
toegevoegd;
de stille reserves, voor zover deze op korte termijn materieel te maken
zijn.
Structurele weerstandscapaciteit is het vermogen om onverwachte tegenvallers
structureel in de lopende begroting op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat
van de uitvoering van de bestaande taken. De middelen die dat vermogen bepalen
zijn:
de resterende belastingcapaciteit;
de in de begroting opgenomen ramingen voor structurele (dus cumulatief
geraamde) onvoorziene uitgaven voor zover hier nog geen bestemming aan
is gegeven;
het structurele rekeningsaldo voor zover nog niet in de begroting
verwerkt is het vermogen om calamiteiten en andere eenmalige financiële
tegenvallers op te kunnen vangen zonder dat dit invloed heeft op het
bedrijfsproces tegen het geldende kwaliteitsniveau.
Berekening weerstandsvermogenOm het weerstandsvermogen te kunnen berekenen, dienen de risico’s in beeld en -
voor zover mogelijk - gekwantificeerd te zijn. Risico’sNiet ieder risico is relevant of kan ten laste van de weerstandscapaciteit
worden gebracht. Een risico dat niet kan worden gekwantificeerd wordt niet
meegenomen bij de berekening van het weerstandsvermogen. Risico’s die relevant
zijn voor de berekening van het weerstandsvermogen dienen ook van materiële
betekenis te zijn voor het balanstotaal of de financiële positie. Risico’s
waarvan de financiële tegenvaller lager wordt ingeschat dan € 50.000, worden
geacht object van de reguliere bedrijfsvoering te zijn en dienen binnen de
reguliere begrotingsbudgetten te worden opgevangen.Ook risico’s die samenhangen met de reguliere exploitatie en die met een grote
mate van zekerheid periodiek terugkeren, worden uitgesloten. Denk hierbij
bijvoorbeeld aan het risico van schade aan eigendommen. Deze risico’s zijn
meestal vrij goed meetbaar en dienen via de jaarcyclus te worden ingekaderd.
Daar waar mogelijk worden deze risico’s verzekerd of afgedekt via een
voorziening.Tot slot mogen begrotingstechnische risico’s niet leiden tot een beroep op de
weerstandscapaciteit, omdat ze beheersbaar zijn door een goede planning &
control cyclus. Dit geldt ook voor niet in geld uit te drukken risico’s van
bijvoorbeeld vertraging in processen of het niet realiseren van
beleidsdoelstellingen.Bij de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit worden de volgende
uitgangpunten gehanteerd.
Opgenomen zijn risico’s die - op relatief eenvoudige wijze - financieel
zijn te vertalen.
Elke risico wordt berekend aan de hand van de volgende parameters:
kans van optreden (bandbreedte 10% - 90%);
minimaal financieel gevolg, verwacht financieel gevolg en
maximaal financieel gevolg alshet risico zich voordoet.
c.Bij de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit is ermee
rekening gehouden dat niet alle risico’s zich tegelijkertijd zullen
voordoen: de benodigde weerstandscapaciteit bedraagt 95% van het totaal
aan berekende risicobedragen.
De gemeente krijgt voor structurele risico’s vier jaar de tijd om de
financiële gevolgen van deze risico’s - fasegewijs - in de
begroting/meerjarenraming op te nemen. Dit uitgangpunt vertaalt zich in
een vermenigvuldigingsfactor van 2,5 voor structurele risico’s (jaar 1:
100%, jaar 2: 75%, jaar 3: 50%, jaar 4: 25%; totaal 250%).
WeerstandsvermogenHet weerstandsvermogen bestaat volgens artikel 11 BBV uit de relatie tussen
weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover gemeente
beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken en alle risico's
waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen
zijn in relatie tot de financiële positie.Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit / Benodigde
weerstandscapaciteitDe ratio kan als volgt worden beoordeeld:
SituatieRatio weerstandsvermogenBetekenis weerstandsvermogenA> 2,0UitstekendB1,4 < x < 2,0Ruim voldoendeC1,0 < x < 1,4VoldoendeD0,8 < x < 1,0MatigE0,6 < x < 0,8OnvoldoendeF< 0,6Ruim onvoldoende
Het beleid binnen de gemeente Halderberge is erop gericht om een
weerstandsvermogen te hebben dat tenminste voldoende is. Dat betekent een ratio
die ligt tussen de 1,0 en 1,4. Aldus vastgesteld in de vergadering van de raadvan de gemeente Halderberge d.d. 24 mei 2017,de griffier, de voorzitter,drs. A. Koenen drs. J. Vonk – VedderMemorie van toelichtingIn deze memorie van toelichting treft u een toelichting aan op de artikelen van
de Financiële verordening. Artikel 1 BegripsbepalingenVoor de gehanteerde begrippen in de verordening gelden de definities uit de
Gemeentewet, de Wet financiering decentrale overheden , het Besluit begroting en
verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en het Besluit accountantscontrole
provincie en gemeenten. Overige begrippen uit de verordening zijn in artikel 1
van deze verordening gedefinieerd.Artikel 2 Programma-indelingDit artikel bevat bepalingen over de inrichting van de begroting en de
jaarstukken. De indeling van de programma’s wordt bij aanvang van iedere
raadsperiode door de raad vastgesteld. Het Besluit begroting en verantwoording
provincies en gemeenten (hierna: BBV) bepaalt in aanvulling hierop, dat de
taakvelden aan de programma’s moeten worden toegewezen.Het tweede lid regelt, dat de taakvelden op voorstel van het college aan de
programma’s worden toebedeeld. Overigens bepaalt dit artikel niet dat elke nieuwe raadsperiode de gehele
begroting en jaarstukken moeten worden herzien. In de meeste gevallen is dat
niet raadzaam. Als de indeling en gebruikte beleidsindicatoren de vorige
raadsperiode goed zijn bevallen, kunnen deze ongewijzigd opnieuw worden
vastgesteld. In andere gevallen zijn (kleine) bijstellingen of wijzigingen
meestal voldoende.Het BBV schrijft een aantal verplichte paragrafen voor. In een paragraaf wordt
de raad integraal over een bepaald thema dat dwars door de begroting loopt,
geïnformeerd. Het derde lid bepaalt, dat de raad bij aanvang van een nieuwe
raadsperiode kan aangeven, welke paragrafen hij nog meer wenst. Artikel 3 Inrichting begroting en jaarstukkenIn dit artikel zijn aanvullend op het BBV bepalingen opgenomen voor de
inrichting van de begroting. Het artikel schrijft een autorisatieniveau op het
niveau van programma’s voor en bevat de bepaling dat de lasten en baten onder de
programma’s worden weergegeven. In het tweede lid wordt de verplichting uit artikel 20 van het BBV om in de
begroting aandacht te besteden aan de investeringen nader uitgewerkt, door te
bepalen dat er bij de uiteenzetting van de financiële positie een overzicht van
de investeringen wordt gegeven. Dit is nodig om ook de autorisatie van
investeringskredieten mogelijk te maken. Bij investeringen moet ook worden
gedacht aan grondexploitaties. Het derde lid bepaalt, dat in aanvulling op het bepaalde in het BBV de gevolgen
van de begroting en meerjarenraming voor de gemeentelijke schuldpositie
inzichtelijk worden gemaakt. In het vierde lid wordt voor de jaarrekening het inzicht in de uitputting van
investeringskredieten geregeld.Artikel 4 Kaders begrotingArtikel 4 biedt de kaders voor het opstellen van de begroting en de
meerjarenraming. Hierin staan een aantal uitgangspunten die het college bij het
opstellen van deze stukken in acht moet nemen. Dit in aanvulling op de
bepalingen van de artikelen 189 en 193 van de Gemeentewet en het BBV. Het eerste lid van het artikel bepaalt, dat de gemeenteraad vooraf aan het
opstellen van de begroting een nota vaststelt, waarin de hoofdlijnen voor het
beleid en de financiële kaders voor de komende jaren zijn vastgelegd. De kaders
geven richting aan het college voor het opstellen van de begroting en de
meerjarenraming. Artikel 8 van het BBV geeft aan dat het bedrag voor onvoorzien moet zijn
opgenomen in het programmaplan. In het tweede lid van artikel 4 wordt een nadere
invulling aan deze wettelijke verplichting gegeven door de omvang van het bedrag
voor onvoorzien vast te leggen.Artikel 5 Autorisatie begroting en investeringskredietenArtikel 5 bevat regels voor de autorisatie van de baten en lasten in de
begroting en van de investeringskredieten. Op grond van artikel 189 van de
Gemeentewet berust het budgetrecht bij de raad. De raad neemt uiteindelijk de
beslissing welke bedragen zij voor taken en activiteiten op de begroting
beschikbaar stelt. Gedurende het begrotingsjaar kan de raad op grond van artikel
192 van de Gemeentewet besluiten nemen voor het wijzigen van de begroting. Het
college kan slechts uitgaven doen voor de bedragen die hiervoor op de begroting
zijn gebracht (derde lid van artikel 189 van de Gemeentewet). De raad kan kiezen
op welk niveau hij budgetten beschikbaar stelt. Autorisatie door de raad van de
baten en de lasten vindt volgens het eerste lid plaats op het niveau van
programma’s. Naast lopende uitgaven doet een gemeente investeringen. Ook uitgaven voor
investeringen moeten door de raad worden geautoriseerd. Voor de autorisatie van
deze investeringskredieten is gekozen om deze bij de begrotingsbehandeling mee
te nemen (tweede lid). Wel kan de raad bij de begrotingsbehandeling aangegeven,
welke investeringskredieten hij op een later tijdstip wenst te autoriseren. Zo
kan de raad de autorisatie van politiek belangrijke investeringen combineren met
de behandeling van de inhoudelijke kant van het investeringsvoorstel. Het bedrag
voor een dergelijke investering blijft wel op de begroting staan als voorziene
uitgaaf, maar de raad autoriseert de uitgaaf nog niet. Het college is nog niet
bevoegd verplichtingen voor de investering aan te gaan. Het college dient dreigende overschrijdingen van geautoriseerde lasten en
investeringskredieten en dreigende onderschrijdingen van geautoriseerde baten
bij het bekend worden aan de raad te melden, zodat de raad kan besluiten of het
budget moet worden gewijzigd of dat het beleid moet worden bijgesteld (derde
lid). Voor het behandelen van de daadwerkelijke begrotingswijzigingen en
bijstellingen van beleid is er voor gekozen deze mee te nemen bij de behandeling
van de tussenrapportages (vierde lid). Indien gewenst kan het college voor de
dekking van overschrijdingen van lasten of onderschrijdingen van baten een
beroep doen op de post voor onvoorziene uitgaven (vijfde lid).Vaak komen gedurende het begrotingsjaar nieuwe investeringsvoornemens op tafel,
die bij het opstellen van de begroting niet waren voorzien. Het zesde lid van
dit artikel regelt de autorisatie van de investeringskredieten anders dan bij
vaststelling van de begroting. Artikel 6 Tussentijdse rapportageDe tussenrapportages zijn een belangrijk onderdeel van de planning- en
controlcyclus voor de raad. Op basis van tussenrapportages wordt de raad
geïnformeerd over de uitputting van budgetten en investeringskredieten en de
voortgang van de uitvoering van het beleid (eerste lid). Desgewenst kan het
college de voorjaarrapportage samenvoegen met de nota volgens artikel 4 en onder
de naam Zomernota aan de raad aanbieden. In het derde en vierde lid is aangegeven welke onderdelen minimaal opgenomen
moeten zijn in de betreffende tussenrapportage. De voorjaarsrapportage en de
slotwijziging zijn met name cijfermatig van aard, terwijl in de
najaarsrapportage naast een cijfermatige rapportage ook in wordt gegaan op
beleidsmatige aspecten, alsmede op de voortgang van de investeringskredieten. De raad stelt op programmaniveau de baten en lasten vast. De tussentijdse
rapportage zou dus formeel hier op gebaseerd moeten zijn. Echter, om de raad
meer inzicht te geven in de financiële ontwikkelingen in een programma, wordt op
taakveldniveau een toelichting gegeven op de belangrijkste verschillen. Indien het gewenst is om geautoriseerde uitgaven te reserveren voor een volgend
begrotingsjaar, beval het vijfde lid een bepaling om dit mogelijk te maken. Artikel 7 InformatieplichtIn artikel 7 van de financiële verordening is een nadere invulling van de
informatieplicht van het college aan de raad opgenomen. Het betreft een
uitwerking van het vierde lid van artikel 169 van de Gemeentewet. Dat artikel
verplicht het college voorafgaand aan het aangaan van bepaalde verplichtingen de
raad inlichtingen te verstrekken, indien de raad daar om verzoekt of indien de
uitoefening van deze bevoegdheden van het college ingrijpende financiële
gevolgen heeft voor de gemeente.Inzake geldleningen, waarborgen en garanties is een soortgelijke bepaling
opgenomen in het treasurystatuut. Daar zijn concrete bedragen genoemd, die in
dit artikel niet meer hoeven te worden herhaald. Artikel 8 EMU-saldoVoor gemeenten is in de Wet houdbare overheidsfinanciën vastgelegd, dat ze een
aandeel hebben in het plafond voor het totale EMU-tekort van Nederland. Wordt
dit gemeentelijk aandeel in het EMU-tekort door de gezamenlijke gemeenten
overschreden, dan kan dat tot een correctieve maatregel van het Rijk leiden of
tot een boete uit Europa die naar gemeenten wordt doorvertaald. Maar het kan ook
zijn, dat de overschrijding niet tot aanvullend beleid van het Rijk of Europa
leidt. Gemeenten krijgen in het voorjaar van het Rijk bericht of het gemeentelijk
aandeel in het nationale toegestane EMU-tekort met de lopende begroting dreigt
te worden overschreden. Ook wordt dan duidelijk of daarop actie van gemeenten is
gewenst. Pas als dit laatste het geval is, moeten gemeenten met een individueel
EMU-saldo hoger dan de gemeentelijke EMU-referentiewaarde hun begroting
neerwaarts bijstellen om de overschrijding van het collectieve aandeel ongedaan
te maken. In het artikel is opgenomen, dat het college de raad informeert als de gemeente
van het Rijk een bericht heeft ontvangen dat het toegestane EMU-tekort voor alle
gemeenten dreigt te worden overschreden. Als daarop actie nodig is van de
gemeente, doet het college een voorstel voor het wijzigen van de begroting.Artikel 9 Waardering en afschrijving vaste activaIn het tweede lid, onder a, van artikel 212 van de Gemeentewet is opgenomen, dat
de financiële verordening in elk geval de regels voor waardering en afschrijving
van activa bevat. Deze regels concretiseren de algemene regels die hiervoor
reeds in het BBV zijn opgenomen. In artikel 9 is invulling aan artikel 212
gegeven. Voor de bepalingen over afschrijvingsmethodieken en
afschrijvingstermijnen van de immateriële en materiële vaste activa wordt in de
verordening verwezen naar bijlage 1. In deze bijlage zijn naast het minimale
bedrag voor activering en de methodiek de afschrijvingstermijnen voor de
verschillende categorieën immateriële vaste activa, materiële vaste activa met
economisch nut en materiële vaste activa met maatschappelijk nut opgenomen. Vanaf 1 januari 2017 is ook het activeren van investeringen met maatschappelijk
nut verplicht. Het BBV laat een aanzienlijke beleidsvrijheid aan gemeenten voor
het zelf vaststellen van de eigen afschrijvingsmethodieken en
afschrijvingstermijnen. Natuurlijk geldt hierbij wel het criterium dat gemeenten
de afschrijvingsmethodiek en afschrijvingstermijn van een actief moeten
afstemmen op de verwachte gebruiksduur. Indien dit wordt nagelaten, wordt het
getrouwe beeld van de jaarrekening aangetast.Artikel 10 Voorziening voor oninbare vorderingenVoor de oninbaarheid van vorderingen moet een gemeente een voorziening vormen.
Dit artikel bevat algemene regels voor het vaststellen van de hoogte van deze
voorziening. Artikel 11 Reserves en voorzieningenMet de wijziging van het BBV met ingang van 2017 moeten de overheadkosten apart
worden verantwoord. Daarom is het noodzakelijk geworden kostprijzen van rechten
en heffingen en van gemeentelijke goederen, werken en diensten die worden
geleverd aan overheidsbedrijven en derden, extracomptabel te onderbouwen.
Daarmee vervalt ook de noodzaak de rentevergoeding over reserves en
voorzieningen in de begroting en in de jaarstukken aan de taakvelden toe te
rekenen. Het eerste lid bepaalt daarom, dat voor de toerekening van rentelasten
en rentebaten in de begroting en in de jaarstukken aan de taakvelden geen
rentevergoeding over reserves en voorzieningen wordt meegenomen. Hiermee vervalt
ook de financieringsfunctie van de reserves en voorzieningen. In het tweede lid wordt verwezen naar bijlage 2 van deze verordening. In plaats
van een aparte nota waarin het beleidskader inzake reserves en voorzieningen én
het beleidskader inzake het weerstandsvermogen is opgenomen, wordt vanaf deze
verordening volstaan met twee bijlagen waarin dit beleidskader is opgenomen.
Bijlage 2 voor het beleidskader inzake reserves en voorzieningen en bijlage 3
voor het beleidskader inzake het weerstandsvermogen (zie artikel 19). In het beleidskader voor de reserves en voorzieningen zijn achtereenvolgens
opgenomen:
een uitleg van enkele relevante begrippen;
een toelichting over de vorming van reserves en voorzieningen;
de gehanteerde indeling van reserves en voorzieningen;
hoe en wanneer mutaties op voorzieningen kunnen voorkomen;
en in een korte samenvatting wie bevoegd is om het bovenstaande te
regelen.
Artikel 12 KostprijsberekeningArtikel 212 van de Gemeentewet bepaalt in het tweede lid, onder b, dat de
verordening in ieder geval de grondslagen bevat voor de berekening van de door
het gemeentebestuur in rekening te brengen prijzen en van tarieven voor rechten
als bedoeld in artikel 229b en heffingen als bedoeld in artikel 15.33 van de Wet
milieubeheer. De grondslagen voor de prijzen die de gemeente bij
overheidsbedrijven en derden in rekening brengt, en voor de tarieven van rechten
en heffingen waarmee kosten in rekening worden gebracht, worden gevormd door de
opbouw van de kostprijs. Met de herziening van het BBV met ingang van 2017
moeten de overheadkosten apart worden verantwoord. Ze worden bij de gemeente
niet meer doorberekend aan de taakvelden. Daarmee vervalt de mogelijkheid om de
integrale kostprijzen in de administratie van de baten en lasten in beeld te
brengen. De kostprijzen moeten daarom extracomptabel worden berekend en
vastgelegd. Het eerste lid van artikel 12 bepaalt, dat de kostprijsberekeningen
extracomptabel worden vastgelegd en dat de kostprijzen bestaan uit de directe
kosten en een opslag voor de overhead en de overige indirecte kosten. Onder deze
laatste categorie worden onder meer de afschrijvings- en rentekosten van de
vaste activa verstaan. Het tweede lid bepaalt, dat ook bijdragen aan en onttrekkingen van voorzieningen
voor de noodzakelijke vervanging van de betrokken activa en de
afschrijvingskosten van de in gebruik zijnde activa worden betrokken bij de
kostprijsberekening. Voor de gemeentelijke rechten en heffingen waarmee kosten
in rekening worden gebracht zoals de rioolheffing, worden in de
kostprijsberekening ook de compensabele BTW en de gederfde inkomsten van het
kwijtscheldingsbeleid meegenomen.Het derde lid geeft de definitie van de kostenverdeelsleutel voor de toerekening
van de overheadkosten aan de kostprijzen van rechten en heffingen waarmee de
gemeente kosten in rekening brengt, zoals de afvalstoffenheffing, en voor de
toerekening van de overheadkosten aan de kostprijzen van goederen, werken en
diensten die door de gemeente aan overheidsbedrijven en derden worden geleverd.
Er wordt voor de toerekening van de overheadkosten bepaalt, dat deze plaatsvindt
naar rato van het aandeel van de personeelslasten in de totale personeelslasten.
Onder personeelslasten vallen ook de kosten van extern personeel. In het vierde lid is aangegeven op welke wijze het rentepercentage wordt bepaald
waarmee rente wordt toegerekend aan de activa. Aangezien er vanaf 2017 geen
rente meer wordt berekend over de eigen financieringsmiddelen, is dit het
gewogen gemiddelde van de rente over de langlopende en kortlopende
geldleningen.Artikel 13 Prijzen economische activiteitenAls een gemeente goederen, diensten of werken levert aan overheidsbedrijven of
derden dan mag zij deze activiteiten niet bevoordelen als het economische
activiteiten betreffen. Economische activiteiten zijn hier activiteiten waarmee
de gemeenten in concurrentie met andere ondernemingen treedt. Het bevoordelingsverbod houdt feitelijk in, dat ten minste een integrale
kostprijs voor de levering van goederen, diensten werken en het verstrekken van
leningen garanties en kapitaal in rekening moet worden gebracht.Van deze verplichting kan worden afgeweken als de activiteiten worden ontplooid
in het kader van het publiek belang. Daarvoor is wel nodig dat in een
raadbesluit het publiek belang van de activiteit wordt gemotiveerd. Voor het verplicht in rekening brengen van minimaal een integrale kostprijs voor
de levering van goederen, werken en diensten of voor het verstrekken van
leningen, garanties en kapitaal gelden een aantal uitzonderingen. Deze
uitzonderingen worden in het vierde lid opgesomd.Artikel 14 Vaststelling hoogte belastingen, rechten, heffingen en
prijzenHet vaststellen van de tarieven voor belastingen, rechten, leges en heffingen is
een bevoegdheid van de raad. Deze bevoegdheid kan op grond van artikel 156 van
de Gemeentewet niet worden gedelegeerd. Artikel 14 bepaalt dat de raad de
tarieven voor de belastingen, rioolheffingen, afvalstoffenheffing en andere
heffingen jaarlijks vaststelt. Artikel 15 FinancieringsfunctieArtikel 212 van de Gemeentewet bevat de bepaling, dat de financiële verordening
in elk geval regels voor de algemene doelstelling en de te hanteren richtlijnen
en limieten van de financieringsfunctie bevat. Artikel 15 geeft invulling aan
deze plicht, waarbij wordt verwezen naar een apart opgesteld treasurystatuut.
Het treasurystatuut wordt vastgesteld door de gemeenteraad, maar wordt vooraf
ter advisering voorgelegd aan de auditcommissie. Het advies van de
auditcommissie wordt met het voorstel voor het treasurystatuut aangeboden aan de
gemeenteraad. Het derde lid bepaalt dat bij beleidswijzigingen of wijzigingen
als gevolg van wettelijke bepalingen die van invloed zijn op het vastgestelde
beleid, het treasurystatuut moet worden herzien. Artikel 16 ParagrafenIn het BBV is vastgelegd welke paragrafen tenminste moeten worden opgenomen in
de begroting en het jaarverslag en wat de minimale inhoud van deze paragrafen
moet zijn. In het derde lid is opgenomen dat de raad desgewenst kan aangeven
over welke onderwerpen hij daarnaast via de paragrafen geïnformeerd wil worden. Artikel 17 Beleidsnota’sVoor specifieke beleidsterreinen dient het beleidskader opgenomen te worden in
een aparte nota. In het eerste lid zijn deze specifieke beleidsterreinen
benoemd. In het tweede lid is aangegeven welke onderwerpen tenminste opgenomen
dienen te worden in de beleidsnota’s. In het derde lid is bepaald welke onderdelen van de beleidsnota’s overgenomen
dienen te worden in de begroting en waarover in de jaarstukken verantwoording
over moet worden afgelegd. Het vierde lid bepaalt op welk moment de beleidsnota’s uit het eerste lid moeten
worden herzien. Artikel 18 GrondbeleidArtikel 18 is een soortgelijk artikel als artikel 17, maar dan voor het
gemeentelijk grondbeleid. In het eerste lid is de bepaling opgenomen dat er een
afzonderlijke beleidsnota voor het grondbeleid moet zijn, waarin de raad de
kaders voor het toekomstig grondbeleid kan vaststellen. Tevens wordt in het
eerste lid aangegeven wat de inhoud van het beleidskader tenminste moet zijn. Naast een beleidskader dient er jaarlijks een nota te worden aangeboden waarin
wordt ingegaan op de plannen, projecten, grondvoorraden en grondprijzen van de
grondexploitaties. De raad stelt deze nota vast. Het derde lid bepaalt dat er
een aparte nota wordt opgesteld over de bijdragen van zowel de eigen
grondexploitaties als van derden in de bovenwijkse voorzieningen. Het vierde lid
bepaalt op welk moment de beleidskaders uit het eerste en derde lid moeten
worden herzien. Artikel 19 WeerstandsvermogenVolgens artikel 9 van het BBV wordt jaarlijks in de programmabegroting een
paragraaf over het weerstandsvermogen en de risicobeheersing opgenomen. In deze
paragraaf worden de weerstandscapaciteit en de risico’s geïnventariseerd en
wordt op basis daarvan het weerstandsvermogen berekend. Artikel 11 van het BBV
gaat vervolgens verder in op de onderdelen die opgenomen moet worden in deze
paragraaf. Het verdient aanbeveling om het beleidskader vast te leggen in het financieel
beleid van de gemeente. Voorheen was dit het geval in de Nota reserves en
voorzieningen. Met ingang van deze verordening is die aparte nota verdwenen en
is het financieel beleid van de gemeente geheel opgenomen in deze verordening.
Het beleidskader inzake het weerstandsvermogen en de risicobeheersing is
opgenomen in een aparte bijlage bij deze verordening. Artikel 19 verwijst naar
deze bijlage. In de bijlage wordt achtereenvolgens ingegaan op:
de gebruikte begrippen;
de incidentele en structurele weerstandscapaciteit;
de risico’s;
de berekening van het weerstandsvermogen;
en tenslotte de benoeming van de uitkomst hiervan (de ratio).
Artikel 20 AdministratieOnder artikel 20 zijn algemene bepalingen opgenomen voor de inrichting van de
gemeentelijke administratie. Op hoofdlijnen wordt opgedragen welke gegevens
systematisch moeten worden vastgelegd en aan welke eisen deze gegevens en de
vastlegging ervan moeten voldoen.Artikel 21 Financiële organisatieArtikel 21 geeft de uitgangspunten voor de financiële organisatie en draagt het
college op hiervoor zorg te dragen. Het college is op grond van artikel 160 van
de Gemeentewet bevoegd regels te stellen over de ambtelijke organisatie. Deze
bevoegdheid betreft ook het stellen van regels voor de financiële organisatie,
blijkt uit het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State en het
nader rapport uit 2003 over de wijziging van artikel 212 van de Gemeentewet. Artikel 21 geeft een opsomming op welke terreinen van de financiële organisatie
het college beleid en interne regels moet stellen. Om hier invulling aan te
geven ligt het voor de hand dat het college een besluit vaststelt over de
indeling van de organisatie en de bevoegdheden van de verschillende onderdelen
hiervan (een organisatieregeling), alsmede een besluit over volmachten en
mandaten (een budgethouderschapsregeling) en regels over inkoop en aanbesteding
(een inkoopregeling en inkoopvoorwaarden). Verder legt het college regels vast
over kostenverdeling voor de (extracomptabele) kostentoerekening. Bij het beleid en de interne regels voor
steunverlening en subsidieverstrekking gaat het om procedures die naleving van
de Europese staatssteunregels en regels voor diensten van algemeen economisch
belang, de Algemene wet bestuursrecht en de gemeentelijke subsidieverordening
waarborgen.In geval van misbruik en oneigenlijk gebruik gaat het bijvoorbeeld om het
treffen van voldoende verificatiemaatregelen vooraf van de antecedenten van een
aanvrager van een gemeentelijke subsidie, zodat subsidies wel daadwerkelijk
worden verstrekt aan rechthebbenden. De uitgangspunten voor de financiële organisatie zijn nodig om voor het
financieel beheer en het financieel beleid aan de eisen voor rechtmatigheid,
controle en verantwoording te voldoen. Ze creëren de randvoorwaarden, waarop de
interne controle en de accountantscontrole kan steunen bij het onderzoek naar de
rechtmatigheid van de beheershandelingen met een financieel gevolg en de
getrouwheid van de jaarrekening. Artikel 22 Interne controleDe accountant toetst jaarlijks of de gemeenterekening een getrouw beeld geeft
van de gemeentelijke financiën en of de (financiële) beheershandelingen die
eraan ten grondslag liggen, rechtmatig zijn verlopen. Het eerste lid van artikel
22 draagt het college op maatregelen te treffen, zodat gedurende het jaar of
voorafgaand aan de accountantscontrole de gemeente zelf nagaat of de cijfers in
de administratie een getrouw beeld geven en of de financiële beheershandelingen
die aan de baten, de lasten en de balansmutaties ten grondslag liggen,
rechtmatig (zijn) verlopen.Het tweede lid bepaalt, dat het college maatregelen treft, zodat wordt
gecontroleerd of de administratie van materiele bezittingen zoals gebouwen,
voertuigen, computers, voorraden en de administratie van het financieel vermogen
zoals aandelen en overeenkomsten van leningen, geldmiddelen,
debiteurenvorderingen e.d. overeenkomen met hetgeen de gemeente daadwerkelijk
bezit. Artikel 23 Intrekken oude verordeningen en nota’s en
overgangsrechtDe verordening treedt in de plaats van de vorige op grond van artikel 212 van de
Gemeentewet ingestelde verordening. Tevens worden twee specifiek benoemde nota’s
ingetrokken. Het artikel bepaalt dat de verordening van toepassing is op alle stukken van het
begrotingsjaar 2017 en later, voor zover de beslissingen en handelingen hebben
plaatsgevonden na de datum van inwerkingtreding. Op alle beslissingen en
handelingen voor deze datum zijn de oude verordening en de in dit artikel
genoemde nota’s nog van toepassing. Artikel 24 Inwerkingtreding en citeertitelIn dit artikel is bepaald dat de nieuwe verordening in werking treedt op 1 juni
2017. Tevens wordt de omschrijving genoemd waaronder de verordening kan worden
aangehaald.