CVDR45140_1Erfgoedverordening Ouder-Amstel 2008nlregelingOuder-Amstel2018-12-05Ouder-AmstelWeekblad Ouder-Amstel, 29/07/2009Erfgoedverordening Ouder-Amstel 2008Monumentenwet 1988gemeenteraadvolkshuisvesting en woningbouw2009-03-26De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2009-09-102017-04-06Onbekend2009/09GeenErfgoedverordening Ouder-Amstel 2008De raad van de gemeente Ouder-Amstel;Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 16 februari
2009, nummer 2009/9 s t e l t v a s t:de “Erfgoedverordening 2008 gemeente Ouder-Amstel”1.Algemeen1BegripsbepalingenDeze verordening verstaat onder:
Gemeentelijk monument: een overeenkomstig deze verordening als
beschermd gemeentelijk monument aangewezen:
zaak, die van algemeen belang is wegens zijn schoonheid,
betekenis voor de wetenschap of cultuurhistorische
waarde;
terrein dat van algemeen belang is wegens een daar
aanwezige zaak bedoeld onder 1;
gemeentelijke monumentenlijst: de lijst waarop zijn
geregistreerd de overeenkomstig deze verordening als
gemeentelijk monument aangewezen zaken of terreinen bedoeld in
onderdeel a;
beschermd rijksmonument: onroerend monument, dat is ingeschreven
in de ingevolge de Monumentenwet 1988 vastgestelde
registers;
monumentencommissie: de op basis van art.15, lid 1 Monumentenwet
1988 ingestelde commissie met als taak het college op verzoek of
uit eigen beweging te adviseren over de toepassing van de
Monumentenwet 1988, de verordening en het monumentenbeleid;
gemeentelijke archeologische waardekaart: topografische kaart
van het gemeentelijke grondgebied of delen van het grondgebied,
waarop archeologische monumenten en archeologische
verwachtingsgebieden zijn aangegeven;
landelijke Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden:
landelijke kaart met een schaal van 1:50.000, die op basis van
geomorfologische gegevens, de kans weergeeft op de aanwezigheid
van archeologische vindplaatsen, waarbij onderscheid wordt
gemaakt in hoge, middelhoge, lage en zeer lage trefkans;
provinciale Archeologische Monumentenkaart: topografische kaart
van (delen van) het provinciale grondgebied, waarop
archeologische monumenten en archeologische gebieden zijn
aangegeven;
archeologisch verwachtingsgebied: gebied, aangegeven op de
archeologische waardekaart, waarvan is aangegeven dat in
bepaalde mate archeologische vondsten of sporen te verwachten
zijn;
hoge verwachtingswaarde: grote kans op archeologische vondsten
of informatie;
middelhoge verwachtingswaarde: gemiddelde kans op archeologische
vondsten of informatie;
lage verwachtingswaarde: kleine kans op archeologische vondsten
of informatie;
plan van aanpak: plan dat weergeeft hoe een archeologische
uitvoerder de vragen zoals omschreven in het programma van eisen
denkt te gaan beantwoorden;
programma van eisen: programma dat door het college wordt
vastgesteld en waarmee kaders worden gesteld voor het ontwerp en
de uitvoering van archeologisch onderzoek;
gemeentelijke beleidsadvieskaart: kaart behorende bij de
archeologische paragraaf van het bestemmingsplan;
2.Aanwijzing gemeentelijke monumenten2Het gebruik van het monumentBij de toepassing van deze verordening wordt rekening gehouden met het
gebruik van het monument.3De aanwijzing tot gemeentelijk monument
Het college kan, al dan niet op aanvraag van een belanghebbende,
een monument aanwijzen als gemeentelijk monument.
Voordat het college over de aanwijzing een besluit neemt, vraagt
het college advies aan de monumentencommissie.
De aanwijzing kan geen monument betreffen dat is aangewezen op
grond van artikel 3 van de Monumentenwet 1988 of dat is
aangewezen op grond van de monumentenverordening van de
provincie Noord-Holland.
4VoorbeschermingMet ingang van de datum waarop de eigenaar van een monument de
kennisgeving van het voornemen tot aanwijzing als beschermd gemeentelijk
monument ontvangt tot het moment dat de aanwijzing en registratie als
bedoeld in artikel 7 plaatsvindt, dan wel vaststaat dat het monument
niet wordt geregistreerd, zijn de artikelen 10 tot en met 12 van
overeenkomstige toepassing.5Termijnen advies en aanwijzingsbesluit
De monumentencommissie adviseert schriftelijk binnen acht weken
na ontvangst van het verzoek van het college.
Het college beslist binnen zes weken na ontvangst van het advies
van de monumentencommissie, maar in ieder geval binnen dertien
weken na de adviesaanvraag.
6Mededeling aanwijzingsbesluitDe aanwijzing als bedoeld in artikel 3, eerste lid, wordt medegedeeld
aan degenen die als eigenaar zakelijk gerechtigden in de kadastrale
legger bekend staan.7Registratie op de gemeentelijke monumentenlijst
Het college registreert het gemeentelijke monument op de
gemeentelijke monumentenlijst.
De gemeentelijke monumentenlijst bevat de plaatselijke
aanduiding, de datum van de aanwijzing, de kadastrale aanduiding
en een beschrijving van het gemeentelijke monument.
8Wijzigen van de aanwijzing
Het college kan al dan niet op aanvraag van een belanghebbende
de aanwijzing wijzigen.
Artikel 3, tweede en derde lid, alsmede artikel 4, 5 en 6 zijn
van overeenkomstige toepassing op het wijzigingsbesluit.
Indien de wijziging naar het oordeel van het college van
ondergeschikte betekenis is, blijft overeenkomstige toepassing,
als bedoeld in lid 2, achterwege.
De inhoud en de datum van de wijziging worden op de
gemeentelijke monumentenlijst aangetekend.
9Intrekken van de aanwijzing
Indien het college de aanwijzing intrekt, zijn artikel 3, tweede
lid, en artikelen 4 en 5 van overeenkomstige toepassing.
De aanwijzing wordt geacht ingetrokken te zijn, indien
toepassing wordt gegeven aan artikel 3 van de Monumentenwet 1988
of aan artikel 2, lid 1 van de monumentenverordening van de
provincie Noord-Holland.
De intrekking wordt op de gemeentelijke monumentenlijst
geregistreerd.
3.Instandhouding van gemeentelijke monumentale zaken10Instandhoudingbepaling
Het is verboden een gemeentelijk monument, als bedoeld in
artikel 1, onder a, sub 1, te beschadigen of te vernielen.
Het is verboden zonder vergunning van het college:
een gemeentelijk monument, als bedoeld in artikel 1,
onder a, sub 1, af te breken, te verstoren, te
verplaatsen of in enig opzicht te wijzigen;
een gemeentelijk monument, als bedoeld in artikel 1,
onder a, sub 1, te herstellen, te gebruiken of te laten
gebruiken op een dusdanige wijze, dat het wordt ontsierd
of in gevaar gebracht.
Het verbod en de vergunningplicht, als bedoeld in het tweede
lid, gelden niet indien het college nadere regels stelt met
betrekking tot de wijze waarop werkzaamheden dienen te worden
uitgevoerd.
11Termijnen advies en vergunningverlening
Op de voorbereiding van een besluit om de aanvraag om
vergunning als bedoeld in artikel 10 is afdeling 3.4 van
de Algemene wet bestuursrecht van toepassing.
Het college zendt onmiddellijk een afschrift van de
ontvankelijke aanvraag om vergunning voor een
gemeentelijk monument aan de monumentencommissie voor
advies.
Binnen acht weken na de datum van verzending van het
afschrift brengt de monumentencommissie schriftelijk
advies uit aan het college.
Indien het college niet besluit binnen de in artikel
3:18 Algemene wet bestuursrecht gestelde termijn, wordt
de vergunning geacht te zijn geweigerd.
12Intrekken van de vergunningDe vergunning kan door het college worden ingetrokken
indien:
blijkt dat de vergunning ten gevolge van een onjuiste of
onvolledige opgave is verleend;
blijkt dat de vergunninghouder de voorschriften bedoeld
in artikel 10 niet naleeft;
de omstandigheden aan de kant van de vergunninghouder
zich zodanig hebben gewijzigd, dat het belang van het
monument zwaarder dient te wegen;
4Rijksmonumenten13Vergunning voor beschermd rijksmonument
Het college zendt onmiddellijk een afschrift van de
ontvankelijke aanvraag om vergunning voor een beschermd
rijksmonument aan de monumentencommissie.
De monumentencommissie adviseert schriftelijk over de
aanvraag binnen acht weken na de datum van verzending
van het afschrift.
Bij overschrijding van de in het tweede lid genoemde
termijn wordt de monumentencommissie geacht geadviseerd
te hebben.
5.Instandhouding van archeologische
terreinen14Instandhoudingbepaling
Het is verboden om in een archeologisch monument,
bedoeld in artikel 1, onder a, sub 2 of een
archeologisch verwachtingsgebied, bedoeld in artikel 1,
onder h, de bodem dieper dan 30 cm onder de oppervlakte
te verstoren.
Het verbod in lid 1 is niet van toepassing indien;
a.het een verstoring betreft van een
archeologisch monument of archeologisch
verwachtingsgebied als aangegeven op de
provinciale Archeologische Monumentenkaart of de
landelijke Indicatieve Kaart van Archeologische
Waarden, en waarbij die verstoring plaatsvindt:
In een gebied met lage archeologische
verwachtingdwaarde en het te verstoren gebied
kleiner is dan 100 m2, of;
in een gebied met een middelhoge archeologische
verwachtingswaarde en het te verstoren gebied
kleiner is dan 50 m2, of;
in een gebied met hoge archeologische
verwachtingswaarde en het te verstoren gebied
kleiner is dan 25 m2.
in het geldend bestemmingsplan bepalingen zijn opgenomen
omtrent archeologische monumentenzorg.
in een ontheffing dan wel een projectbesluit als bedoeld
in artikel 3.6, 3.32, 3.10 of 3.23 van de Wet
ruimtelijke ordening voorschriften zijn opgenomen
omtrent archeologische monumentenzorg.
het college nadere regels stelt met betrekking tot de
uitvoering van werkzaamheden die leiden tot een
verstoring van een archeologisch monument of
archeologisch verwachtingsgebied als aangegeven op
gemeentelijke archeologische waardenkaart of de
gemeentelijke beleidsadvieskaart, dan wel bij het
ontbreken daarvan,de provinciale Archeologische
Monumentenkaart of de landelijke Indicatieve Kaart van
Archeologische Waarden;
een rapport is overlegd waarin de archeologische waarde
van het te verstoren terrein naar het oordeel van
burgemeester en wethouders in voldoende mate is
vastgesteld en waaruit blijkt dat:
het behoud van de archeologische waarden in
voldoende mate kan worden geborgd; of
- de archeologische waarden door de verstoring
niet onevenredig worden geschaad; of
- in het geheel geen archeologische waarden
aanwezig zijn.
15Opgravingen en begeleiding
Indien binnen het grondgebied van de gemeente
Ouder-Amstel onderzoek wordt uitgevoerd in het kader van
het doen van opgravingen in de zin van artikel 1 sub h
Monumentenwet 1988, dient, onverminderd de overige
bepalingen van deze wet:
het college een programma van eisen vast te stellen als
bedoeld in artikel 1 onder o, waarbij nadere regels
worden gesteld ten aanzien van het onderzoek.
de verstoorder, voorafgaande aan het onderzoek, een plan
van aanpak als bedoeld in artikel 1 onder l van deze
verordening ter goedkeuring aan het college te
overleggen.
In de nadere regels neemt het college bepalingen
op met betrekking tot het toezicht op de
feitelijke uitvoering van het plan van aanpak.
Tijdens het onderzoek dienen aanwijzingen van het
college in acht te worden genomen.
Om te kunnen beoordelen of het plan van aanpak
aan het programma van eisen en eventuele nadere
regels voldoet, vraagt het college advies aan een
deskundige, zoals omschreven in de Wet op de
Archeologische monumentenzorg.
6Overige bepalingen16Schadevergoeding
Indien en voor zover blijkt dat een belanghebbende
schade lijdt of zal lijden, die redelijkerwijze niet of
niet geheel te zijnen laste behoort te blijven, kent het
college hem op zijn aanvraag een naar billijkheid te
bepalen schadevergoeding toe, indien de schade in
relatie staat tot:
de weigering van het college een vergunning als bedoeld
in artikel 10 te verlenen;
de voorschriften door het college verbonden aan een
vergunning als bedoeld in artikel 10;
de door het college nader te stellen regels als bedoeld
in artikel 10, derde lid;
de door het college nader te stellen regels als bedoeld
in artikel 14, tweede lid, onder d;
een aanwijzing als bedoeld in artikel 15, tweede lid,
tweede volzin.
Voor de behandeling van de aanvragen zijn de
bepalingen van de verordening ter regeling van de
procedure bij toepassing van artikel 49 van de Wet op de
Ruimtelijke Ordening van overeenkomstige
toepassing.
17StrafbepalingDegene, die handelt in strijd met de artikelen 10, 14 en 15,
eerste lid, onder b van deze verordening, wordt gestraft met een
geldboete van de tweede categorie of een hechtenis van ten
hoogste drie maanden.18Toezichthouders
Met het toezicht op de naleving van het
bepaalde bij of krachtens deze verordening zijn
belast:
Met betrekking tot zakelijke monumenten als
bedoeld in artikel 1, onder a, sub 1; de door het
college aangewezen (handhavings)ambtenaren;
Met betrekking tot monumentale terreinen als
bedoeld in artikel 1, onder a, sub 2; de door het
college aangewezen (handhavings)ambtenaren.
Voorts zijn met het toezicht op de naleving van het
bepaalde bij of krachtens deze verordening belast de bij
besluit van het college dan wel de burgemeester aan te
wijzen personen.
7Slotbepalingen19Intrekken oude regelingDe Verordening Monumentenverordening van de gemeente
Ouder-Amstel, vastgesteld 20 juni 1991 wordt ingetrokken.20OvergangsrechtN.v.t.21Inwerkingtreding
Voor zover deze verordening betrekking heeft op
gemeentelijke monumenten treedt zij in werking op de
eerste dag na het verstrijken van een termijn van zes
weken na bekendmaking.
Voor zover deze verordening betrekking heeft op
beschermde rijksmonumenten, treedt zij in werking
overeenkomstig het bepaalde in artikel 15, tweede lid,
van de Monumentenwet 1988.
22CiteertitelDeze verordening wordt aangehaald als Erfgoedverordening 2008
Ouder-AmstelAldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 26 maart
2009De voorzitter,De griffier,A. Algemene toelichtingGelet op het project Deregulering VNG-modelverordeningen en de
verplichtingen die voortvloeien uit de Wet op de archeologische
monumentenzorg van september 2007, alsmede de feitelijke
samenhang tussen monumenten en archeologie, is de bestaande
model monumentenverordening aangevuld met een archeologisch
deel. De beide samengevoegde delen worden aangehaald als de
model Erfgoedverordening.Specifiek in het kader van de deregulering is getracht om de
bestaande monumentenvergunning te vereenvoudigen door de
mogelijkheid op te nemen dat het college nadere regels kan
stellen (uitvoeringsrichtlijnen) waarmee de vergunningplicht
(deels) komt te vervallen. Dit is een analoge toepassing van wat
op rijksniveau het Algemeen Positief Advies (APA) wordt genoemd:
bepaalde (eenvoudige en vastomlijnde) wijzigingen aan een
monument mogen op grond hiervan vrijwel altijd worden uitgevoerd
zonder een instandhoudingbepaling te overtreden. De
vergunningplicht voor andere, complexe wijzigingen wordt
gehandhaafd.De instandhoudingbepaling met betrekking tot archeologische
terreinen vloeit voort uit de Wet op de archeologische
monumentenzorg (tot stand gekomen op grond het Verdrag van
Malta) en komt neer op het feit dat gemeenten hun
bestemmingsplannen moeten actualiseren met een archeologische
paragraaf, zodat voldoende rekening kan worden gehouden (wat
betreft de bescherming) met archeologische waarden en het behoud
daarvan. Omdat de actualiteit van bestemmingsplannen ‘an sich’
al voor problemen kan zorgen, is het opnemen van een
archeologische paragraaf voor veel gemeenten ook niet eenvoudig
of snel te realiseren. De verordening voorziet daarom in een
overgangssituatie door het college de bevoegdheid te geven
nadere regels te stellen voor verstorende activiteiten in een
archeologisch monument of verwachtingsgebied. Deze nadere regels
kunnen dezelfde regels zijn die gaan gelden indien een
aanlegvergunning zou worden aangevraagd op grond van een
aangepast bestemmingsplan, waarin wel een archeologisch
paragraaf is opgenomen (Malta-proof). Indien een gemeente geen
gebruik wenst te maken van de nadere regels kan ook gekozen
worden om een (tijdelijke) archeologievergunning in het leven te
roepen.Voor het overige is bij het opstellen van deze modelverordening
rekening gehouden met de 'Aanwijzingen voor de decentrale
regelgeving'. Ook in dit nieuwe model zijn de bepalingen van de
Monumentenwet 1988 en de daarin gekozen systematiek als
uitgangspunt genomen. In de modelverordening zijn geen
bepalingen opgenomen met betrekking tot de gemeentelijke
beschermde stads- en dorpsgezichten, ondanks dat hiervan in de
gemeentelijke praktijk wel gebruik wordt gemaakt. Al in een
voorgaand dereguleringstraject zijn deze artikelen reeds
gesneuveld, aangezien het instrument hoge administratieve lasten
bij burgers genereert. In het kader van het dereguleringsproject
in 2007 is ervoor gekozen om deze bepalingen daarom niet opnieuw
in de modelverordening op te nemen. Het staat gemeenten
uiteraard vrij om het VNG-model op dit en op andere onderdelen
zelf aan te vullen.B. Artikelsgewijze toelichtingHoofdstuk 1. AlgemeenArtikel 1BegripsbepalingenSub aBij de omschrijving van het begrip 'gemeentelijk monument' is,
met uitzondering van de 50-jaar grens, aansluiting gezocht bij
de omschrijving van een monument in de Monumentenwet 1988. De
cultuurhistorische waarde is volgens de Memorie van Toelichting
de aan een bouwwerk of gebied toegekende waarde, gekenmerkt door
het beeld dat is ontstaan en het gebruik dat de mens in de loop
van de geschiedenis van dat bouwwerk of dat gebied heeft
gemaakt. Dit is een dermate ruime omschrijving dat het ook
betrekking kan hebben op zaken en gebieden met een
geschiedkundige en of bouwhistorische waarde.Het begrip ‘terreinen’, als bedoeld in sub 2 van artikel 1,
dient ruim te worden uitgelegd. Hoofdzakelijk betreft het
locaties waar archeologische waarden in de bodem (kunnen)
zitten, maar daarnaast kan het bijvoorbeeld ook gaan om parken,
tuinen en een perceel met een of meer bomen. Het is niet vereist
dat op het terrein ook een bouwkundig monument voorkomt teneinde
over een gemeentelijk monument te kunnen spreken. Een 'zaak' is
immers een veel ruimer begrip.Omdat de 50-jaargrens voor rijksmonumenten niet voor
gemeentelijke monumenten is overgenomen, biedt de verordening
ook de mogelijkheid om monumenten die (nog) niet op de
rijksmonumentenlijst zijn geplaatst omdat ze ‘te jong zijn’,
reeds op de gemeentelijke monumentenlijst te plaatsen.Uitgangspunt in deze verordening is dat onder het begrip ‘zaak’
alleen onroerende zaken worden verstaan. Immers, het effectueren
van de bescherming vormt een probleem, aangezien roerende
monumenten meestal eenvoudig kunnen worden verplaatst en
daardoor ongemerkt over de gemeentegrens en daarmee buiten de
werking van de verordening worden gebracht. Zaken die naar hun
aard onroerend zijn, zoals een kerkorgel, kunnen wel de
beschermde status krijgen, op basis van de redengevende
omschrijving. Met het voorgaande in het achterhoofd is het
echter aan gemeenten zelf om met de verordening ook roerende
monumenten aan te wijzen. Daarnaast is het ook mogelijk dat
gemeenten door middel van aanvullende regelgeving voorkomen dat
cultuurhistorische voorwerpen, die als gemeentelijk monument
zijn aangewezen, buiten de gemeentegrenzen verdwijnen. Controle
en handhaving van deze regelgeving zijn echter nauwelijks
mogelijk.Sub bDit betreft de lijst waarop de gemeente de overeenkomstig de
verordening aangewezen monumenten registreert. Het plaatsen op
de monumentenlijst heeft geen rechtsgevolg. Het betreft slechts
een administratieve handeling. Voorafgaand aan de plaatsing op
de lijst is het de aanwijzing tot gemeentelijk monument die
rechtsgevolg beoogt. Het is inzichtelijker om de aanwijzing en
de plaatsing op de lijst uit elkaar te trekken. Zie ook de
toelichting op artikel 3, lid 1, en artikel
7.Sub cHet is nodig om een begripsomschrijving van een 'beschermd
rijksmonument' in de gemeentelijke monumentenverordening op te
nemen. Deze verordening is namelijk een voorwaarde voor het
verkrijgen door het college van de bevoegdheid om vergunningen
voor de wijziging en sloop van rijksmonumenten te verlenen. Op
de vergunningverlening voor rijksmonumenten zijn met name de
artikelen 11 tot en met 21 van de Monumentenwet 1988 van
toepassing.Sub dSinds de komst vande Wet dualisering in 2002 kan elk
bevoegd orgaan in de gemeente (raad, college en burgemeester)
zelf zijn commissies instellen. De monumentencommissie is een
commissie die adviseert aan het college. Normaal gesproken zou
het dan ook het college zelf zijn, die deze commissie instelt op
grond van artikel 84 Gemeentewet. In de monumentenverordening
wordt echter door de raad bepaald dat een monumentencommissie
advies moet uitbrengen aan het college. Dit vloeit voort uit de
Monumentenwet. In artikel 15 van deze wet is bepaald dat de
gemeente in een verordening de inschakeling van een commissie
moet regelen die adviseert aan het college over aanvragen van
vergunningen als bedoeld in artikel 11 van de Monumentenwet. De
wetgever geeft hier dus aan dat het college in dit geval geen
keuzevrijheid heeft ten aanzien van het instellen van een
commissie. Het instellen van de monumentencommissie door het
college moet middels een apart collegebesluit. Er bestaat geen
modelbesluit voor het instellen van een (monumenten) commissie
door het college. Wij adviseren het college bij het besluit tot
instellen van een monumentencommissie gebruik te maken van de
VNG-modelverordening op de raadscommissie. Deze verordening is
te downloaden via de databank van de Sdu Uitgevers,
www.modelverordeningen.nl.De taken van de monumentencommissie strekken zich uit over de
monumentenverordening en de Monumentenwet 1988. Door de
monumentencommissie in deze begripsomschrijving bevoegd te
verklaren over de toepassing van de Monumentenwet 1988 te
adviseren aan het college, is voldaan aan het vereiste, genoemd
in artikel 15, lid 1, van de Monumentenwet 1988. Mocht een
gemeente niet over een monumentenbeleid beschikken, dan moet dit
niet in de bepaling opgenomen worden. Overigens kan de
monumentencommissie worden gecombineerd met een
welstandscommissie.Sub nDe gemeentelijke beleidsadvieskaart kan een praktische oplossing
bieden in het geval dat nog geen Malta-proof bestemmingsplan is
vastgesteld. In dat geval kunnen gebieden op een dergelijke
beleidsadvieskaart worden opgenomen, indien blijkt dat daar op
grond van gemeentelijk historisch onderzoek mogelijk
archeologische sporen in de bodem kunnen worden
aangetroffen.De overige begripsbepalingen zijn in hun definitie al ruim
omschreven, zodat deze geen nadere toelichting behoeven. Wat nog
wel een nadere toelichting behoeft zijn een tweetal
begripsbepalingen die ten opzichte van de voorgaande versie van
de model monumentenverordening zijn geschrapt. Het gaat om de
volgende begrippen:het bouwhistorisch onderzoek; deze rapportage maakt formeel niet
langer deel uit van de verordening (het oude artikel 3, waarin
was bepaald dat het college ten behoeve van de aanwijzing tot
monument een bouwhistorisch onderzoek kon laten verrichten). Bij
de aanwijzing tot monument kan de eigenaar/gebruiker echter niet
gedwongen worden een dergelijk onderzoek te verrichten, met name
vanwege de kosten. Daarnaast is dwang ook niet mogelijk wegens
het ontbreken van de mogelijkheid om binnen te kunnen treden
puur in het geval dat een dergelijk onderzoek gewenst is. Bij
niet-woningen is dat wel mogelijk, maar bij woningen is
binnentreden gebonden aan het Huisvrederecht. De strenge eisen
die hieraan verbonden zijn, maken het niet mogelijk dat voor
slechts een bouwhistorisch onderzoek bij de aanwijzing tot
monument wordt binnengetreden. Dat is wezenlijk anders dan
wanneer wordt binnengetreden in het kader van toezicht op de
naleving van de verordening. Het ontbreken van de mogelijkheid
om een bouwhistorisch onderzoek bij de aanwijzing af te dwingen
kan worden ondervangen nadat een woning is aangewezen tot
monument. De voorwaarden die de gemeente omtrent de afhandeling
van aanvragen om een beschikking (in casu de
monumentenvergunning) op grond van artikel 4:5 Awb kan stellen,
bieden voldoende houvast. Argument hierbij is dat inzicht in de
cultuurhistorische waarde van een gebouw bij de beoordeling van
de aanvraag tot wijziging van een monument van belang is. De
gemeente bepaalt dan dat (de uitkomst van) een bouwhistorisch
onderzoek tot de noodzakelijke gegevens behoort om tot een
beoordeling van de aanvraag te komen. Hierbij moet wel sprake
zijn van evenredigheid wat betreft de omvang van de wijziging
van het monument in relatie tot de omvang van het onderzoek en
de daaraan verbonden kosten. Deze bepaling uit de Awb maakt het
daarmee niet noodzakelijk dat het laten verrichten van een
bouwhistorisch onderzoek in de verordening opgenomen hoeft te
worden. Ook de nieuwe systematiek van de modelverordening, voortvloeiend
uit het dereguleringstraject en gebaseerd op het stellen van
nadere regels, maakt het gebruik van het historisch
bouwonderzoek een te zwaar instrument. Immers, de nadere regels
in het derde lid van artikel 10 vragen om een vereenvoudigde
aanpak bij lichte wijzigingen aan een monument (het draait hier
feitelijk om de gevolgen die de aanwijzing heeft op reguliere
onderhoudswerkzaamheden). Het zou noch proportioneel noch
evenredig zijn om bij een dergelijke vereenvoudigde aanpak een
bouwhistorisch onderzoek verplicht te stellen. Het niet langer
verplicht stellen doet echter niets af aan het intrinsieke
belang van bouwhistorisch onderzoek.Ook het kerkelijk monument keert niet terug in de
modelverordening. Dit op grond van het feit dat de wijze van
aanwijzing niet wezenlijk anders is dan voor reguliere
(niet-kerkelijke) monumenten. De insteek van deze
modelverordening is namelijk dat gemeenten overleg voeren met de
eigenaar/gebruiker van het aan te wijzen object. Het bestaande
(en wellicht ook toekomstige) gebruik van het object moet
daarbij worden meegenomen, zodat op dit punt ook het wezenlijke
belang van de godsdienstuitoefening kan worden geborgd. Een
speciale regeling voor kerkelijke monumenten is daarmee niet
noodzakelijk.Hoofdstuk 2. Aanwijzing gemeentelijke monumentenArtikel 2Het gebruik van een monumentHet betreft hier met name de gebruiksmogelijkheden die de
eigenaar/gebruiker zelf aan het object toekent. Deze
gebruiksmogelijkheden slaan op de constructie en de ligging van
het object, maar ook het feitelijke gebruik van het object zelf.
In toelichting bij artikel 1 is al kort aangegeven dat het
gemeentelijk kerkelijke monument niet als ‘specialis’ in deze
model erfgoedverordening is opgenomen. Het specifieke gebruik in
het geval van kerkgenootschappen, namelijk de erediensten, kan
daarmee op grond van deze bepaling worden gewaarborgd, zodat ook
in die zin geen afzonderlijke regeling voor gemeentelijke
kerkelijke monumenten noodzakelijk is.Artikel 3De aanwijzing tot gemeentelijk monumentLid 1De aanwijzing tot gemeentelijk monument en het plaatsen op de
monumentenlijst zijn twee zaken met verschillend rechtsgevolg.
De aanwijzing heeft rechtsgevolg, het daarna registreren op de
gemeentelijke monumentenlijst is slechts een administratieve
handeling.Het besluit tot aanwijzing is een discretionaire bevoegdheid van
het college. Na afweging van alle betrokken belangen kan tot
aanwijzing worden besloten. De afweging van de belangen van de
rechthebbende ten opzichte van de te beschermen monumentale
waarden moet uitdrukkelijk gemotiveerd in het besluit naar voren
komen (de redengeving). De aanwijzing geeft geen recht op
schadevergoeding. De aanwijzing verandert immers over het
algemeen niets aan het bestaande gebruik van het monument.Een aanwijzing heeft echter wel gevolgen voor de mogelijkheden
wat betreft het toekomstige gebruik van een monumentaal object.
Immers, de monumentaal aangewezen onderdelen mogen slechts met
een vergunning (zie art. 10, tweede lid) of slechts op grond van
de nadere regels (zie art. 10, derde lid) worden gewijzigd. Het
wijzigen van niet-monumentale onderdelen is alleen
vergunningvrij wanneer ook geen bouwvergunning is vereist. Om
deze, weliswaar toekomstige, last voor de burger in te perken,
dient bij de aanwijzing in de redengevende omschrijving
zorgvuldig bekeken te worden wat wel en wat niet van het object
tot monumentaal beschermingswaardig onderdeel wordt aangewezen
en voor welk deel een vergunningplicht achterwege kan blijven.
Mogelijke afweging kan zijn om alleen de vanuit openbare ruimten
zichtbare bijzondere onderdelen tot monument aan te wijzen,
zodat bijvoorbeeld voor wijzigingen aan de achterkant en het
interieur in dat geval geen monumentenvergunning is vereist maar
bijvoorbeeld alleen een bouwvergunning.Lid 2Het college moet het advies inwinnen van de monumentencommissie
als bedoeld onder artikel 1, sub d. De verordening bindt het
advies niet aan bepaalde voorschriften over vorm en inhoud. Een
regeling die de taak en werkwijze van de monumentencommissie
bepaalt, is daarvoor de aangewezen plaats.In de verordening is geen bepaling opgenomen dat voordat het
college over een aanwijzing een besluit neemt de aanvrager en
andere belanghebbenden worden gehoord. Dit is namelijk al
geregeld in (de artikelen 4:8 en 4:9 van) de Algemene wet
bestuursrecht (Awb).Lid 3Monumenten die op grond van een aanwijzing door het Rijk of
provincie reeds op een monumentenlijst zijn geplaatst, komen
niet voor aanwijzing als gemeentelijk monument in
aanmerking.Artikel 4VoorbeschermingDit artikel regelt de voorbescherming voor toekomstige
gemeentelijke monumenten zoals die ook voor rijksmonumenten
geldt. Dat betekent dat in de periode van kennisgeving van het
voornemen van het college om een monument op de gemeentelijke
monumentenlijst te plaatsen tot het daadwerkelijke
aanwijzingsbesluit (dit kan ook een afwijzing zijn), de
artikelen 10 tot en met 12 van deze verordening van toepassing
zijn. Dat betekent onder andere dat een monument tijdens de
aanwijzingsprocedure tot beschermd gemeentelijk monument niet
mag worden afgebroken, gewijzigd, verplaatst (etc.) zonder een
gemeentelijke monumentenvergunning of anders dan de bij nadere
regels opgestelde wijze. Het gebruik van de
voorbeschermingsprocedure is gebonden aan motivatieplicht,
aangezien hieraan voor de eigenaar/gebruiker financiële
consequenties zijn verbonden. Immers, gedurende de
voorbescherming dienen bouwactiviteiten te worden opgeschort.
Het inroepen van de voorbescherming van een object is een
publiekrechtelijke beperking en een beperkingenbesluit in de zin
de van artikel 1, onder a, sub 1 juncto artikel 1, onder b, sub
5 van de Wet kenbaarheid publiekrechtelijke beperkingen
onroerende zaken. Daarmee is ook onder andere artikel 13 van
deze wet van toepassing wat betreft de aansprakelijkheid van
gemeenten voor geleden schade. Daarom moet een gemeente gegronde
redenen kunnen aanvoeren voor het inroepen van de
voorbescherming. Zie hiertoe ook de toelichting bij artikel 6
van deze verordening.Artikel 5Termijnen advies en aanwijzingsbesluitIn dit artikel worden de termijnen genoemd waarbinnen de
monumentencommissie moet adviseren (lid 1) en het college een
beslissing moet nemen (lid 2). Door de besluitvorming aan een
termijn te binden, weten alle belanghebbenden waar ze aan toe
zijn. In het kader van de vermindering van administratieve
lasten dient goed nagedacht te worden over de specifieke
invulling met betrekking tot de duur van de termijnen. Over het
algemeen geldt hoe korter de termijnen zijn, des te minder zijn
de administratieve lasten voor de burger.De redactie van lid 2 heeft tot gevolg dat, wanneer de
monumentencommissie niet tijdig adviseert, het college de
volgende keuze kan maken: zonder advies een beslissing nemen, of
besluiten om een (te laat uitgebracht advies als bedoeld in het
eerste lid) toch in hun overwegingen te betrekken. Als het
college niet tijdig beslist, is op grond van de Awb sprake van
een fictieve weigering. Ingevolge artikel 6:2 staat voor de
aanvrager dan de mogelijkheid van bezwaar of administratief
beroep open die ook tegen een reëel besluit open zou staan.Het artikel bevat geen bepalingen over bekendmaking van het
besluit, omdat de Awb dat afdoende regelt (afdeling 3.6).Artikel 6Mededeling aanwijzingsbesluitDe ontvangst van de (veelal aangetekende) mededeling (zijnde een
afschrift van de inschrijving) van het college is voor alle aan
het monumentale object verbonden zakelijk gerechtigden van
essentieel belang. De kenbaarheid van de aanwijzing tot
monumentaal object is ook te herleiden tot artikel 1, onder a,
sub 1 juncto artikel 1, onder b, sub 6 van de Wet kenbaarheid
publiekrechtelijke beperkingen onroerende zaken. Daarmee zijn de
voorschriften uit deze wet ook van toepassing op een
aanwijzingsbesluit als bedoeld in artikel 6 van deze
verordening.Dit artikel regelt overigens niet specifiek dat de aanwijzing
wordt bekendgemaakt aan de eigenaar en de aanvrager, omdat de
Awb dat al bepaalt (afdeling 3.6). Indien het artikel 4:8 Awb is
toegepast (horen van geadresseerde en derdebelanghebbenden) dan
dienen de betrokkenen op grond van het bepaalde in artikel 3:43
Awb eveneens een mededeling te ontvangen. Artikel 7Registratie op de gemeentelijke monumentenlijstDe registratie van de aanwijzing is een administratieve
handeling (en geen besluit). De bedoeling van de bij te houden
monumentenlijst is om een ieder snel inzicht te geven in welke
zaken als gemeentelijk monument zijn aangewezen en de
redengeving daartoe. Wat betreft dit laatste aspect zij tevens
verwezen naar de toelichting bij artikel 3, eerste lid
(aanwijzing).Artikel 8Wijziging van de aanwijzingOp grond van dit artikel is het mogelijk om de aanwijzing van
gemeentelijke monumenten te wijzigen (lid 1). Hiervoor geldt
dezelfde voorbereidingsprocedure als voor de aanwijzing zelf
(lid 2), tenzij de wijziging van ondergeschikte betekenis is
(lid 3). Wijzigingen van de aanwijzing worden doorgevoerd op de
gemeentelijke monumentenlijst (lid 4).Artikel 9Intrekken van de aanwijzingDit artikel geeft de mogelijkheid om de aanwijzing van
gemeentelijke monumenten in te trekken (lid 1). Voor intrekking
van de aanwijzing is het advies van de monumentencommissie
nodig, tenzij sprake is van spoedeisende gevallen (lid 2).
Monumenten op de gemeentelijke monumentenlijst waarvan de
aanwijzing is ingetrokken (omdat ze zijn gesloopt of anderszins
volledig teloor gegaan), worden door het college van de
monumentenlijst gehaald. Naast de registratie regelt lid 3 dat
monumenten niet dubbel aangewezen en geregistreerd kunnen zijn
in het geval dat het object ook als rijks- of provinciaal
monument is aangewezen en geregistreerd. In dat geval vervalt de
gemeentelijke aanwijzing en registratie als monument. Ook is het
mogelijk dat de provinciale monumentenverordening dit zelf
regelt.Het kan zinvol zijn om voor een gebouw, waarvoor een aanvraag
tot intrekking van de aanwijzing loopt een (uitvoerige)
documentatie te eisen. Enerzijds kan deze voor een goede
afweging van de aanvraag dienen, anderzijds wordt het gebouw
voorafgaand aan de sloop voor de lokale geschiedenis
gedocumenteerd.Hoofdstuk 3 Instandhouding van gemeentelijke monumentale
zakenArtikel 10InstandhoudingbepalingDe verbodsbepaling in het eerste lid van artikel 10 vertoont
gelijkenis met artikel 11 lid 1 van de Monumentenwet 1988. De
artikelen 11 tot en met 21 van de Wet juncto artikel 13 van deze
verordening regelen de vergunningverlening voor de wijziging van
rijksmonumenten door het college. In dit artikel gaat het
derhalve alleen over gemeentelijke monumenten. Het is verstandig
de vergunningverlening voor rijks- en gemeentelijke monumenten
procedureel en inhoudelijk zoveel mogelijk op elkaar af te
stemmen. Het is voor de aanvrager, maar ook voor de behandelende
gemeentelijke diensten en voor het college van praktische
betekenis dat beide aanvragen zoveel mogelijk langs dezelfde weg
worden afgehandeld. Ten aanzien van de vergunningaanvraag voor
gemeentelijke monumenten is van belang dat het verkrijgen van
gegevens en ontbrekende gegevens geregeld is in de Awb (artikel
4:2 respectievelijk 4:5 en 4:15). In een aanvraagformulier voor
de vergunning kan de gemeente aangeven welke gegevens zijn
vereist. In dat kader kan (zoals reeds eerder is in de algemene
toelichting bij het geschrapte onderdeel van het bouwhistorisch
onderzoek) ook het overleggen van een rapportage met betrekking
tot een bouwhistorisch onderzoek als vereiste bij de
vergunningaanvraag worden opgenomen. Hierbij moet wel sprake
zijn van evenredigheid wat betreft de omvang van de wijziging
van het monument in relatie tot de omvang van het onderzoek en
de daaraan verbonden kosten. Deze bepaling uit de Awb maakt het
daarmee niet noodzakelijk dat het laten verrichten van een
bouwhistorisch onderzoek in de verordening opgenomen hoeft te
worden.In het kader van de vermindering van administratieve lasten voor
burgers dienen de indieningsvereisten bij de vergunningaanvraag
zo beperkt mogelijk gehouden te worden. Zo kan het overleggen
van bouwtekeningen worden beperkt tot 1 exemplaar en kunnen
bouw- en monumentenvergunning ook op dit punt
(indieningsvereisten) worden gecombineerd. Omdat een
monumentenvergunning verleend moet zijn voordat een
bouwvergunning kan worden afgegeven, is tijdwinst te behalen
door, gelijktijdig met het noodzakelijke adviseringstraject van
de monumentencommissie en Rijksdienst Archeologie,
Cultuurlandschap en Monumenten (RACM), ook het overleg over de
bouwvergunning met de aanvrager te starten.In lid 3 van artikel 10 wordt de mogelijkheid geschapen voor het
college om nadere regels te stellen die in de plaats kunnen
worden gesteld van het verbod uit het eerste lid en de
vergunningplicht uit het tweede lid. Het zal hierbij over het
algemeen gaan om wijzigingen aan gemeentelijke monumenten die
niet van ingrijpende aard zijn. Met name het reguliere onderhoud
kan in vastomlijnde regels worden opgenomen, zodat burgers niet
voor relatief eenvoudige wijzigen (bijvoorbeeld met betrekking
tot kleurstelling of het gebruik van identieke materialen)
worden geconfronteerd met een vergunningprocedure. In deze
nadere regels kunnen dan expliciet die situaties worden benoemd
waarin de burger geen vergunning hoeft aan te vragen. Indien
echter duidelijk is wat het toetsingskader is voor grote
(niet-reguliere) wijzigingen aan een monument, kan ook dit
toetsingskader in algemene regels worden opgenomen, zodat
burgers nog minder met administratieve lasten worden
geconfronteerd.In de nadere regels (uitvoeringsrichtlijnen of programma´s van
eisen) kunnen de uitgangspunten, functionele toetsen en
aanwijzingen in het kader van de monumentenzorg worden
opgenomen. Hierbij dient de bouwkundige en monumentale kwaliteit
(behoudtechnische optiek) voorop te staan. Voorts staat het
voeren van (voor)overleg staat centraal bij dit artikel, zodat
maatwerk kan worden geleverd. Praktisch gezien gaat een
medewerker monumentenzorg van de gemeente, op locatie en
gezamenlijk met de initiatiefnemer, onderzoeken welke
aanpassingen mogelijk zijn aan de hand van de algemene regels,
zodat de monumentale waarde van het object niet of zo min
mogelijk wordt aangetast.Artikel 11Termijnen advies en vergunningverleningDe uniforme openbare voorbereidingsprocedure is niet alleen van
toepassing op de verlening van de monumentenvergunning voor
rijksmonumenten op grond van de Aanpassingswet uniforme openbare
voorbereidingsprocedure Awb (UOV), Stb. 2005, 282. Complicerend
is dat voor bouwvergunningen de UOV niet is voorgeschreven. In
deze verordening is ervoor gekozen om deze procedure ook van
toepassing te verklaren voor de verlening van een
monumentenvergunning voor gemeentelijke monumenten. Dit houdt in
dat de aanvraag niet meer ter inzage wordt gelegd, maar een
ontwerpbesluit (de vergunning in concept) eerst verzonden wordt
naar de aanvrager (Awb artikel 3:13), vervolgens gepubliceerd
wordt (een aantal zaken moet in de publicatie vermeld worden,
zie Awb art 3:12), en ten slotte zes weken ter inzage gelegd
wordt (Awb artikel 3:11 en 3:16). Als er zienswijzen
binnenkomen, dan wordt de aanvrager zo nodig in de gelegenheid
gesteld te reageren op de naar voren gebrachte zienswijzen (Awb
artikel 3:15, derde lid). De verwerking van de zienswijzen in
het definitieve besluit moet binnen zes maanden na ontvangst van
de vergunningaanvraag plaatsvinden. Als er geen zienswijzen zijn
binnengekomen, dan moet dit zo snel mogelijk na het verstrijken
van de termijn voor de ter inzagelegging gepubliceerd worden en
neemt het dagelijks bestuur het definitieve besluit binnen vier
weken na het einde van deze termijn (Awb artikel 3:18, vierde
lid).Van de mogelijkheid om de besluitvorming te verdagen met een
redelijke termijn kan alleen in de eerste acht weken van de
proceduretermijn gebruik gemaakt worden, als de aanvraag een
zeer ingewikkeld of omstreden onderwerp betreft én de aanvrager
in de gelegenheid gesteld is hierover zijn zienswijze kenbaar te
maken (Awb artikel 3:18, tweede lid).De beoordelingstermijn is krap. Het verdient dan ook aanbeveling
op basis van een schetsplan overleg te plegen voordat de
vergunningaanvraag wordt ingediend.De terzagelegging van de aanvraag en de mogelijkheid van bezwaar
tegen het definitieve besluit zijn gecombineerd in het ter
inzage leggen van een ontwerpbesluit, waarop zienswijzen kunnen
worden ingebracht. Omdat de mogelijkheid is opgenomen
zienswijzen tegen het ontwerpbesluit in te dienen, is tegen het
definitieve besluit alleen nog maar beroep mogelijk. Een
volgende beperking is dat alleen de aanvrager en belanghebbenden
die tijdig een zienswijze naar voren hebben gebracht (Awb 3:41
en 3:43) of belanghebbenden die een goede reden hebben geen
zienswijzen te hebben ingebracht (Awb art 6:13) beroep kunnen
instellen.De totale termijn van zes maanden spoort niet met die voor de
bouwvergunning. Het vereist (en het niet verleend) zijn van een
gemeentelijke monumentenvergunning is een grond voor de
weigering van de bouwvergunning (art 44 sub e Woningwet).
Wanneer een monumentenvergunning is aangevraagd en daarop niet
is beslist (of deze is geweigerd), zal de bouwvergunning dus
tijdig geweigerd moeten worden. Nadrukkelijk moet erop worden
gewezen dat in de Woningwet alleen een aanhoudingsregeling voor
vergunningen van rijksmonumenten is opgenomen (artikel 54
Woningwet). Om niet gedurende de lopende monumentenprocedure de
bouwvergunning te moeten weigeren kan de aanvrager van de
monumenten- en bouwvergunning het beste de aanvraag
bouwvergunning pas later indienen. Laat het college de termijn
voor de verlening van de bouwvergunning verlopen, dan is de
bouwvergunning van rechtswege verleend, omdat de Woningwet boven
de monumentenverordening gaat. Er mag echter pas gebruik gemaakt
worden van de bouwvergunning als ook de monumentenvergunning is
verleend.In het vierde lid wordt bij niet tijdige besluitvorming door het
college de vergunning geacht te zijn verleend. Indien het behoud
van monumenten een van de meest wezenlijke speerpunten van een
gemeente is en men dus niet van rechtswege vergunningen wil
verlenen, kan in het artikel ‘verleend’ worden vervangen door
‘geweigerd’. Let wel, indien voor deze benadering wordt gekozen,
wordt het belang van het behoud van het monument duidelijk
geplaatst boven het belang van de burger om het object te
wijzigen. Dit geeft het college meer lucht bij de
besluitvorming, maar is voor de aanvrager erg frustrerend en
verhoogd de administratieve lasten. Er is hier voor de gang van
zaken bij weigering gekozen.Het definitieve besluit wordt gepubliceerd en 6 weken ter inzage
gelegd en opengesteld voor beroep. De werking van de vergunning
wordt opgeschort totdat de beroepstermijn is verstreken, of als
er beroep is ingesteld, op het beroep is beslist. Titel 8.3 van
de Awb is van overeenkomstige toepassing.Artikel 12Intrekken van de vergunningDit artikellid bevat de mogelijke gronden om een vergunning in
te trekken. De bepaling onder c heeft de volgende achtergrond:
als de omstandigheden bij de vergunninghouder ten aanzien van
het monument wijzigen, dan zou het zo kunnen zijn dat als er een
nieuwe belangenafweging zou kunnen plaatsvinden, de belangen van
het monument behoren voor te gaan. In dat geval moet het college
mogelijkheden hebben om de vergunning in te trekken.Hoofdstuk 4 RijksmonumentenArtikel 13Vergunning voor beschermd rijksmonumentLid 1De procedure voor de afgifte door het college van de vergunning
voor rijksmonumenten staat in hoofdstuk 2 paragraaf 2 van de
Monumentenwet 1988 en afdeling 3.4 van de Awb. De Rijksdienst
voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (hierna: RACM)
en, buiten de bebouwde kom, ook Gedeputeerde Staten (hierna: GS)
moeten binnen twee maanden na verzending van de adviesaanvraag
adviseren (Monumentenwet 1988, artikel 16.2). Het definitieve
besluit moet binnen vier maanden na ontvangst van het laatste
van de adviezen van RACM en GS plaatsvinden (Monumentenwet 1988,
artikel 16.3). Op het definitieve besluit kan nog slechts door
een beperkt groep van belanghebbende beroep worden ingesteld
(zie de toelichting bij artikel 11).Overigens blijken provincies in de praktijk hieraan op
verschillende wijzen invulling te geven. De voorgenomen
beperking adviesplicht van de rijksdienst zal ingaande 2009 zal
op bovenstaande van invloed zijn. Daarom wordt de verplichte
advisering in het wetsvoorstel ‘Wijziging van de Monumentenwet
1988 in verband met onder meer beperking van de ministeriële
adviesplicht bij aanvragen om een monumentenvergunning’ los
gelaten. Alleen wanneer er sprake is van reconstructie, sloop en
herbestemming van een rijksmonument zal de adviesplicht van
toepassing blijven. Ter compensatie van het wegvallen van het
advies van de rijksdienst zullen alle gemeenten ingaande 2009
een monumentencommissie moeten hebben aangesteld, die
onafhankelijk en deskundig is. Het overgangsartikel 64 in de
monumentenwet, waarin de rijksdienst bij afwezigheid van een
monumentencommissie in diens advisering trad, wordt ingetrokken.
Indien het monument buiten de bebouwde kom ligt, is het college
van B&W verplicht om een afschrift van de aanvraag aan GS te
zenden. GS kunnen de adviesbevoegdheid vervolgens naar eigen
inzicht invullen en al dan niet tot advisering overgaan,
waarvoor men twee maanden de tijd heeft. Het is gewenst dat GS
reeds op voorhand kenbaar maakt in welke gevallen zij niet
adviseren, zodat de beoogde tijdswinst ook daadwerkelijk kan
worden gehaald.Leden 2 en 3De Monumentenwet 1988 schrijft voor dat de monumentencommissie
bij de aanvragen om vergunning voor rijksmonumenten wordt
ingeschakeld. Om te voorkomen dat dit wettelijke vereiste door
het ontbreken van het advies van de monumentencommissie tot
moeilijkheden leidt bij de afgifte van de vergunning, is in lid
3 bepaald dat de monumentencommissie geacht wordt te hebben
geadviseerd na het verstrijken van de in lid 2 gestelde
adviestermijn.Hoofdstuk 5. Instandhouding van archeologische
terreinenArtikel 14InstandhoudingbepalingDe Wet op de archeologische monumentenzorg van 21 december 2006
verplicht de raad om, bij de vaststelling van een
bestemmingsplan als bedoeld in artikel 3.1 van de Wet
ruimtelijke ordening, rekening te houden met de in de grond
aanwezige dan wel te verwachten monumenten. Het uitgangspunt van
deze wet (voortvloeiend uit het Verdrag van Valletta, Malta) en
daarmee ook van deze verordening, is daarom primair dat in het
bestemmingsplan, door middel van een gemeentelijke
archeologische waardekaart, wordt vastgelegd waar zich
archeologische waarden in de bodem kunnen bevinden. Dit artikel
voorziet in de behoefte aan een overgangsperiode tot het moment
dat een bestemmingplan ´Malta-proof´ is.Lid 1Tot het moment dat een ´Malta-proof´-bestemmingsplan kan worden
vastgesteld, biedt deze verordening bij wijze van artikel 14 de
nodige bescherming aan archeologische waarden in de bodem. Het
eerste lid van artikel 14 biedt bescherming door het opgenomen
verbod om dieper dan 30 cm de bodem te verstoren. In de bepaling
is nadrukkelijk geen standaard diepte opgenomen, aangezien de
lokale situatie zeer uiteen kan lopen. In het buitengebied kan
mogelijk volstaan met een diepte van 30 cm, waarbij nog steeds
voldoende bescherming kan worden geboden, terwijl een
dichtbevolkt stedelijk gebied of een middeleeuwse stadskern
mogelijk al bij 10 cm problemen kan hebben om archeologische
waarden voldoende te beschermen. Gemeenten moeten hier dus zelf
een invulling aan geven.Lid 2In het tweede lid van artikel 14 worden een vijftal
uitzonderingsmogelijkheden geven op het eerste lid. In onderdeel
a kan van het verbod uit het eerste lid worden afgeweken indien
de verstoring plaats vindt in een archeologisch monument of
verwachtingsgebied als aangegeven op de landelijk of een
provinciale archeologische waardekaart. Een gemeente kan van
deze kaarten gebruik maken indien het zelf nog niet beschikt
over een gemeentelijke archeologische waardekaart. Deze
waardekaarten hanteren over het algemeen een driedeling wat
betreft de mate waarin archeologische waarden in de bodem kunnen
worden aangetroffen. Deze archeologische verwachtingswaarden is
vervolgens gekoppeld aan een aantal m2 te verstoren
verwachtingsgebied. Hoe lager de verwachte archeologische
waarden, hoe groter het aantal m2 kan zijn waarbinnen een
verstoring mag plaatsvinden. Bij een hoge verwachtingswaarde zal
het aantal m2 waarbinnen een verstoring mag plaatsvinden echter
aanzienlijk kleiner zijn. Bij de bepaling van deze grenzen dient
voldoende rekening gehouden te worden met de vraag wat er binnen
het verwachtingsgebied aan archeologische sporen kan worden
aangetroffen. In ieder geval moet binnen de gehanteerde
oppervlakte dusdanig zijn dat voldoende informatie verkregen kan
worden over de aard, het karakter en de datering van de
(mogelijk) in de bodem aan te treffen archeologische sporen. Om
dezelfde reden als in het eerste lid zijn ook in dit onderdeel
geen standaardwaarden opgenomen, zodat de lokale situatie
hieraan een invulling moet geven.Onderdeel b ziet op de situatie dat het bestemmingsplan wel
up-to-date is als bedoeld in de inleidende toelichting bij dit
artikel. In dat geval biedt het bestemmingplan, aan de hand van
een bijbehorende archeologische waardekaart, voldoende
bescherming aan de in de bodem aanwezige of te verwachten
archeologische waarden.In onderdeel c worden een drietal ontheffingsmogelijkheden en
een projectbesluit genoemd in de Wet ruimtelijke ordening.
Dergelijke besluiten kunnen tot stand komen doordat bij de
ontheffing voorschriften kunnen worden opgenomen met betrekking
tot archeologische waarden in het gebied waarvoor de
vrijstelling wordt aangevraagd. Aan de aanvraag kan dan de
voorwaarde worden verbonden dat een rapportage wordt overlegd
waarin de archeologische waarden van het te verstoren terrein in
voldoende mate is vastgesteld. Een dergelijke uitzondering wordt
feitelijk ook in onderdeel e gegeven, maar ziet dan ook op
situaties buiten de aanvraag van een vrijstelling. Dit rapport
kan ook in de nadere regels onder d. worden gevraagd en komt
overeen met de mogelijkheid in artikel 39, lid 2, van de
Monumentenwet in geval van een bestemmingsplan in de geest van
het Verdrag van Valletta, Malta.Als laatste wordt in het rijtje het onderdeel d toegelicht. Op
grond van dit artikel kan het college nadere regels stellen wat
betreft de eisen aan de uitvoering van de bodemverstorende
werkzaamheden in een archeologische monument of
verwachtingsgebied. Vooruitlopend op een ´Malta-proof’
bestemmingsplan´ kunnen deze nadere regels inhoudelijk
aansluiten op de situatie dat (in een bestemmingsplan waarin een
archeologische paragraaf is opgenomen) de verstorende
werkzaamheden worden uitgevoerd aan de hand van een
aanlegvergunning, waarin vereisten omtrent de bescherming van
archeologische waarden zijn opgenomen, een en ander conform de
handreiking van de VNG ‘Verder met Valletta’.Artikel 15Opgravingen en begeleidingDe verplichtingen die in deze bepaling zijn opgenomen kunnen
alleen goed functioneren indien een gemeente hierover actief de
archeologische onderzoekers informeert. Immers, indien een
gemeente deze bepaling in haar verordening opneemt, wordt
gekozen voor een uitgebreide regiefunctie bij archeologische
opgravingen binnen het gemeentelijk grondgebied. Indien een
dergelijk regierol niet uitdrukkelijk gewenst, dient deze
bepaling niet overgenomen te worden. In dat geval bestaat nog
steeds voldoende bescherming bij opgravingen aangezien al in de
Monumentenwet 1988 een aantal zaken uitputtend is geregeld. Zo
bestaat een vergunningvereiste voor het doen van opgravingen;
dient een rechthebbende van een terrein te dulden dat de
opgravingbevoegde zijn terrein betreedt en eventueel opgravingen
verricht; en is ook de eigendomskwestie van de archeologische
vondsten uitputtend geregeld.Om de bedoelde regierol goed te kunnen uitoefenen dient het
college een programma van eisen op te stellen waarmee de kaders
worden gesteld voor het ontwerp en de uitvoering van
archeologisch onderzoek (lid 1, onder a). Vervolgens wordt van
de opgraver verwacht dat hij in een plan van aanpak weergeeft
hoe hij specifiek de gestelde kaders zoals omschreven in het
programma van eisen denkt te gaan invullen (lid 1, onder b). Op
grond van de leden 2 en 3 kunnen vervolgens nadere regels worden
gesteld met betrekking tot de feitelijke uitvoering (en het
toezicht daarop) en de beoordeling van het plan van aanpak.Hoofdstuk 6. Overige bepalingenArtikel 16SchadevergoedingDe Afdeling rechtspraak van de Raad van State heeft uitgemaakt
dat de monumentenverordening zonder een
schadevergoedingsregeling rechtsgeldig is (BR 86,604). Voor het
archeologische deel van de verordening dient echter, op grond
van de Wet op de Archeologische monumentenzorg, wel een
schadevergoedingsregeling in de verordening opgenomen te worden.
De rijksregeling voor excessieve opgravingkosten is ingaande
2009 niet meer van toepassing. Het veroorzaker-betaalt-
principe, zoals dat in de memorie van toelichting van de Wet op
de Archeologische monumentenzorg is verwoord, staat bij de
afweging tot toekenning van schadevergoeding voorop en geldt
voor alle in het eerste lid genoemde onderdelen (a t/m e). De
gemeente zal zelf per geval moeten afwegen wat ‘redelijk’ of
‘buitenproportioneel’ is. In deze modelverordening is gekozen
voor een gecombineerde schadevergoedingsbepaling, waarin de
specifieke gevallen zijn opgenomen op grond waarvan het college
mogelijk een schadevergoeding aan een belanghebbende dient toe
te kennen.Artikel 17StrafbepalingArtikel 154, lid 1, van de Gemeentewet laat een
keuzemogelijkheid aan de raad om op overtreding van
verordeningen straf stellen, maar geen andere of zwaardere dan
hechtenis van ten hoogste drie maanden of geldboete van de
tweede categorie, al dan niet met openbaarmaking van de
rechterlijke uitspraak. In artikel 23 van het Wetboek van
Strafrecht zijn de geldboetecategorieën opgenomen. De op te
leggen boete voor strafbare feiten in de eerste categorie is
maximaal € 370,- (januari 2008); in de tweede categorie maximaal
€ 3700,- (januari 2008). Het is de gemeente niet toegestaan om
een hogere geldboete op te nemen dan in genoemde categorieën. In
de Monumentenwet 1988 is handelen in strijd met artikel 11 (het
verbod om een monument zonder vergunning te wijzigen of af te
breken) gekoppeld aan een geldboete van de vijfde categorie €
74.000,- (januari 2008).Op gemeentelijk niveau is, gelet op de ernst van dit vergrijp,
de hoogte van de strafmaat voor rijksmonumenten en de wens om
enige preventieve werking te bereiken, de keuze voor de
geldboete van de tweede categorie of een hechtenis van drie
maanden voor de hand liggend.Artikel 18ToezichthoudersIn dit artikel worden toezichthouders aangewezen overeenkomstig
modelbepaling 90.M van de Aanwijzingen voor de decentrale
regelgeving. De basis voor deze aanwijzingsbevoegdheid wordt
gevonden in hoofdstuk 5, waarin algemene regels worden gegeven
voor de bestuursrechtelijke handhaving van algemeen geldende
rechtsregels en individueel geldende voorschriften.
Toezichthouders worden in artikel 5:11 Awb omschreven als zijnde
personen die bij of krachtens wettelijk voorschrift belast zijn
met het houden van toezicht op de naleving van het bepaalde bij
of krachtens enig wettelijk voorschrift, zodat de aanwijzing van
toezichthouders derhalve in de Monumentenverordening kan
plaatsvinden.In artikel 5:13 Awb is het evenredigheidsbeginsel neergelegd,
wat inhoudt dat een toezichthouder zijn bevoegdheid slechts mag
uitoefenen voor zover dit redelijkerwijs voor de vervulling van
zijn taak noodzakelijk is. Een toezichthouder kan derhalve niet
te allen tijde gebruik maken van alle bevoegdheden die in de Awb
standaard aan toezichthouders worden toegekend. Steeds zal de
afweging gemaakt moeten worden of het voor de vervulling van
zijn taak redelijkerwijs noodzakelijk is. Bepalend hiervoor is
de aard van het voorschrift op de naleving waarvan een
toezichthouder moet toezien.Op basis van artikel 5:15 Awb is een toezichthouder bevoegd elke
plaats te betreden met uitzondering van woningen zonder
toestemming van de bewoner. 'Plaatsen' is daarbij een ruim
begrip en omvat niet alleen erven en andere terreinen, maar ook
gebouwen (niet-woningen).Nadrukkelijk zij hier vermeld dat het
college op grond van artikel 18 niet zelf opsporingsambtenaren
aanwijst als bedoeld in artikel 141 Strafvordering. Dat kan en
hoeft het college ook niet te doen aangezien artikel 142 lid 1
sub c Wetboek van Strafvordering regelt dat bij verordening
aangewezen toezichthouders ook opsporingsbevoegdheid toekomt.
Deze buitengewone opsporingsambtenaren hebben in de regel een
opsporingsbevoegdheid voor een beperkt aantal strafbare
feiten.Hoofdstuk 7 SlotbepalingenArtikel 19Intrekken oude regelingDit artikel regelt de intrekking van de oude
monumentenverordening, zodat niet twee verordeningen van kracht
zijn die hetzelfde onderwerp regelen. Het uitdrukkelijk
intrekken van een oude regeling mag niet achterwege worden
gelaten met een beroep op het beginsel dat een vroegere regeling
ter zijde wordt gesteld door een latere regeling.Artikel 20OvergangsrechtN.v.t.Artikel 21InwerkingtredingDe datum van inwerkingtreding en het vervallen van de oude
verordening is allereerst geregeld voor gemeentelijke monumenten
(lid 1) en daarna voor rijksmonumenten (lid 2). Het eerste lid
is gebaseerd op artikel 139 van de Gemeentewet. Hierin wordt de
bekendmaking van verordeningen geregeld.Artikel 22CiteertitelDit artikel noemt de naam van de verordening. Gelet op het
samenvoegen van de oude monumentenverordening en het nieuwe
archeologische deel in de verordening, is gekozen voor de nieuwe
en overkoepelende term ‘erfgoed’.