CVDR451149_1Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders gemeente Almere 2016nlregelingAlmere2016-12-15AlmereGemeenteblad Almere, nr. 570, 14-12-2016Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders gemeente Almere 2016Gemeentewet, art. 41c, tweede lidGemeentewet, art. 69, tweede lidGemeentewet, art. 15gemeenteraadbestuur en recht2016-12-01De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2016-12-152023-12-19nieuwe gedragscodeRV-62/2016Geenexb-2017-60075Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders gemeente Almere 2016December 2016ColofonGemeente Almere 2016Vastgesteld door de gemeenteraad op 1 december 2016 De gedragscode vervangt de Verordening gedragscode bestuurlijke
integriteit 2004 en is mede gebaseerd op de modelgedragscode integriteit
(dagelijkse) bestuurders in gemeenten, provincies en waterschappen, een
gezamenlijke publicatie van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, het
Interprovinciaal Overleg, de Unie van Waterschappen en het Ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties uit maart 2015. Geachte raadsleden en wethouders van Almere,Integriteit is voor ons van het allergrootste belang. Wij willen en
moeten ons integer gedragen, en ons hierover verantwoorden. Op dit punt
mogen wij het vertrouwen van de burger niet beschamen en verliezen.
Nooit en te nimmer mag ons gedrag een zuivere en zorgvuldige
besluitvorming in de weg staan en machtsmisbruik inhouden of uitstralen.
Dat principe raakt de kern van het openbaar bestuur en van onze
geloofwaardigheid. Wij gaan nog meer aandacht aan dit onderwerp besteden. Nieuwe gedragscodes helpen ons daarbij en bieden een praktisch
moreel-ethisch, soms wettelijk kompas.Voor u ligt de nieuwe gedragscode voor burgemeester en wethouders. De
raadsleden hebben een eigen nieuwe gedragscode. En ook voor ambtenaren
is er een aparte gedragscode. De codes verschillen in de uitwerking en
in vorm maar hebben dezelfde onderliggende uitgangspunten en normen,
vanuit een continue besef dat het gedrag van raadsleden, collegeleden en
ambtenaren het aanzien van het openbaar bestuur bepaalt. In vergelijking met de oude gedragscode gaat de nieuwe gedragscode
dieper in op het grijze gebied tussen wat moet en wat niet mag of
ongewenst is. Er zijn voorbeelden toegevoegd die dit verduidelijken.
Nieuw is ook een protocol hoe om te gaan met vermoedens van
integriteitsschendingen. Het naleven van de gedragscode is onze gezamenlijk taak. Ik zal daar als
burgemeester mijn rol graag in oppakken. Franc WeerwindInleiding 41 Algemene bepalingen 2 Regels rondom (de schijn van) belangenverstrengeling 3 Regels rondom (de schijn van) corruptie 4 Regels rondom het gebruik van gemeentelijke faciliteiten 5 Regels rondom informatie 6 Regels rondom de onderlinge omgang 7 Regels rondom de naleving van de gedragscode 8 Intrekking en inwerkingtreding Bijlage 1 Protocol bij (vermoedens van) integriteitsschendingen Bijlage 2 Praktische voorbeelden Bijlage 3 Wettelijk kader Deze inleiding maakt integraal onderdeel uit van deze gedragscode.Goed bestuur is integer bestuur. Daarmee is integriteit niet alleen een
verantwoordelijkheid van de individuele politieke ambtsdragers, maar een
gezamenlijk belang dat de hele organisatie en het hele bestuur in al
zijn geledingen aangaat. De gedragscode richt zich daarom zowel tot de
individuele politieke ambtsdragers als tot de bestuursorganen. Ons
democratische systeem en de democratische processen kunnen niet zonder
integer functionerende organen en functionarissen. Integriteit van
politieke ambtsdragers verwijst naar de zorgvuldigheid die politieke
ambtsdragers moeten betrachten bij het invullen van hun rol in de
democratische rechtsstaat. Dat betekent de verantwoordelijkheid nemen
die met de functie samenhangt en bereid zijn verantwoording af te
leggen, aan collega-bestuurders en/of (leden van) de
volksvertegenwoordiging en bovenal aan de burger. In de democratische
rechtsstaat dient een ieder zich te houden aan de wetten en regels die
op democratische wijze zijn vastgesteld. Dat geldt zeker voor de
politieke ambtsdragers die (mede)verantwoordelijk zijn voor de
totstandkoming van die wetten en regels. Zonder dat zal het vertrouwen
in de democratische rechtsstaat worden ondermijnd en het draagvlak voor
de naleving van de wetten en regels verdwijnen. Vertrekpunt voor de
politieke ambtsdrager is dan ook de eed of gelofte die de politieke
ambtsdrager bij de ambtsaanvaarding aflegt.Integriteit is niet alleen een kwestie van regels, maar ziet ook op de
onderlinge omgangsvormen. Een respectvolle omgang met burgers en
organisaties, tussen politieke ambtsdragers onderling en tussen
politieke ambtsdragers en medewerkers, met behoud van eigen politieke
inhoud en stijl, is van groot belang.De volksvertegenwoordiging stelt zowel voor de eigen leden als voor de
dagelijkse bestuurders (voorzitter en overige leden van het dagelijks
bestuur) een gedragscode vast. Dat is zo vastgelegd in de Gemeentewet.
De gedragscode is richtsnoer voor het handelen van individuele politieke
ambtsdragers en heeft tot doel hen te ondersteunen bij de invulling van
hun verantwoordelijkheid voor de integriteit van het openbaar bestuur.
Voor de twee groepen van politieke ambtsdragers (volksvertegenwoordigers
en dagelijkse bestuurders) is er een afzonderlijke gedragscode.
Onderhavige gedragscode heeft betrekking op de dagelijkse bestuurders:
de burgemeester resp. een wethouders. Veel bepalingen zijn voor
dagelijkse bestuurders en volksvertegenwoordigers gelijk. Er zijn ook
verschillen. Die hebben te maken met de staatsrechtelijke posities en
met de voor hen geldende wettelijke (integriteits)regels. De
gemeenteraad is een politiek orgaan. In de volksvertegenwoordigingen
worden specifieke of (partij-)politieke belangen ingebracht voor het
algemeen belang van de gemeente. Deze politieke ambtsdragers krijgen het
mandaat van hun kiezers en de gedragscode dient de vervulling van het
kiezersmandaat te ondersteunen. Het handelen van het dagelijks bestuur en van de bestuurders staat ten
dienste van de gemeente. De ambtsdragers aan wie en de organen waaraan
het dagelijks bestuur is opgedragen, zijn over hun bestuurlijke handelen
en over hun functioneren verantwoording schuldig aan de
volksvertegenwoordigende organen. Aan het dagelijks bestuur en de
bestuurders worden ook in de gedragscode bijzondere eisen gesteld om
optimale openheid en controleerbaarheid mogelijk te maken.Het rechtskarakter van de gedragscode is dat van een interne regeling,
als nadere invulling en concretisering van de wettelijke regels. De
gedragscode bevat in aanvulling op wettelijke regels gedragsnormen en
regels over procedures die de transparantie van het handelen van
politieke ambtsdragers evenals van de besluitvorming over en de naleving
van de normen vergroten. Zij vormt een beoordelingskader en leidraad bij
twijfel, vragen en discussies. Het niet naleven van de gedragscode heeft
geen rechtsgevolgen. Sprake is van zelfbinding. De regels worden in
gezamenlijk debat vastgesteld door de politieke ambtsdragers zelf. In
dit licht moeten de regels in de code worden gezien. Dat maakt de
gedragscode evenwel niet vrijblijvend.De bestuurders kunnen daarop worden aangesproken en zij dienen zich over
de naleving ervan te verantwoorden. Het niet naleven van de gedragscode
kan dus wel onderdeel worden van politiek debat en politieke gevolgen
hebben.Integriteit is een thema dat betekenis krijgt in het handelen. Een
integriteitsbeleid dat alleen op papier bestaat is slechts een dode
letter. Daarom moet het handelen van politieke ambtsdragers regelmatig
onderwerp van gesprek zijn, juist ook onderling, en ook daarbij geeft de
gedragscode ondersteuning. De code en de voorgestelde registraties zijn
instrumenten. Integriteit is uiteindelijk niet in regels te vangen. In
de woorden van de schrijver C.S. Lewis gaat het om “doing the right
thing, even when no one is watching”.Integer handelen kan alleen in een cultuur en organisatie waar ook de
andere waarden van goed bestuur worden nagestreefd. De Nederlandse Code voor Goed Openbaar Bestuur 1 De Nederlandse Code voor Goed Openbaar Bestuur verbindt
openheid en integriteit met de kernwaarden participatie,
behoorlijke contacten met burgers, doelgerichtheid en
doelmatigheid, legitimiteit, lerend en zelfreinigend
vermogen en verantwoording. Al deze kernwaarden klinken in
verschillende mate door in deze gedragscode. benoemt een aantal kernwaarden van goed openbaar
bestuur. Integriteit wordt hierin in één adem genoemd met openheid.
“Openheid en integriteit”: “Het bestuur is open en integer en maakt
duidelijk wat het daaronder verstaat.” De wetgeving (en de gedragscode
in aanvulling hierop) bevat diverse voorschriften inzake openheid met
het oog op de integriteit.Die voorschriften hebben betrekking op openbaarmaking van nevenfuncties
en/of neveninkomsten, van geschenken, buitenlandse reizen, excursies en
evenementen. De registraties in de codes zijn bedoeld om de
transparantie te bevorderen die belangenverstrengeling en onverantwoord
en/of onjuist gebruik van publieke middelen door politieke ambtsdragers
moeten tegengaan. De politieke ambtsdrager is primair zelf
verantwoordelijk voor zijn integriteit en hij zal zich daar in alle
openheid over moeten verantwoorden.Deze gedragscode sluit aan bij in 2005 door o.m. de VNG en BZK
afgesproken basisnormen voor politieke ambtsdragers, en vormt hiermee
één van de instrumenten van het gemeentelijk integriteitsbeleid.Bijlage 1 van de gedragscode bevat een onderzoeksprotocol hoe om te gaan
met (vermoedens van) integriteitsschendingen. In bijlage 2 worden
praktische toepassingsvoorbeelden van de gedragsregels gegeven. Bijlage
3 bevat verwijzingen naar de wettelijke grondslag van de regels. Wanneer in de gedragscode gesproken wordt over het college of de raad,
wordt daarmee het college van burgemeester en wethouders resp. de
gemeenteraad bedoeld.Deze gedragscode geldt voor de individuele collegeleden en de
bestuursorganen college en burgemeester. De gedragscode is openbaar en via de gemeentelijke website te
raadplegen. Burgemeester en wethouders ontvangen bij hun aantreden een
exemplaar van de code. De burgemeester resp. een wethouder mag zijn invloed en stem niet
gebruiken om een persoonlijk belang veilig te stellen of het belang van
een ander of een andere organisatie bij wie hij een persoonlijke
betrokkenheid heeft.De burgemeester resp. een wethouder moet actief en uit zichzelf de
schijn van belangenverstrengeling tegengaan.De burgemeester resp. een wethouder onthoudt zich van deelname aan de
stemming in het college als er sprake is van een beslissing waarbij
belangenverstrengeling dreigt; het gaat dan om kwesties waar hij zelf
een persoonlijk belang bij heeft, of om kwesties waarbij het gaat om een
belang van een individu of organisatie waarbij hij een substantiële
betrokkenheid heeft.Indien de onafhankelijke oordeelsvorming van een bestuurder over een
onderwerp in geding kan zijn, geeft hij bij de besluitvorming daarover
aan in hoeverre het onderwerp hem persoonlijk aangaat. De burgemeester resp. een wethouder onthoudt zich bij beslissingen
waarbij belangenverstrengeling dreigt, niet alleen van stemming (zie
art. 2.2) maar ook van de beïnvloeding van de besluitvorming in de
andere fases van het besluitvormingsproces.Indien de onafhankelijke oordeelsvorming van een bestuurder over een
onderwerp in geding kan zijn, geeft hij bij de besluitvorming daarover
aan in hoeverre het onderwerp hem persoonlijk aangaat. De burgemeester resp. een wethouder mag bepaalde in de Gemeentewet
opgesomde functies niet uitoefenen.De burgemeester resp. een wethouder mag bepaalde in de Gemeentewet
genoemde overeenkomsten en handelingen niet aangaan.De burgemeester resp. een wethouder vervult geen nevenfuncties die een
structureel risico vormen voor een integere invulling van de politieke
functie. De burgemeester resp. een wethouder maakt openbaar welke
betaalde en onbetaalde functies hij vervult. De burgemeester maakt
tevens de inkomsten uit die functies openbaar als hij niet in deeltijd
werkt. Een wethouder maakt tevens de inkomsten uit die functies openbaar
als hij niet in deeltijd werkt.
Na aantreden meldt het college de ambtshalve nevenfuncties van
de collegeleden aan de raad.
Wijzigingen in de ambtshalve nevenfuncties en voornemens tot
aanvaarding van een nieuwe ambtshalve nevenfunctie worden door
de burgemeester resp. een wethouder (vooraf) gemeld in het
college en vervolgens door het college gemeld aan de raad.
De gemeentesecretaris zorgt ervoor dat een lijst wordt
bijgehouden van de ambtshalve nevenfuncties en dat deze ter
openbare inzage in het stadhuis ligt. De lijst is ook via de
gemeentelijke website te raadplegen.
De onder lid 3 genoemde lijst vermeldt tevens of de genoemde
nevenfuncties bezoldigd of onbezoldigd zijn, en indien bezoldigd
wat de inkomsten daaruit zijn, (met inachtneming van wat
hierover in artikel 2.6 staat).
Eventuele inkomsten uit ambtshalve nevenfuncties worden in de
gemeentekas gestort.
Bij aanvang van het ambt, in geval van een nieuw college of
tussendoor, meldt de burgemeester resp. een wethouder zijn
niet-ambtshalve nevenfuncties in het college. Deze nevenfuncties
worden vervolgens door het college gemeld aan de raad.
Wijzigingen in de niet-ambtshalve nevenfuncties en voornemens
tot aanvaarding van een nieuwe niet-ambtshalve nevenfunctie
worden door de burgemeester resp. een wethouder (vooraf) gemeld
in het college en vervolgens door het college gemeld aan de
raad.
De gemeentesecretaris zorgt ervoor dat een lijst wordt
bijgehouden van de niet-ambtshalve nevenfuncties en dat deze ter
openbare inzage in het stadhuis ligt. De lijst is ook via de
gemeentelijke website te raadplegen.
De onder lid 3 genoemde lijst vermeldt tevens of de genoemde
nevenfuncties bezoldigd of onbezoldigd zijn, en indien bezoldigd
wat de inkomsten daaruit zijn (met inachtneming van wat hierover
in artikel 2.6 staat).
De burgemeester resp. een wethouder zorgt zelf voor tijdige
aanlevering bij de gemeentesecretaris van de informatie over de
niet-ambtshalve nevenfuncties.
De burgemeester (c.q. een ex-burgemeester) resp. de wethouder
(c.q. een ex-wethouder) zorgt zelf ten behoeve van eventuele
verrekening voor tijdige opgaaf van inkomsten uit
niet-ambtshalve nevenfuncties aan de daartoe aangewezen
instantie.
De burgemeester resp. een wethouder meldt in het college wanneer
hij substantiële financiële belangen heeft - bijvoorbeeld
aandelen, opties en derivaten - in ondernemingen waarmee de
gemeente zaken doet of waarin de gemeente een belang heeft. Ook
een tussentijds ontstaan substantieel financieel belang wordt
gemeld.
De gemeentesecretaris zorgt ervoor dat een lijst wordt
bijgehouden van deze financiële belangen en dat de lijst ter
openbare inzage in het stadhuis ligt. De lijst is ook via de
gemeentelijke website te raadplegen.
De burgemeester resp. een wethouder handelt in de uitoefening
van zijn ambt niet zodanig dat hij vooruitloopt op een functie
na aftreden.
De wethouder bespreekt het voornemen tot tussentijdse
aanvaarding van een functie na aftreden, met de
burgemeester.
Het college sluit de burgemeester resp. een wethouder gedurende
een jaar na aftreden, c.q. na het eind van de zittingstermijn
uit van het tegen beloning vanuit een dienstbetrekking buiten de
gemeente verrichten van werkzaamheden ten behoeve van de
gemeente, met uitzondering van het raadslidmaatschap.
De uitsluiting geldt niet bij aanvaarding van een
dienstbetrekking bij de gemeente waar hij burgemeester of
wethouder was.
Het college draagt de burgemeester resp. een wethouder niet
eerder dan een jaar na aftreden voor als kandidaat voor
benoeming tot commissaris dan wel bestuurslid van een verbonden
partij.
De wetgever beschermt politieke ambtsdragers op meerdere manieren tegen
de verleiding van belangenverstrengeling en tegen de schijn ervan:Ten eerste geeft de wetgever aan dat het college als bestuursorgaan zijn
taak zonder vooringenomenheid moet vervullen. De wetgever geeft het
college de verantwoordelijkheid er voor te waken dat persoonlijke
belangen van de collegeleden de besluitvorming beïnvloeden. Met
persoonlijk belang wordt gedoeld op ieder belang dat niet behoort tot de
belangen die de collegeleden uit hoofde van hun taak behoren te
vervullen. Deze waakzaamheid geldt ook als het gaat om de schijn van
belangenverstrengeling. Let wel: het gaat hier om persoonlijke belangen;
het gaat niet alleen om – zoals vaak gedacht - “persoonlijk gewin” of
“persoonlijk voordeel” of “persoonlijke financiële inkomsten”.
Collegeleden moeten dus beoordelen of er sprake is van een persoonlijk
belang waardoor belangenverstrengeling ontstaat die de besluitvorming
onterecht kan beïnvloeden. De wetgever doet een beroep op de
verantwoordelijkheid van het college als geheel om ertegen te waken dat
persoonlijke belangen van zijn leden de besluitvorming beïnvloeden. Deze
verplichting geldt gedurende het gehele proces van besluitvorming en
niet alleen tijdens de stemming. Politici en politieke ambtsdragers
struikelen soms in gevallen waarin er “slechts” sprake is van de schijn
van belangenverstrengeling. Het is dan ook in hun eigen belang dat dit
voorschrift zo expliciet in de code is opgenomen.Ten tweede verbiedt de wetgever de burgemeester en wethouders expliciet
bepaalde functies te bekleden, rollen te vervullen en
(rechts)handelingen uit te voeren. In de artikelen 2.4 en 2.5 van deze
gedragscode wordt naar die verboden verwezen. Ten derde eist de wetgever van politieke ambtsdragers dat zij al hun
nevenfuncties bekend maken. En ook de eventuele inkomsten hieruit (voor
zover de functie van burgemeester resp. wethouder fulltime wordt bekleed
en voor zover de burgemeester niet onder overgangsrecht valt). Op die
manier wordt het voor raadsleden, bestuurders, fractievoorzitters,
partijbestuurders, de griffier en de gemeentesecretaris mogelijk een
wethouder te waarschuwen voor kwesties waarin belangenverstrengeling
dreigt. Ook de pers en de burger kunnen op basis daarvan hun
controlerende taak uitoefenen. Daarom is in deze gedragscode ook
aangegeven (artikel 2.7) dat de collegeleden tevens al hun substantiële
financiële belangen bekendmaken bij ondernemingen die zaken doen met de
gemeente.De burgemeester resp. een wethouder is niet tevens:• minister• staatssecretaris• lid van de Raad van State• lid van de Algemene Rekenkamer• Nationale ombudsman• substituut-ombudsman als bedoeld in artikel 9, eerste lid, van de Wet
Nationale ombudsman• commissaris van de Koning• gedeputeerde;• secretaris van de provincie• griffier van de provincie• lid van de rekenkamer van de provincie waarin de gemeente waar hij
burgemeester resp. wethouder is, is gelegen• lid van de raad van een gemeente• wethouder resp. burgemeester• lid van de rekenkamer• ombudsman of lid van de ombudscommissie als bedoeld in artikel 81p,
eerste lid Gemeentewet• ambtenaar, door of vanwege het gemeentebestuur aangesteld of daaraan
ondergeschikt• ambtenaar, door of vanwege het Rijk of de provincie aangesteld, tot
wiens taak behoort het verrichten van werkzaamheden in het kader van het
toezicht op de gemeente• functionaris die krachtens de wet of een algemene maatregel van
bestuur het gemeentebestuur van advies dientEen burgemeester resp. wethouder mag niet:
als advocaat of adviseur in geschillen werkzaam zijn ten behoeve
van de gemeente of het gemeentebestuur dan wel ten behoeve van
de wederpartij van de gemeente of het gemeentebestuur;
als gemachtigde in geschillen werkzaam zijn ten behoeve van de
wederpartij van de gemeente of het gemeentebestuur;
als vertegenwoordiger of adviseur werkzaam zijn ten behoeve van
derden tot het met de gemeente aangaan van:
• overeenkomsten als bedoeld in onderdeel d • overeenkomsten tot het leveren van onroerende zaken
aan de gemeente
rechtstreeks of middellijk een overeenkomst aangaan
betreffende:
• het aannemen van werk ten behoeve van de gemeente
• het buiten dienstbetrekking tegen beloning verrichten
van werkzaamheden ten behoeve van de gemeente
• het leveren van roerende zaken anders dan om niet aan
de gemeente
• het verhuren van roerende zaken aan de gemeente
• het verwerven van betwiste vorderingen ten laste van
de gemeente
• het van de gemeente onderhands verwerven van
onroerende zaken of beperkte rechten waaraan deze zijn
onderworpen
• het onderhands huren of pachten van de gemeente
In tegenstelling tot een wethouder hoeft de burgemeester zijn ambtshalve
nevenfuncties wettelijk gezien niet te melden aan de raad en openbaar te
maken, maar wij kiezen ervoor om het wel te doen. Het bepaalde geldt ook voor een functie bij de voormalige gemeente.Deze regel is geschreven met het oog op oud-bestuurders die (gaan)
ondernemen en die dus opdrachten vervullen middels een contract.
Burgemeesters en wethouders bouwen gedurende hun bestuursperiode veel
informatie op over de gemeentelijke organisatie en ontwikkelingen die de
gemeente aangaan. Als zij na hun bestuursperiode (gaan) ondernemen en
contracten willen aangaan met de gemeente Almere, hebben zij een
informatievoorsprong en treedt er dus oneerlijke concurrentie op ten
aanzien van andere ondernemers; voormalig bestuursleden profiteren
daardoor van hun bestuursfunctie, hetgeen nadrukkelijk niet te bedoeling
is. Minstens ontstaat de schijn dat zij hun bestuurswerk hebben gebruikt
om (na hun bestuursperiode) opdrachten te verkrijgen van de gemeente
Almere. Deze zogenaamde “draaideurconstructie” betreft alleen
oud-bestuurders die middels contracten een opdracht aannemen van de
gemeente Almere. Het betreft dus niet contracten van andere partijen
binnen de gemeente Almere. Een voormalig raadslid mag wel in dienst
treden bij de gemeentelijke organisatie.Aanvaarding van een dienstbetrekking bij de voormalige gemeente is niet
uitgesloten. Dat kan van belang zijn in het kader van de re-integratie
van de voormalige bestuurder en ter voorkoming van uitkeringslasten voor
de gemeente. Uiteraard dienen daarbij de regels van werving en selectie
en aanstelling te gelden die er voor iedereen zijn die bij de gemeente
gaat solliciteren. De draaideurconstructie geldt niet bij aanvaarding
van het raadslidmaatschap.Ook hier gaat het over de “draaideurconstructie”. Hiermee wordt
mogelijke vriendjespolitiek voorkomen en het risico op verstrengeling
van persoonlijke en functionele belangen vermeden.Onder verbonden partij wordt verstaan hetgeen in het Besluit begroting
en verantwoording provincies en gemeenten staat. Een verbonden partij is
een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de
provincie of gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft.
Een financieel belang wordt gedefinieerd als een aan de betrokken
organisatie ter beschikking gesteld bedrag dat niet verhaalbaar is
indien die organisatie failliet gaat, onderscheidenlijk het bedrag
waarvoor aansprakelijkheid bestaat, indien de organisatie haar
verplichtingen niet nakomt. En onder bestuurlijk belang wordt verstaan:
zeggenschap, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur
hetzij uit hoofde van stemrecht.De burgemeester resp. een wethouder mag zijn invloed en zijn stem niet
laten kopen of beïnvloeden door geld, goederen of diensten die hem zijn
gegeven of hem in het vooruitzicht zijn gesteld.De burgemeester resp. een wethouder moet actief en uit zichzelf de
schijn van corruptie tegengaan. De burgemeester resp. een wethouder accepteert geen geschenken,
faciliteiten, diensten en uitnodigingen als zijn onafhankelijke positie
hierdoor kan worden beïnvloed dan wel de schijn van beïnvloeding of
bevoordeling daardoor kan ontstaan. Een bestuurder die twijfelt of
aanname c.q. aanvaarding van een geschenk, faciliteit, dienst of
uitnodiging zijn onafhankelijke positie mogelijkerwijs in gedrang kan
brengen, doet daarvan melding in het college. Alsdan worden afspraken
gemaakt over hetgeen met het desbetreffende geschenk, faciliteit, dienst
of uitnodiging wordt gedaan. De afspraken worden vastgelegd in het
openbare verslag van de collegevergadering.
Onverminderd het bepaalde in artikel 3.2 neemt de burgemeester
resp. een wethouder geen geschenken aan die hem uit hoofde van
of vanwege zijn functie worden aangeboden, tenzij:
het weigeren, teruggeven of terugsturen de gever ernstig
zou kwetsen of bijzonder in verlegenheid zou
brengen;
het weigeren, terug even of terug sturen om praktische
redenen onwerkbaar is;
het gaat om een incidentele, kleine attentie (zoals een
bloemetje of “gewone” fles wijn) waarbij de schijn van
corruptie minimaal is.
Wanneer de schijn wordt gewekt dat een geschenk - ongeacht de
geraamde waarde - wordt gebruikt om de besluitvorming te
beïnvloeden, wordt het geschenk geweigerd, teruggegeven of
teruggestuurd. Wanneer dat niet mogelijk is omdat een situatie
aan de orde is zoals bepaald in lid 1a of lid 1b, wordt het
geschenk na ontvangst zo spoedig mogelijk afgedragen aan de
gemeente die eigenaar wordt. De gemeente zorgt vervolgens voor
een goede bestemming van het geschenk (zoals opslag of
tentoonstelling in het stadhuis, of donatie aan een goed
doel).
Onverminderd het bepaalde in lid 1 geldt het volgende:
Ontvangen geschenken met een geschatte waarde van meer
dan € 25 worden gemeld in het college.
Ontvangen geschenken met een geschatte waarde van
maximaal € 50 mogen worden behouden, tenzij lid 2 van
toepassing is.
Ontvangen geschenken met een geschatte waarde van meer
dan € 50 worden geweigerd, teruggegeven of
teruggestuurd. Wanneer dat niet mogelijk is omdat een
situatie aan de orde is zoals bepaald in lid 1a of lid
1b, wordt het geschenk na ontvangst zo spoedig mogelijk
afgedragen aan de gemeente die eigenaar wordt. De
gemeente zorgt vervolgens voor een goede bestemming van
het geschenk (zoals opslag of tentoonstelling in het
stadhuis, of donatie aan een goed doel).
De gemeentesecretaris houdt een register bij van door
burgemeester en wethouders ontvangen geschenken met een
geschatte waarde van meer dan € 25. Het register is openbaar en
via de gemeentelijke website te raadplegen.
Geschenken worden niet op het huisadres ontvangen. Indien dit
toch is gebeurd, meldt de bestuurder dit in het college waarna
een besluit over de bestemming van het geschenk wordt
genomen.
Onverminderd het bepaalde in artikel 3.2 accepteert de
burgemeester resp. een wethouder geen faciliteiten en diensten
van anderen die hem uit hoofde van of vanwege zijn functie
worden aangeboden, tenzij:
Het weigeren ervan het bestuurswerk onmogelijk of
onwerkbaar zou maken en tegelijkertijd
de schijn van corruptie minimaal is
De burgemeester resp. een wethouder gebruikt faciliteiten of
diensten van anderen die uit hoofde of vanwege de
bestuursfunctie worden aangeboden, niet voor
privédoeleinden.
Onverminderd het bepaalde in artikel 3.2 accepteert de
burgemeester resp. een wethouder (uitnodigingen voor) lunches,
diners, recepties en uitnodigingen voor werkbezoeken, excursies
en evenementen en andere uitnodigingen die door anderen betaald
of georganiseerd worden, alleen als:
dat behoort tot de uitoefening van de functie,
de aanwezigheid beschouwd kan worden als functioneel
(protocollaire taken, formele vertegenwoordiging van de
gemeente, uitnodiging met beschreven doel omtrent de
gewenstheid van de aanwezigheid) en tegelijkertijd
de schijn van corruptie minimaal is.
Voor uitnodigingen voor werkbezoeken, excursies en evenementen
in het buitenland geldt tevens de gedragslijn van buitenlandse
dienstreizen als bedoeld in artikel 4.3.
De gemeentescretaris legt een lijst aan van uitnodigingen
gericht aan het college. Deze lijst wordt wekelijks ter
bespreking ingebracht in de collegevergadering. Deze lijst is
voor intern gebruik.
Voor ontvangen uitnodigingen etc. als bedoeld in lid 1 met het
karakter van een geschenk (entreekaarten etc.), geldt tevens de
gedragslijn van artikel 3.2 en 3.2.1.
Een bestuurder is terughoudend bij het accepteren van
uitnodigingen etc. als bedoeld in lid 4 die zich op het
grensvlak van privé en publiek bevinden, waarbij de schijn van
meeprofiteren door anderen c.q. van belangenverstrengeling kan
ontstaan.
Dit artikel geeft een definitie van corruptie. Ging het bij
belangenverstrengeling nog om het onterecht laten meewegen van een
persoonlijk belang bij de besluitvorming, bij corruptie gaat het om
omkoping van een politicus. Belangenverstrengeling is niet in het
Wetboek van Strafrecht opgenomen, corruptie is dat wel. Opgemerkt kan nog worden dat gezien artikel 1.1 de regels voor ontvangen
geschenken etc. niet alleen gelden bij schenkeningen aan de burgemeester
of een wethouder maar ook bij schenkingen aan het college als geheel.
Geschenken zijn een potentiële sluiproute naar corruptie. Ze kunnen
gebruikt worden om de besluitvorming te beïnvloeden. Ze wekken in ieder
geval de schijn. De regels zijn geformuleerd als een “Nee, tenzij”
regel; een bestuurder neemt dus geen geschenken aan, tenzij er goede
redenen zijn hiervan om af te wijken. In de gedragscode is uitgangspunt dat geschenken, faciliteiten en
diensten en uitnodigingen niet worden geaccepteerd als hiermee de
onafhankelijke positie van de bestuurder kan worden beïnvloed. Dat is in
ieder geval aan de orde in onderhandelingssituaties. Is daarvan geen
sprake dan kunnen om praktische redenen kleine geschenken (met een
geschatte waarde van € 50 of minder) door de bestuurder worden aanvaard,
echter nooit op het huisadres. Het accepteren van faciliteiten of diensten van anderen kan een
afhankelijkheid creëren, of een dankbaarheid, die de zuiverheid van het
besluitvormingsproces kan aantasten. Ook met het aannemen van
faciliteiten en diensten kan een bestuurder gecorrumpeerd raken. Het
wekt in ieder geval de schijnvan corruptie op.De verplichting om actief het ontstaan van de schijn tegen te gaan,
betekent dat het accepteren van lunchen, dineren of naar recepties gaan
op kosten van anderen waar mogelijk wordt vermeden, tenzij de redenen
van lid 1 van toepassing zijn. Wat voor lunches en diners geldt, geldt
in nog sterkere mate voor het reizen op kosten van anderen. Dat wordt in
de regel met grote argwaan bekeken. Het gaat hier om excursies en
evenementen die betrokkene als burgemeester resp. wethouder aanvaardt.
Excursies en evenementen in de hoedanigheid van lid van een politieke
partij vallen hier dus niet onder. In de afweging dienen de motieven van
de uitnodiger beoordeeld te worden. Het kan en mag er niet om gaan de
onafhankelijke positie van de bestuurders te beïnvloeden.Bij uitnodigingen als bedoeld in artikel 3.2.3.5 is toepassing van
artikelen 3.2.1.2 niet altijd mogelijk; het gaat immers vaak om
“geschenken” (bijv. entreekaarten) met een vaste geldwaarde en
geldigheidstermijn. Als voorbeeld moge dienen de ontvangst van twee entreekaarten voor een
voorstelling door een wethouder: afhankelijk van de context kan de
aanwezigheid van de wethouder als functioneel worden beschouwd, het
gebruiken van de tweede entreekaart voor het meenemen van een familielid
leent zich voor afweging. In bijlage 2 (praktische voorbeelden) wordt
deze case uitgediept.De burgemeester resp. een wethouder houdt zich aan het beleid dat is
vastgesteld voor het gebruik van gemeentelijke faciliteiten en
financiële middelen.
De burgemeester resp. een wethouder houdt zich aan de
regelgeving en het beleid dat is vastgesteld met betrekking tot
onkostenvergoedingen en declaraties.
Declaraties worden afgewikkeld volgens de Verordening
richtlijnen representatie 2001 en de Verordening vergoeding
onkosten burgemeester en wethouders 2007. Uitgaven worden
uitsluitend vergoed als de hoogte en de functionaliteit ervan
kunnen worden aangetoond.
Een bestuurder is terughoudend bij het in rekening brengen van
uitgaven die zich op het grensvlak van privé en publiek
bevinden.
De burgemeester resp. een wethouder declareert geen kosten die
reeds op andere wijze worden vergoed waaronder tevens begrepen
de vaste onkostenvergoedingen (bij de burgemeester ambtstoelage
genoemd) die worden ontvangen op grond van zijn
rechtspositie.
De gemeentesecretaris ziet toe op een goede uitvoering van de
regels en op een goede registratie van kostendeclaraties en laat
zich hierbij bijstaan door een compliance officer. In geval van
twijfel over een declaratie wordt deze voorgelegd aan de
burgemeester, en zonodig aan het college.
Het college kan besluiten tot instelling van een openbaar
register van kostendeclaraties van burgemeester en
wethouders.
Jaarlijks wordt in de jaarrekening een overzicht opgenomen van de
uitvoering van de wachtgeldregeling voor ex-bestuurders. De privacy van
de de ex-bestuurders wordt daarbij beschermd.
De burgemeester resp. een wethouder meldt het voornemen tot een
buitenlandse dienstreis of een uitnodiging daartoe aan het
college. Hij verschaft daarbij informatie over het doel en de
duur van de reis, de bijbehorende beleidsoverwegingen, de
samenstelling van het gezelschap dat meereist en de geraamde
kosten.
De burgemeester resp. een wethouder meldt daarbij tevens als hij
voornemens is om de buitenlandse reis voor privédoeleinden te
verlengen. De extra kosten van de verlenging komen daarbij
volledig voor eigen rekening.
Het college betrekt alle aspecten in de besluitvorming. Het
gemeentelijk belang van de reis is doorslaggevend voor de
besluitvorming.
Het ten laste van de gemeente meereizen van externe experts of
adviseurs die op uitnodiging van de gemeente ondersteunen, is
toegestaan. Het ten laste van de gemeente meereizen van overige
derden is niet toegestaan; zij mogen wel op eigen kosten
meegaan.
De burgemeester resp. een wethouder doet verslag in het college
van een afgelegde buitenlandse dienstreis.
De gemeentesecretaris houdt een register van buitenlandse
dienstreizen bij; het register bevat de voornemens bedoeld in
lid 1 en de verslagen bedoeld in lid 5. Het register is openbaar
en via de gemeentelijke website beschikbaar.
De burgemeester resp. een wethouder houdt zich aan het beleid
dat is vastgesteld voor het gebruik van interne voorzieningen
van algemene aard, zoals werkkamer, computerapparatuur met
toebehoren, laptop, tablet, (mobiele) telefoon, fax en
dergelijke en voor het gebruik van de dienstauto met
chauffeur.
Gebruik van voorzieningen en eigendommen van de gemeente ten
eigen bate of ten bate van derden is niet toegestaan, tenzij
hier andere afspraken over gemaakt zijn.
Er is een door B&W vastgesteld gebruiksreglement dienstauto’s. Collegeleden krijgen voor hun bestuurswerk de beschikking over een
aantal faciliteiten en over financiële middelen van de gemeente. Zij
beschikken veelal over voorzieningen als werkkamer, computer met
toebehoren, laptop, tablet, (mobiele) telefoon, fax en dergelijke die
primair voor het bestuurswerkter beschikking zijn gesteld. Ook kunnen
zij gebruik maken van de dienstauto met chauffeur. Het gebruik van
faciliteiten voor privé doeleinden is binnen vastgestelde kaders
mogelijk. Het is uitdrukkelijk niet de bedoeling dat de financiële
middelen worden ingezet voor privé doeleinden, voor werk elders, of voor
de partij. Gebeurt dat toch dan is er sprake van fraude.Het bestuursorgaan richt de administratieve organisatie zodanig in dat
er een getrouw beeld mogelijk is van de juistheid en rechtmatigheid van
de uitgaven en hanteert heldere procedures over de wijze waarop
functionele uitgaven rechtstreeks in rekening worden gebracht of kunnen
worden gedeclareerd bij de gemeente. Een uitgangspunt is dat zo weinig
mogelijk uitgaven door de bestuurder zelf worden gedaan via zijn of haar
privérekening. Andere uitgangspunten zijn eigen verantwoordelijkheid,
transparantie en bereidheid om verantwoording af te leggen. Integriteit raakt ook openheid over wachtgelden. De in het overzicht
genoemde bedragen zijn niet direct te koppelen aan de genoemde namen van
de ex-bestuurders.Voor de toepassing van dit artikel wordt onder buitenlandse dienstreis
niet verstaan een dienstreis naar een Europese instelling. Voor zo’n
dienstreis hoeft niet vooraf toestemming gevraagd worden aan het
college, en de dienstreis hoeft ook niet te worden vermeld in het
openbaar register. Voor dergelijke buitenlandse reizen vormen de
genoemde bepalingen wel een belangrijk richtsnoer. Ook buitenlandse
reizen die worden gemaakt ten behoeve van de politieke partij zijn geen
“dienstreizen” en vallen niet onder dit artikel en komen niet ten laste
van de gemeente.Het gebruiksreglement dienstauto’s is vastgelegd in de Bestuursregeling:
Dienstvervoer met dienstauto’s.Bestuursregeling dienstvervoer met de dienstautoHet college, c.q. de burgemeester resp. een wethouder verstrekt alle
inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft,
tenzij dit in strijd is met de wet of het openbaar belang. Het college
c.q. de burgemeester kan geheimhouding opleggen overeenkomstig de
wet.De burgemeester resp. een wethouder betracht maximale openheid als het
gaat om beleid en beslissingen en om de beweegredenen daarvoor. Hij
handelt in overeenstemming met de Gemeentewet en met de Wet openbaarheid
van bestuur.De burgemeester resp. een wethouder die de beschikking krijgt over
gegevens waarvan hij het geheime of vertrouwelijke karakter kent of
redelijkerwijs moet vermoeden, is verplicht tot geheimhouding van die
gegevens, behalve als de wet hem tot mededeling verplicht.De burgemeester resp. een wethouder maakt niet ten eigen bate of ten
bate van een ander gebruik van in de uitoefening van het ambt verkregen
informatie.De burgemeester resp. een wethouder zorgt ervoor dat vertrouwelijke en
geheime informatie waarover hij beschikt veilig wordt bewaard.De burgemeester resp. een wethouder gaat op betamelijke en correcte
wijze om met het gebruik van e-mail en sociale media, zowel zakelijk als
privé, vanuit een continue besef dat dit van invloed kan zijn op de
uitoefening van het openbaar bestuur of de ambtsfunctie, c.q. op het
aanzien hiervan.Hoofdlijn is dat geheime of vertrouwelijke informatie (van de gemeente
of van derden) niet openbaar wordt gemaakt en in principe niet wordt
doorgestuurd aan derden. Bij toezending aan bestuursorganen kan
geheimhouding aan de stukken worden opgelegd. Soms vormt ook het
anonimiseren of onleesbaar maken van betreffende namen, bedragen of
tekstpassages een optie. Een goede gedragslijn is verder dat wanneer een
belanghebbende naar verwachting bedenkingen zou kunnen hebben bij
openbaarmaking van c.q. bij doorsturing van informatie, hij tevoren
wordt geconsulteerd c.q. geïnformeerd. Het is belangrijk de juiste maatregelen te treffen om te voorkomen dat
onbevoegden vertrouwelijke en/of geheime gegevens kunnen bezitten,
raadplegen of beschadigen. Daarbij moet in de digitale setting worden
gedacht aan de beveiliging van de computer, smartphones e.d. met
wachtwoorden en het niet onbeheerd achterlaten van USB-sticks met
vertrouwelijke/geheime informatie.Uitlatingen (ook toezeggingen etc.) in het publieke domein gedaan via
corporate of private accounts van sociale media kunnen niet alleen het
aanzien van de bestuurder of het openbaar bestuur beïnvloeden maar
kunnen – wanneer ambtgerelateerd - ook een bindende werking hebben.
Zorgvuldigheid en soms terughoudendheid in het gebruik van sociale media
is geboden.Er is een Privacyreglement e-mail- en
internetgebruik.Voor de gemeentelijke organisatie is bovendien een aantal
richtlijnen/aandachtspunten voor het gebruik van sociale media
benoemd:
• Je bent zelf verantwoordelijkAlles wat je plaatst, valt onder jouw eigen
verantwoordelijkheid. Berichten kunnen het imago van de gemeente
schaden. Twijfel je, plaats dan geen bericht.
• Je bent ambassadeur van Almere
Als ambtenaar ben je een ambassadeur van de gemeente Almere.
Integriteit is essentieel en vanzelfsprekend. Ook op internet
gedraag je je als een goed en integer ambtenaar, net als achter
de balie, via de telefoon, op e-mail en in de openbare ruimte.
Als ambassadeur ben je zorgvuldig en betrouwbaar, maar vooral
positief, inspirerend en respectvol.
• Je hebt rechten en plichten De rechten en plichten van ambtenaren, ook bij online
activiteiten, zijn vastgelegd in regels en wetten. De kern ervan
is artikel 7 van de Grondwet; vrijheid van meningsuiting. Als
privépersoon mag je als een ambtenaar een andere mening hebben
dan het college van B en W. Maar je bent daarin wel beperkt door
de ambtenarenwet. Als je als ambtenaar het beleid aanvalt van
het college, maar daarmee in je functie geen of weinig
bemoeienis hebt, is je recht op vrijheid van meningsuiting
gelijk aan die van andere burgers. Ligt het terrein dichterbij,
dan kunnen de maatschappelijke gevolgen van de uitspraken groter
zijn en kun je daarmee je eigen functioneren of dat van de
openbare dienst schaden.
• Je werkt in een glazen huis Wees je bewust van de mogelijkheden en risico’s van
internetgebruik. Berichten op internet blijven altijd
beschikbaar en kunnen steeds opduiken. Ook als je ergens
inmiddels al lang anders over denkt. Blijf dus zakelijk in je
uitlatingen. Je hebt een groot bereik, anderen kunnen op jouw
bijdrage reageren, je bent persoonlijk zichtbaar en je hebt
direct contact met anderen. Weet waar je bent en wie er achter
een site zit, ken de doelgroep. Realiseer je dat internetlezers
vrij makkelijk achter je identiteit kunnen komen door profielen
en andere informatiesporen op het net te linken. Werken op
internet is werken in een glazen huis.
• Je houdt rekening met anderen Bedenk bij alles wat je schrijft of plaatst: als ik het met mijn
naam en adres erop op een groot billboard langs de weg zou
zetten, en mijn moeder reed langs… wat dan? Doe geen uitspraken
die beledigend of kwetsend kunnen zijn.
• Je geeft nooit vertrouwelijke informatie Geef nooit vertrouwelijke of persoonlijke informatie en blijf
binnen de wettelijke kaders. Gemeentelijke informatie is niet
allemaal openbaar.
• Je privé kan publiek zijnOf je je uitlatingen privé doet of als ambtenaar in functie
maakt wel degelijk verschil. In het laatste geval doe je dat
namens of voor het college en maak je altijd duidelijk kenbaar
dat je ambtenaar bent. Je kunt je als ambtenaar, maar ook als
maatschappelijk of politiek geëngageerde burger op internet
begeven. Je weet het verschil tussen je privé e-mailadres en je
zakelijke adres, maar soms ligt vermenging tussen je ambtelijke
en persoonlijke identiteit op de loer, zoals op LinkedIn. Treed
je dan op namens de overheid of namens jezelf? Stel jezelf
steeds de vraag in welke hoedanigheid je optreedt.
Politieke ambtsdragers gaan respectvol met elkaar en met raadsleden en
ambtenaren om.De burgemeester resp. een wethouder bejegent bestuurders, raadsleden, de
gemeentesecretaris, de griffier en andere ambtenaren correct in woord,
gebaar en geschrift. Het college, c.q. de burgemeester resp. een wethouder houdt zich tijdens
de collegevergaderingen en de vergaderingen op de Politieke Markt aan
het reglement van orde en volgt de aanwijzingen van de voorzitter op.
De burgemeester resp. een wethouder onthoudt zich in woord, gebaar en
geschrift, inclusief electronische berichten, van persoonlijke aanvallen
op individuele bestuurders, raadsleden en/of ambtenaren in of rondom
collegevergaderingen en de vergaderingen op de Politieke Markt en in het
openbaar.Een respectvolle omgang met elkaar maakt het beter mogelijk tot een
werkelijke beraadslaging te komen. Dat is wezenlijk voor een zorgvuldige
besluitvorming. Bovendien is de manier waarop het college en de raad met
elkaar omgaan van invloed op de geloofwaardigheid van de politiek.College en raad hebben eigen reglementen van orde voor hun vergaderingen
en andere werkzaamheden: • Reglement van orde voor de vergaderingen en andere
werkzaamheden van het college • Spelregels voor de raadsleden van Almere 2012
• Spelregels voor de Politieke Markt
De raad ziet erop toe dat de gedragscode van burgemeester en
wethouders wordt nageleefd.
De raad bevordert de eenduidige interpretatie van de gedragscode
en controleert de naleving van de gedragscode, en geeft zonodig
aanwijzingen voor wijziging of aanvulling van de
gedragscode.
Het college ziet er in het bijzonder op toe dat het college en
de individuele collegeleden de gedragscode van burgemeester en
wethouders naleven. De gemeentesecretaris ondersteunt het
college hierbij.
De burgemeester is verantwoordelijk voor de portefeuille integriteit en
bevordert een goede uitvoering en naleving van de gedragscode. De
burgemeester zorgt ervoor dat het onderwerp integriteit in het algemeen
en van de gedragscode in het bijzonder halfjaarlijks wordt besproken in
het college en jaarlijks in de raad. De gemeentesecretaris is contactpersoon en vertrouwenspersoon
integriteit van burgemeester en wethouders. Hij laat zich bijstaan door
een compliance officer.
Er is een door de raad vastgesteld protocol hoe om te gaan met
(vermoedens van) integriteitsschendingen. Dit protocol maakt
onlosmakelijk deel uit van deze gedragscode (bijlage 1).
De burgemeester, c.q. de vicevoorzitter van de raad kan de raad
verzoeken in specifieke gevallen gemotiveerd af te mogen wijken
van onderdelen van het protocol.
Als is komen vast te staan dat er sprake is van overtreding van een
regel van de gedragscode, kan dit leiden tot een sanctie. Naast het vaststellen van een gedragscode met daarin heldere
gedragsregels is het van groot belang dat er op wordt toegezien dat de
gedragscode ook daadwerkelijk wordt nageleefd. In de gedragscode zijn
immers de regels opgenomen voor politieke ambtsdragers die zijn
gebaseerd op de wet. Ze leggen de voorwaarden vast waaraan het handelen
van politieke ambtsdragers minimaal moet voldoen. Als politieke
ambtsdragers zich niet aan deze regels houden, komen zij daarmee als het
ware onder het morele minimum dat zij met elkaar hebben afgesproken. Het
toezien op de naleving van de gedragscode is niet alleen een
verantwoordelijkheid van de raad, maar een gedeelde verantwoordelijkheid
van alle betrokkenen. Bijzondere rollen zijn weggelegd voor de
voorzitters van college en raad, voor het presidium, voor de
fractievoorzitters, voor de gemeentesecretaris en de griffier, voor de
besturen van partijen en afdelingen.De gemeenteraad is het hoogste bestuursorgaan en als zodanig
verantwoordelijk voor de inhoud van de gedragscode, voor een eenduidige
interpretatie daarvan en voor wijziging/aanvulling daarvan bij
onduidelijkheden of leemtes.Er zijn verschillende fasen te onderscheiden die spelen bij het toezien
op de naleving van de code:• het bespreken van lastige integriteitkwesties; • het signaleren van vermoedens van schendingen van de code;• het eventueel onderzoeken van vermoedens van schendingen van de
code;• het eventueel sanctioneren van schendingen van de code.In iedere fase is het van belang om “onpartijdig”, “terughoudend met
publiciteit” en “zorgvuldig” te zijn. Alleen dan kan een rechtvaardige
manier van handhaven van de gedragscode worden gegarandeerd.De burgemeester heeft de wettelijke taak om de bestuurlijke integriteit
van zijn of haar gemeente te bevorderen. Hiermee is de
verantwoordelijkheid voor de portefeuille integriteit duidelijk belegd.
De wettelijke bepalingen bieden de ruimte om naar gelang de situatie
handelend op te treden, waarbij niet alleen gedacht moet worden aan het
optreden bij incidenten.Belangrijk onderdeel is ook de preventie: ervoor te zorgen dat
integriteit en integriteitsbewustzijn in de bestuurlijke gremia een plek
krijgen en daarbij afspraken te maken over een regelmatige bespreking
van het thema integriteit, zowel met de volksvertegenwoordiging als
binnen het bestuur. De burgemeester hoeft hier niet alleen voor te
staan. Een daartoe aangewezen contactpersoon of vertrouwenspersoon kan
hier in relatie tot het college en de gemeenteraad eveneens een
belangrijke rol in spelen.Het is wenselijk dat de behandeling van het onderwerp bestuurlijke
integriteit in college en raad tegelijk plaatsvindt met de behandeling
van het onderwerp ambtelijke integriteit op grond van artikel 125quater
van de Ambtenarenwet. ComplianceDe burgemeester is bestuurlijk verantwoordelijk voor een goede
compliance. De gemeentesecretaris wijst een compliance officer aan. De
compliance bewaakt de bestuurlijke integriteit van het college op o.m.
de volgende punten:• Budgetten college, incl. declaraties collegeleden. T.a.v. declaraties
doet de gemeentesecretaris de functionele toets, de afdelingsmanager BAO
doet de budgettaire toets en verantwoording. Hiertoe wordt per kwartaal
door de dienst SBV een overzicht geleverd van alle boekingen.• Kostendeclaratieregister• Geschenken incl. geschenkenregister• Afspraken over dienstvervoer• Werkdiners, diners met externen• Actueel overzicht nevenfuncties, inkomsten nevenfuncties• Buitenlandse dienstreizen• Facilitaire zaken zoals inrichting werkkamers en personele
ondersteuning• Lunchkosten afdracht wethouders• Beleidsmatige aspecten zoals gedragscode bestuurlijke integriteit,
themabijeenkomsten integriteit• Politiek bestuurlijk gevoelige WOB-verzoeken en vragen die raken aan
integriteit zoals vragen over wachtgeld, declaraties, etc. • Rechtspositie gemeentelijke politieke ambtsdragers (waaronder
onkostenvergoedingen etc.)De gemeenteraad kan met de burgemeester nadere afspraken maken over de
werkwijze die wordt gevolgd ingeval zich een incident of een vermoeden
van een integriteitsschending voordoet. Dat geeft houvast en rust op het
moment dat er gehandeld dient te worden. Basisafspraken zijn hier
neergelegd in een onderzoeksprotocol dat deel uitmaakt van de
gedragscode. Bij het maken van de afspraken worden, voor zover relevant,
de geldende Richtlijnen bij afhandeling van klachten uit 2010, de
Klachtenregeling ongewenst gedrag uit 2013 en de (weliswaar specifiek
voor ambtenaren bedoelde) Klokkenluidersregeling 2 Op het moment van het opstellen van deze gedragscode wordt
de Klokkeluidersregeling uit 2004 herzien in de vorm van de
Regeling melding vermoeden misstand en/of onregelmatigheid
gemeente Almere 2016. uit 2004 mede in beschouwing genomen.Als is komen vast te staan dat een politieke ambtsdrager een regel van
de gedragscode heeftovertreden, dan kan dit tot een sanctie leiden. Deze
sanctie dient proportioneel te zijn. Bij hetbepalen van de sanctie
spelen de aard van de schending en de context waarbinnen deschending
heeft plaatsgevonden, een belangrijke rol. Niet alle schendingen zijn
even zwaar enmoeten of kunnen op dezelfde manier worden
gesanctioneerd.Schendingen die de zuiverheid van de besluitvorming raken, zoals
belangenverstrengeling,corruptie en sommige kwesties rondom het gebruik
van informatie, raken aan de kerntaak vanpolitieke ambtsdragers en zijn
om die reden het ernstigst. Hier zijn de gevolgen voor burgers enhet vertrouwen van burgers in het openbaar bestuur het meest in het
geding. Bij dergelijkeschendingen passen in de regel dan ook de zwaarste
sancties. Een te lichte sanctie die volgt opeen ernstige schending
kweekt onbegrip en tast de geloofwaardigheid aan; hetzelfde geldt
vooreen te zware sanctie op een lichte schending.Van belang is vervolgens om zowel verzwarende als verzachtende
omstandigheden in kaart tebrengen. Was er sprake van opzet? Van
naïviteit? Is de politieke ambtsdrager onder druk gezetvan zijn
partijgenoten of anderen? Hoe ernstiger de schending en hoe duidelijker
de regel is dieis overtreden, hoe minder snel er een verzachtende
omstandigheid zal worden aangenomen.Er zijn verschillende “sancties” die aan de orde kunnen zijn voor
benoemde politieke ambtsdragers, zoals:• aanspreken• publiek excuus• afkeuring door partijen• motie van treurnis• motie van wantrouwen• schorsing en ontslag bestuurder• strafrechtelijke vervolgingDe wet biedt de mogelijkheid tot het toepassen van verschillende formele
sancties. Sommige overtredingen van de gedragscode leveren daarnaast ook
een strafbaar feit op waarvan aangiftekan of moet worden gedaan en die kunnen leiden tot strafrechtelijke
vervolging.De gedragscode integriteit burgemeester en wethouders gemeente Almere
2016 treedt in werking op de dag na bekendmaking. De Verordening gedragscode bestuurlijke integriteit 2004 wordt
ingetrokken. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de gemeenteraad,
gehouden op 1 december 2016De raad voornoemd,de griffier, de voorzitter, ………………… ………………….
Dit protocol beschrijft hoe om te gaan met (vermoedens van)
integriteitsschendingen door de burgemeester of door wethouders.
Dit protocol is vastgesteld door de raad en maakt onderdeel uit
van de gedragscode integriteit burgemeester en wethouders
gemeente Almere 2016.
Bij (vermoedens van) integriteitsschendingen door raadsleden
geldt het protocol behorende bij de gedragscode integriteit
raadsleden gemeente Almere 2016.
In gevallen waarin dit protocol niet voorziet of waarbij de
toepassing niet eenduidig is, vindt bespreking plaats in het
presidium.
Het protocol is openbaar en via de gemeentelijke website te
raadplegen. Burgemeester en wethouders ontvangen bij hun
aantreden een exemplaar van het protocol.
Als de burgemeester twijfelt of een handeling die hij wil
verrichten of nalaten een overtreding van de gedragscode zou
kunnen zijn, wint hij advies in bij de gemeentesecretaris.
Als een wethouder twijfelt of een handeling die hij wil
verrichten of nalaten een overtreding van de gedragscode zou
kunnen zijn, wint hij advies in bij de gemeentesecretaris en/of
de burgemeester.
Bij twijfel over het handelen van een ander is het uitgangspunt
dat de burgemeester resp. een wethouder eerst betrokkene daarop
aanspreekt. Daar wordt alleen van afgeweken als het om een
vermoeden van een ernstige schending gaat en eventueel
vervolgonderzoek in gevaar komt als het verdachte collegelid op
de hoogte gesteld wordt. Wanneer de ander na het aanspreken zijn
handelen niet feitelijk corrigeert of het vermoeden blijft
bestaan dat de gedragscode wordt overtreden, is melding van het
vermoeden van schending de vervolgstap.
Als een wethouder vermoedt dat een regel van de gedragscode
wordt overtreden door een andere wethouder, dan meldt hij dat
bij de burgemeester. De burgemeester neemt de melding in
behandeling.
Als de burgemeester vermoedt dat een regel van de gedragscode
wordt overtreden door een wethouder, dan verricht hij hiernaar
vooronderzoek. Hij kan hierbij te rade gaan bij de
locoburgemeester (met inachtneming van de vastgestelde
vervangingsvolgorde), de gemeentesecretaris en/of een externe
adviseur.
De burgemeester meldt het voornemen tot een vooronderzoek bij de
melder, de overige wethouders en het presidium (door tussenkomst
van de griffier en de voorzitter van het presidium). Allen
betrachten vertrouwelijkheid ten aanzien van deze informatie en
treden hiermee niet in openbaarheid.
Ook de betrokken wethouder wordt op de hoogte gesteld van het
vooronderzoek naar een vermeende schending. Daar wordt alleen
van afgeweken als het om een vermoeden van een ernstige
schending gaat en eventueel vervolgonderzoek in gevaar komt als
de verdachte ambtsdrager op de hoogte gesteld wordt.
Van de bevindingen uit het vooronderzoek wordt een rapport
gemaakt.
De melder, de betrokkene, de overige wethouders en het presidium
(door tussenkomst van de griffier en de voorzitter van het
presidium) worden op hoofdlijnen geïnformeerd over de uitkomsten
van het vooronderzoek.
Als een wethouder vermoedt dat een regel van de gedragscode
wordt overtreden door de burgemeester, dan meldt hij dat bij het
presidium (door tussenkomst van de griffier en de voorzitter van
het presidium). Hij informeert de overige wethouders over de
melding. Het presidium neemt de melding in behandeling.
Als het presidium vermoedt dat een regel van de gedragscode
wordt overtreden door de burgemeester, dan verricht het
presidium hiernaar vooronderzoek. Hij kan hierbij te rade gaan
bij de locoburgemeester (met inachtneming van de vastgestelde
vervangingsvolgorde), de fractievoorzitters, de
gemeentesecretaris, de griffier en/of een externe adviseur.
Het presidium meldt het voornemen tot een vooronderzoek bij de
melder, de fractievoorzitters, de wethouders en de Commissaris
der Koning. Allen betrachten vertrouwelijkheid ten aanzien van
deze informatie en treden hiermee niet in openbaarheid.
Ook de burgemeester wordt op de hoogte gesteld van het
vooronderzoek naar een vermeende schending. Daar wordt alleen
van afgeweken als het om een vermoeden van een ernstige
schending gaat en eventueel vervolgonderzoek in gevaar komt als
de verdachte ambtsdrager op de hoogte gesteld wordt.
Van de bevindingen uit het vooronderzoek wordt een rapport
gemaakt.
De melder, de betrokkene, de fractievoorzitters en de wethouders
worden op hoofdlijnen geïnformeerd over de uitkomsten van het
vooronderzoek.
In het geval er een concreet vermoeden is dat er een regel van
de gedragscode is overtreden door een wethouder, geeft de
burgemeester opdracht hiernaar onderzoek te verrichten.
De burgemeester meldt het voornemen tot een feitenonderzoek bij
de melder, de betrokkene, de overige wethouders en het presidium
(door tussenkomst van de griffier en de voorzitter van het
presidium). Allen betrachten discretie en prudentie ten aanzien
van deze informatie en treden hiermee niet in openbaarheid.
De opdracht wordt gegeven aan een interne of externe
onderzoekscommissie.
Een interne onderzoekscommissie bestaat minimaal uit de
burgemeester en de gemeentesecretaris. Ter ondersteuning kunnen
zij ambtenaren en/of raadsleden aanwijzen. Aan de commissie
kunnen externe deskundigen worden toegevoegd.
Als de afstand tussen de interne onderzoekers en de betrokken
wethouder te klein is om voldoende objectief onderzoek te
garanderen, wordt een externe onderzoekscommissie
ingesteld.
Een externe onderzoekscommissie bestaat uit personen buiten de
organisatie.
In het geval er een concreet vermoeden is dat er een regel van
de gedragscode is overtreden door de burgemeester, geeft het
presidium opdracht hiernaar onderzoek te verrichten.
Het presidium meldt het voornemen tot een feitenonderzoek bij de
melder, de betrokkene, de fractievoorzitters, de wethouders, de
gemeentesecretaris en de Commissaris der Koning. Allen
betrachten vertrouwelijkheid ten aanzien van deze informatie en
treden hiermee niet in openbaarheid. Over de melding aan
betrokkene: zie ook artikel 7.
De opdracht wordt gegeven aan een interne of externe
onderzoekscommissie.
Een interne onderzoekscommissie bestaat minimaal uit de
voorzitter van het presidium en de griffier. Ter ondersteuning
kunnen zij ambtenaren en/of raadsleden aanwijzen. Aan de
commissie kunnen externe deskundigen worden toegevoegd.
Als de afstand tussen de interne onderzoekers en de burgemeester
te klein is om voldoende objectief onderzoek te garanderen,
wordt een externe onderzoekscommissie ingesteld.
Een externe onderzoekscommissie bestaat uit personen buiten de
organisatie.
De betrokken politieke ambtsdrager wordt over het instellen van
een feitenonderzoek op tijd per brief geïnformeerd.
In de brief is in ieder geval opgenomen:
een omschrijving van het handelen of nalaten dat
aanleiding is tot instellen onderzoek;
de melding dat betrokkenen en getuigen kunnen worden
gehoord;
de melding dat als andere feiten en omstandigheden
bekend worden die van belang kunnen zijn voor het
bepalen van de omvang, aard en ernst van de
integriteitsbreuk, het onderzoek zich kan uitstrekken
tot die feiten en omstandigheden.
De betrokken politieke ambtsdrager en getuigen kunnen worden
gehoord.
De gesprekken worden gehouden door minimaal twee personen.
Er wordt een gespreksverslag opgemaakt en ondertekend door de
onderzoekers en de getuige/betrokkene.
De gehoorde krijgt de mogelijkheid om binnen vijf werkdagen
schriftelijk te reageren op het verslag.
Als de gehoorde weigert te tekenen, wordt daarvan melding
gemaakt in het verslag. Als de gehoorde dat wil, wordt er een
schriftelijke weergave van de afwijkende mening van de gehoorde
bij het verslag gedaan.
Als er vermoeden is van een misdrijf door een wethouder, doet de
burgemeester in overleg met het presidium (door tussenkomst van
de griffier en de voorzitter van het presidium) aangifte bij de
politie. De burgemeester informeert de wethouders hierover.
Als er vermoeden is van een misdrijf door de burgemeester, doet
de voorzitter van het presidium in overleg met de Commissaris
der Koning en de fractievoorzitters aangifte bij de politie. De
voorzitter van het presidium informeert de wethouders
hierover.
Vanaf dat moment wordt alle informatie voorgelegd aan de politie
eventueel na overleg met de officier van justitie.
De onderzoeksrappportage wordt door de burgemeester aangeboden
aan het presidium (door tussenkomst van de griffier en de
voorzitter van het presidium) en de locoburgemeester (met
inachtneming van de vervangingsvolgorde), zodat zij als eerste
kennis kunnen nemen van de rapportage. Allen betrachten
discretie en prudentie ten aanzien van deze informatie en treden
hiermee niet in openbaarheid.
Daarna wordt het rapport toegezonden aan de raad met een
afschrift aan het college en de betrokkene, eventueel onder
gedeeltelijke geheimhouding voor zover de wetgeving zich
hiertegen niet verzet. De rapportage bevat alle informatie die
nodig is om een oordeel te kunnen vormen over het vermoeden van
integriteitsschending.
De raad spreekt zich uit over het rapport.
De onderzoeksrappportage wordt door de voorzitter van het
presidium van de raad aangeboden aan de fractievoorzitters, de
locoburgemeester (met inachtneming van de vervangingsvolgorde)
en de Commissaris der Koning, zodat zij als eerste kennis kunnen
nemen van de rapportage. Allen betrachten discretie en prudentie
ten aanzien van deze informatie en treden hiermee niet in
openbaarheid.
Daarna wordt het rapporttoegezonden aan de raad met een
afschrift aan het college en de betrokkene, eventueel onder
gedeeltelijke geheimhouding voor zover de wetgeving zich
hiertegen niet verzet. De rapportage bevat alle informatie die
nodig is om een oordeel te kunnen vormen over het vermoeden van
integriteitsschending.
De raad spreekt zich uit over het rapport.
Bij (vermoedens van) schendingen door een wethouder zorgt de
burgemeester voor de interne en externe communicatie. Hierbij
wordt afhankelijk van de situatie afgestemd met de overige
collegeleden, de gemeentesecretaris, het presidium (door
tussenkomst van de griffier en de voorzitter van het presidium)
en het Openbaar Ministerie.
Bij (vermoedens van) schendingen door de burgemeester zorgt de
voorzitter van het presidium voor de interne en externe
communicatie. Hierbij wordt afhankelijk van de situatie
afgestemd met collegeleden, de gemeentesecretaris, de griffier,
de fractievoorzitters, de Commissaris der Koning en het Openbaar
Ministerie.
In de communicatie geldt de wetgeving ten aanzien van
openbaarheid van bestuur en privacybescherming als juridisch
kader.
Ter inleiding: Alle voorbeelden zijn fictief. De voorbeelden zijn bedoeld om te
illustreren dat de afweging of iets kan, mag of gewenst is, soms
makkelijk is maar soms ook moeilijk. Vooral als het gaat om de schijn
van belangenverstrengeling of corruptie, betreden we snel een grijs
gebied. Als algemene gedragslijn geldt dat in situaties waarbij een
duidelijk ja of nee moeilijk is, dat de vraag wordt voorgelegd aan het
college en de afspraken worden vastgelegd in het openbaar verslag van de
collegevergadering. E.e.a. is dan in ieder geval transparant. Vraag A1De wethouder Wonen is voorzitter van de vereniging van
huiseigenarenvan de flat waar hij woont. Mag deze wethouder zijn wethouderschap
combinerenmet dit voorzitterschap? AntwoordDe Gemeentewet artikel 36B verbiedt de combinatie van deze functiesniet. Artikel 2.4 van de gedragscode wordt dus niet overtreden door het
combinerenvan deze functies. De nevenfunctie moet wel worden gemeld (zie
artikel 2.6.2.4) en de gemeentesecretaris moet zorg dragen voor
bekendmaking van deze nevenactiviteit(zie artikel 2.6.2.3). Let op: een
wethouder moet al zijn nevenfuncties melden.Vraag A2Samen met zijn staf bereidt de wethouder een bestemmingswijziging
voordie een gebied betreft waarbinnen de flat staat waar hij woont.Mag de wethouder bij die besprekingen betrokken zijn?AntwoordJa, als in de voorgestelde bestemmingswijziging beslissingenworden voorgelegd die het gehele gebied betreffen en niet specifiek zijn
flat. Er treedt dus a priori geen verstrengeling van belangen op als
deze wethouder mee doet aan debespreking in de staf. Vraag A3Mag de wethouder deelnemen aan de besluitvorming in het college over de
bestemmingswijziging?AntwoordJa, dat mag hij. Er vindt a priori geen verstrengeling van belangen
plaats,dus hij kan deelnemen aan de besluitvorming in het college.Vraag A4Mag de wethouder het stuk zelf inbrengen in de raad?AntwoordJa, dat mag hij. Er vindt a priori geen verstrengeling van belangen
plaats,dus hij kan het stuk zelf inbrengen in de raad.Vraag A5De raad doet voorstellen om precies in het gedeelte waar zijn flat
staat,huizen te slopen. Zijn flat zal in dat geval ook gesloopt worden. Mag de
wethouder ditdossier verder behandelen?AntwoordNee, dat mag hij op grond van art 2.3 van de gedragscode niet. De
aanpassingen betreffen zijn huis, waarmee hij een direct belang heeft
bij het behandelen van deze bestemmingswijziging. Let op: wanneer het
een politiek gevoelig dossier betreft, kan het zijn dat dezewethouder
beslist dat hij al in een eerder stadium niet betrokken wil zijn bij
hetdossier om de schijn van belangenverstrengeling te voorkomen.Vraag B1Raadsleden en collegeleden krijgen van een bioscoopbedrijf op
persoonlijke titel een Unlimited Gold Card, geldig voor de huidige
bestuursperiode, aangeboden.Mag deze kaart geaccepteerd worden?AntwoordNee, het aannemen van de kaart, is een overtreding van artikel 3.2 van
degedragscode. Een dergelijke kaart is een gericht geschenk voor de
politici en politieke ambtsdragers van Almere.Vraag B2Alleen de wethouder Kunst en Cultuur krijgt de kaart aangeboden. Het
isvoor het bestuurswerk goed om te weten hoe het reilt en zeilt bij de
grootstebioscoop uit de regio. Mag deze kaart geaccepteerd worden?Antwoord Nee, het aannemen van de kaart, is ook nu een overtreding van artikel
3.2van de gedragscode. Het is “om te weten hoe het reilt en zeilt” bij het
bioscoopbedrijf voor deze wethouder niet noodzakelijk een kaart te
hebben en het accepteren van eendergelijke gift roept mogelijk wel de
schijn van corruptie op.De wethouder kan zich in dit geval op een andere manier op de hoogte
stellen over de specifiek Almeerse vestiging van het bioscoopbedrijf of
de bioscoopbranche, zoals hetafleggen van een werkbezoek met een
duidelijk werkprogramma. De kaarten dienendus terug te worden gestuurd conform artikel 3.2.1Vraag B3Een ambtenaar van de afdeling Communicatie heeft van een bioscoopbedrijf
20 vrijkaartjes gekregen om een internationaal filmfestival bij te wonen
dat door Utopolis wordt georganiseerd. De gemeente Almere heeft het
festival gesubsidieerd. De mail die aan alle raadsleden en collegeleden
wordt gestuurd, eindigt met “Wie wil? 1 kaartje per persoon”.Mag de wethouder dit kaartje accepteren?AntwoordNee, dat zou in overtreding zijn met artikel 3.2. Het kaartje is een
geschenk. Het aannemen van dit geschenk heeft geen functioneel
belang.Vraag B4Is dit dan geen uitnodiging voor relaties?AntwoordNee, dit is geen formele uitnodiging. De redenatie om wel te
accepterenzou kunnen zijn dat de gemeente financieel heeft bijgedragen aan dit
festival en datdit kaartje dus gezien kan worden als een uitnodiging van
het bioscoopbedrijf aan zijn relaties.Kijkend naar artikel 3.2.3 moet
geconcludeerd worden dat een mail van een ambtenaarvan de afdeling
Communicatie met de afsluiting “Wie wil? 1 kaartje per persoon”
nietgezien kan worden als een gerichte uitnodiging van het bioscoopbedrijf
aan zijn relaties, en ook niet als een uitnodiging van het college van
B&W aan de raadsleden. Daarbij is onvoldoende duidelijk of het
ingaan op deze “uitnodiging” functioneel is: heeft de wethouder een
formele rol te vervullen op het festival, opent hij het
festival,overhandigt hij een boek, oorkonde, lintje?Vraag B5Had de ambtenaar deze kaartjes mogen aannemen?AntwoordNee. Het organiseren van de gemeentelijke betrokkenheid bij ditfilmfestival behoort tot de normale werkzaamheden van de ambtenaren. De
extrabeloning in de vorm van vrijkaartjes had dus geweigerd moeten
worden.Let op: Het is van belang om te bekijken of het accepteren van giften in
professionelezin daadwerkelijk functioneel noodzakelijk is en of er geen
andere manieren zijn om dit doel tebereiken, zonder dat daarbij de
schijn van corruptie wordt opgeroepen.Verschillende argumenten worden
door politici gebruikt om giften aan te nemen en inte gaan op
uitnodigen. “Het is voor het bestuurswerk of het raadswerk noodzakelijk
ofzeer informatief” en “het is nodig om de relatie goed te houden” zijn
de meestgehoorde. Toch blijken deze redenaties in de praktijk vrijwel
nooit te kloppen, omdat er altijd andere manieren ter beschikking staan
die minder de schijn van corruptieopwekken. Vraag B6Een wethouder heeft een lezing gegeven op een bewonersbijeenkomst.Na afloop krijgt hij een bos bloemen. Mag hij die aannemen?AntwoordJa, de bos bloemen kan gezien worden als een geschenk dat uit
hartelijkheid wordt gegeven en waarvan het niet accepteren de gever op
dat moment ernstig in verlegenheid zou brengen. Het is bovendien niet
het type geschenk dat deschijn van corruptie opwekt. En daarboven komt
nog dat het geschenk waarschijnlijk een waarde zal hebben die niet boven
de € 50 uitkomt. Let op: Deze situatie komt regelmatig voor. Politieke ambtsdragers staan
veel op podia en krijgen vaak als dank bloemen, fotoboeken,
boekenbonnen, flessen wijn, pennen, T-shirts en petjes met opdrukken,
presse papiers, koffiemokken en andere typen geschenken uit de categorie
“bagatelgiften”. In veel van dergelijke situaties is het weigeren
(hoewel het devies) praktisch onmogelijk zonder de gever in verlegenheid
te brengen.Vraag B7Het college krijgt van het “goede doelen programma” van een
electronicaproducent, metveel korting een videoconferencing-systeem
aangeboden. Met dit systeem kunnencollegeleden vanaf een andere locatie
toch deelnemen aan een beraadslaging. Zolaat het bedrijf zien goede
besluitvorming zeer van belang te vinden en te willenondersteunen. Mag deze faciliteit worden aangenomen?AntwoordNee, het aannemen van het systeem, is een overtreding van artikel
3.2.2van de gedragscode. Mocht het noodzakelijk zijn een dergelijk systeem
aan te schaffen dandient dat vanuit gemeentelijke middelen betaald te
worden.Vraag B8Het college krijgt van de directie van een in Almere gevestigd groot
bedrijf een uitnodiging om de presentatie bij te wonen van hun nieuwe
plannen. Daarbij zal ook een dinerplaatsvinden met Almeerse ondernemers.
Mag het college de uitnodiging accepteren?AntwoordJa, de collegeleden mogen in principe ingaan op dit verzoek. Het isnoodzakelijk voor het bestuurswerk dat collegeleden geïnformeerd worden.
Nietalleen door gesubsidieerde organisaties, ook door commerciële
partijen of anderebelanghebbenden. Dergelijke uitnodigingen bieden
collegeleden de mogelijkheidgeïnformeerd te worden.Vaak gaat een dergelijk bezoek gepaard met een luxere aankleding van
hetwerkbezoek, zoals een georganiseerde lunch of diner en door de
organisatiegeregeld vervoer. Doorgaans levert het accepteren hiervan geen
overtreding van decode op. Aan de mate van luxe die nog geaccepteerd kan
worden, zitten uiteraardgrenzen. Alvorens op een dergelijk verzoek in te
gaan, is het verstandig dat hetcollege zich hiervan rekenschap
geeft.Vraag B9Het college nodigt zijn relaties uit voor het bijwonen van definish van de Holland Triathlon Challenge Almere-Amsterdam. Daartoe zal
hij zijn gasten ontvangen in een eigen VIP-tent. Is dit in overtreding
met artikel 2.1. van de gedragscode?AntwoordNee, dit is niet in overtreding met artikel 3.2 van de gedragscode. Het
isvoor de burgers van Almere noodzakelijk dat het college zijn
netwerkonderhoudt. Het college zal in het kader hiervan dan ook op gezette
tijden zelfbijeenkomsten organiseren. Het organiseren van bijeenkomsten
ter representatievan de stad is geen handeling die de (schijn van)
corruptie oproept, in tegenstellingtot het accepteren van een
uitnodiging. In ogenschouw dient genomen te worden datde kosten daarvan
(moreel) te verantwoorden zijn en dat tijdens het netwerken zelfgeen
valse verwachtingen of onrechtmatige beloftes worden gedaan.Vraag B10Een wethouder ontvangt twee VIP-entreekaarten voor het popfestival Zand.
De waarde van de kaarten bedraagt meer dan € 50. De wethouder gaat samen
met zijn zoon naar het festival. Mag dat? Antwoord Deze case kent meerdere facetten. Kort door de bocht kan het antwoord
“nee” luiden omdat het om een bedrag groter dan € 50 gaat. De kaarten
zouden eigenlijk geweigerd of teruggestuurd moeten worden. Maar is dat
niet onbeleefd? Dat kan niet doorslaggevend zijn. Van belang is in welk
kader de kaarten zijn ontvangen. Heeft de wethouder enige betrokkenheid
gehad bij het popfestival?Het antwoord kan wellicht “ja” luiden voor wat betreft één entreekaart
(los van de vraag of de waarde van het “geschenk” dan lager dan € 50
uitkomt), want de aanwezigheid van de wethouder kan afhankelijk van de
context als functioneel worden beschouwd: in ieder geval voor de
wethouder cultuur, maar ook voor andere portefeuillehouders (netwerken
etc.).Maar hoe zit het met de 2e entreekaart? Het meenemen van de partner c.q.
tafelgenoot naar bijv. een première of een diner vormt een algemeen
geaccepteerde sociale omgangsvorm, zou je kunnen zeggen. Vaak worden
hierom immers ook 2 uitnodigingen/kaarten toegestuurd. Valt het meenemen van de partner naar een popfestival ook hieronder?
Valt het meenemen van de buurman, een groot Ajaxfan, naar een
voetbalwedstrijd in de Amsterdam Arena ook hieronder? Valt het meenemen
van je kind hieronder? Andere burgers moeten immers gewoon voor de
entreekaart betalen! De wethouder zou ervoor kunnen kiezen om slechts 1 entreekaart te
accepteren (mits dit van functioneel belang is) en om voor het meenemen
van iemand anders zelf een kaartje te kopen. Vanuit integriteitsoptiek
een hele zuivere lijn. De politiek ambtsdrager laat zo immers niemand
meeprofiteren van zijn positie. De redenering dat niemand het toch ziet als hij zijn 2e entreekaartje
aan zijn zoon heeft weggegeven die ergens midden in het publiek staat,
is niet houdbaar. Stel dat de zoon zijn vader op enig moment vergezelt
in de VIP lounge en dat dit de volgende dag breed uitgemeten in de krant
staat! Kortom, het gebruiken van de tweede entreekaart voor het meenemen van
iemand leent zich hier voor afweging. De oplossing kan hier zijn
(conform artikel 3.2) om e.e.a. in het college te melden en de met het
college hierover gemaakte afspraak vast te leggen in het openbaar
verslag van de collegevergadering. De keuze is dan transparant geworden. Vraag B11Een ondernemer uit Amsterdam wil zijn bedrijf (met 250 arbeidsplaatsen)
verhuizen naar Almere. De onderhandelingen met de ambtenaren van de
afdeling Economische Zaken verlopen niet naar wens; de grondprijs blijft
een obstakel. De wethouder Economische Zaken wordt door de ondernemer
uitgenodigd in Amsterdam om tijdens een etentje er nog eens goed over te
spreken. De wethouder weet dat de door de ondernemer gevraagde
grondprijs niet past binnen de door de raad geboden bandbreedte maar wil
het bedrijf ook niet laten wegglippen. Hij gaat op de uitnodiging in.
Een juiste keuze?AntwoordJa, de wethouder zal het gesprek kunnen aangaan. Er zijn wel de volgende
aandachtspunten. Het is raadzaam dat de wethouder zich tijdens het diner
laat vergezellen door een ambtenaar van de afdeling Economische Zaken en
dat er een verslag wordt gemaakt van het gesprek. Het is verder raadzaam
dat de ondernemer tevoren wordt verteld dat de dinerkosten van de
wethouder en de ambtenaar voor rekening van de gemeente zijn. Vanuit
integriteitsoptiek zou een goede optie ook zijn dat de wethouder de
ondernemer opbelt met de mededeling graag in gesprek te willen gaan maar
als gesprekslocatie het stadhuis voorstelt (desnoods gecombineerd met
een door de gemeente georganiseerde kleine lunch). Tenslotte is het aan te bevelen dat de wethouder de ondernemer tevoren
duidelijkheid geeft over de mogelijkheden om tijdens het gesprek verder
over de grondprijs te onderhandelen (wellicht valt er over andere
aspecten nader te spreken). Waarschijnlijk zal de wethouder geen
toezegging over een nieuwe grondprijs kunnen doen zonder daarvoor de
raad te consulteren. E.e.a. moet dan ook door de wethouder tevoren aan
het college worden voorgelegd, zodat in ieder geval duidelijkheid
bestaat of het college bereid is de afwijking van de bandbreedte voor te
leggen aan de raad. Vraag B12Een aannemingsbedrijf nodigt de wethouder ruimtelijke ordening uit om op
kosten van zijn bedrijf deel te nemen aan een werkbezoek aan Barcelona.
De aannemer gaat één van de paviljoens op de Floriade bouwen en wil zich
op de hoogte stellen van, en zich laten inspireren door in Barcelona
gerealiseerde soortgelijk projecten. De aannemer heeft ook andere bij de
Floriade betrokken partijen uitgenodigd; deze hebben allen geaccepteerd.
De uitnodiging is besproken in het college. Besloten is dat de reis- en
verblijfskosten van de wethouder voor rekening van de gemeente zijn. De
dienstreis staat inmiddels aangekondigd in het dienstreizenregister.
Goed gehandeld?AntwoordJa, de afweging is in het college gemaakt. Het college vindt de reis
blijkbaar functioneel en doelmatig genoeg (netwerken etc.). Daarover zal
de buitenwacht van mening kunnen verschillen. In ieder geval is de
schijn van corruptie terecht weggenomen door de kosten voor rekening van
de gemeente te nemen. Door e.e.a. transparant te maken, kunnen raad en
derden de keuze beoordelen. Vraag C1De wethouder Economische Zaken heeft een nevenfunctie als lid van
eenuniversitaire adviesraad voor technologieontwikkeling. De vergaderingen
van dezeadviesraad vinden plaats ver buiten de gemeente. Mag de
wethouder een auto metchauffeur gebruiken om naar de vergadering van
zijn nevenactiviteit te gaan?AntwoordNee, een auto met chauffeur staat de wethouder ter beschikking voor
zijnwerkzaamheden als wethouder. Het inzetten van de auto met chauffeur voor
zijnnevenwerkzaamheden is in strijd met artikel 4.5 van de code. Ook
eventueelgemaakte taxikosten ten behoeve van zijn nevenactiviteit mag de
wethouder nietdeclareren. De wethouder kan dus het beste gebruik maken
van zijn eigen auto of hetopenbaar vervoer om naar de betreffende
vergadering.De redenatie dat hij gevraagd is voor de adviesraad omdat
dat hij wethouder EZ is(dus relatie heeft met zijn functie) en hij
daarom gebruik kan maken van dedienstauto met de chauffeur, is niet
houdbaar. Het lidmaatschap is gekoppeld aan depersoon niet aan de
functie van wethouder EZ van de gemeente Almere. Als dezepersoon
wethouder af is, vervalt niet automatisch zijn lidmaatschap van
deadviesraad. Het betreft hier dus een echte nevenfunctie waar de
gemeentemiddelenniet voor ingezet kunnen worden. Overigens betekent dit
ook dat de wethoudereventuele financiële vergoeding mag accepteren en houden.Vraag C2Dezelfde situatie met het volgende verschil: stel dat gaat om een
functiegebonden nevenfunctie bij een verbonden partij, te weten het
afvalverwerkingsbedrijf waarin de gemeente Almere aandeelhouder is. Het
lidmaatschap is nu dus wel gekoppeld aan de functie van wethouder EZ.
Mag de dienstauto nu wel gebruikt worden?AntwoordJa. Vraag D1De raad heeft het voornemen om de bestemming van een gebied tewijzigen zodat het mogelijk wordt om in dat gebied huizen te bouwen.
Verschillendecommerciële partijen en andere belanghebbenden hebben hier
een stevige lobbyvoor gevoerd en zijn verheugd dat de raad het serieus
in overweging neemt. Hetcollege heeft besloten het dossier geheim te
verklaren en de raad heeft ditbekrachtigd. Er wordt in de pers echter
regelmatig over het dossier geschreven.Vaak zit men er maar weinig
naast, wat er op duidt dat er wellicht door een ofmeerdere raadsleden
gepraat wordt met journalisten. De wethouder is van meningdat het geheim
behandelen van deze kwestie niet langer opportuun is. “Alles ligt
tochal op straat”. Mag hij ingaan op het verzoek van een journalist om met
hem over hetdossier te spreken?AntwoordNee, het spreken met anderen over deze kwestie is een overtreding
vanartikel 272 van het wetboek van strafrecht (lekken van geheime
informatie) en vanartikel 5.3 van de gedragscode. Alleen het
bestuursorgaan dat de geheimhoudingheeft opgelegd (in dit geval het
college), of het orgaan dat de geheimhouding heeftbekrachtigd (de raad)
kan het geheime karakter van de stukken opheffen. Zolang datniet is
gebeurd, ook al is de meeste informatie in de krant verschenen, is het
sprekenover de kwestie een schending van de geheimhoudingsplicht wat
zelfs strafbaar kanzijn. In lijn met de artikel 7.4 van de gedragscode
zal een onderzoek gestart kunnen worden naar de
integriteitsschending.Vraag D2(Twitterbericht) “@toneelgroepdeblauwemaandag Ik zit hier in eenbesloten vergadering over de toekenning subsidies. Het is spannend.#bezuinigenaltijdmoeilijk”Antwoord Niet doen. In een besloten vergadering worden zaken vertrouwelijkbesproken. Een twitterbericht als dit is dus een overtreding van artikel
5.3 van degedragscode.Vraag D3Het is nog niet bekend gemaakt wanneer de inschrijving voor de nieuwe
huizen in een net ontwikkeld gebied van start zal gaan. Een wethouder
schat in dat met een beetje goede wil van politiek en ambtenarij dit
waarschijnlijk midden in de zomer zal plaatsvinden. Zijn zus wil graag
wonen in dat gebied. Mag hij zijn zus waarschuwen niet in die periode op
zomervakantie te gaan, zodat zij als eerste kan inschrijven?AntwoordNee, het waarschuwen van zijn zus is in overtreding met artikel 5.4.
Dezeinschatting kan alleen gemaakt worden door een persoon die veel
voorkennis heeft.Deze wethouder heeft beschikking over informatie die
andere burgers niet hebbenwat hem een informatievoorsprong geeft. Dit
aanwenden ten bate van zijn zus is dusin overtreding met artikel 5.4 van
de gedragscode en mogelijk een verstrengeling vanbelangen.Een voorbeeldcasus is hier achterwege gelaten. • De raad stelt voor de wethouders een gedragscode vast. (Gemeentewet,
artikel 41c)• De raad stelt voor de burgemeester een gedragscode vast. (Gemeentewet,
artikel 69)• De raad stelt voor zijn leden een gedragscode vast. (gemeentewet,
artikel 15)Afleggen eed of belofte • Alvorens zijn functie te kunnen uitoefenen legt de bestuurder de
volgende eed (verklaring en belofte) af: “Ik zweer (verklaar) dat ik om
tot het ambt benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder
welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of
beloofd. Ik zweer (verklaar en beloof) dat ik, om iets in dit ambt te
doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige
belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer (beloof) dat ik getrouw
zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn
plichten uit het ambt naar eer en geweten zal vervullen.” (Gemeentewet,
artikel 41a en 65)Persoonlijke belangen• Een bestuurder neemt niet deel aan de stemming over een aangelegenheid
die hem rechtstreeks of middellijk persoonlijk aangaat of waarbij hij
als vertegenwoordiger is betrokken; de vaststelling of goedkeuring der
rekening van een lichaam waaraan hij rekenplichtig is of tot welks
bestuur hij hoort (gemeentewet, artikel 58 jo artikel 28).• Het bestuursorgaan waakt ertegen dat tot het bestuursorgaan behorende
of daarvoor werkzame personen die een persoonlijk belang bij een besluit
hebben, de besluitvorming beïnvloeden. (Algemene Wet Bestuursrecht,
artikel 2:4)Incompatibiliteiten en nevenfuncties• Verboden overeenkomsten/handelingen: bestuurders mogen in geschillen,
waar de gemeente(bestuur) partij is, niet als advocaat, adviseur of
gemachtigde werkzaam zijn. Zij mogen bepaalde overeenkomsten, waar de
gemeente bij betrokken is, niet rechtstreeks of middellijk aangaan. Van
verboden overeenkomsten kan ontheffing worden verleend. (Gemeentewet,
artikel 41c en 69 jo artikel 15) • Onverenigbaarheid van functies: het zijn van een bestuurder sluit het
hebben van een aantal andere functies uit. (Gemeentewet, artikelen 36b
en 68)• Op overtreding van de incompatibiliteitenregeling staat uiteindelijk
de sanctie van ontslag. (Gemeentewet, artikelen 46 en 47)• Vervulling nevenfuncties: voor bestuurders is bepaald dat zij geen
nevenfuncties hebben die ongewenst zijn met het oog op een goede
vervulling van hun ambt. Voor burgemeesters is daaraan toegevoegd dat
zij evenmin nevenfuncties hebben die ongewenst zijn met het oog op de
handhaving van hun onpartijdigheid en onafhankelijkheid of van het
vertrouwen daarin. Bestuurders melden het voornemen tot aanvaarding van
de nevenfunctie aan de volksvertegenwoordiging.Voor de burgemeester
geldt deze meldverplichting niet voor ambtshalve nevenfuncties.
(Gemeentewet, artikel 41b en 67)• Openbaarmaking nevenfuncties: bestuurders maken openbaar welke
nevenfuncties zij vervullen. Voor burgemeesters zijn ambtshalve
nevenfuncties daarvan uitgezonderd. De lijst met nevenfuncties ligt ter
inzage op het gemeentehuis. (Gemeentewet, artikel 41b en 67)• Openbaarmaking inkomsten nevenfuncties: fulltime bestuurders maken hun
inkomsten uit neven- functies openbaar; de opgave van neveninkomsten
wordt ter inzage gelegd op het gemeentehuis, uiterlijk 1 april na het
jaar waarin de inkomsten zijn genoten. (gemeentewet, artikel 41b en
67)• Verrekening inkomsten nevenfuncties: bestuurders mogen geen
vergoedingen ontvangen voor ambtshalve nevenfuncties; die worden in de
gemeentekas gestort. Voor fulltime bestuurders is geregeld dat de
inkomsten uit andere nevenfuncties voor een deel worden verrekend,
volgens dezelfde verrekeningsystematiek als voor leden van de Tweede
Kamer. (Gemeentewet, artikelen 44 en 66)Afleggen eed of belofte • Alvorens zijn functie te kunnen uitoefenen legt de bestuurder de
volgende eed (verklaring en belofte) af: “Ik zweer (verklaar) dat ik om
tot het ambt benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder
welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of
beloofd. Ik zweer (verklaar en beloof) dat ik, om iets in dit ambt te
doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige
belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer (beloof) dat ik getrouw
zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn
plichten uit het ambt naar eer en geweten zal vervullen.” (Gemeentewet,
artikel 41a en 65)Geen andere inkomsten• Een bestuurder geniet geen andere vergoedingen ten laste van de
gemeente dan die bij of krachtens wet toegestaan zijn. (Gemeentewet,
artikel 44 en 66)Declaraties en onkostenvergoedingen• Verordening richtlijnen representatie 2001 • Verordening vergoeding onkosten burgemeester en wethouders 2007• Rechtspositiebesluit burgemeester• Rechtspositiebesluit wethouders• Regeling rechtspositie burgemeesters• Regeling rechtspositie wethoudersInformatieplicht• Burgemeester en wethouders en elk van zijn leden zijn verplicht alle
inlichtingen te geven die de volksvertegenwoordiging nodig heeft voor de
uitoefening van zijn taak. Het betreft zowel een actieve als een
passieve informatieplicht. Ook als individuele volksvertegenwoordigers
informatie vragen zal die informatie aan de volksvertegenwoordiging
moeten worden verstrekt. De informatie kan alleen worden geweigerd als
die in strijd is met het openbaar belang. (Gemeentewet, artikel 60, 169
en 180)• Het bestuursorgaan maakt gevraagd en ongevraagd documenten over
bestuurlijke aangelegenheden openbaar, tenzij de uitzonderingsgronden en
beperkingen van artikel 10 van de Wet Openbaarheid van Bestuur van
toepassing zijn. Geheimhouding• Een ieder die is betrokken bij de uitvoering van de taak van een
bestuursorgaan en daarbij de beschikking krijgt over gegevens waarvan
hij het vertrouwelijke karakter kent of redelijkerwijs moet vermoeden,
en voor wie niet reeds uit hoofde van ambt, beroep of wettelijk
voorschrift ter zake van die gegevens een geheimhoudingsplicht geldt, is
verplicht tot geheimhouding van die gegevens, behoudens voor zover enig
wettelijk voorschrift hem tot mededeling verplicht of uit zijn taak de
noodzaak tot mededeling voortvloeit. (Algemene Wet Bestuursrecht,
artikel 2:5)• Het college, de burgemeester, de raad en een door de raad ingestelde
commissie kunnen op grond van een belang, genoemd in artikel 10 van de
Wet Openbaarheid van Bestuur, geheimhouding opleggen aan stukken die aan
hen worden overlegd. De geheimhouding wordt door hen die bij de
behandeling aanwezig waren en allen die van het behandelde of de stukken
kennis dragen, in acht genomen totdat de commissie haar opheft
(Gemeentewet, artikel 25, 55 en 86 Gemeentewet)• Het schenden van de geheimhoudingsplicht is een misdrijf. (Wetboek van
Strafrecht, artikel 272)• Het college stelt een reglement van orde voor zijn vergaderingen en
andere werkzaamheden vast, dat aan de raad wordt toegezonden
(Gemeentewet, artikel 52).• De raad stelt een reglement van orde voor zijn vergaderingen en andere
werkzaamheden vast. (Gemeentewet, artikel 16) Integriteitshandhaving• De burgemeester bevordert de bestuurlijke integriteit van de gemeente.
(Gemeentewet, artikel 170)Sancties• Schending van de geheimhoudingsplicht levert een strafbaar feit op.
(Wetboek van Strafrecht, artikel 272)• Als de integriteitsschending een misdrijf is, geldt een
aangifteplicht. (Wetboek van Strafrecht , artikel 162)• De burgemeester kan worden ontslagen of geschorst. (Gemeentewet,
artikel 61b, 62 • De wethouder kan worden ontslagen of zelf ontslag nemen. (Gemeentewet,
artikel 46, 47 en 49)