CVDR44707_2Maatregelverordening Wet werk en bijstandnlregelingWinsum2011-12-21WinsumDe Wiekslag, 10-08-2010Maatregelverordening WWBWWB; art. 8, lid 1, onder b, art. 18, lid 2gemeenteraadmaatschappelijke zorg en welzijn2010-07-08De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2010-08-182010-07-012017-09-23Nieuwe regelingOnbekendGeenDeze verordening vervangt de Afstemmingsverordening WWBMaatregelverordening WWBMaatregelverordening WWBOfficiële titel Maatregelverordening Wet werk en bijstand gemeente
Winsumciteertitel Maatregelverordening WWBWettelijke grondslag Artikel 8, eerste lid onder b en artikel 18 lid 2
WWBDatum aanmaak mei 2010De raad van de gemeente Winsum;gelet op artikel 8, eerste lid, onderdeel b, en artikel 18 van de Wet werk
en bijstand; besluit vast te stellen de volgende verordening: 1.Algemene bepalingen1.BegripsomschrijvingIn deze verordening wordt verstaan onder:a.de wet: de Wet werk en bijstand (WWB); algemene bijstand: de
bijstand bedoeld in artikel 5, onderdeel b, van de wet; bijzondere
bijstand: de bijstand bedoeld in artikel 5, onderdeel d, van de wet;
bijstand: algemene en bijzondere bijstand; bijstandsnorm; de
bijstandsnorm bedoeld in artikel 5, onderdeel c, van de wet;b.algemene bijstand: de bijstand zoals bedoeld in artikel 5, onderdeel
b, van de wet;c.bijzondere bijstand: de bijstand zoals bedoeld in artikel 5,
onderdeel d, van de wet;d.bijstand: algemene en bijzondere bijstand;e.bijstandsnorm; de bijstandsnorm bedoeld in artikel 5, onderdeel c,
van de wet;f.maatregel: het verlagen van de bijstand op grond van artikel 18,
tweede lid, van de wet;g.het college: het college van burgemeester en wethouders van de
gemeente Winsum.2.Het opleggen van een maatregel1.Als de belanghebbende naar het oordeel van het college
tekortschietend besef van verantwoordelijkheid betoont voor de
voorziening in het bestaan dan wel de uit de wet voortvloeiende
verplichtingen niet of onvoldoende nakomt, waaronder begrepen het
zich jegens het college zeer ernstig misdragen, wordt overeenkomstig
deze verordening een maatregel opgelegd.2.Een maatregel wordt afgestemd op de ernst van de gedraging, de mate
waarin de belanghebbende de gedraging kan worden verweten en de
omstandigheden waarin hij verkeert.3.Berekeningsgrondslag1.De maatregel wordt toegepast op de bijstandsnorm.2.In afwijking van het eerste lid kan de maatregel ook worden
toegepast op de bijzondere bijstand indien:a.aan belanghebbende bijzondere bijstand wordt verleend met toepassing
van artikel 12 van de wet; ofb.de verwijtbare gedraging van belanghebbende, in relatie tot zijn
recht op bijzondere bijstand daartoe aanleiding geeft.4.Het besluit tot opleggen van een maatregelIn het besluit tot opleggen van een maatregel worden in ieder geval
vermeld: de reden van de maatregel, de duur van de maatregel, het
percentage waarmee de bijstand wordt verlaagd, het bedrag waarmee de
bijstand wordt verlaagd uitgaande van de uitkeringsnorm en, indien van
toepassing, de reden om af te wijken van een standaardmaatregel. 5.Horen van belanghebbende1.Voordat een maatregel wordt opgelegd, wordt de belanghebbende in de
gelegenheid gesteld zijn zienswijze naar voren te brengen.2.Het horen van belanghebbende kan achterwege worden gelaten
indien:a.de vereiste spoed zich daartegen verzet;b.de belanghebbende reeds eerder in de gelegenheid is gesteld zijn
zienswijze naar voren te brengen en zich sindsdien geen nieuwe
feiten of omstandigheden hebben voorgedaan;c.de belanghebbende niet heeft voldaan aan een verzoek van het college
of van een derde aan wie het college met toepassing van artikel 7
van de wet werkzaamheden in het kader van de wet heeft uitbesteed,
om binnen een gestelde termijn inlichtingen te verstrekken als
bedoeld in artikel 17 van de wet; ofd.het college het horen niet nodig acht in voor het vaststellen van de
ernst van de gedraging of de mate van verwijtbaarheid.6.Afzien van het opleggen van een maatregel1.Het college ziet af van het opleggen van een maatregel indien:a.elke vorm van verwijtbaarheid ontbreekt; ofb.de gedraging meer dan één jaar vóór constatering van die gedraging
door het college heeft plaatsgevonden, tenzij de gedraging een
schending van de inlichtingenplicht inhoudt en als gevolg van die
gedraging ten onrechte bijstand is verleend. Een maatregel wegens
schending van de inlichtingenplicht wordt niet opgelegd na verloop
van vijf jaren nadat de betreffende gedraging heeft
plaatsgevonden.2.Het college kan afzien van het opleggen van een maatregel indien het
daarvoor dringende redenen aanwezig acht.3.Indien het college afziet van het opleggen van een maatregel op
grond van dringende redenen, wordt de belanghebbende daarvan
schriftelijk mededeling gedaan.4.In artikel 17 van deze verordening is aangegeven in welke situaties
van het opleggen van een maatregel kan worden afgezien en worden
volstaan met het geven van een schriftelijke waarschuwing.7.Ingangsdatum en tijdvak1.De maatregel wordt opgelegd met ingang van de eerst volgende
kalendermaand volgend op de datum waarop het besluit tot het
opleggen van de maatregel aan de belanghebbende is bekendgemaakt.
Daarbij wordt uitgegaan van de voor die maand geldende
bijstandsnorm.2.In afwijking van het eerste lid kan de maatregel met terugwerkende
kracht worden opgelegd, voor zover de bijstand of de
langdurigheidstoeslag nog niet is uitbetaald.3.Een maatregel wordt voor bepaalde tijd opgelegd. Een maatregel die
voor een periode van meer dan drie maanden wordt
opgelegd, wordt uiterlijk na drie maanden nadat
deze ten uitvoer is gelegd heroverwogen.8.Samenloop van gedragingenIndien een belanghebbende zich tegelijkertijd schuldig maakt aan
verschillende gedragingen die het niet nakomen van een verplichting als
genoemd in artikel 2, eerste lid, inhouden, zullen de maatregelen
aaneensluitend worden uitgevoerd, waarbij de zwaarste maatregel het
eerst wordt toegepast. 2.Geen of onvoldoende medewerking verlenen aan de arbeids- en
reïntegratieverplichtingen: het verkrijgen of aanvaarden van algemeen
geaccepteerde arbeid9.Indeling in categorieënGedragingen van belanghebbenden waardoor de verplichting op grond
van artikel 9 van de wet niet of onvoldoende is nagekomen, worden
onderscheiden in de volgende categorieën:1.Eerste categorie:het zich niet tijdig laten registreren als werkzoekende bij het UWV
Werkbedrijf of het niet tijdig laten verlengen van de registratie;
2.Tweede categorie:a.het niet naar vermogen trachten algemeen geaccepteerde arbeid te
verkrijgen;b.het niet of in onvoldoende mate nakomen van de verplichting tot
gebruik van aangeboden voorzieningen voor re-integratie, waaronder
begrepen het niet verschijnen op een afspraak of niet of onvoldoende
meewerken aan een onderzoek naar de mogelijkheden tot
arbeidsinschakeling.3.Derde categorie:a.het niet aanvaarden van algemeen geaccepteerde arbeid;b.het niet aanvaarden van werk, dat onderdeel uitmaakt van het
trajectplan dat de belanghebbende met de gemeente heeft
afgesproken10.De hoogte en duur van de maatregelOnverminderd artikel 2, tweede lid, wordt de maatregel vastgesteld
op:a. vijf procent van de bijstandsnorm gedurende een
maand bij gedragingen van de eerste categorie;b. twintig procent van de bijstandsnorm
gedurende een maand bij gedragingen van de tweede categorie;c. honderd procent van de bijstandsnorm
gedurende een maand bij gedragingen van de derde categorie;3.Niet nakomen van de inlichtingenplicht11.Te laat verstrekken van gegevensIndien een belanghebbende de verplichting op grond van artikel 17 van de
wet niet is nagekomen door informatie die van belang is voor de
verlening van bijstand of de voortzetting daarvan niet binnen de door
het college daartoe gestelde termijn te verstrekken, wordt met
toepassing van artikel 54 van de wet een maatregel opgelegd van
vijf procent van de bijstandsnorm gedurende
één maand.12.Verstrekken van onjuiste of onvolledige inlichtingen zonder
gevolgen voor de bijstandIndien het niet of niet behoorlijk nakomen van de inlichtingenplicht
bedoeld in artikel 17 van de wet niet heeft geleid tot het ten onrechte
of tot een te hoog bedrag verlenen van bijstand, bedraagt de maatregel,
onverminderd artikel 2, tweede lid, vijf procent van
de bijstand gedurende van een maand. 13.Verstrekken van onjuiste of onvolledige inlichtingen met gevolgen
voor de bijstand1.Indien het niet of niet behoorlijk nakomen van de inlichtingenplicht
bedoeld in artikel 17 van de wet heeft geleid tot het ten onrechte
of tot een te hoog bedrag verlenen van bijstand, wordt de maatregel
afgestemd op de hoogte van het benadelingbedrag.2.Onverminderd artikel 2, tweede lid, wordt de maatregel op de
volgende wijze vastgesteld:a.bij een benadelingbedrag tot € 1000,-: 10% van de
bijstandsnorm;b.bij een benadelingbedrag van € 1000,- tot € 2000,-: 20% van de
bijstandsnormc.bij een benadelingbedrag van € 2000,- tot € 4000,-: 40% van de
bijstandsnormd.bij een benadelingbedrag van € 4000,- of meer: 100% van de
bijstandsnorm3.De duur van de maatregel, bedoeld in het eerste lid, wordt
vastgesteld op een maand.4.Van een maatregel wordt afgezien:a.zodra ter zake van de gedraging strafvervolging is ingesteld en het
onderzoek ter terechtzitting een aanvang heeft genomen;b.zodra het recht tot strafvervolging is vervallen, doordat het
Openbaar Ministerie een schikking met belanghebbende heeft
getroffen.4.Overige gedragingen die leiden tot een maatregel14.Tekortschietend besef van verantwoordelijkheid1.Indien een belanghebbende een tekortschietend besef van
verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan heeft
betoond als bedoeld in artikel 18, tweede lid, van de wet, wordt de
maatregel vastgesteld op 100% van de bijstandnorm voor de periode
van één maand.2.Onder tekortschietend besef wordt mede verstaan het door eigen
toedoen niet behouden van algemeen geaccepteerde arbeid.15.Tekortschietend besef van verantwoordelijkheid (bijzondere
bijstand)Indien een belanghebbende een tekortschietend besef van
verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan heeft getoond
als bedoeld in artikel 18, tweede lid van de wet, kan de bijzondere
bijstand geheel geweigerd worden. 16.Zeer ernstige misdragingenIndien een belanghebbende zich zeer ernstig misdraagt tegenover het
college of zijn ambtenaren, onder omstandigheden die rechtstreeks
verband houden met de uitvoering van de wet, als bedoeld in artikel 18,
tweede lid van de wet, wordt een maatregel opgelegd van
100procent van de bijstandsnorm gedurende
een maand. 17WaarschuwingVan het opleggen van de maatregel bedoeld in artikel 10 lid a, artikel
11 en artikel 12 kan worden afgezien en worden volstaan met het geven
van een schriftelijke waarschuwing, tenzij het niet of niet behoorlijk
nakomen van de verplichting plaatsvindt binnen een periode van 12
maanden te rekenen vanaf de datum waarop eerder aan de belanghebbende
een schriftelijke waarschuwing is gegeven. 18RecidiveDe duur van de maatregel als bedoeld in deze verordening wordt
verdubbeld, indien de belanghebbende zich binnen twaalf maanden na
bekendmaking van een besluit waarbij een maatregel is opgelegd, opnieuw
schuldig maakt aan een verwijtbare gedraging van dezelfde of hogere
categorie (of percentage van de bijstandsnorm). Met een besluit waarmee
een maatregel is opgelegd wordt gelijkgesteld het besluit om daarvan af
te zien op grond van dringende redenen, bedoeld in artikel 6, tweede
lid. 5.Handhavingsbeleid19.het handhavingsbeleidHet college biedt periodiek een handhavingbeleidsplan aan de
gemeenteraad aan met daarin het te voeren beleid op gebied van
handhaving, bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van de WWB,
de WIJ, IOAW/Z en het Bbz. Over de uitvoering van het Handhavingsbeleid
wordt jaarlijks gerapporteerd aan de gemeenteraad. Regelingen in verband met de wijzigingen in de WWB en intrekking van
de WIJ per 1 januari 2012.19aWijziging betekenis begrippen1.Waar in deze verordening de begrippen 'alleenstaande',
'alleenstaande ouder' en 'gezin' worden gebruikt, hebben deze vanaf
1 januari 2012 dezelfde betekenis als in artikel 4 van de wet.2.Waar in deze verordening wordt gesproken over 'gehuwde(n)' of
'gehuwdennorm' hebben deze begrippen vanaf 1 januari 2012 dezelfde
betekenis als 'gezin', bedoeld in artikel 4, respectievelijk
'gezinsnorm', bedoeld in artikel 21, eerste lid, van de wet.19bOnvoldoende meewerken aan plan van aanpakOnder 'gedragingen die de inschakeling in de arbeid belemmeren' of een
'gedraging waarbij de belanghebbende een tekortschietend besef van
verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan heeft betoond'
als bedoeld in artikel 18 tweede lid van de wet, wordt vanaf 1 januari
2012 mede verstaan: het onvoldoende meewerken aan het opstellen,
uitvoeren dan wel evalueren van een plan van aanpak.6.Slotbepalingen20.De inwerkingtredingDeze verordening treedt in werking met ingang van 1 juli 2010.Bij de inwerkingtreding van deze verordening komt de
Afstemmingsverordening WWB te vervallen.21.CiteertitelDeze verordening wordt aangehaald als: de Maatregelverordening WWBAldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van….. 2010:De griffier, De voorzitter,Algemene toelichtingDe regeling in de Wet werk en bijstandArtikel 18 WWB bevat de opdracht aan gemeenten om een maatregelenbeleid in
een verordening vast te leggen. Dit artikel luidt:
1. Het college stemt de bijstand en de daaraan verbonden
verplichtingen af op de
omstandigheden,
mogelijkheden en middelen van de belanghebbende.
2. Indien de belanghebbende naar het oordeel van het
college tekortschietend besef van
verantwoordelijkheid
betoont voor de voorziening in het bestaan dan wel de uit deze
wet dan wel de artikelen 28, tweede lid, of
29, eerste lid, van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk
en inkomen
voortvloeiende
verplichtingen niet of onvoldoende nakomt, waaronder begrepen
het zich jegens het college zeer ernstig misdragen, verlaagt het
college overeenkomstig de verordening, bedoeld in
artikel 8, eerste lid,
onderdeel b, de bijstand of de
langdurigheidstoeslag. Van
een verlaging wordt afgezien indien elke vorm van
verwijtbaarheid ontbreekt.
3. Het college heroverweegt een besluit als bedoeld in het
tweede lid binnen een door hem te bepalen termijn die ten
hoogste drie maanden bedraagt.
Bij de toepassing van het eerste lid wordt onder belanghebbende
mede verstaan het gezin.In het eerste lid van artikel 18 wordt gesproken over het
afstemmen van de bijstand en de daaraan verbonden
verplichtingen op de omstandigheden, mogelijkheden en middelen van de
belanghebbende. In deze bepaling wordt benadrukt dat het vaststellen van de
hoogte van de uitkering en de daaraan verbonden verplichtingen voor de
uitkeringsgerechtigden maatwerk is, waarbij recht wordt
gedaan aan de individuele situatie en de persoonlijke omstandigheden van
uitkeringsgerechtigden. In het tweede lid wordt een directe koppeling gelegd
tussen de rechten en verplichtingen van uitkeringsgerechtigden: het recht op
een uitkering is altijd verbonden aan de plicht zich in te zetten om weer
onafhankelijk van de uitkering te worden. Dit betekent dat de vaststelling
van de hoogte van de uitkering niet alleen afhangt van de toepasselijke
uitkeringsnorm en de beschikbare middelen van de belanghebbende, maar ook
van de mate waarin de opgelegde verplichtingen worden nagekomen. Wanneer het
college tot het oordeel komt dat een bijstandsgerechtigde zijn
verplichtingen niet of in onvoldoende mate nakomt, wordt de uitkering
verlaagd. Er is dus geen sprake van een bevoegdheid, maar van een
verplichting. Alleen wanneer iedere vorm van
verwijtbaarheid ontbreekt, ziet het college af van zo’n verlaging.Verlaging van de uitkering moet plaatsvinden overeenkomstig een door de
gemeenteraad vast te stellen verordening. Dit is de maatregelverordening.
De term ‘maatregel’Het verlagen van de bijstand op grond van het feit dat de belanghebbende
zijn verplichtingen niet of in onvoldoende mate is nagekomen, wordt in de
terminologie van de WWB aangeduid als het afstemmen van
de uitkering op de mate waarin de belanghebbende de opgelegde verplichtingen
nakomt. Met het begrip ‘afstemmen’ wordt het uitgangspunt van de WWB
benadrukt dat rechten en plichten één kant van dezelfde medaille vormen. Zonder dit uitgangspunt los te laten, wordt het verlagen van de bijstand
vanwege het niet of onvoldoende nakomen van verplichtingen aangeduid als
het opleggen van een maatregel. Het opleggen van een maatregel is géén punitieve sanctie,
waarbij het leedtoevoegend karakter voorop staat, maar een
reparatoire sanctie (ook wel herstelsanctie genoemd),
gericht op het (weer) in overeenstemming brengen van de hoogte van de
bijstand met de mate waarin de bijstandsgerechtigde de aan de uitkering
verbonden verplichtingen nakomt. Het verlagen van de bijstandOp grond van artikel 18, tweede lid, WWB kan de bijstand (dat wil zeggen:
algemene bijstand en bijzondere bijstand) worden verlaagd. In deze verordening is er voor gekozen dat maatregelen in beginsel worden
opgelegd over de bijstandsnorm (de op belanghebbende van toepassing zijnde
norm plus eventuele toeslagen). De uitzondering hierop vormt de bijzondere
bijstand voor jongeren van 18 tot 21 jaar. Deze groep ontvangt een lage
algemene bijstandsuitkering die wordt aangevuld door middel van aanvullende
bijzondere bijstand in de kosten van levensonderhoud. Indien de maatregel
alleen op de lage jongerennorm wordt opgelegd, zou dit leiden tot
rechtsongelijkheid ten opzichte van de groep 21-jarigen en ouder.Gezien het karakter van de bijzondere bijstand, ligt een verlaging van het
uitkeringsbedrag wegens schending van een of meer verplichtingen niet in de
rede. Wel kan bij de beoordeling of iemand in aanmerking komt voor
bijzondere bijstand een rol spelen of betrokkene zijn verplichtingen in
voldoende mate is nagekomen. Dit geldt dan vooral voor de plicht om
voldoende besef van verantwoordelijkheid te tonen voor de voorziening in het
bestaan. De verordening op grond van artikel 8a WWBDoor een amendement van de heer Weekers, Tweede Kamerlid voor de VVD, is
artikel 8a in de WWB terechtgekomen. Dit artikel bepaalt dat de gemeenteraad
in het kader van het financiële beheer bij verordening regels stelt voor de
bestrijding van het ten onrechte ontvangen van bijstand alsmede van misbruik
en oneigenlijk gebruik van de wet.Het doel van dit artikel is de handhaving van de WWB en het fraudebeleid op
de agenda van de gemeenteraden te zetten. De vraag is hoe dit het beste door
gemeenten geregeld kan worden.In de toelichting van het amendement staat dat op grond van artikel 212
Gemeentewet de gemeenteraad een verordening moet vast te stellen voor de
uitgangspunten voor het financiële beleid en voor het financiële beheer. Daarmee dient te worden gewaarborgd dat aan de eisen van rechtmatigheid
wordt voldaan. In dat kader kan ook aandacht besteed worden aan de
bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van gemeentelijke
regelingen. Een goed financieel beheer bij de uitvoering van de WWB brengt
met zich dat daarbij ook voortdurend aandacht bestaat voor de bestrijding
van misbruik en oneigenlijk gebruik. Het is wenselijk dit expliciet in de
WWB te regelen. Artikel 8a houdt in dat de gemeenteraad in een verordening regels stelt over
misbruik en oneigenlijk gebruik. De gemeenteraad kan aansluiten bij de
verordening maatregelen en hoeft in dat geval geen aparte fraudeverordening
op te stellen. Aan deze mogelijkheid is invulling geven door het opnemen van
artikel 19 in deze verordening. Artikelgewijze toelichting1.BegripsomschrijvingDe begrippen die in de verordening worden gebruikt hebben een
gelijkluidende betekenis als de omschrijving in de WWB.In de verordening wordt het begrip ‘belanghebbende’ gebruikt.Dit
begrip wordt in artikel 1:2 van de Algemene wet bestuursrecht omschreven
als ‘degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken’.
2.Het opleggen van een maatregelEerste lid De WWB verbindt aan het recht op een bijstandsuitkering de volgende
verplichtingen:
1. Het tonen van voldoende besef van verantwoordelijkheid voor de
voorziening in het bestaan (artikel 18, tweede lid).
2. De plicht tot arbeidsinschakeling (artikel 9). Deze plicht
bestaat uit twee soorten verplichtingen:
- de plicht om naar vermogen algemeen geaccepteerde arbeid
te verkrijgen en deze te aanvaarden; en
- de plicht gebruik te maken van een door het college
aangeboden voorziening gericht op ondersteuning bij
arbeidsinschakeling. Deze verplichtingen zullen nader moeten
worden uitgewerkt in specifieke verplichtingen die zijn
toegesneden op de situatie en mogelijkheden van de
bijstandsgerechtigde. De reïntegratieverordening die elke
gemeente moet opstellen, vormt de juridische basis voor het
opleggen van deze specifieke verplichtingen. Deze
verplichtingen zullen in het besluit tot het verlenen van
bijstand moeten worden neergelegd.
3. De informatieplicht (artikel 17, eerste lid). Op een
uitkeringsgerechtigde rust de verplichting aan het college op
verzoek of onverwijld uit eigen beweging mededeling te doen van alle
feiten en omstandigheden waarvan hem redelijkerwijs duidelijk moet
zijn dat zij van invloed kunnen zijn op zijn arbeidsinschakeling of
het recht op bijstand.
4. De medewerkingplicht (artikel 17, tweede lid). Dit is de plicht
van uitkeringsgerechtigden om desgevraagd het college de medewerking
te verlenen die redelijkerwijs nodig is voor de uitvoering van de
wet. De medewerkingplicht kan uit allerlei concrete verplichtingen
bestaan, zoals:
- het toestaan van huisbezoek;
- het meewerken aan een psychologisch onderzoek.
Artikel 18, tweede lid, noemt een gedraging die in ieder geval een schending
van de medewerkingplicht inhoudt: ‘het zich jegens het college zeer
ernstig misdragen’. Tweede lidIn de maatregelverordening zijn voor allerlei gedragingen die een schending
van een verplichting betekenen, standaardmaatregelen vastgesteld in de vorm
van een vaste (percentuele) verlaging van de bijstandsnorm. In het tweede lid is de hoofdregel neergelegd: het college dient een op te
leggen maatregel af te stemmen op de individuele omstandigheden van de
belanghebbende en de mate van verwijtbaarheid. Deze bepaling brengt met zich
mee dat het college bij elke op te leggen maatregel zal moeten nagaan of
gelet op de individuele omstandigheden van de betrokken
uitkeringsgerechtigde afwijking van de hoogte en de duur van de
voorgeschreven standaardmaatregel geboden is. Afwijking van de
standaardmaatregel kan zowel een verzwaring als een matiging betekenen. Dit betekent dat het college bij het beoordelen of een maatregel moet worden
opgelegd, en zo ja welke, telkens de volgende drie stappen moet
doorlopen:
- Stap 1: vaststellen van de ernst van de gedraging.
- Stap 2: vaststellen van de verwijtbaarheid.
- Stap 3: vaststellen van de omstandigheden van de
uitkeringsgerechtigde.
De ernst van de gedraging komt tot uitdrukking in het standaardpercentage
waarmee de bijstand wordt verlaagd. Wat betreft de beoordeling van de mate
van verwijtbaarheid wordt verwezen naar de toelichting bij artikel 6. Matiging van de opgelegde maatregel wegens persoonlijke omstandigheden kan
bijvoorbeeld in de volgende gevallen aan de orde zijn:
- bijzondere financiële omstandigheden van de belanghebbende, zoals
bijvoorbeeld hoge woonlasten of andere vaste lasten of uitgaven van
bijzondere aard waarvoor geen financiële tegemoetkoming mogelijk
is;
- sociale omstandigheden, gezinnen met kinderen bijvoorbeeld;
- bij een opeenstapeling van maatregelen: de zwaarte van het geheel
van maatregelen is niet evenredig aan de ernst van de gedraging en
de mate van verwijtbaarheid.
3.De berekeningsgrondslagEerste lid In dit lid is het uitgangspunt vastgelegd dat een maatregel wordt opgelegd
over de bijstandsnorm. Onder de bijstandsnorm wordt verstaan de wettelijke
norm, inclusief gemeentelijke toeslag of verlaging en inclusief
vakantietoeslag. Tweede lid Onderdeel a: de 18 tot 21-jarigen ontvangen een lage jongerennorm, die
indien noodzakelijk wordt aangevuld door middel van aanvullende bijzondere
bijstand in de kosten van levensonderhoud. Indien de maatregel alleen op de
lage jongerennorm wordt opgelegd, zou dit leiden tot rechtsongelijkheid ten
opzichte van de 21-jarigen. Onderdeelb: deze bepaling maakt het mogelijk dat het college in
incidentele gevallen een maatregel oplegt over de bijzondere bijstand. Er
moet dan wel een verband bestaan tussen de gedraging van een belanghebbende
en zijn recht op bijzondere bijstand. Deze bepaling is nader uitgewerkt in
artikel 15 van de verordening.4.Het besluit tot opleggen van een maatregelHet verlagen van de bijstand omdat een maatregel wordt opgelegd, vindt
plaats door middel van een besluit. Wanneer de maatregel bij een lopende
uitkering wordt opgelegd, wordt een besluit tot vaststelling van de algemene
bijstand op grond van artikel 45 WWB genomen. Wordt een maatregel met terugwerkende kracht opgelegd, dan moet een besluit
tot herziening van de bijstand worden genomen (artikel 54, derde lid). Tegen
beide besluiten kan door de belanghebbende bezwaar en beroep worden
aangetekend. In dit artikel wordt aangegeven wat in het besluit in ieder geval moet
worden vermeld. Deze eisen vloeien rechtstreeks voort uit de Algemene wet
bestuursrecht (Awb) en dan met het motiveringsbeginsel. Het
motiveringsvereiste houdt onder andere in dat een besluit kenbaar is en van
een deugdelijke motivering wordt voorzien. 5.Horen van belanghebbendeOp grond van afdeling 4.1.2. van de Awb is in een aantal gevallen het horen
van de belanghebbende verplicht bij de voorbereiding van beschikkingen. Deze
hoorplicht geldt echter niet bij de voorbereiding van beschikkingen die
betrekking hebben op een financiële aanspraak (artikel 4:12).In dit artikel wordt het horen van de belanghebbende voordat een maatregel
wordt opgelegd in beginsel voorgeschreven. Het tweede lid bevat een aantal uitzonderingen op deze hoorplicht. De
onderdelen a en b. staan ook genoemd in artikel 4:11 van de Algemene wet
bestuursrecht. 6.Afzien van het opleggen van een maatregelEerste lidHet afzien van het opleggen van een maatregel ‘indien elke vorm van
verwijtbaarheid’ ontbreekt, is geregeld in artikel 18, tweede lid, WWB. Het
college kan in beleidsregels neerleggen hoe het van plan is om te gaan met
de beoordeling van de verwijtbaarheid, door bijvoorbeeld aan te geven welke
gedragingen in principe altijd verwijtbaar worden geacht en welke
gedragingen in beginsel nooit. Ook kan in beleidsregels worden vastgelegd in
welke gevallen sprake is of kan zijn van verzachtende omstandigheden. Een andere reden om af te zien van het opleggen van een maatregel is dat de
gedraging te lang geleden heeft plaatsgevonden (verjaring). Omwille van de
effectiviteit (‘lik op stuk’) is het nodig dat een maatregel spoedig nadat
de gedraging heeft plaatsgehad, wordt opgelegd. Om deze reden wordt onder b.
geregeld dat het college geen maatregelen opgelegd voor gedragingen die
langer dan één jaar geleden hebben plaatsgevonden. Voor gedragingen die een schending van de informatieplicht inhouden en als
gevolg waarvan ten onrechte bijstand is verleend of een te hoog bedrag aan
bijstand is verleend, geldt in de verordening een verjaringstermijn van vijf
jaar. Met deze termijn wordt aangesloten bij de termijn die staat in artikel
14e van de Algemene bijstandswet in verband met het opleggen van
een boete wegens niet-nakoming van de informatieplicht. Een termijn van vijf
jaar ligt voor de hand gelet op de ernst van de gedraging (fraude) en gelet
op het feit dat het college vaak tijd nodig zal hebben om de omvang van de
fraude (het benadelingbedrag) vast te stellen. Tweede lidHierin wordt geregeld dat het college kan afzien van het opleggen van een
maatregel indien het daarvoor dringende redenen aanwezig acht. Wat dringende
redenen zijn, is afhankelijk van de concrete situatie en kan dus niet op
voorhand worden vastgelegd. Derde lid Het doen van een schriftelijke mededeling dat het college afziet van het
opleggen van een maatregel wegens dringende redenen is van belang in verband
met eventuele recidive. 7.Ingangsdatum en tijdvakEerste lid Het opleggen van een maatregel vindt plaats door het verlagen van de
uitkering. Verlaging van de uitkering kan in beginsel op twee manieren:
1. met terugwerkende kracht, door middel van een herziening van de
uitkering; of
2. door middel van verlaging van het uitkeringsbedrag in de
eerstvolgende maand(en).
Het verlagen van de uitkering die in de nabij toekomst wordt verstrekt, is
de gemakkelijkste methode. Het college hoeft in dat geval niet over te gaan
tot herziening van de bijstand en het te veel betaalde bedrag aan bijstand
terug te vorderen. Om die reden is in dit lid vastgelegd dat een maatregel
wordt opgelegd met ingang van de eerstvolgende kalendermaand, waarbij wordt
uitgegaan van de voor die maand geldende bijstandsnorm.Tweede lidWanneer een uitkeringsbedrag nog niet (volledig) aan de bijstandsgerechtigde
is uitbetaald, kan het praktisch zijn om de verlaging van de uitkering te
verrekenen met het bedrag dat nog moet worden uitbetaald. Derde lidDit lid regelt dat een maatregel voor bepaalde tijd wordt opgelegd. Door een
maatregel voor een bepaalde periode op te leggen, weet de
uitkeringsgerechtigde die met een maatregel wordt geconfronteerd waar hij
aan toe is. Het college kan na afloop van de periode waarvoor de maatregel
is getroffen opnieuw een maatregel opleggen. Hiervoor is dan wel weer een
apart besluit nodig. Wordt een maatregel voor een langere duur dan drie maanden opgelegd, dan zal
het college de maatregel aan een herbeoordeling moeten onderwerpen. Dit is
geregeld in artikel 18, derde lid WWB.Bij zo’n herbeoordeling hoeft niet opnieuw een besluit te worden genomen,
waarbij alle relevante feiten en omstandigheden opnieuw tegen het licht
worden gehouden. Een marginale beoordeling volstaat: het college moet
beoordelen of het redelijk is dat de opgelegde maatregel wordt
gecontinueerd. Daarbij kan worden gekeken naar de omstandigheden waarin
betrokkene verkeert, maar bijvoorbeeld ook of de betreffende persoon nu wel
aan zijn verplichtingen voldoet.8.Samenloop van gedragingenDe regeling voor de samenloop van gedragingen heeft betrekking op
verschillende gedragingen van een bijstandsgerechtigde die (min of meer)
gelijktijdig plaatsvinden. De regeling geldt dus niet voor een bepaalde
gedraging die verschillende schendingen van verplichtingen met zich
meebrengt. Indien sprake is van schending van meerdere verplichtingen door één
gedraging, dan dient voor het toepassen van de maatregel te worden uitgegaan
van de gedraging waarop de zwaarste maatregel van toepassing is. 9.Indeling in categorieënDe gedragingen die verband houden met het geen of onvoldoende medewerking
verlenen aan het verkrijgen of aanvaarden van algemeen geaccepteerde arbeid,
worden in drie categorieën onderscheiden. Hierbij is de ernst van de
gedraging het onderscheidend criterium. Een gedraging wordt ernstiger geacht
naarmate de gedraging concretere gevolgen heeft voor het niet verkrijgen of
behouden van betaalde arbeid. 10.De hoogte en duur van de maatregelDeze bepaling bevat de standaardmaatregelen voor de drie categorieën van
gedragingen die verband houden met het geen of onvoldoende medewerking
verlenen aan het verkrijgen of aanvaarden van algemeen geaccepteerde arbeid.
3.Niet nakomen van de inlichtingenplichtIn dit hoofdstuk worden drie vormen van het niet nakomen van de
informatieplicht onderscheiden:
1. Artikel 11: het niet tijdig verstrekken van inlichtingen aan het
college . In deze situatie is artikel 54 WWB van toepassing. Het
college kan in dat geval het recht op bijstand opschorten en
belanghebbende in de gelegenheid stellen binnen een door hem te
stellen termijn het verzuim te herstellen.
2. Artikel 12: het verstrekken van onjuiste of onvolledige
inlichtingen aan het college , dat er niet toe heeft geleid dat ten
onrechte een uitkering is verstrekt, of een te hoog bedrag aan
bijstand is verstrekt. De maatregel bedraagt 5 %. Bij artikel 11 en
12 is het ook mogelijk om een waarschuwing te geven
3. Artikel 13: het verstrekken van onjuiste of onvolledige
inlichtingen aan het college , waardoor er ten onrechte een
uitkering is verstrekt of een te hoog bedrag aan bijstand is
verstrekt. In deze situatie heeft de uitkeringsgerechtigde niet
voldaan aan de inlichtingenplicht van artikel 17 WWB. Het
opzettelijk verzwijgen van relevante informatie tegenover het
college, met het oogmerk een (hogere) uitkering te krijgen (fraude)
vormt een schending van de informatieplicht van artikel 17.
Het kan ook voorkomen dat bepaalde gevraagde gegevens
niet aan het college worden verstrekt. In dat geval
kan het college de rechtmatigheid van de uitkering niet vaststellen. De
bijstand moet dan worden geweigerd (in de situatie dat een uitkering wordt
aangevraagd) of het besluit tot toekenning van de bijstand moet worden
ingetrokken (bij een lopende uitkering). Het opleggen van een maatregel is
dus bij het niet-verstrekken van gegevens die noodzakelijk zijn voor het
vaststellen van de rechtmatigheid van de uitkering niet aan de orde. 11.Te laat verstrekken van gegevensIndien een cliënt de voor de verlening van de bijstand van belang zijnde
gegevens of gevorderde bewijsstukken niet op tijd verstrekt, kan het college
het recht op bijstand opschorten (artikel 54, eerste lid, WWB). Het college
geeft de cliënt vervolgens een termijn waarbinnen hij zijn verzuim kan
herstellen (de hersteltermijn).Wordt de gevraagde informatie niet binnen de gestelde termijn aan de
gemeente verstrekt, dan kan het college bijstand stopzetten (het intrekken
van het besluit tot toekenning van de bijstand). Worden de gevraagde
gegevens wél binnen de hersteltermijn verstrekt, wordt de bijstand
voortgezet, maar wordt tevens een maatregel opgelegd. Dit lid regelt de
hoogte van de maatregel. 12.Verstrekken van onjuiste of onvolledige inlichtingen zonder gevolgen
voor de bijstandIn dit artikel wordt de zogeheten ‘nulfraude’ geregeld: het verstrekken van
onjuiste of onvolledige inlichtingen, zonder dat deze gedraging gevolgen
heeft voor de hoogte van de bijstand. Voorbeelden van nulfraude zijn het
niet opgeven van een vermogensbestanddeel onder de vermogensgrens. 13.Verstrekken van onjuiste of onvolledige inlichtingen met gevolgen
voor de bijstandIn artikel 17, eerste lid, WWB is bepaald dat belanghebbende op verzoek of
onverwijld uit eigen beweging mededeling doet van alle feiten en
omstandigheden waarvan hem redelijkerwijs duidelijk moet zijn dat zij van
invloed kunnen zijn op zijn arbeidsinschakeling of het recht op bijstand.
Onder onverwijld wordt op dit moment verstaan bij het eerst volgende
rechtmatigheidonderzoeksformulier. De ernst van de gedraging komt tot uitdrukking in de hoogte van het
benadelingbedrag. Dat is het door het college te veel betaalde bedrag aan
bijstand.Tweede lid De maatregel wegens het niet of niet behoorlijk nakomen van de
inlichtingenplicht bedoeld in artikel 17 van de WWB wordt afhankelijk
gesteld van de hoogte van het bedrag aan bijstand dat als gevolg van de
schending van die verplichting ten onrechte of te veel aan de belanghebbende
is betaald. De maatregel wordt toegepast op de toekomstige bijstandsuitkering van de
belanghebbende. Onder het huidige regime bestaat de verplichting voor het college om
proces-verbaal op te maken en aangifte te doen bij het Openbaar Ministerie
indien er sprake is van fraude en het benadelingbedrag hoger is dan €
10.000,- (de aangifterichtlijn sociale zekerheid). Het is de bedoeling dat
deze taakverdeling tussen gemeenten en het OM blijft bestaan, ook al kent de
WWB de bestuurlijke boete niet en zal het college bij fraude (in casu het
niet nakomen van de inlichtingenplicht) een maatregel moeten opleggen. Het ‘una via’ beginsel (geen samenloop van sancties op dezelfde
onrechtmatige gedraging dan bij beslissing van één enkele overheidsorgaan)
kan zich daar tegen verzetten. De centrale raad voor beroep heeft zich in
het (recente) verleden geregeld uitgesproken tegen ‘dubbele bestraffing’.
4Overige gedragingen die leiden tot een maatregel.14/15.Tekortschietend besef van verantwoordelijkheidDe verplichting om voldoende besef van verantwoordelijkheid te tonen
voor de voorziening in het bestaan, geldt reeds voordat een
bijstandsuitkering wordt aangevraagd. Dit betekent dat wanneer iemand in
de periode voorafgaand aan de bijstandaanvraag een tekortschietend besef
van verantwoordelijkheid heeft betoond, waardoor hij niet langer
beschikt over de middelen om in de kosten van het bestaan te voorzien en
als gevolg daarvan een bijstandsuitkering aanvraagt, de gemeente bij de
toekenning van de bijstand hiermee rekening kan houden door het opleggen
van een maatregel. Een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid kan uit allerlei
gedragingen blijken, zoals:
- een onverantwoorde besteding van vermogen;
- het verliezen van algemeen geaccepteerd werk;
- geen of te late aanvraag doen voor een voorliggende
voorziening;
- het niet nakomen van de verplichting tot instellen
alimentatievordering.
Er is sprake van een vast kortingspercentage op bijstand (100%). Dit
laat onverlet de mogelijkheid voor het college om af te wijken van duur
en/of hoogte op basis van de mate van verwijtbaarheid en de individuele
omstandigheden van de belanghebbende. 16.Zeer ernstige misdragingenOnder de term ‘zeer ernstige misdragingen’ kunnen diverse vormen van
agressie worden verstaan, zij het dat er sprake moet zijn van
verwijtbaarheid en van gedrag dat in het normale menselijke verkeer in
alle gevallen als onacceptabel kan worden beschouwd. Het college kan alleen een maatregel opleggen indien er een verband
bestaat tussen de ernstige misdraging en (mogelijke) belemmeringen voor
het vaststellen van het recht op een uitkering. Vandaar dat in dit
artikel wordt bepaald dat de zeer ernstige gedragingen moeten hebben
plaatsgevonden onder omstandigheden die rechtstreeks verband houden met
de uitvoering van WWB. In artikel 18, tweede lid van de wet, wordt gesproken over ‘het zich
jegens het college zeer ernstig misdragen’. Dit betekent dat alleen
(zeer) agressief gedrag tegenover leden van het college en hun
ambtenaren aanleiding zijn voor het opleggen van een maatregel. Er kan
dus geen maatregel worden opgelegd als een klant zich agressief heeft
gedragen tegenover een medewerker van een andere organisatie die belast
is met de uitvoering van de WWB (bijvoorbeeld een reïntegratiebedrijf). Bij het vaststellen van de maatregel in de situatie dat een
uitkeringsgerechtigde zich ernstig heeft misdragen, zal gekeken moeten
worden naar de ernst van de gedraging, de mate van verwijtbaarheid en de
persoonlijke omstandigheden van de betrokkene. Wat betreft het vaststellen van de ernst van de gedraging, kunnen de
volgende vormen van agressief gedrag in een oplopende reeks (steeds
ernstiger) worden onderscheiden:
a.verbaal geweld (schelden);
b. discriminatie;
c. intimidatie (uitoefenen van psychische druk);
d. zaakgericht fysiek geweld (vernielingen);
e. mensgericht fysiek geweld;
f. combinatie van agressievormen.
Voor het bepalen van verwijtbaarheid van de misdraging zal gekeken
moeten worden naar de omstandigheden waaronder de misdraging heeft
plaatsgehad. In dit verband is het relevant een onderscheid te maken tussen
instrumenteel geweld en
frustratiegeweld. Van instrumenteel geweld is
sprake als iemand het toepassen van geweld bewust gebruikt om een
bepaald doel te bereiken (bijvoorbeeld het verkrijgen van een
uitkering). Agressie die ontstaat door onmacht, ontevredenheid,
onduidelijkheid en dergelijke kan worden aangeduid met
frustratieagressie. Het zal duidelijk zijn dat de mate van
verwijtbaarheid bij instrumenteel geweld in beginsel groter is dan bij
frustratiegeweld. Het opleggen van een maatregel staat geheel los van het doen van
aangifte bij de politie. Het college legt een maatregel op, terwijl de
functionaris tegen wie de agressie zich richtte aangifte kan doen bij de
politie. 17WaarschuwingDe bevoegdheid tot het geven van een waarschuwing bij het niet of niet
behoorlijk nakomen van de inlichtingenplicht is gelijk aan de
bevoegdheid tot het geven van een waarschuwing bij het te laat
verstrekken van informatie.Een schriftelijke waarschuwing is geen maatregel. Dit wil zeggen dat bij
herhaling van de gedraging in principe een maatregel wordt opgelegd
zonder toepassing van de recidivemaatregel.18RecidiveIndien binnen één jaar na een eerste verwijtbare gedraging sprake is van
een herhaling van de verwijtbare gedraging, wordt de grotere mate van
verwijtbaarheid tot uitdrukking gebracht in een verdubbeling van de duur
van de maatregel. Met eerste verwijtbare gedraging wordt de eerste
gedraging verstaan die aanleiding is geweest tot een maatregel, ook
indien de maatregel wegens dringende redenen niet is geëffectueerd. Voor
het bepalen van de aanvang van de termijn van 12 maanden, geldt het
tijdstip waarop het besluit waarmee de maatregel is opgelegd, bekend is
gemaakt. Op basis van deze bepaling kan een recidivemaatregel slechts één keer
worden toegepast. Indien belanghebbende na een tweede verwijtbare
gedraging wederom hetzelfde verwijtbaar gedrag vertoont, zal de hoogte
en de duur van de maatregel individueel moeten worden vastgesteld,
waarbij gekeken zal moeten worden naar de ernst van de gedraging, de
mate van verwijtbaarheid en de individuele omstandigheden van de
betrokkene. 5Handhavingsbeleid.19het handhavingsbeleid.In artikel 8a WWB is vastgesteld dat de gemeenteraad in een verordening
regels opstelt voor de bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik
van bijstand. In dit artikel is geregeld dat het college hier uitvoering
aan geeft door periodiek een handhavingsplan op te stellen en dat het
college jaarlijks rapporteert aan de raad over de behaalde
resultaten.6SlotbepalingenArtikel 20 en artikel 21 spreken voor zich.