CVDR44691_1Maatregelverordening Wet Investeren in Jongeren gemeente WinsumnlregelingWinsum2010-10-12WinsumDe Wiekslag, 10-08-2010Maatregelverordening WIJWet investeren in jongeren, art. 12, lid 1, onderdeel cgemeenteraadmaatschappelijke zorg en welzijn2010-07-08De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2010-08-182010-07-01Nieuwe regelingOnbekendGeenGeenMaatregelverordening WIJMaatregelverordening WIJOfficiële titel Maatregelverordening Wet Investeren in Jongeren gemeente
WinsumCiteertitel Maatregelverordening WIJWettelijke grondslag Artikel 12, eerste lid onder cDatum aanmaak april 2010De raad van de gemeente Winsum;gelet op artikel 12, eerste lid, onderdeel c van de Wet investeren in
jongeren; besluit vast te stellen de volgende verordening: 1.ALGEMENE BEPALINGEN1.Begripsomschrijving1.In deze verordening wordt verstaan onder:a.wet: de Wet investeren in jongeren (WIJ);b.WIJ-norm: de op grond van hoofdstuk 4 van de wet op de jongere van
toepassing zijnde norm, vermeerderd of verminderd met de op grond
van dat hoofdstuk door het college vastgestelde verhoging of
verlaging;c.maatregel: de verlaging van de inkomensvoorziening op grond van
artikel 41, eerste lid WIJ;d.benadelingsbedrag: het bruto bedrag dat als gevolg van het niet of
niet behoorlijk nakomen van een inlichtingenverplichting ten
onrechte is verleend als inkomensvoorziening of werkleeraanbod op
grond van de wet;e.college: het college van burgemeester en wethouders van de gemeente
Winsum.2. In deze verordening wordt mede verstaan onder benadelingsbedrag: de
kosten van het werkleeraanbod. 2.Het opleggen van een maatregel1. Onverminderd artikel 42 van de wet, verlaagt het college,
overeenkomstig deze verordening, het bedrag van de aan de jongere
toegekende inkomensvoorziening, indien de jongere naar het oordeel
van het college de op hem rustende verplichtingen, bedoeld in
hoofdstuk 5 van de wet, of de uit artikel 30c, tweede lid of derde
lid,van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen
voortvloeiende verplichtingen, niet of onvoldoende nakomt, dan wel
zich jegens het college zeer ernstig misdraagt. 2. Een maatregel wordt afgestemd op de ernst van de gedraging, de mate
van verwijtbaarheid en de omstandigheden van de jongere en kan
daarom afwijken van de in deze verordening genormeerde maatregelen.
3.BerekeningsgrondslagDe maatregel wordt toegepast op de voor de jongere van toepassing zijnde
WIJ-norm. 4.Het besluit tot opleggen van een maatregelIn het besluit tot opleggen van een maatregel worden in ieder geval
vermeld: de reden van de maatregel, de duur van de maatregel, het bedrag
waarmee de inkomensvoorziening wordt verlaagd en, indien van toepassing,
de reden om af te wijken van een standaardmaatregel. 5.Horen van belanghebbende1. Voordat een maatregel wordt opgelegd, wordt de jongere in de
gelegenheid gesteld zijn zienswijze naar voren te brengen. 2. Het horen van de jongere kan achterwege worden gelaten indien:
a.de vereiste spoed zich daartegen verzet;b.de jongere reeds eerder in de gelegenheid is gesteld zijn zienswijze
naar voren te brengen en zich sindsdien geen nieuwe feiten of
omstandigheden hebben voorgedaan;c.de jongere niet heeft voldaan aan een verzoek van het college of van
een derde aan wie het college met toepassing van artikel 11, vierde
lid, van de wet, werkzaamheden in het kader van de wet heeft
uitbesteed, om binnen een gestelde termijn inlichtingen te
verstrekken als bedoeld in artikel 44 van de wet; ofd.het college het horen niet nodig acht voor het vaststellen van de
ernst van de gedraging of de mate van verwijtbaarheid.6.Afzien van het opleggen van een maatregel1. Onverminderd artikel 41, tweede lid, van de wet, ziet het college
af van het opleggen van een maatregel indien: a.elke vorm van verwijtbaarheid ontbreekt;b.de gedraging meer dan één jaar vóór constatering van die gedraging
door het college heeft plaatsgevonden, tenzij de gedraging een
schending van de inlichtingenplicht inhoudt en als gevolg van die
gedraging ten onrechte inkomensvoorziening is verleend. Een
maatregel wegens schending van de inlichtingenplicht wordt niet
opgelegd na verloop van vijf jaren nadat de betreffende gedraging
heeft plaatsgevonden;c.het college dringende redenen aanwezig acht.2. Indien het college afziet van het opleggen van een maatregel op
grond van dringende redenen, wordt de jongere daarvan schriftelijk
mededeling gedaan. 7.Ingangsdatum1. De maatregel wordt opgelegd met ingang van de kalendermaand volgend
op de datum waarop het besluit tot het opleggen van de maatregel aan
de jongere is bekendgemaakt. 2. In afwijking van het eerste lid kan de maatregel met terugwerkende
kracht worden opgelegd, voor zover de ingangsdatum daardoor niet
voor de datum van de gesanctioneerde gedraging komt te liggen. 8.Samenloop van gedragingenIndien sprake is van meerdere gedragingen die schending opleveren van
één of meerdere in de wet genoemde verplichtingen, wordt één maatregel
opgelegd. Indien voor schending van die verplichtingen maatregelen van
verschillende hoogten gelden, wordt de hoogste maatregel opgelegd. 2.HET NIET NAKOMEN VAN DE VERPLICHTINGEN BEDOELD IN ARTIKEL 45 VAN DE
WET9.Indeling in categorieënGedragingen van de jongere inhoudende het niet of onvoldoende
nakomen van de verplichtingen bedoeld in artikel 45 van de wet,
worden onderscheiden in de volgende categorieën: 1. Eerste categorie: a.het onvoldoende meewerken aan het opstellen van een plan met
betrekking tot de arbeidsinschakeling, waaronder begrepen het
onvoldoende meewerken aan een onderzoek naar de mogelijkheden tot
arbeidsinschakeling;b.het zich niet onderwerpen aan een noodzakelijke behandeling van
medische aard.2. Tweede categorie: a.het stellen van onredelijke eisen in verband met door de jongere te
verrichten algemeen geaccepteerde arbeid, die het aanvaarden of
verkrijgen van algemeen geaccepteerde arbeid belemmeren;b.het niet of onvoldoende meewerken aan het behoud of bevorderen van
de arbeidsbekwaamheid;c.het niet of onvoldoende meewerken aan activiteiten of werkzaamheden,
gericht op de arbeidsinschakeling;d.het nalaten de opgedragen werkzaamheden of activiteiten naar beste
vermogen te verrichten.10.De hoogte en duur van de maatregel1. De maatregel wordt vastgesteld op: a.twintig procent van de WIJ-norm bij
gedragingen van de eerste categorie voor de duur van één maand;b.vijfentwintig procent van de WIJ-norm
bij gedragingen van de tweede categorie voor de duur van twee
maanden.2. In afwijking van het vorige lid kan de duur van de maatregel worden
verdubbeld, indien de jongere zich binnen twaalf maanden na
bekendmaking van een besluit waarbij een maatregel is opgelegd,
opnieuw schuldig maakt aan een verwijtbare gedraging van dezelfde of
hogere categorie. Met een besluit waarmee een maatregel is opgelegd
wordt gelijkgesteld het besluit om daarvan af te zien op grond van
dringende redenen, bedoeld in artikel 6, tweede lid. 3.NIET NAKOMEN VAN DE INLICHTINGENPLICHT11.Schending inlichtingenplicht zonder benadeling gemeente1. Indien het niet, niet tijdig of niet behoorlijk nakomen van de
inlichtingenplicht, bedoeld in artikel 44, eerste lid, van de wet,
niet heeft geleid tot het ten onrechte toekennen of uitvoeren van
het werkleeraanbod of tot het ten onrechte of tot een te hoog bedrag
verlenen van de inkomensvoorziening, wordt een maatregel opgelegd
van 5 procent van de WIJ-norm. 2. In afwijking van het eerste lid kan van het opleggen van een
maatregel worden afgezien en worden volstaanmet het geven van een
schriftelijke waarschuwing, tenzij het niet of niet behoorlijk
nakomen van de verplichting plaatsvindt binnen een periode van een
jaar te rekenen vanaf de datum waarop eerder aan de jongere een
schriftelijke waarschuwing is gegeven. 3. De duur van de maatregel bedoeld in het eerste lid wordt
vastgesteld op een maand. 4. In afwijking van het tweede lid kan de duur van de maatregel worden
verdubbeld, indien de jongere zich binnen twaalf maanden na
bekendmaking van een besluit waarbij een maatregel wordt opgelegd
opnieuw schuldig maakt aan dezelfde als verwijtbare aan te merken
gedraging. Met een besluit waarmee een maatregel is opgelegd wordt
gelijkgesteld het besluit om daarvan af te zien op grond van
dringende redenen, bedoeld in artikel 6, tweede lid. 12.Schending inlichtingenplicht met benadeling gemeente1. Indien het niet of niet behoorlijk nakomen van de
inlichtingenplicht, bedoeld in artikel 44, eerste lid, van de wet
heeft geleid tot het ten onrechte toekennen of uitvoeren van het
werkleeraanbod of tot het ten onrechte of tot een te hoog bedrag
verlenen van de inkomensvoorziening, wordt de maatregel afgestemd op
de hoogte van het benadelingsbedrag. 2.De maatregel bedoeld in het eerste lid wordt op de volgende wijze
vastgesteld:a.bij een benadelingsbedrag tot € 1000,00: 10 procent van de
WIJ-norm;b.bij een benadelingsbedrag van € 1000,00 tot € 2000,00: 20 procent
van de WIJ-norm;c.bij een benadelingsbedrag van € 2000,00 tot € 4000,00: 40 procent
van de WIJ-norm;d.bij een benadelingsbedrag van € 4000,00 of meer: 100 procent van de
WIJ-norm.3.De duur van de maatregel, bedoeld in het eerste lid, wordt
vastgesteld op een maand.4.Van een maatregel wordt afgezien:a.zodra ter zake van de gedraging strafvervolging is ingesteld en het
onderzoek ter terechtzitting een aanvang heeft genomen;b.zodra het recht tot strafvervolging is vervallen, doordat het
Openbaar Ministerie een schikking met belanghebbende heeft
getroffen.4.ZEER ERNSTIGE MISDRAGINGEN13.Zeer ernstige misdragingenIndien de jongere zich zeer ernstig misdraagt tegenover het college of
zijn ambtenaren, onder omstandigheden die rechtstreeks verband houden
met de uitvoering van de wet, als bedoeld in artikel 41, eerste lid van
de wet, wordt een maatregel opgelegd van 100% van de WIJ-norm gedurende
een maand. 5.Handhavingsbeleid14.Het handhavingsbeleidHet college biedt periodiek een handhavingbeleidsplan aan de
gemeenteraad aan met daarin het te voeren beleid op gebied van
handhaving, bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van de WIJ,
WWB, IOAW/Z en het Bbz. Over de uitvoering van het handhavingsbeleid
wordt jaarlijks gerapporteerd aan de gemeenteraad.6.SLOTBEPALINGEN15.Onvoorziene omstandigheden en hardheidsclausuleIn alle gevallen waarin deze verordening niet voorziet, beslist het
college.Het college kan in bijzondere gevallen afwijken van de bepalingen in
deze verordening, als toepassing daarvan tot onbillijkheden van
overwegende aard leidt.16.InwerkingtredingDeze verordening treedt in werking met ingang van 1 juli 2010. 17.CiteertitelDeze verordening wordt aangehaald als: de Maatregelverordening WIJ.
Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van ……2010: De griffier, De voorzitter,ALGEMENE TOELICHTING MAATREGELVERORDENING WIJ De Wet investeren in jongeren en de inkomensvoorziening Op 1 oktober 2009 is de Wet investeren in jongeren (WIJ) in werking
getreden. Doelstelling van deze wet is de duurzame arbeidsparticipatie in
regulier werk van jongeren tot 27 jaar. Om dit te bereiken is in de wet een
recht op een zogenaamd werkleeraanbod vastgelegd. Het werkleerrecht berust
op de uitgangspunt dat jongeren die goed geschoold zijn en over voldoende
kwalificaties beschikken gemakkelijker aan het werk zullen komen en daardoor
zelfstandig in hun levensonderhoud kunnen voorzien. De WIJ verplicht gemeenten om te investeren in de arbeidsinschakeling van
alle jongeren, ook bij een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Daartoe moeten
gemeenten jongeren in beginsel een werkleeraanbod doen. Afgeleide van het
werkleeraanbod is een inkomensvoorziening voor jongeren vanaf 18 jaar als de
jongere onvoldoende inkomsten heeft. Deze inkomensvoorziening is alleen
beschikbaar als het werkleeraanbod wegens in de persoon van de jongere
gelegen of niet verwijtbare omstandigheden zijnerzijds geen optie is, als
het werkleeraanbod onvoldoende inkomsten genereert of er nog geen
werkleeraanbod kan worden gedaan. De samenhang tussen het werkleeraanbod
enerzijds en de inkomensvoorziening anderzijds is een bepalend element in de
WIJ. De relatie tussen werken/leren en een uitkering is fundamenteel anders dan
de WWB, waarbij het recht op bijstand vooropstaat met als afgeleide de
plicht tot arbeidsparticipatie. Met de WIJ wordt een “paradigmawisseling”
beoogd: is het uitgangspunt in de WWB “een uitkering, mits” in de WIJ is dit
omgedraaid en geldt als uitgangpunt “geen uitkering, tenzij”. Aanvaardt de jongere het werkleeraanbod en is het inkomen ontoereikend, dan
bestaat in beginsel recht op een inkomensvoorziening. Deze
inkomensvoorziening volgt in grote lijnen de WWB voor wat betreft de
voorwaarden die aan het recht zijn verbonden en de normering die geldt voor
de hoogte van deze voorziening. Evenals in de WWB geldt binnen de WIJ een stelsel van rechten en plichten.
De gemeente is verplicht een werkleeraanbod en eventueel een
inkomensvoorziening aan te bieden, de jongere is daartegenover verplicht
zich te houden aan diverse verplichtingen. Worden deze verplichtingen
geschonden, dan dient de inkomensvoorziening verlaagd te worden (artikel 41,
eerste lid, WIJ). Die verlaging geschiedt conform de regels die in een
gemeentelijke verordening moeten zijn vastgelegd (artikel 12, eerste lid,
onderdeel b, WIJ). Dat is de Maatregelverordening.Reikwijdte Maatregelverordening WIJ In afwijking van het uitgangspunt van de wetgever om de WIJ zoveel mogelijk
WWB-conform in te richten, is de in de WIJ vastgelegde reikwijdte van de
gemeentelijke Maatregelverordening beperkter van aard dan die in de WWB. Aan
het werkleeraanbod en de inkomensvoorziening kunnen minder uiteenlopende
verplichtingen verbonden worden dan aan de bijstand. Het scala is beperkter
van aard. De verplichtingen die op grond van artikel 41, WIJ, kunnen worden
gesanctioneerd betreffen de inlichtingen-, medewerkings- en
identificatieplicht (artikel 44, WIJ), alsmede een aantal concreet benoemde
verplichtingen m.b.t. de arbeidsinschakeling en de totstandkoming en
tenuitvoerlegging van een werkleeraanbod (artikel 45, WIJ). Een ander verschil tussen de WIJ en de WWB is dat de inkomensvoorziening
niet verlaagd kan worden als de jongere zich schuldig maakt aan
tekortschietend besef van verantwoordelijkheid in de voorziening in het
bestaan, anders dan in de vorm van schending van één van de in artikel 41,
WIJ, genoemde verplichtingen. Dat heeft tot gevolg dat de
inkomensvoorziening niet verlaagd kan worden in geval van het onverantwoord
interen van vermogen en bij verwijtbare werkloosheid, als deze gedragingen
leiden tot het indienen van een aanvraag voor een werkleeraanbod. Het belang
van duurzame arbeidsparticipatie van de jongere heeft in deze geprevaleerd
boven het als maatregelwaardig aanmerken van de bovengenoemde gedragingen.
De Maatregelverordening WIJ heeft al met al dus een beperktere strekking en
reikwijdte dan de Maatregelverordening WWB en wijkt daarom af waar het de
omschreven maatregelwaardige gedragingen betreft. Verlagen is maatwerk Hoewel de gemeenteraad de regels stelt over het verlagen van de
inkomensvoorziening, is het verlagen van de inkomensvoorziening een vorm van
maatwerk, waarmee het college is belast (zie ook Kamerstukken II 2008-2009,
31 775, nr. 7, p. 27). Evenals dat binnen de kaders van de WWB het geval is,
dient de maatregel afgestemd te worden op de ernst van de gedraging, de mate
van verwijtbaarheid en de omstandigheden van de jongere. Het uitgangspunt
wordt gevormd door de regels die ter zake door de gemeenteraad zijn gesteld.
In de Maatregelverordening zijn de gedragingen die een schending van de
verplichtingen opleveren genormeerd. Die normering is echter niet absoluut.
Zowel in de ernst van de gedraging als de mate van verwijtbaarheid of de
omstandigheden van de jongere kan aanleiding worden gevonden om van de
standaardmaatregel af te wijken. Ontbreekt elke vorm van verwijtbaarheid,
dan is het college echter zonder meer verplicht om van verlaging af te zien
(artikel 41, tweede lid, WIJ). Vanwege het karakter van de
inkomensvoorziening als minimuminkomen is tevens bepaald dat binnen drie
maanden heroverweging van de verlaging plaatsvindt. Daarmee wordt
gewaarborgd dat de verlaging ook afgestemd blijft op de omstandigheden van
de jongere en deze niet onaanvaardbaar lang over een te laag inkomen blijft
beschikken. Berekeningsgrondslag en duur van de maatregel De maatregel wordt in deze verordening toegepast op de toepasselijke
WIJ-norm. Ingegeven door overwegingen van uitvoerbaarheid, zou de gedachte
kunnen rijzen dat het noemen van vaste bedragen in de verordening wellicht
handiger zou zijn. Daar tegenover staat echter dat dit spoedig tot vormen
van rechtsongelijkheid en disproportionaliteit kan leiden. Een maatregel van
€ 250 betekent voor een 20-jarige een verlies van vrijwel de volledige
inkomensvoorziening, terwijl dit voor een 21-jarige verhoudingsgewijs een
veel minder groot aandeel betreft. Bovendien roept het verlagen van de
inkomensvoorziening met een vast bedrag ook het beeld op van een boete. Mede
om die redenen is de maatregel in deze verordening gerelateerd aan de
toepasselijke WIJ-norm. In deze verordening is gekozen voor een maand als de reguliere duur van de
maatregel. Bij recidive geldt dat deze duur verdubbeld wordt. De term “maatregel”Het verlagen van de inkomensvoorziening op grond van het feit dat de
belanghebbende zijn verplichtingen niet of in onvoldoende mate is nagekomen,
wordt in de WIJ aangeduid als het verlagen van de inkomensvoorziening.
Gebruikelijk onder gemeenten is echter de term “maatregel”. Daarmee wordt
niet alleen aangesloten bij het spraakgebruik dat ook binnen de
bijstandspraktijk gangbaar is, maar wordt ook het corrigerende karakter
ervan benadrukt. Om die reden is in de verordening de term “maatregel”
gebruikt om een verlaging aan te duiden. De waarschuwingGemeenten kunnen in hun verordening de mogelijkheid van het geven van een
waarschuwing opnemen. Net als in de maatregelverordening WWB is daar ook in
deze verordening voor gekozen.Van belang daarbij is nog om te vermelden dat een dergelijke waarschuwing in
de verordening de status krijgt van “besluit” in de zin van artikel 1:3,
eerste lid, Awb, waartegen bezwaar en beroep open staat (CRvB, 5 januari
2009, LJN: BG9682). Verlaging inkomensvoorziening Aan het werkleeraanbod en de inkomensvoorziening zijn voor de jongere
verplichtingen verbonden. Tegenover het recht op een werkleeraanbod en evt.
inkomensvoorziening staat de verplichting van de jongere om mee te werken
aan de totstandkoming daarvan, bijv. door mee te werken aan een onderzoek
naar de arbeidsmogelijkheden. Ook dient de jongere naar beste vermogen mee
te werken aan het werkleeraanbod zodra dat vastgesteld is. Daarnaast geldt
een inlichtingen-, medewerkings- en identificatieplicht. Deze verplichtingen
zijn vastgelegd in artikel 44, respectievelijk 45 van de WIJ. DE VERPLICHTINGEN DIE TOT EEN MAATREGEL KUNNEN LEIDEN De verplichtingen die aan het werkleerrecht en de inkomensvoorziening jegens
het college zijn verbonden zijn de volgende:
- de inlichtingenplicht (artikel 44, eerste lid, WIJ)
- de medewerkingsplicht (artikel 44, tweede lid, WIJ)
- de identificatieplicht (artikel 44, derde lid, WIJ)
- verplichtingen m.b.t. de arbeidsinschakeling en het werkleeraanbod
Daarnaast heeft de jongere bij zijn aanvraag om een werkleeraanbod ook een
inlichtingenplicht jegens UWV WERKbedrijf, die bij schending ook tot het
opleggen van een maatregel kan leiden (artikel 41, eerste lid, WIJ). Schending inlichtingen- medewerkings- en identificatieplicht Schending van de verplichtingen genoemd in artikel 44, WIJ, verplicht in
beginsel tot verlaging van de inkomensvoorziening. De hier genoemde
verplichtingen betreffen de inlichtingen- medewerkings- en
identificatieplicht. Voor de twee laatstgenoemde verplichtingen geldt dat
schending van deze verplichtingen er in beginsel toe leidt dat het recht op
werkleeraanbod en op inkomensvoorziening niet kan worden vastgesteld en
daarom afgewezen, beëindigd of ingetrokken kan worden, conform de WWB. Om
die reden zijn ze in het kader van deze verordening niet als
“maatregelwaardige” gedragingen aangemerkt. Schending van de inlichtingenplicht heeft zowel betrekking op de
inkomensvoorziening als het werkleeraanbod en ziet niet alleen op de
informatieplicht van de jongere jegens het college maar ook UWV WERKbedrijf.
Er is voor gekozen om de hoogte van de maatregel te relateren aan de mate
van benadeling van de gemeente. Hoe hoger de benadeling, hoe zwaarder de
maatregel. Schending van de verplichtingen wat betreft de arbeidsinschakeling en
het werkleeraanbod In artikel 45, WIJ, zijn tamelijk gedetailleerd de verplichtingen omschreven
die betrekking hebben op de arbeidsinschakeling en de totstandkoming en de
tenuitvoerlegging van het werkleeraanbod. Deze verplichtingen gelden van
rechtswege vanaf het moment dat de aanvraag voor een werkleeraanbod wordt
ingediend. Schending van één van deze verplichtingen dient in beginsel te
leiden tot verlaging van de eventuele inkomensvoorziening. Daarbij is
gekozen voor een indeling in twee categorieën, hetgeen aansluit bij de
systematiek in de maatregelverordening WWB. Om aansluiting te krijgen tussen de Maatregelverordeningen met betrekking
tot de WWB en de WIJ is het zaak om de verplichtingen die in de
Maatregelverordening WWB zijn benoemd te vergelijken met die in artikel 45,
WIJ.De verplichtingen, genoemd in de onderdelen a en f van artikel 45, WIJ,
kunnen worden gerangschikt onder de verplichting “mee te werken aan een
onderzoek naar de mogelijkheden voor arbeidsinschakeling”. Voor de
verplichting om mee te werken aan het opstellen van een plan met betrekking
tot de arbeidsinschakeling (eerste zinsnede onderdeel a) wordt verwezen naar
onder andere CRvB 4 september 2007, LJN: BB3443.Voor onderdeel f zijn daarvoor aanknopingspunten te vinden in CRvB 25 maart
2008, LJN: BC7877. Voor schending van deze verplichting geldt een
maatregelpercentage van 10%, omdat dit als een wat lichtere gedraging wordt
aangemerkt. Ten aanzien van de verplichting genoemd in onderdeel b wordt in de memorie
van toelichting als voorbeeld van een schending van deze verplichting
genoemd: het belemmeren van een bemiddelingspoging door afwijkend gedrag,
het stellen van irreële eisen of ongebruikelijke werktijden (Kamerstukken II
2008-2009, 31 775, nr. 3, p. 48). Dat correspondeert in sterke mate met
“gedragingen die de arbeidsinschakeling belemmeren”, waarover de CRvB 4 juli
2006, LJN: AY2200 heeft overwogen dat daarvan kan worden gesproken als
blijkt dat als gevolg van de gedraging kansen op werk of uitzicht op werk is
verspeeld. Schending van deze verplichting levert een maatregelpercentage
van 20% op.De verplichtingen, genoemd in de onderdelen c, d en e kunnen worden
gerangschikt onder de verplichting “gebruik te maken van een door het
college aangeboden voorziening gericht op arbeidsinschakeling”. Daarvoor
geldt evenzeer een maatregelpercentage van 20%. Zeer ernstige misdragingen Afzonderlijke aandacht verdient de verplichting om de inkomensvoorziening te
verlagen als de jongere zich zeer ernstig misdraagt (artikel 41, eerste lid,
WIJ). Het betreft gedragingen die in het maatschappelijk verkeer in alle
gevallen als onacceptabel worden beschouwd (conform artikel 18, tweede lid,
WWB). De redactie van artikel 41, eerste lid, WIJ wijkt af van die van
artikel 18, tweede lid, WWB en laat ruimte open voor de gedachte dat een
zeer ernstige misdraging niet afhankelijk zou zijn van de context waarin
deze zich afspeelt, zolang deze zich maar tot het college of diens
ambtenaren richt. Hiermee is echter niet beoogd afstand te nemen van de
jurisprudentie van de Centrale Raad van Beroep inzake zeer ernstige
misdragingen in het kader van bijstandverlening (zie ook Kamerstukken II
2008-2009, 31 775, nr. 7, p. 46).Zoals de CRvB onder meer in zijn uitspraak van 29 juli 2008, LJN BD7970,
heeft overwogen, is aan de toepassingsvoorwaarden van artikel 18, tweede
lid, WWB, voldaan indien sprake is van het niet of onvoldoende nakomen van
een of meer van de in dat artikellid bedoelde verplichtingen met als
verzwarende omstandigheid dat sprake is van agressief, aan de belanghebbende
toe te rekenen gedrag jegens het college en bij de uitvoering van de WWB
betrokken personen dat in het normale menselijke verkeer in alle gevallen
als onacceptabel kan worden beschouwd. Een wegens dergelijk gedrag opgelegde verlaging van de bijstand c.q.
inkomensvoorziening dient te worden aangemerkt als punitieve (bestraffende)
sanctie en op het college rust de bewijslast om voldoende aannemelijk te
maken dat van agressie in de zin van de genoemde bepaling sprake is geweest
(zie ook de uitspraak van 31 december 2007, LJN BC1811). Bezondigt de jongere zich herhaaldelijk aan zeer ernstige misdragingen, dan
kan het college de jongere tijdelijk uitsluiten van het recht op een
werkleeraanbod (artikel 22, eerste lid, WIJ). Een dergelijk besluit moet
uiterlijk binnen een maand heroverwogen worden. Anders dan de memorie van
toelichting suggereert, betekent dit niet per definitie uitsluiting van het
recht op een inkomensvoorziening (zie Kamerstukken II 2008-2009, 31 775, nr.
3,p. 46/47 voor het standpunt van de regering ter zake). Artikel 42, WIJ, dat daarvoor de grondslag zou moeten bieden, kent
“(tijdelijke) uitsluiting van het recht op een werkleeraanbod bij zeer
ernstige misdragingen” niet als afzonderlijke uitsluitingsgrond voor de
inkomensvoorziening. Het is wel denkbaar dat het bij herhaling zeer ernstig
misdragen kan worden aangemerkt als houding en gedragingen van de jongere
waaruit ondubbelzinnig blijkt dat deze de verplichtingen, bedoeld in
hoofdstuk 5, niet wil nakomen. Om onzekerheid op dit punt uit te sluiten,
wordt in deze verordening gekozen voor het (verder) verlagen van de
inkomensvoorziening op grond van artikel 41,eerste lid, WIJ, zodat feitelijk
een tijdelijke uitsluiting ontstaat.ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING1.BegripsomschrijvingDe begrippen die in de verordening worden gebruikt hebben een
gelijkluidende betekenis als in de WIJ.De term “WIJ-norm” wordt in deze verordening gebruikt. Daarmee wordt
bedoeld de van toepassing zijnde norm, inclusief toeslag/verlaging. Het
equivalent in de WWB, de bijstandsnorm (artikel 5, onderdeel c, WWB) is
in de WIJ zelf niet opgenomen en gedefinieerd. Wel wordt in de memorie
van toelichting tweemaal gesproken van “inkomensvoorzieningsnorm”,
waarmee kennelijk hetzelfde begrip wordt bedoeld. In artikel 41, WIJ, is
opgenomen dat het bedrag van de inkomensvoorziening wordt verlaagd;
bedoeld is echter de norm. Omdat hantering van het begrip
“inkomensvoorzieningsnorm” of “bedrag van de inkomensvoorziening” de
leesbaarheid niet ten goede komt, is het begrip “WIJ-norm”
geïntroduceerd.Er is een omschrijving van het begrip “benadelingsbedrag” gegeven, omdat
dit begrip uitgangspunt is bij het bepalen van de hoogte van de
maatregel die verbonden is aan schending van de inlichtingenplicht (zie
artikel 12). Aangesloten is bij de omschrijving van dit begrip in het Boetebesluit
socialezekerheidswetten. In artikel 1, onderdeel s van dit Besluit is
het begrip “benadelingsbedrag” gedefinieerd voor het opleggen van boetes
op grond van een vijftiental socialezekerheidswetten, waaronder de IOAW
en IOAZ, in verband met schending van de inlichtingenplicht. Gegeven de toelichting op dit artikel wordt onder bruto
benadelingsbedrag tevens verstaan de (inmiddels) afgedragen
loonbelasting, premies volksverzekeringen en de vergoeding bedoeld in de
Zorgverzekeringswet, als bedoeld in artikel 54, vierde lid WIJ. Voor
zover er ten tijde van het maatregelbesluit nog geen sprake is geweest
van afdracht aan belastingen et cetera , bijvoorbeeld omdat de teveel
verstrekte inkomensvoorziening reeds is terugbetaald in hetzelfde
kalenderjaar als waarin de inkomensvoorziening ten onrechte is
verstrekt, blijft het benadelingsbedrag uiteraard beperkt tot een
nettobedrag. Onder benadelingsbedrag wordt niet slechts verstaan de ten
onrechte verstrekte uitkering (inkomensvoorziening) maar ook het
werkleeraanbod, eveneens conform artikel 1, onderdeel s van het
Boetebesluit. Analoog aan het Boetebesluit is daarnaast in het tweede lid nog
expliciet bepaald dat onder benadelingsbedrag in deze verordening mede
wordt verstaan de kosten die de gemeente maakt voor het ten onrechte
toegekende en/of uitgevoerde werkleeraanbod. Die kosten zullen niet
altijd eenvoudig zijn vast te stellen, maar als het een voorziening
betreft die de jongere ten onrechte heeft benut, is het meestal wel
mogelijk om een raming te maken van de daaraan verbonden kosten. Deze
kosten tellen mee voor het bepalen van de hoogte van de maatregel bij
schending inlichtingenplicht. Dit kan verder worden uitgewerkt in een
beleidsregel. Het staat gemeenten uiteraard vrij om te bepalen of het
gewenst wordt geacht de kosten van het werkleeraanbod te betrekken bij
het benadelingsbedrag. Als dit niet gewenst wordt, kan deze bepaling
uiteraard geschrapt worden.2.AfstemmingEerste lid Herhaald is de wettelijke grondslag voor het opleggen van een maatregel
(artikel 41, eerste lid, WIJ). In de aanwijzingen voor de decentrale
regelgeving wordt dit afgeraden, niettemin is deze grondslag omwille van de
leesbaarheid, duidelijkheid en consistentie, evenals in de
Maatregelverordening WWB, hier herhaald. Verwezen wordt naar artikel 42,
WIJ, om aan te geven dat de imperatief voorgeschreven verlaging middels een
maatregel niets afdoet aan intrekking van de inkomensvoorziening vanwege
intrekking van het werkleeraanbod. Als daartoe wordt besloten, dan komt
verlaging veelal niet meer aan de orde. Tweede lid In het tweede lid is de hoofdregel neergelegd: het college dient een op te
leggen maatregel af te stemmen op de individuele omstandigheden van de
jongere en de mate van verwijtbaarheid. Deze bepaling brengt met zich mee
dat het college bij elke op te leggen maatregel zal moeten nagaan of gelet
op de individuele omstandigheden van de betrokken jongere afwijking van de
hoogte en de duur van de voorgeschreven standaardmaatregel geboden is.
Afwijking van de standaardmaatregel kan zowel een verzwaring als een
matiging betekenen en kan zowel zijn gebaseerd op de ernst van de gedraging
als de mate van verwijtbaarheid of de omstandigheden van de jongere
afzonderlijk. Waar verderop in de verordening gedragingen worden genormeerd,
kan daarvan dus worden afgeweken op de genoemde gronden. Dat is om
redactionele redenen expliciet verwoord, zodat bij de normering van de
maatregelen in het vervolg van de verordening niet steeds hoeft te worden
gesteld dat de maatregel een x-percentage bedraagt “onverminderd artikel 2,
tweede lid”, met andere woorden met de mogelijkheid af te wijken. Dit betekent dat het college bij het beoordelen of een maatregel moet worden
opgelegd, en zo ja welke, telkens de volgende drie stappen moet doorlopen: Stap 1: vaststellen van de ernst van de gedraging. Stap 2: vaststellen van de verwijtbaarheid. Stap 3: vaststellen van de omstandigheden van de jongere. De ernst van de gedraging komt tot uitdrukking in het standaardpercentage
waarmee de inkomensvoorziening wordt verlaagd. Wat betreft de beoordeling
van de mate van verwijtbaarheid wordt verwezen naar de toelichting bij
artikel 6. Matiging van de opgelegde maatregel wegens persoonlijke
omstandigheden kan bijvoorbeeld in de volgende gevallen aan de orde zijn:
- bijzondere financiële omstandigheden van de jongere, zoals
bijvoorbeeld hoge woonlasten of andere vaste lasten of uitgaven van
bijzondere aard waarvoor geen financiële tegemoetkoming mogelijk is;
- sociale omstandigheden, gezinnen met kinderen bijvoorbeeld;
- bij een opeenstapeling van maatregelen: de zwaarte van het geheel
van maatregelen is niet evenredig aan de ernst van de gedraging en
de mate van verwijtbaarheid.
3.De berekeningsgrondslagEerste lid In dit lid is het uitgangspunt vastgelegd dat een maatregel wordt
opgelegd over de toepasselijke WIJ-norm. Zie artikel 1 voor een
begripsomschrijving.4.Het besluit tot opleggen van een maatregelHet verlagen van de inkomensvoorziening omdat een maatregel wordt opgelegd,
vindt plaats door middel van een besluit. In dit artikel wordt aangegeven
wat in het besluit in ieder geval moet worden vermeld. Deze eisen vloeien
rechtstreeks voort uit de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en dan met name
het motiveringsbeginsel. Het motiveringsbeginsel houdt onder andere in dat
een besluit aan betrokkene kenbaar is gemaakt en deugdelijk is gemotiveerd
(afdeling 3.7, Awb ). 5.Horen van belanghebbendeOp grond van afdeling 4.1.2. van de Awb is in een aantal gevallen het horen
van de belanghebbende verplicht bij de voorbereiding van beschikkingen. Deze
hoorplicht geldt echter niet bij de voorbereiding van beschikkingen die
betrekking hebben op een financiële aanspraak (artikel 4:12), behalve bij
subsidies. In dit artikel wordt het horen van de belanghebbende voordat een maatregel
wordt opgelegd in beginsel voorgeschreven. Het tweede lid bevat een aantal
uitzonderingen op deze hoorplicht. De onderdelen a en b. staan ook genoemd
in artikel 4:11 van de Algemene wet bestuursrecht. Voor de goede orde: het opnemen van een regeling voor het horen van
belanghebbenden in deze verordening is facultatief. Gemeenten kunnen zo’n
regeling ook achterwege laten. 6.Afzien van het opleggen van een maatregelNaast de redenen genoemd in dit artikel waarin afgezien kan worden van het
opleggen van een maatregel wordt verwezen naar artikel 41, tweede lid, WIJ
waarin is vastgelegd dat van een maatregel wordt afgezien als iedere vorm
van verwijtbaarheid ontbreekt. Daarnaast is het denkbaar dat in plaats van
het opleggen van een maatregel eerst een waarschuwing wordt gegeven. Dit kan
bij diverse bepalingen in deze verordening worden ingeregeld.Eerste lid Een reden om af te zien van het opleggen van een maatregel is dat de
gedraging te lang geleden heeft plaatsgevonden (verjaring). Omwille van de
effectiviteit is het nodig dat een maatregel spoedig nadat de gedraging
heeft plaatsgehad, wordt opgelegd. Om deze reden wordt onder b. geregeld dat
het college geen maatregelen oplegt voor gedragingen die langer dan één jaar
geleden hebben plaatsgevonden. Gemeenten kunnen uiteraard voor een kortere
of langere periode kiezen. Voor gedragingen die een schending van de informatieplicht inhouden en als
gevolg waarvan ten onrechte inkomensvoorziening is verleend of een te hoog
bedrag aan inkomensvoorziening is verleend, geldt in de verordening een
verjaringstermijn van vijf jaar. Met deze termijn wordt aangesloten bij de
termijn die gelet op artikel 14e van de Algemene bijstandswet
gold in verband met het opleggen van een boete wegens niet-nakoming van de
informatieplicht. Een termijn van vijf jaar ligt voor de hand gelet op de
ernst van de gedraging (fraude) en gelet op het feit dat de gemeente vaak
tijd nodig zal hebben om de omvang van de fraude (het benadelingsbedrag)
vast te stellen. Ten slotte kan in individuele omstandigheden wegens dringende redenen worden
afgezien van het opleggen van een maatregel. Van dringende redenen is sprake
als de gevolgen van het opleggen van een maatregel onaanvaardbaar zijn. Dat
vergt een beoordeling van de situatie van de jongere maar daarvan zal niet
spoedig sprake zijn. Tweede lid Het doen van een schriftelijke mededeling dat het college afziet van het
opleggen van een maatregel wegens dringende redenen is van belang in verband
met eventuele recidive. 7.IngangsdatumEerste lid Het opleggen van een maatregel vindt plaats door het verlagen van de
WIJ-norm. Verlaging van de WIJ-norm kan in beginsel op twee manieren:
1. met terugwerkende kracht, door middel van een herziening van de
inkomensvoorziening; of
2. door middel van verlaging van de WIJ-norm in de eerstvolgende
maand(en).
Het verlagen van de WIJ-norm die in de nabije toekomst wordt verstrekt, is
de gemakkelijkste methode. Gemeenten hoeven in dat geval niet over te gaan
tot herziening van de inkomensvoorziening en het te veel betaalde bedrag aan
inkomensvoorziening terug te vorderen. Om die reden is in dit lid vastgelegd
dat een maatregel wordt opgelegd met ingang van de eerstvolgende
kalendermaand, waarbij wordt uitgegaan van de voor die maand geldende
WIJ-norm.Tweede lid Is toepassing van lid 1 niet aan de orde, omdat de inkomensvoorziening reeds
beëindigd is, dan biedt het tweede lid de mogelijkheid dat met terugwerkende
kracht een maatregel worden opgelegd. Wanneer een uitkeringsbedrag nog niet
(volledig) aan de jongere is uitbetaald, is het praktisch om de verlaging
van de uitkering te verrekenen met het bedrag dat nog moet worden
uitbetaald. In dat geval moet de inkomensvoorziening wel worden herzien en
teruggevorderd. Dat is ook nog mogelijk indien de inkomensvoorziening reeds
is uitbetaald. Uit de jurisprudentie van de Raad blijkt dat de uiterste
begrenzing ligt op het moment waarop de gedraging plaatsgevonden heeft.
Wordt een dergelijke maatregel opgelegd, dan moet een tevens besluit tot
herziening van de inkomensvoorziening op grond van artikel 40, derde lid,
WIJ, worden genomen.8.SamenloopDe regeling voor de samenloop heeft betrekking op de schending van de
verplichtingen genoemd in de wet (artikelen 44 en 45, WIJ). Indien sprake is
van meerdere gedragingen die schending van één of meerdere in de wet
genoemde verplichtingen opleveren, dan dient voor het toepassen van de
maatregel te worden uitgegaan van de verplichting waarop de zwaarste
maatregel van toepassing is. 2HET NIET NAKOMEN VAN DE VERPLICHTINGEN BEDOELD IN ARTIKEL 45 VAN DE
WETDe gedragingen die een schending van artikel 45 WIJ inhouden betreffen de
arbeidsinschakeling en de totstandkoming en tenuitvoerlegging van het
werkleeraanbod. In de verordening is gekozen voor twee categorieën, hetgeen
overeenkomt met de gehanteerde systematiek in de maatregelverordening
WWB.Voor een verdere uitleg wordt verwezen naar de algemene toelichting.9.De hoogte van de maatregelGekozen is voor een indeling in twee categorieën. Zie voor verdere uitleg de
algemene toelichting. 10.De hoogte en de duur van de maatregelZie algemene toelichting en hetgeen hierboven bij de enkelvoudige variant
reeds is gesteld. 3.NIET NAKOMEN VAN DE INLICHTINGENPLICHTIn dit hoofdstuk worden twee vormen van het niet nakomen van de
informatieplicht onderscheiden:
1. het niet tijdig verstrekken van inlichtingen aan de gemeente. In
deze situatie is artikel 40, eerste lid, WIJ, van toepassing. Het
college kan in dat geval het recht op inkomensvoorziening opschorten
en de jongere in de gelegenheid stellen binnen een door hem te
stellen termijn het verzuim te herstellen. In dat geval kan ook een
maatregel aan de orde zijn.
2. artikel 44, WIJ: het verstrekken van onjuiste of onvolledige
inlichtingen aan de gemeente. Daardoor is het mogelijk dat er ten
onrechte of een te hoog bedrag aan inkomensvoorziening is verstrekt
of ten onrechte een werkleeraanbod is toegekend. Het is ook denkbaar
dat het inlichtingenverzuim niet tot benadeling heeft geleid. In
beide gevallen kan een maatregel aan de orde zijn.
Het kan ook voorkomen dat bepaalde gevraagde gegevens bij een aanvraag niet
aan de gemeente worden verstrekt. In dat geval kan het college de
rechtmatigheid van het werkleeraanbod en de inkomensvoorziening niet
vaststellen. De aanvraag moet dan worden afgewezen. Het opleggen van een
maatregel is in dergelijke gevallen niet aan de orde.11.Schending inlichtingenplicht zonder benadeling gemeenteIndien een jongere de voor het werkleeraanbod of de inkomensvoorziening van
belang zijnde gegevens of gevorderde bewijsstukken niet op tijd verstrekt,
kan het college het recht op inkomensvoorziening opschorten (artikel 40,
eerste lid, WIJ). Het college geeft de jongere vervolgens een termijn
waarbinnen hij zijn verzuim kan herstellen (de hersteltermijn). Wordt de
gevraagde informatie niet binnen de gestelde termijn aan de gemeente
verstrekt, dan kan het college de het besluit tot vaststelling van de
inkomensvoorziening intrekken (artikel 40, vierde lid, tweede volzin, WIJ).
Worden de gevraagde gegevens wél binnen de hersteltermijn verstrekt, wordt
de inkomensvoorziening voortgezet, maar wordt tevens een maatregel opgelegd. Dit lid regelt de hoogte van de maatregel. Tevens wordt daarin de zogeheten
“nulfraude” geregeld: het verstrekken van onjuiste of onvolledige
inlichtingen, zonder dat deze gedraging gevolgen heeft voor het
werkleeraanbod of de inkomensvoorziening. Een voorbeeld van nulfraude kan
zijn het niet melden van een niet-rechthebbende partner. 12.Schending inlichtingenplicht met benadeling gemeenteEerste lid In artikel 44, eerste lid, WIJ, is bepaald dat de jongere op verzoek of
onverwijld uit eigen beweging mededeling doet van alle feiten en
omstandigheden waarvan hem redelijkerwijs duidelijk moet zijn dat zij van
invloed kunnen zijn op zijn werkleeraanbod of het recht op
inkomensvoorziening. Het college zal moeten vaststellen wat het onder
“onverwijld” verstaat. De ernst van de gedraging komt tot uitdrukking in de
hoogte van het benadelingsbedrag. Dat is het door de gemeente te veel
betaalde bedrag aan inkomensvoorziening alsmede de kosten van het
werkleeraanbod. Hoewel dit niet met zoveel woorden in de tekst van de
verordening tot uitdrukking is gebracht, kan uiteraard ook de keus gemaakt worden om het
werkleeraanbod niet te betrekken bij de vaststelling van het
benadelingsbedrag.Uit een oogpunt van uitvoerbaarheid is daar wel iets voor te zeggen. Daar
staat tegenover dat het ook denkbaar is dat een jongere wel gebruik heeft
gemaakt van een werkleeraanbod, maar geen inkomensvoorziening heeft
ontvangen, omdat het aanbod voldoende inkomsten genereert. In dat geval kan
het gewenst zijn om bij schending van de inlichtingenplicht toch een
maatregel te kunnen opleggen, die wordt afgestemd op de kosten van het
werkleeraanbod. Tweede lid De maatregel wegens het niet of niet behoorlijk nakomen van de
inlichtingenplicht wordt afhankelijk gesteld van de hoogte van het bedrag
aan inkomensvoorziening dat als gevolg van de schending van die verplichting
ten onrechte of te veel aan de jongere is betaald. De maatregel wordt in de regel toegepast op de toekomstige
inkomensvoorziening van de jongere maar kan ook met terugwerkende kracht
worden opgelegd, zie artikel 7, tweede lid. Derde lid Het opleggen van een sanctie in reactie op schending van de
inlichtingenplicht is in beginsel een verantwoordelijkheid van de gemeente zelf. In de Aanwijzing sociale
zekerheidsfraude hebben de Procureurs- generaal echter richtlijnen gegeven
onder welke omstandigheden ter zake van de aan de schending klevende
strafrechtelijke delicten (veelal oplichting en valsheid in geschrifte)
vervolging door het OM moet plaatsvinden. Per 1 januari 2009 is de bestaande
Aanwijzing sociale zekerheidsfraude gewijzigd (zie Staatscourant 2008/187).
Uitgangspunt is het zogenaamde “una via”-beginsel. De jongere wordt hetzij
door de gemeente, hetzij door de strafrechter gesanctioneerd. Niet door
beide. In grote lijnen komt het erop neer dat als er een redelijk vermoeden
bestaat dat het benadelingsbedrag (bruto) € 10.000 of hoger is, er aangifte
en vervolging door het OM dient plaats te vinden. Is er echter sprake van
“witte” fraude (door koppeling van bestanden etc. aan het licht gebracht),
dan is de gemeente primair verantwoordelijk tot een benadelingsbedrag van €
35.000. Is de benadeling groter dan is altijd het OM aan zet. Dat geldt ook
voor gevallen waarin er met de jongere geen uitkeringsrelatie meer bestaat
en dus geen maatregel meer kan worden toegepast. In het derde lid is vastgelegd dat van een maatregel wordt afgezien als
inmiddels vervolging is ingesteld door het OM of als een schikking is
getroffen. In dergelijke situaties is een maatregel niet meer
opportuun.4.ZEER ERNSTIGE MISDRAGINGEN14.Zeer ernstige misdragingenZie ook de algemene toelichting op dit onderdeel. Eerste lid Onder de term “zeer ernstige misdragingen” kunnen diverse vormen van
agressie worden verstaan, zij het dat er sprake moet zijn van
verwijtbaarheid en van gedrag dat in het normale menselijke verkeer in alle
gevallen als onacceptabel wordt beschouwd. Gemeenten kunnen alleen een
maatregel opleggen indien er een verband bestaat tussen de ernstige
misdraging en (mogelijke) belemmeringen voor de gemeente bij het vaststellen
van het recht op een werkleeraanbod en/of inkomensvoorziening. Vandaar dat
in dit artikel wordt bepaald dat de zeer ernstige misdragingen moeten hebben
plaatsgevonden onder omstandigheden die rechtstreeks verband houden met de
uitvoering van de WIJ (zie ook de Algemene toelichting op dit onderdeel). In
artikel 41, eerste lid, WIJ wordt gesproken over “het zich jegens het
college zeer ernstig misdragen”. Dit betekent dat alleen (zeer) agressief
gedrag tegenover leden van het college en hun ambtenaren aanleiding zijn
voor het opleggen van een maatregel. Of dit ook “a contrario” betekent dat
geen maatregel kan worden opgelegd als er sprake is van zeer ernstige
misdragingen jegens externe uitvoerders van de WIJ, zoals het
UWV-WERKbedrijf, re-integratiebedrijven, opleidingsinstituten e.d. is niet
duidelijk. De Centrale Raad van Beroep heeft zich daar tot dusver niet over
uitgelaten.Bij het vaststellen van de maatregel in de situatie dat een jongere zich
ernstig heeft misdragen, zal evenzeer gekeken moeten worden naar de ernst
van de gedraging, de mate van verwijtbaarheid en de persoonlijke
omstandigheden van de jongere. Wat betreft het vaststellen van de ernst van de gedraging, kunnen de
volgende vormen van agressief gedrag in een oplopende reeks (steeds
ernstiger) worden onderscheiden:
a. verbaal geweld (schelden);
b. discriminatie;
c. intimidatie (uitoefenen van psychische druk);
d. zaakgericht fysiek geweld (vernielingen);
e. mensgericht fysiek geweld;
f. combinatie van agressievormen.
Voor het bepalen van verwijtbaarheid van de misdraging zal gekeken moeten
worden naar de omstandigheden waaronder de misdraging heeft plaatsgehad. In
dit verband is het relevant een onderscheid te maken tussen instrumenteel
geweld en frustratiegeweld. Van instrumenteel geweld is sprake als iemand
het toepassen van geweld bewust gebruikt om een bepaald doel te bereiken
(bijvoorbeeld het verkrijgen van een uitkering). Agressie die ontstaat door
onmacht, ontevredenheid, onduidelijkheid en dergelijke kan worden aangeduid
met frustratieagressie. Het zal duidelijk zijn dat de mate van
verwijtbaarheid bij instrumenteel geweld in beginsel groter is dan bij
frustratiegeweld. Het opleggen van een maatregel staat geheel los van het doen van aangifte
bij de politie. Het college legt een maatregel op, terwijl de functionaris
tegen wie de agressie zich richtte aangifte kan doen bij de politie. Het is
aan te bevelen dat een gemeente over een agressieprotocol beschikt waarin is
aangegeven hoe wordt omgegaan met lastige en agressieve klanten. In zo’n
agressieprotocol kan een relatie worden gelegd met het maatregelenbeleid ten
aanzien van agressieve klanten, in de vorm van beleidsregels.