CVDR429560_1Visie Beschut Werk Regio Midden-LimburgnlregelingLeudal2019-01-30LeudalGemeenteblad 2016, 183275Visie Beschut Werk Regio Midden-LimburgParticipatiewet, art. 8agemeenteraadmaatschappelijke zorg en welzijn2016-12-13De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2017-01-01Nieuwe regelingOnbekendGeenVISIE BESCHUT WERK REGIO MIDDEN-LIMBURGIn deze regio hebben we de voorziening van beschut werk in de
verordening opgenomen. In de afgelopen periode hebben we ons erop
gericht om beschut werk verder uit te werken en besloten de mogelijkheid
van beschut werk in de regio in te voeren. Uitgaande van het ontwikkelperspectief van personen, zijn we regionaal
voorstander van alternatieven waarin mensen die niet zelfstandig op een
reguliere werkplek kunnen werken, toch onder beschermde omstandigheden
aan de slag zijn. Dit realiseren we door bijvoorbeeld
loonkostensubsidie, extra begeleiding, werkontwikkeling en of
detachering. We zullen daarom instrumenten inzetten die passend zijn.
Dat wil zeggen tegemoetkomen aan de begeleidingsbehoefte van de
doelgroep en passend bij de vraag van de werkgever of maatschappij.
Indien andere voorzieningen passend zijn, is beschut werk niet aan de
orde. Beschut werk heeft een structureel karakter. Er worden daarom een
beperkt aantal plekken gerealiseerd, maar als beschut werk passend is,
zal dat worden ingezet.In deze regio wordt eerst gekeken naar alternatieven voordat een
definitief advies voor beschut werk wordt aangevraagd bij het UWV. Bij de uitwerking van beschut werk zijn we uitgegaan van de volgende
uitgangspunten:
We bieden de mogelijkheid tot beschut werk;
Beschut werk is onderdeel van een palet aan voorzieningen die
mensen ondersteunen bij de ontwikkeling naar werk;
Naast de invoering van beschut werk worden ook voorliggende en
alternatieve voorzieningen uitgewerkt die passen bij de behoefte
aan de ontwikkeling van en naar werk.
De Participatiewet heeft tot doel om meer mensen, ook mensen met een
arbeidsbeperking, aan de slag te krijgen. Met de inwerkingtreding van de
Participatiewet per 1 januari 2015 is de toegang tot de Wet sociale
werkvoorziening (Wsw) afgesloten voor nieuwe instroom. De mensen die op
31 december 2014 op een Wsw-dienstbetrekking werkzaam waren, hebben hun
rechten en plichten behouden. Voor de Wajong geldt dat deze vanaf 1
januari 2015 alleen nog een uitkering biedt aan mensen die ten gevolgen
van ziekte of gebrek volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn op het
moment van het betreden van de arbeidsmarkt. De gemeente is
verantwoordelijk geworden voor de mensen met arbeidsvermogen die
voorheen een beroep op de Wsw of Wajong zouden doen.De Participatiewet geeft de gemeenten een aantal instrumenten om te
zorgen dat mensen met een arbeidsbeperking een plek op de arbeidsmarkt
kunnen vinden. Zo kunnen gemeenten loonkostensubsidie inzetten om een
werkgever te compenseren voor het verschil tussen de loonsom en de
productiviteit (loonwaarde) van een werknemer met een arbeidsbeperking.
Daarnaast krijgen gemeenten ruimte om een nieuwe vorm van
beschut werk te organiseren voor personen die
door hun lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking een
zodanige mate van begeleiding en aanpassingen van de werkplek nodig
hebben, dat van een reguliere werkgever niet mag worden verwacht dat hij
deze mensen in dienst neemt. De gemeenten hebben binnen het raamwerk van de Participatiewet op veel
terreinen keuzevrijheid bij de beleidsbepaling en de uitvoering van deze
wet. Gemeenten zijn verplicht om beleid te maken op ‘beschut werk’ en
een verordening vast te stellen. Bij de uitwerking van dit instrument
heeft de gemeente echter op twee dimensies keuzevrijheid:
Het al dan niet inzetten van het instrument beschut werk;
Het formuleren van aanvullende criteria vanuit het gemeentelijk
beleid. Zo kan de gemeente bijvoorbeeld een plafond aan het
aantal beschut werkplekken stellen.
In de arbeidsmarktregio Midden-Limburg hebben we gezamenlijk een
verkenning gedaan naar beschut werk nieuw: de kenmerken, de
mogelijkheden, de afwegingen, de risico’s etc. Deze verkenning is
uiteengezet en vertaald naar een visie voor de regio. Bij het tot stand
komen van deze visie staat meedoen van mensen in de maatschappij
centraal. Dit betekent dat we uitgaan van het individu, achterhalen
welke mogelijkheden er zijn en op basis van zijn persoonlijke
omstandigheden bepalen welke ondersteuning het beste past. De
transformatie van het sociale domein speelt hierin een belangrijke rol. Gemeenten zijn ook vanaf 2015 verantwoordelijk geworden voor ongeveer
dezelfde groep mensen met een beperking waarbij ondersteuning in de vorm
van o.a. WMO/AWBZ-begeleiding of-dagbesteding vanuit een zorgperspectief
plaatsvindt. We zoeken nadrukkelijk de verbinding daar waar dat
ondersteunend kan werken aan de doelgroep. Daarnaast is financiën een belangrijke factor geweest bij de
visievorming. De invulling van beschut werk is relatief duur met een
groot financieel risico en een langdurige verplichting. De toekenning
van beschut werk nieuw is bovendien vaak onomkeerbaar. De persoon die
geïndiceerd is voor beschut werk behoudt het recht op een beschut werk
dienstverband. Het beperkt daardoor de ruimte om andere mensen in de
bijstand participatie-ondersteuning te bieden. Daarnaast moeten
gemeenten al fors bijleggen op de loonkosten van de bestaande sociale
werkvoorziening. In hoofdstuk 2 wordt de wettelijke grondslag voor het aanbieden van
beschut werk nader toegelicht. In hoofdstuk 3 gaan we in op de visie
en de uitgangspunten die we daarbij gehanteerd hebben. In hoofdstuk
4 worden de contouren van beschut werk uiteengezet. Hoofdstuk 5
beschrijft op hoofdlijnen het financieel kader. In de Participatiewet staat in artikel 10b de
participatievoorziening beschut werk omschreven. Beschut werk is
werk in een beschutte omgeving onder aangepaste omstandigheden. Er
is sprake van beschut werk als aan onderstaande voorwaarden is
voldaan:
het college draagt op basis van haar eigen voorselectie
mensen voor een advies beschut werk voor bij het UWV;
het UWV geeft een positief advies beschut werk af;
het college besluit vervolgens dat de betreffende persoon
uitsluitend beschut kan werken;
het college zorgt ervoor dat de betreffende persoon met een
dienstbetrekking op een beschut werkplek wordt geplaatst.
(artikel 10b Participatiewet).
DienstbetrekkingBeschut werk heeft de vorm van een specifieke dienstbetrekking.
Op een beschut werk dienstbetrekking is het arbeids- of
ambtenarenrecht van toepassing. Het hebben van een
dienstbetrekking betekent dat de persoon in dienst is bij een
werkgever en loon krijgt voor de arbeid die hij gedurende zekere
tijd verricht. Hoe de dienstbetrekking wordt georganiseerd,
behoort tot de beleidsvrijheid van gemeenten. Regionaal is
afgesproken dat de SW bedrijven beschut werk uitvoeren. Advies UWVAls het college wil vaststellen dat iemand uitsluitend in een
beschutte omgeving mogelijkheden tot arbeidsparticipatie heeft,
vraagt zij advies aan het UWV (artikel 10b lid 2
Participatiewet). Het UWV adviseert op basis van landelijke
criteria, die zijn vastgelegd in het Besluit advisering beschut
werk, of een persoon tot de doelgroep beschut werk behoort.
DoelgroepTot de doelgroep beschut werk behoren mensen met arbeidsvermogen
die (nog) niet in een reguliere baan kunnen werken, ook niet met
extra begeleiding en ondersteuning, maar uitsluitend in een
beschutte omgeving onder aangepaste omstandigheden mogelijkheden
tot arbeidsparticipatie hebben. Het gaat om mensen die door hun
lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking een zodanig
hoge mate van (structurele) begeleiding of aanpassing van de
werkplek nodig hebben, dat niet van een werkgever mag worden
verwacht dat hij deze mensen in dienst neemt. ProductiviteitOf iemand in aanmerking komt voor beschut werk zegt niets over
de mate van productiviteit van deze persoon. Beschut werk is
juist bedoeld voor mensen die met (structurele) ondersteuning of
aanpassing van de werkplek wel in staat zijn om loonvormende
arbeid te verrichten. Deze toetsing vindt plaats door het UWV,
op grond van landelijke criteria. Verschil met WswDe doelgroep beschut werk onder de Participatiewet is beperkter
dan de Wsw-doelgroep. Dat komt omdat tot de Wsw-doelgroep ook
mensen horen die (met begeleiding) wel bij een reguliere
werkgever kunnen werken. Denk hierbij aan begeleid werken of een
individuele- of groepsdetachering. Dit betreft ongeveer 2/3 van
de huidige Wsw’ers. De inschatting is dat ongeveer 1/3 van de
Wsw’ers uitsluitend beschut kan werken. Deze laatste groep is
vergelijkbaar met de doelgroep beschut werk volgens de
Participatiewet. De beoordelingscriteria voor beschut werk onder
de Participatiewet zijn dan ook strenger dan die onder de Wsw.
Zoals reeds aangegeven is in de regio Midden-Limburg gezamenlijk een
verkenning gedaan naar beschut werk nieuw. Deze verkenning is
uiteengezet en vertaald naar een visie voor de regio. De transformatie
van het sociale domein heeft hierin een belangrijke rol gespeeld. De
Participatiewet is slechts één onderdeel van het sociaal domein; er zijn
grote raakvlakken met het beleid ten aanzien van de overige
decentralisaties (Wmo en Jeugd). Er wordt gewerkt vanuit de
overkoepelende werkwijze “één gezin, één plan, één regisseur".
Doorstroom naar werk moet ook toegankelijk zijn voor mensen die
ondersteuning krijgen vanuit WMO. Andersom moet het gebruik van
(arbeidsmatige) dagbesteding ook mogelijk zijn mensen voor wie werk niet
haalbaar is. Bij het tot stand komen van deze visie is nauw samengewerkt
met de SW-bedrijven De Risse en Westrom. De SW-bedrijven werken al samen
met de zorgaanbieders die dagbestedingstrajecten aanbieden. Er wordt
samengewerkt op het gebied van acquisitie van opdrachten en organiseren
van uitvoering en begeleiding. Vanuit de gemeente wordt deze
samenwerking gestimuleerd en gefaciliteerd. Er wordt geïnvesteerd op een
grotere kennis van de doelgroep. Daarbij focussen we op de
mogelijkheden, de behoefte en efficiënte aanpak om de doelstellingen te
bereiken. Beschut werk is uitgebreid besproken in de vergaderingen van de
stuurgroep Regionaal Arbeidsmarktbeleid (RAB). De stuurgroep heeft
aangegeven beschut werk te willen uitwerken en invoeren. Daarbij zijn
een paar uitgangspunten benoemd die leidend zijn geweest bij de verdere
uitwerking van de visie.De onderstaande uitgangspunten zijn gehanteerd bij de vorming van
beschut werk:
Beschut werk als “last resort”
Uitvoering budgetneutraal
Uitvoering door SW-bedrijven
Uitwerking beschut werk conform juridische kaders
• Beschut werk als “last resort” Beschut werk in deze regio wordt ingezet als last resort. Op het
moment dat andere vormen van werkontwikkeling op korte termijn
niet leiden tot een structurele reguliere werkplek wordt
onderzocht of beschut werk passend is. Mensen die in aanmerking
zouden kunnen komen voor beschut werk, doorlopen daarom eerst de
reguliere procedure in de ontwikkeling naar werk. Blijkt dat
regulier werk, ondanks de ondersteuning, niet bereikbaar is,
maar is de persoon wel in staan om een minimaal aantal uren
onder begeleiding loon vormende arbeid te verrichten, dan wordt
onderzocht of de persoon behoort tot de doelgroep beschut werk.
Daarbij wordt ook onderzocht of de voorziening beschut werk het
meest passend is voor deze persoon. Daarna wordt bepaald voor
welke duur en de voorziening beschut werk als passend wordt
ervaren. Een voorziening beschut werk kan passend zijn voor de persoon
die dusdanige structurele begeleiding en ondersteuning nodig
heeft bij het uitvoeren van werk binnen een dienstverband dat
deze begeleiding alleen georganiseerd kan worden binnen de
voorziening beschut werk. Omdat de voorziening beschut werk
bestaat uit het werken binnen een dienstverband, stellen we als
uitgangspunt dat de persoon in staat moet zijn om minimaal 2
dagen per week te kunnen werken. Op deze wijze wordt ook een
onderscheid gemaakt met de voorziening dagbesteding in de WMO.
Voor personen die minder dan 2 dagen kunnen werken, achten wij
de voorziening beschut werken niet passend. Behoort de persoon
tot de doelgroep dan zal het UWV de persoon toetsen en een
indicatie beschut werk afgeven. Indien het UWV een indicatie
afgeeft, zal de gemeente een dienstverband beschut werk moeten
vormgeven. • Uitvoering budgetneutraalDe kosten voor beschut werk bestaan uit 2 delen. De loonkosten
en de begeleidingskosten. De loonkosten zijn afhankelijk van de CAO en de uren van het
dienstverband. De uitvoeringskosten van het dienstverband en de
begeleidingskosten zijn afhankelijk van de manier waarop het
georganiseerd wordt. De loonkosten zijn afhankelijk van het
aantal uren dienstverband. Bij beschut werk wordt uitgegaan van
een dienstverband van maximaal 25 uur. Na afgifte van de
indicatie beschut werk is de inzet structureel en lopen de
financiële verplichtingendoor. In het laatste hoofdstuk is
het financieel kader toegelicht. • Uitvoering door SW-bedrijvenDe stuurgroep RAB heeft aangegeven dat de uitvoering beschut
werk moet worden uitgevoerd, door de SW-bedrijven. SW bedrijven
hebben als kerntaak het organiseren en begeleiden van
werkzaamheden. De keuze voor SW-bedrijven sluit aan bij een
geïntegreerde uitvoering. Doordat zij ook werkontwikkeling
begeleiden en de toetsing van loonwaarde voor loonkostensubsidie
uitvoeren, hebben zij veel kennis van zaken over uitvoering als
ook over de mogelijkheden van de doelgroep en de inzet van
instrumenten. De regie voor de inzet ligt bij de gemeente. De
SW-bedrijven adviseren daarbij, organiseren en voeren uit. In de uitvoering maken de SW bedrijven maximaal gebruik van de
mogelijkheden en begeleiding van samenwerkingspartners uit de
zorg en maatschappelijke middenveld. • Uitwerking beschut werk conform juridische kaders:De kaders van beschut werk zijn opgenomen in de
re-integratieverordening. De huidige re-integratieverordening
wordt op onderdelen aangepast aan de voorgestelde uitvoering.
Ook zal het college nadere regels vaststellen ten aanzien van de
uitvoering van beschut werk en de voorselectie.In het voorgaande hoofdstuk hebben we de visie en de uitgangspunten die
daarbij gehanteerd zijn beschreven. In dit hoofdstuk wordt de verdere
uitwerking van de visie uiteengezet. Deze uitwerking is tevens in de
stuurgroep RAB behandeld en heeft tot de volgende besluiten geleid:
Gemeentes in de regio stemmen in met het invullen van beschut
werk als structurele voorziening voor mensen die uitsluitend op
beschut werk zijn toegewezen.
De afzonderlijke gemeentes bepalen zelf hoeveel plekken beschut
werkplekken ze ter beschikking stellen.
Gemeentes in de regio werken met de SW-bedrijven voorzieningen
uit die voorliggend of als alternatief voor beschut werk kunnen
dienen.
Bij de uitwerking van voorzieningen voor de ontwikkeling voor
werk wordt nadrukkelijk gekeken naar de lokale afstemming met de
uitvoering WMO.
Zo veel mogelijk mensen gaan aan slag bij reguliere bedrijven.Mensen worden begeleid naar reguliere arbeid. Voor mensen die niet
regulier aan de slag kunnen, maar die wel arbeidsvermogen hebben
passen we maatwerk toe. Daartoe hebben we verschillende instrumenten
ter beschikking. Ter onderscheid met beschut werk, noemen wij de
vormen van dienstbetrekking beschermd werk. Beschermd
werk kent verschillende vormen en wordt veelal uitgevoerd door de
SW-bedrijven. Gedurende de looptijd van beschermd werk kan men
werken met behoud van uitkering of een dienstverband hebben. De
loon- en begeleidingskosten worden betaald vanuit het BUIG-budget
(loonkostensubsidie) en Participatiebudget
(begeleidingskosten).Beschermd werk wordt ingezet om mensen naar werk te ontwikkelen dan
wel om de mogelijkheden van mensen in kaart te brengen of te
vergroten. Door de inzet van dit instrument krijgt werkgever een
goed, gedegen inzicht op de mogelijkheden van de werknemer. Zo lang
als nodig maar maximaal 23 maanden, afhankelijk van de
ontwikkelingen van de werknemer, stroomt de werknemer uit naar een
reguliere werkgever. Hierbij kan een van de
re-integratieinstrumenten ingezet worden (bijvoorbeeld
loonkostensubsidie). Wij kiezen dus ervoor om pas na een traject te
bepalen of iemand voor een indicatie beschut werk wordt
voorgedragen. Tot die tijd worden andere mogelijkheden onderzocht.
Zowel richting betaald werk als richting arbeidsmatige dagbesteding.
Blijkt na maximaal 23 maanden dat via het maatwerk uitstroom naar
werk niet mogelijk is en dat arbeidsmatige dagbesteding gezien het
niet het juiste instrument is dan wordt aan het UWV een indicatie
aangevraagd om beschut werk als instrument in te zetten. Beschut
werk wordt nadrukkelijk gezien als een vangnet voor die personen
waar de andere instrumenten niet passend zijnen de beperkingen
zodanig stabiel zijn dat beschut werk passend is. De gemeente ontvangt middelen om mensen uit de bijstandsregelingen te
begeleiden naar werk. Ook ontvangen we middelen voor mensen met een
SW-dienstverband. De participatiemiddelen en de middelen voor de Wsw
worden via de integratie-uitkering Sociaal domein van het gemeentefonds
aan de gemeenten toegekend. Hierin zijn ook de middelen voor de Wmo en
de jeugdzorg opgenomen. De middelen van de integratie-uitkering Sociaal
domein zijn voor de gemeentes geheel vrij besteedbaar voor alle
gemeentelijke taken.Voor de financiering van het instrument beschut werk zijn de volgende
middelen per jaar beschikbaar:
middelen voor loonkostensubsidie in het I-deel
(BUIG-budget);
middelen voor begeleiding en de inzet van werkvoorzieningen in
het Participatiebudget;
middelen van de impuls beschut werk (tijdelijk);
vanaf 2017 het Lage Inkomens Voordeel (LIV).
Gemeenten kunnen voor de financiering van beschut werk
loonkostensubsidie inzetten. Bij de berekening van het macrobudget
voor het I-deel is hiermee rekening gehouden; er is uitgegaan van
een loonwaarde van 30% van het wettelijk minimumloon (Wml). Derhalve
is er bij een voltijdbaan voor de loonkostensubsidie 70% Wml, dat
wil zeggen € 14.000 per werkplek beschikbaar in de financiering. Een
hogere feitelijke loonwaarde doet hier niets aan af en kan door de
gemeente naar eigen inzicht worden ingezet. Aansluiting bij een
hoger cao-loon dan het Wml betekent dat de werkgever het meerdere
voor eigen rekening neemt. Op grond van de Participatiewet moeten de
loonwaarde en de loonkostensubsidie eens per drie jaar worden
vastgesteld. De kosten voor begeleiding en werkplekaanpassing worden uit het
Participatiebudget betaald. Hiervoor is door het kabinet gerekend
met een gemiddeld bedrag van € 8.500 per werknemer per jaar. Voor de
verdeling van deze middelen over gemeenten wordt tot en met 2017 als
verdeelsleutel het gemeentelijk aandeel in de historische instroom
in de werkregeling van de Wajong en de wachtlijst Wsw gebruikt. In
de aanloop naar 2018 zal deze verdeelsleutel opnieuw worden bezien,
in het licht van de opname van de integratie-uitkering sociaal
domein in de algemene uitkering van het gemeentefonds. In de periode 2016-2020 is er € 100 miljoen extra beschikbaar om
gemeenten te stimuleren beschut werkplekken te realiseren. Gemeenten
ontvangen achteraf op basis van daadwerkelijk gerealiseerde beschut
werkplekken de extra middelen. Dit gaat volgens het principe één
persoon is gelijk aan één plek, ongeacht het aantal uren dat deze
persoon op een beschut werkplek werkt. Hierbij wordt gedacht aan een
bedrag van circa € 3.000 per gerealiseerde beschut werkplek (op
grond van artikel 10b Participatiewet) per jaar voor een tijdelijke
periode van 5 jaar. Als blijkt dat gemeenten meer beschut
werkplekken realiseren dan waarmee in de ramingen rekening is
gehouden, wordt dit bedrag navenant verlaagd. Het Lage Inkomensvoordeel (LIV) gaat gelden wanneer een werknemer
tussen de 100 en 120% van het Wml verdient; daarmee geldt het LIV
ook voor beschut werk. Het moet daarbij gaan om een baan waarin de
werknemer tenminste 1248 uur per jaar werkt (24 uur per week). Het
voordeel bedraagt € 2.000 per fte per jaar bij een loon tussen de
100 en 110% Wml, en € 1.000 per fte per jaar bij een loon tussen 110
en 120% Wml. Bij deeltijd wordt het LIV naar rato verlaagd. Het LIV
is structureel. Baten en lasten op een rij per persoon per jaar:
Ontvangsten van het Rijk (excl.
tijdelijke stimuleringsregeling en LIV)Wat zijn de werkelijke kosten?•BUIG-budget (LKS) € 14.000 •P-budget (begeleidingskosten € 8.500Totaal: € 22.500•Kosten 80% Wml: € 19.200•Kosten begeleiding: € 6.000•Inverdiencapaciteit: -/-€ 2.200
(afhankelijk van de
arbeidsproductiviteit)Totaal: € 23.000