CVDR413611_1Gedragscode Integriteit Raadsleden gemeente Assen 2015nlregelingAssen2015-12-24AssenGemeenteblad 23 december 2015Gedragscode integriteit raadsleden gemeente Assen 2015Onbekendgemeenteraadbestuur en recht2015-12-17De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2015-12-242022-04-14Nieuwe regelingR00790GeenGeenGedragscode Integriteit Raadsleden gemeente Assen 2015InleidingDeze inleiding maakt integraal onderdeel uit van deze gedragscode. Goed bestuur is integer bestuur. Daarmee is integriteit niet alleen een
verantwoordelijkheid van de individuele politieke ambtsdragers, maar een
gezamenlijk belang dat de hele organisatie en het hele bestuur in al zijn
geledingen aangaat. De gedragscode richt zich daarom zowel tot de
individuele politieke ambtsdragers als tot de bestuursorganen. Ons democratische systeem en de democratische processen kunnen niet zonder
integer functionerende organen en functionarissen. Integriteit van politieke
ambtsdragers verwijst naar de zorgvuldigheid die politieke ambtsdragers
moeten betrachten bij het invullen van hun rol in de democratische
rechtsstaat. Dat betekent de verantwoordelijkheid nemen die met de functie
samenhangt en bereid zijn verantwoording af te leggen, aan
collega-bestuurders en/of (leden van) de volksvertegenwoordiging en bovenal
aan de burger. In de democratische rechtsstaat dient eenieder zich te houden aan de wetten
en regels die op democratische wijze zijn vastgesteld. Dat geldt zeker voor
de politieke ambtsdragers die (mede)verantwoordelijk zijn voor de
totstandkoming van die wetten en regels. Zonder dat zal het vertrouwen in de
democratische rechtsstaat worden ondermijnd en het draagvlak voor de
naleving van de wetten en regels verdwijnen. Vertrekpunt voor de politieke
ambtsdrager is dan ook de eed of gelofte die de politieke ambtsdrager bij de
ambtsaanvaarding aflegt. Integriteit is niet alleen een kwestie van regels, maar ziet ook op de
onderlinge omgangsvormen. Een respectvolle omgang met burgers en
organisaties, tussen politieke ambtsdragers onderling en tussen politieke
ambtsdragers en medewerkers, met behoud van eigen politieke inhoud en stijl,
is van groot belang. De volksvertegenwoordiging stelt zowel voor de eigen leden als voor de
dagelijkse bestuurders (voorzitter en overige leden van het dagelijks
bestuur) een gedragscode vast. Dat is zo vastgelegd in de Gemeentewet. De
gedragscode is richtsnoer voor het handelen van individuele politieke
ambtsdragers en heeft tot doel hen te ondersteunen bij de invulling van hun
verantwoordelijkheid voor de integriteit van het openbaar bestuur. Voor de twee groepen van politieke ambtsdragers (volksvertegenwoordigers en
dagelijkse bestuurders) is er een afzonderlijke gedragscode. Onderhavige gedragscode heeft betrekking op de volksvertegenwoordigers: de
raadsleden. Veel bepalingen zijn voor de volksvertegenwoordigers en de
dagelijkse bestuurders gelijk. Er zijn ook verschillen. Die hebben te maken
met de staatsrechtelijke posities en met de voor hen geldende wettelijke
(integriteits)regels. De gemeenteraad is een politiek orgaan. In de volksvertegenwoordigingen
worden specifieke of (partij-)politieke belangen ingebracht voor het
algemeen belang van de gemeente. Deze politieke ambtsdragers krijgen het
mandaat van hun kiezers en de gedragscode dient de vervulling van het
kiezersmandaat te ondersteunen. Het handelen van het dagelijks bestuur en van de bestuurders staat ten
dienste van de gemeente. De ambtsdragers aan wie en de organen waaraan het
dagelijks bestuur is opgedragen, zijn over hun bestuurlijke handelen en over
hun functioneren verantwoording schuldig aan de volksvertegenwoordigende
organen. Aan het dagelijks bestuur en de bestuurders worden ook in de
gedragscode bijzondere eisen gesteld om optimale openheid en
controleerbaarheid mogelijk te maken. Het rechtskarakter van de gedragscode is dat van een interne regeling, als
nadere invulling en concretisering van de wettelijke regels. De gedragscode
bevat in aanvulling op wettelijke regels gedragsnormen en regels over
procedures die de transparantie van het handelen van politieke ambtsdragers
evenals van de besluitvorming over en de naleving van de normen vergroten.
Zij vormt een beoordelingskader en leidraad bij twijfel, vragen en
discussies. Het niet naleven van de gedragscode heeft geen rechtsgevolgen. Sprake is van
zelfbinding. De regels worden in gezamenlijk debat vastgesteld door de
politieke ambtsdragers zelf. In dit licht moeten de regels in de code worden
gezien. Dat maakt de gedragscode evenwel niet vrijblijvend. De
volksvertegenwoordigers kunnen daarop worden aangesproken en zij dienen zich
over de naleving ervan te verantwoorden. Het niet naleven van de gedragscode
kan dus wel onderdeel worden van politiek debat en politieke gevolgen
hebben. Integriteit is een thema dat betekenis krijgt in het handelen. Een
integriteitsbeleid dat alleen op papier bestaat is slechts een dode letter.
Daarom moet het handelen van politieke ambtsdragers regelmatig onderwerp van
gesprek zijn, juist ook onderling, en ook daarbij geeft de gedragscode
ondersteuning. De code en de voorgestelde registraties zijn instrumenten.
Integriteit is uiteindelijk niet in regels te vangen. In de woorden van de
schrijver C.S. Lewis gaat het om ‘doing the right thing, even when no one is
watching’. Integer handelen kan alleen in een cultuur en organisatie waar ook de andere
waarden van goed bestuur worden nagestreefd. De Nederlandse Code voor Goed
Openbaar Bestuurbenoemt een aantal kernwaarden van goed openbaar
bestuur. Integriteit wordt hierin in één adem genoemd met openheid.
‘Openheid en integriteit’: “het bestuur is open en integer en maakt
duidelijk wat het daaronder verstaat.“ De wetgeving (en de gedragscode in
aanvulling hierop) bevat diverse voorschriften inzake openheid met het oog
op de integriteit. Die voorschriften hebben betrekking op openbaarmaking van nevenfuncties
en/of neveninkomsten, van geschenken, buitenlandse reizen, excursies en
evenementen. De registraties in de codes zijn bedoeld om de transparantie te
bevorderen die belangenverstrengeling en onverantwoord en/of onjuist gebruik
van publieke middelen door politieke ambtsdragers moeten tegengaan. De
politieke ambtsdrager is primair zelf verantwoordelijk voor zijn integriteit
en hij zal zich daar in alle openheid over moeten verantwoorden. De Nederlandse Code voor Goed Openbaar Bestuur verbindt openheid en
integriteit met de kernwaarden participatie, behoorlijke contacten met
burgers, doelgerichtheid en doelmatigheid, legitimiteit, lerend en
zelfreinigend vermogen en verantwoording. Al deze kernwaarden klinken in
verschillende mate door in de hierna volgende gedragscode. 1.Algemene bepalingen11.Deze gedragscode geldt voor de raadsleden en de plaatsvervangend
raadsleden, maar richt zich ook tot de bestuursorganen. 2.In gevallen waarin de code niet voorziet of waarbij de toepassing niet
eenduidig is, vindt bespreking in eerste instantie plaats in het
fractievoorzittersoverleg.3.Deze gedragscode is openbaar en via internet beschikbaar.4.De leden van de raad ontvangen bij hun aantreden een exemplaar van de
code.2. Voorkomen van belangenverstrengeling2
Het raadslid levert de griffier bij aanvang van het
raadslidmaatschap de informatie aan over de (neven)functies die
openbaar gemaakt moeten worden. Als gaande het lidmaatschap nieuwe
(neven)functies aanvaard worden of de omstandigheden met betrekking
tot bestaande (neven)functies wijzigen, wordt de informatie die
hierop betrekking heeft binnen één week aangeleverd bij de griffier.
De informatie betreft in ieder geval:
de omschrijving van de (neven)functie;
de organisatie voor wie de (neven)functie wordt verricht;
of het al dan niet een (neven)functie betreft uit hoofde van het
raadslidmaatschap; en
of de (neven)functie bezoldigd of onbezoldigd is.
Een raadslid doet eveneens opgave van zijn zakelijke belangen in
ondernemingen en organisaties waarmee de gemeente zakelijke
betrekkingen onderhoudt.
De griffier legt hiervoor een register aan en beheert dit register.
Het register is openbaar en via internet beschikbaar.
3. Informatie31.Het raadslid zorgt ervoor dat vertrouwelijke en geheime informatie
waarover hij beschikt veilig wordt bewaard. 2.Het raadslid maakt niet ten eigen bate of ten bate van derden gebruik
van in de uitoefening van het ambt verkregen niet openbare informatie.
4. Omgang met geschenken en uitnodigingen4.11.Een raadslid accepteert geen geschenken, faciliteiten en diensten als
zijn onafhankelijke positie hierdoor kan worden beïnvloed. 2.Onverminderd het eerste lid kan het raadslid incidentele geschenken die
een geschatte waarde van ten hoogste € 50 vertegenwoordigen behouden.
3.Geschenken die het raadslid uit hoofde van zijn ambt ontvangt en die een
geschatte waarde van meer dan € 50 vertegenwoordigen worden, als zij
niet worden teruggestuurd, eigendom van de gemeente. 4.De griffier legt een register aan van de geschenken met een geschatte
waarde van meer dan € 50. In het register is aangegeven welke bestemming
de gemeente hieraan heeft gegeven. Het register is openbaar en via
internet beschikbaar. 5.Geschenken worden niet op het huisadres ontvangen. 4.21.Deelname aan excursies en evenementen voor rekening van anderen dan de
gemeente maakt het raadslid binnen één week na deelname bekend. Daarbij
wordt ook openbaar gemaakt wie de kosten voor zijn rekening heeft
genomen. 2.De informatie is openbaar en via internet beschikbaar. 4.31.Een raadslid meldt aan de griffier de ondernomen buitenlandse reizen
voor rekening van anderen dan de gemeente binnen één week na terugkeer
in Nederland. Hij meldt in ieder geval het doel, de bestemming en de
duur van de reis en wat daarvan de kosten waren. 2.De griffier legt hiervoor een register aan en beheert dit register. Het
register is openbaar en via internet beschikbaar. 5. Declaraties en gebruik van voorzieningen van de gemeente51.Het bestuursorgaan richt de financiële en administratieve organisatie
zodanig in dat er een getrouw beeld mogelijk is van de juistheid en
rechtmatigheid van de uitgaven en hanteert heldere procedures over de
wijze waarop functionele uitgaven rechtstreeks in rekening worden
gebracht of kunnen worden gedeclareerd bij de gemeente. 2.Het raadslid verantwoordt zich over zijn gebruik van de voorzieningen
volgens de in het kader van het eerste lid vastgelegde regels en
procedures.3.Een raadslid declareert geen kosten die reeds op andere wijze worden
vergoed. 4.Een declaratie wordt ingediend door middel van een daartoe vastgesteld
formulier. Bij het formulier wordt een betalingsbewijs gevoegd en op het
formulier wordt de functionaliteit van de uitgave vermeld.5.De griffier is verantwoordelijk voor een deugdelijke administratieve
afhandeling en registratie van declaraties.6.In geval van twijfel over een declaratie wordt deze voorgelegd aan de
voorzitter.7.Gebruik van voorzieningen en eigendommen van de gemeente ten eigen bate
of ten bate van derden is niet toegestaan, tenzij hier andere afspraken
over gemaakt zijn.6. Uitvoering gedragscode6
De gemeenteraad bevordert de eenduidige interpretatie van deze
gedragscode. In geval van leemtes en onduidelijkheden in de
gedragscode voorziet hij daarin.
Op voorstel van de burgemeester maakt de gemeenteraad in ieder geval
afspraken over: a) de periodieke bespreking van het onderwerp
integriteit in het algemeen en van de gedragscode in het bijzonder;
b) de aanwijzing van contactpersonen of aanspreekpunten integriteit;
c) de processtappen die worden gevolgd ingeval van een vermoeden van
een integriteitschending door een politieke ambtsdrager van de
gemeente.
De afspraken, bedoeld in het eerste lid, maken deel uit van deze
gedragscode.
Wettelijk kader artikel 2
(belangenverstrengeling)Afleggen eed of belofte (artikel 14 Gemeentewet) Alvorens hun
functie te kunnen uitoefenen leggen de raadsleden in de vergadering, in
handen van de voorzitter, de volgende eed (verklaring en belofte) af: “Ik
zweer (verklaar) dat ik om tot raadslid benoemd te worden, rechtstreeks noch
middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst
heb gegeven of beloofd. Ik zweer (verklaar en beloof) dat ik, om iets in dit
ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of
enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer (beloof) dat ik
getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik
mijn plichten als raadslid naar eer en geweten zal vervullen.” Persoonlijke belangen Een lid van een
volksvertegenwoordiging neemt niet deel aan de stemming over
een aangelegenheid die hem rechtstreeks of middellijk persoonlijk
aangaat of waarbij hij als vertegenwoordiger is betrokken;
de vaststelling of goedkeuring der rekening van een lichaam waaraan
hij rekenplichtig is of tot welks bestuur hij hoort.
(artikel 28 Gemeentewet ). Het bestuursorgaan waakt ertegen dat tot het bestuursorgaan behorende of
daarvoor werkzame personen die een persoonlijk belang bij een besluit
hebben, de besluitvorming beïnvloeden. (artikel 2:4, tweede lid, Algemene
wet bestuursrecht). Incompatibiliteiten en nevenfuncties Verboden overeenkomsten/handelingen: volksvertegenwoordigers mogen in
geschillen, waar de gemeente(bestuur) partij is, niet als advocaat, adviseur
of gemachtigde werkzaam zijn. Zij mogen bepaalde overeenkomsten, waar de
gemeente bij betrokken is, niet rechtstreeks of middellijk aangaan. Van
verboden overeenkomsten kan ontheffing worden verleend. (artikel 15, eerste en tweede lid, Gemeentewet). Op overtreding staat uiteindelijk de sanctie van schorsing en
vervallenverklaring van het lidmaatschap van de volksvertegenwoordiging
(artikelen X7, X7a en X8 Kieswet). Onverenigbaarheid van functies: het zijn van volksvertegenwoordiger sluit
het hebben van een aantal andere functies uit (artikel 13 Gemeentewet). Dat
leidt er uiteindelijk toe dat betrokkene ophoudt lid te zijn van de
volksvertegenwoordiging (artikel X1 Kieswet). Openbaarmaking nevenfuncties: volksvertegenwoordigers maken openbaar welke
nevenfuncties zij vervullen. De lijst met nevenfuncties ligt ter inzage op
het gemeentehuis [artikel 12 Gemeentewet).