CVDR409486_1Beleidsregels lijkbezorging van gemeentewege en het verhaal van daarop betrekking hebbende kosten 2014nlregelingHof van Twente2017-11-14Hof van TwenteHofweekblad d.d. 9 april 2014Beleidsregels lijkbezorging van gemeentewege en het verhaal van daarop betrekking hebbende kosten 2014Wet op de Lijkbezorging, BVcollege van burgemeester en wethoudersbestuur en recht2014-03-18De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2014-04-03Nieuwe beleid500381Lijkbezorging van de gemeentewegeGeenGeenexb-2017-52848exb-2017-52849exb-2017-52850Beleidsregels lijkbezorging van gemeentewege en het verhaal van daarop
betrekking hebbende kosten 2014Inhoud lijkbezorgingInhoudInhoud Lijkbezorging van gemeentewegeSamenvattingOp grond van de Wet op de lijkbezorging (Wlb) is, als niemand anders in de
lijkbezorging voorziet, de burgemeester verplicht in de lijkbezorging van
personen te voorzien. In deze notitie wordt vastgelegd op welke wijze door
de burgemeester van Hof van Twente in voorkomend geval uitvoering gegeven
zal worden aan deze taakstelling.Uitgangspunt is dat de lijkbezorging sober en tegen zo gering mogelijke
kosten plaatsvindt met inachtneming van de laatste wens van betrokkene. Voor
zover geen wens bekend is tot begraving, zal betrokkene worden gecremeerd.
Met het verlenen van opdracht tot lijkbezorging zal terughoudend worden
omgegaan. De kosten van de lijkbezorging zullen met inachtneming van de
wettelijke mogelijkheden en –beperkingen worden verhaald.Ten aanzien van lijkbezorging van gemeentewege gelden de volgende
beleidsregels (samengevat):
De wettelijke termijn voor de lijkbezorging wordt, met inachtneming
van de Wlb, tot uiterlijk de 14e dag na overlijden verlengd.
Lijkbezorging moet derhalve uiterlijk op de 14e dag na
overlijden/lijkvinding plaatsvinden.
De lijkbezorging vindt plaats in de vorm van een crematie tenzij de
overledene uitdrukkelijk en aantoonbaar heeft aangegeven dat de
voorkeur uitgaat naar begraven.
De gemeente zal in eerste instantie de kosten van de lijkbezorging
verhalen op de nalatenschap.
Om te voorkomen dat oneigenlijk c.q. te snel gebruik gemaakt wordt
van gemeentelijke gelden zal alleen in uitzonderlijke situaties
afgezien worden van het verhaalsrecht op nabestaanden.
de lijkbezorging wordt verzorgd op basis van de minst kostbare-,
doch waardige wijze, ofwel een sobere lijkbezorging.
Bij de uitvoering van de artikelen 20 tot en met 22 van de Wlb wordt
rekening gehouden met het in deze notitie opgenomen beleid.
Afwijking daarvan is slechts in uitzonderlijke gevallen
mogelijk.
Beleid lijkbezorging van gemeentewege1. InleidingTen aanzien van overledenen kunnen er zich drie situaties voordoen waarin de
gemeente betrokken wordt bij de lijkbezorging: a) nabestaanden weigeren in de lijkbezorging te voorzien; b) nabestaanden kunnen niet in de lijkbezorging voorzien; c) er zijn (momenteel) geen nabestaanden te vinden.Uitgangspunt van de Wlb is dat de nabestaanden primair verantwoordelijk zijn
voor de uitvaart. Verder is het uitgangspunt van de wetgever dat de zorg
voor de lijkbezorging niet alleen afhankelijk is van familierechtelijke- en
erfrechtelijke betrekkingen, maar ook van de feitelijke betrekkingen.
Volgens de wetgever moet duidelijk zijn dat de lijkbezorging geen taak van
de overheid is, maar een zaak van zorg voor elkaar.Als werkelijk niemand in de lijkbezorging voorziet en daartoe dus geen enkel
initiatief ondernomen wordt, dan moet de burgemeester daarvoor zorgdragen.
Als het lijk zich in een woning bevindt dan kan de burgemeester of een
ambtenaar van politie de woning binnentreden. Zie het tweede lid van artikel
21 Wlb.De gemeente dient uiterst terughoudend te zijn in het regelen en verzorgen
van de uitvaart. De artikelen 21 en 22 van de Wlb zijn primair bedoeld om de
lijkbezorging te regelen van mensen zonder nabestaanden, waarbij niemand in
actie kan komen. De artikelen zijn niet bedoeld om financiële problemen van
nabestaanden op te lossen.Het is dus zaak om nabestaanden te manen tot het ondernemen van actie. Deze
kan bijvoorbeeld bestaan uit het sluiten van een lening, het houden van een
inzameling onder familie en vrienden of het aanvragen van bijzondere
bijstand. Veelal is het ook zo dat als er familie is, de gemeente een
verhaalsrecht heeft op de familie ((ex) echtgenoot, ouders, kinderen,
aangehuwde kinderen, schoonouders en stiefouders; artikel 1:392-396 BW) en
de familie toch moet betalen.Naast een financiële plicht rust er op bloed- en aanverwanten (zoals
hiervoor genoemd) ook een morele plicht om de uitvaart te verzorgen. Er is
echter voor nabestaanden geen juridische verplichting om een uitvaart te
verzorgen, echter wel (in sommige hiervoor genoemde gevallen) om de kosten
te betalen.Wel geeft de wetgever in artikel 22 Wlb de mogelijkheid om de kosten van een
uitvaart te verhalen op de bloed- en aanverwanten als niemand voor de
lijkbezorging zorgdraagt en de burgemeester dat moet doen.Wanneer de nabestaanden bewust geen actie ondernemen moet de gemeente
optreden. Omdat een uitvaart altijd (relatieve) haast heeft, is het in
sommige gevallen (wanneer het lijk in de openbare ruimte ligt of bij zomers
weer in een woning) denkbaar dat met een uitvaartverzorger de afspraak
gemaakt wordt dat in eerste instantie alleen de eerste verzorging (weghalen
overledene en bewaren in mortuarium) gebeurt en (nog) niet debeleid
lijkbezorging van gemeentewegegehele uitvaart. Er is dan tijd voor (het
zoeken van en) overleg met de nabestaanden. De kosten kunnen in het kader
van zaakwaarneming verhaald worden.2. Opdracht verlenen? De gemeente (i.c. de burgemeester) is wettelijk verplicht om (artikel 21 en
22 Wlb) een uitvaart te verzorgen als niemand anders hier zorg voor draagt.
De gemeente betaalt dan ook de uitvaartondernemer die een en ander uitvoert
en heeft het wettelijk recht om de kosten te verhalen op de nalatenschap en
op de nabestaanden (o.a. echtgenoot, kinderen). Het principe van de Wlb is dat:
de gemeente in het belang van de volksgezondheid en de openbare orde
zorgt dat de overledene “bezorgd” wordt;
dat de kosten niet door de belastingbetaler worden gedragen.
De gemeente hoeft dan ook niet onmiddellijk de bovenbedoelde verplichting
tot het (laten) verzorgen van een uitvaart op zich te nemen. Alleen als (na
het zoeken van nabestaanden en na enkele dagen (max. 5 werkdagen) duidelijk
is dat niemand anders iets doet, moet de gemeente invulling geven aan haar
wettelijke plicht.Genoemde periode van 5 dagen kan worden verlengd door de burgemeester (van
de gemeente waarin het lijk zich bevindt), nadat daarover een arts is
gehoord. Hierover wordt opgemerkt dat uitstel, zeker wanneer de zoektocht
naar nabestaanden nog niet afgerond is, dan wel dat nabestaanden (nog) niet
bereid zijn de lijkbezorging te regelen, voor de gemeente geen nadeel hoeft
te betekenen. Enig uitstel kan er namelijk toe leiden dat alsnog iemand
anders (wordt gevonden die) de verantwoordelijkheid op zich neemt (en dus
ook zorg draagt voor betaling).2.1 Beleid gemeente Hof van Twente:Gelet op het vorenstaande wordt als regel gehanteerd dat de burgemeester,
gehoord een arts, uitstel verleent van de verplichting tot lijkbezorging op
uiterlijk de zesde werkdag na overlijden. Het uitstel wordt verleend voor de
duur van (maximaal) 5 werkdagen. De lijkbezorging vindt uiterlijk op de 14e
dag na overlijden plaats.3. Cremeren of begraven? De burgemeester moet bij de keuze cremeren of begraven rekening houden met
een eerder uitgesproken wens van een overledene (art. 18 Wlb). Concreet
betekent dit, dat de burgemeester in principe voor crematie kiest, tenzij er
een codicil of testament is waarin de wens tot begraving of ontleding ten
behoeve van de wetenschap is opgenomen.Ook houdt de burgemeester rekening met eventuele niet uitgesproken wensen
tot de lijkbezorging. Bijvoorbeeld wanneer de overledene aanhanger is van
een religie die begraven voorstaat dan zal een begraving worden verzorgd. De
burgemeester zal zich in de keuze: begraven of cremeren, altijd laten leiden
door het uitgangspunt dat in alle gevallen gecremeerd wordt, tenzij door
schriftelijke stukken, de religie of een uitgesproken levenswijze van de
overledene duidelijk is dat zijn laatste wens anders is.beleid lijkbezorging van gemeentewege3.1 Beleid gemeente Hof van Twente3.1.1 CrematieOmdat, ten opzichte van begraven, cremeren het goedkoopst is, wordt de
overledene gecremeerd.De overledene wordt in het crematorium te Usselo gecremeerd. De crematie
vindt plaats op werkdagen voor 10.00 uur zonder gebruik van faciliteiten en
zonder aanwezigheid van nabestaanden of andere begeleiding.Er wordt eenmalig de gelegenheid aan nabestaanden geboden om in het
uitvaartcentrum afscheid te nemen van de overledene.De as wordt na de wettelijke wachttijd van 1 maand vrijgegeven door het
crematorium en verstrooid op het terrein van het crematorium. Willen
nabestaanden een asbus, dan moeten zij binnen de hiervoor genoemde termijn
eerst de openstaande rekening van de uitvaart voldoen.3.1.2 BegravenAls er, omdat dat de uitdrukkelijke wil van de overledene is, wordt
overgegaan tot begraving dan geldt ook hier dat de meest goedkope manier
wordt gehanteerd.De overledene wordt begraven in een graf dat voor 10 jaar wordt uitgegeven.
De gemeente blijft rechthebbende van het graf. Slechts de gemeente heeft
zeggenschap over het graf.De begraving vindt plaats zonder gebruik van faciliteiten en zonder
aanwezigheid van nabestaanden of andere begeleiding.Er wordt eenmalig de gelegenheid aan nabestaanden geboden om in het
uitvaartcentrum afscheid te nemen van de overledene.Er mag op het graf geen grafmonument geplaatst worden. Pas na betaling van
de kosten van het graf en de begraving door nabestaanden wordt dit
toegestaan. De nabestaanden worden dan immers rechthebbende op het
graf.De overledene wordt op de Algemene Begraafplaats in Goor begraven. Als de
overledene naar het oordeel van de burgemeester veel binding had met één van
de andere kernen binnen de gemeente Hof van Twente kan van de regel dat de
begrafenissen alleen op de Algemene Begraafplaats in Goor plaatsvinden
afgeweken worden. De opvattingen van nabestaanden zijn bij het oordeel of
iemand in Goor of op één van de andere begraafplaatsen binnen de gemeente
begraven moet worden niet doorslaggevend.beleid lijkbezorging van gemeentewege4. Kosten 4.1 NalatenschapDe gemeente moet de kosten van de begrafenis in eerste instantie verhalen op
de bij de overledene gevonden goederen of gelden, de eventuele
uitvaartverzekering en vervolgens de nalatenschap. De inboedel en de
goederen die in de woning van de overledene gevonden worden (zie ook hfdst.
5), worden geacht tot de nalatenschap te behoren, tenzij blijkt of in
redelijkheid aangenomen kan worden dat zij aan anderen toebehoren.In de meeste gevallen zal de overledene een gehuurde woning achterlaten en
een inboedel die vrijwel niets opbrengt (of zijn de kosten om de goederen te
gelde te maken mogelijk hoger dan de verwachte opbrengsten). In dergelijke
gevallen onderneemt de gemeente geen tot weinig actie. Dit zal in de meeste
gevallen zo zijn.Mocht er wel sprake zijn van een (enigszins) waardevolle boedel dan kan de
gemeente die verkopen om de kosten van de begrafenis te kunnen verrekenen
want die boedel maakt deel uit van de nalatenschap. Bij een waardevollere
boedel (naar schatting meer dan € 2500,--) is het aan te bevelen om de
notaris in te schakelen die een uitgebreid nabestaandenonderzoek (tot de
zesde graad) kan doen en die eventueel door tussenkomst van belanghebbenden
(schuldeisers) of het Openbaar Ministerie bij de rechtbank een vereffenaar
(voorheen curator) kan laten aanwijzen.4.1.1 Beleid gemeente Hof van Twente:De gemeente zal in eerste instantie de kosten van de begrafenis verhalen op
de nalatenschap.4.2 VerhaalIs de nalatenschap onvoldoende om de kosten te dekken (de erfgenamen kunnen
allemaal voor hun respectievelijke erfdeel worden aangesproken) dan heeft de
gemeente een verhaalsrecht op bloed- en aanverwanten, die tot het
verstrekken van levensonderhoud aan de overledene verplicht zouden zijn
geweest.Verhaal is dan mogelijk op de (ex) echtgen(o)t(e), ouders, wettige en
natuurlijke kinderen, aangetrouwde kinderen, schoon- en stiefouders) als
bedoeld in artikel 22 Wlb juncto 1:392-396 BW. Als er een (gewezen)
echtgeno(o)t(e) is, dan is die als eerste gehouden de kosten te betalen
(art. 1:392 BW). De andere nabestaanden zijn ieder voor een deel
verantwoordelijk voor de kosten. Dit afhankelijk van hun draagkracht en de
verhouding van elk van de onderhoudsplichtigen tot de
onderhoudsgerechtigde.Bij verhaal moeten maatschappelijke opvattingen meegewogen worden, het
verhaal moet dus wel redelijk zijn (voorbeeld: verhaal van kosten op de
ex-partner van 30 jaar geleden is niet redelijk). Verder moet nadrukkelijk
in ogenschouw worden genomen dat kostenverhaal aanzienlijk veel tijd (en
geld) kan vergen. Per geval zal moeten worden bekeken of het de moeite waard
zal zijn en de kosten van het kostenverhaal niet onevenredig hoog zullen
zijn.beleid lijkbezorging van gemeentewege4.2.1 Beleid gemeente Hof van Twente:Het principe van de Wlb is dat de kosten niet door de belastingbetaler
worden gedragen, maar verhaald worden. Kostenverhaal is echter geen
verplichting maar een bevoegdheid (van het college). Om te voorkomen dat
oneigenlijk c.q. te snel gebruik gemaakt wordt van gemeentelijke gelden zal
alleen in uitzonderlijke situaties afgezien worden van het
verhaalsrecht.4.3 Bijzondere bijstand nabestaandenWanneer nabestaanden niet voldoende middelen hebben, kunnen ze (voor hun
deel) een beroep doen op de bijzondere bijstand. Voor de bijzondere bijstand
maakt iedere gemeente echter een eigen beleid. Het kan dus zo zijn dat
inwoners van Hof van Twente wel op basis van het gemeentelijk beleid een
beroep kunnen doen op bijzondere bijstand en anderen – in andere gemeenten –
niet.4.4 VerlofVaak wordt het verlof tot begraving of crematie door een
begrafenisondernemer – namens een familielid die de opdracht voor de
begraving of crematie geeft – aangevraagd. In dat geval betekent dat voor de
uitvaartondernemer dat de opdrachtgever verantwoordelijk is voor de kosten.
Het is niet zo dat iemand wel opdracht kan geven en dat de
uitvaartondernemer later de rekening bij de gemeente deponeert. Het
probleem, namelijk het bezorgen van het lijk is niet meer aan de orde. De
opdrachtgever is zelf verantwoordelijk, ook financieel!5. Binnentreden woningAls de lijkbezorging wordt belemmerd doordat het lijk zich in een woning
bevindt dan kan op grond van artikel 21 Wlb tweede lid de woning worden
binnengetreden. Voor het binnentreden van de woning van de overledene
terwijl het lijk buiten de woning gevonden is, ontbreekt in de Wlb een
wettelijke titel.Ingeval van concreet gevaar voor de openbare orde/veiligheid kan de
burgemeester op grond van zijn bevoegdheid volgend uit artikel 172
Gemeentewet optreden. Een algemene titel tot binnentreden van de woning van
de overledene is daarmee (eveneens) niet gegeven. De bepaling ziet
nadrukkelijk op een specifieke bevoegdheid die pas mag worden gebruikt
ingeval van direct, aanwijsbaar gevaar voor de openbare orde en/of
veiligheid.Het ontruimen van de woning, het opzeggen van gas, water en elektriciteit,
het opzeggen van de huur en het inleveren van de sleutel is geen primaire
taak voor de gemeente. De gemeentelijke inzet ten aanzien van een zogenaamde
onbeheerde nalatenschap dient bij voorkeur beperkt te blijven. Voor al deze
zaken geldt dat aan de bestuursorganen van de gemeente geen bevoegdheden
zijn toegekend.beleid lijkbezorging van gemeentewege5.1 Beleid gemeente Hof van Twente:De gemeente Hof van Twente hanteert als uitgangspunt dat de woning van de
overledene slechts zelfstandig wordt betreden ingeval het lijk zich daarin
bevindt. In andere gevallen zal de woning niet anders dan met toestemming
van- en tevens vergezeld van een nabestaande (bijv. partner, familie,
kennis), die in het bezit is van de sleutel van de woning, worden
betreden.Voor werkzaamheden als het afsluiten van nutsvoorzieningen, opzeggen van de
huur, ontruimen van de woning en dergelijke geeft de gemeente geen opdracht.
Veelal zal er een nabestaande zijn die deze taak op zich neemt.Alleen als zich een situatie voordoet waarbij concreet gevaar voor de
openbare/orde veiligheid bestaat en niemand anders bereid en in staat blijkt
hierin direct op adequate wijze te voorzien zal de burgemeester met
gebruikmaking van de op grond van artikel 172 Gemeentewet gegeven
bevoegdheid hierin (laten) voorzien.6. (Sobere) lijkbezorgingDe Wlb stelt geen specifieke eisen aan de (gemeentelijke) lijkbezorging. De
feitelijke praktijk in Nederland is dat de gemeente een crematie of
begrafenis verzorgt op basis van de minst kostbare-, doch acceptabele wijze,
ofwel een sobere lijkbezorging.6.1 Beleid gemeente Hof van TwenteDe volgende zaken worden van gemeentewege betaald. In uitzonderlijke
gevallen kan hier (in overleg met de burgemeester) van afgeweken
worden.Uitvaartverzorging
werkzaamheden uitvaartverzorger
overbrengen overledene van plaats van overlijden naar plaats van
opbaren
huur “bewaarplaats” / mortuarium in uitvaartcentrum (geen
rouwkamer)
het kisten van de overledene
een eenvoudige kist
verzorgen benodigde formaliteiten
rouwauto op de dag van de uitvaart
Bij crematie
Cremeren zonder gebruik van verdere lokaliteiten / faciliteiten voor
10:00 uur van maandag tot en met vrijdag in het crematorium te
Enschede (Usselo).
Asverstrooiing op het terrein van het crematorium.
De Asbus wordt alleen na betaling van het gehele bedrag van de
uitvaart aan de nabestaanden beschikbaar gesteld. Deze betaling moet
binnen een maand na de crematie worden voldaan.
Bij begraven
Begraving in een huurgraf voor 10 jaar op werkdagen zonder gebruik
van verdere lokaliteiten / faciliteiten.beleid lijkbezorging van gemeentewege
Begraving vindt plaats op een algemene begraafplaats in Goor.
7. TenslotteBij de uitvoering van de artikelen 20 tot en met 22 van de Wlb wordt
rekening gehouden met het in deze notitie opgenomen beleid. Afwijking
daarvan is slechts in uitzonderlijke gevallen mogelijk.8. InwerkingtredingHet in dit stuk weergegeven beleid treedt in werking op de dag na
publicatie.Vastgesteld door burgemeester en wethouders, respectievelijk de burgemeester
van Hof van Twente, ieder voor zover het hun respectievelijke bevoegdheid
betreft.Goor, 18 maart 2014burgemeester en wethouders van Hof van Twente,de secretaris, de burgemeester,mr. G.S. Stam drs. H.A.M. Nauta-van Moorsel MPMde burgemeester van Hof van Twente,drs. H.A.M. Nauta-van Moorsel MPMbeleid lijkbezorging van gemeentewegeActieplan lijkbezorging van gemeentwegeActieplan Lijkbezorging van gemeentewege