CVDR35294_1TreasurystatuutnlregelingBergen op Zoom2009-12-01Bergen op ZoomWeekblad Bergen op Zoomse Bode
13-06-2010OnbekendOnbekendgemeenteraadfinanciën en economie2009-12-21De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2009-12-012011-12-22nieuwe regelingRVB09-0139GeenTreasurystatuutInleidingIn 2001 is de Wet financiering lagere overheden (Wet filo) vervangen door de
Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). In deze wet zijn de kaders
gesteld voor een verantwoorde, prudente en professionele inrichting en
uitvoering van de treasuryfunctie van decentrale overheden. In december 2001
is een treasurystatuut vastgesteld dat in 2005, vanwege een aantal
ontwikkelingen, is bijgesteld en nu opnieuw aanpassing behoeft.De treasuryfunctie wordt hierbij gedefinieerd als:het sturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht
houden op:de financiële vermogenswaarden, de financiële geldstromen, de
financiële posities en de hieraan verbonden risico’sConform de Wet fido hanteert de gemeente twee instrumenten op het gebied van
treasury: allereerst het onderhavige treasurystatuut. In
dit treasurystatuut is de “beleidsmatige infrastructuur” van de
treasuryfunctie vastgelegd in de vorm van uitgangspunten, doelstellingen,
richtlijnen en limieten. Het treasurystatuut maakt een objectieve en
transparante verantwoording vooraf en achteraf mogelijk. Naast het
treasurystatuut wordt jaarlijks een treasuryparagraaf
opgenomen in zowel de begroting als in de jaarrekening. Hierin
worden de specifieke beleidsvoornemens respectievelijk de uitvoering van het
beleid op het gebied van treasury besproken. In het treasurystatuut worden allereerst het begrippenkader en de
doelstellingen van de treasuryfunctie van de gemeente geformuleerd. Deze
worden vervolgens geconcretiseerd voor de verschillende deelgebieden van
treasury: risicobeheer, gemeentefinanciering en kasbeheer. Daarna komen de
administratieve organisatie en interne controle van de treasuryfunctie aan
de orde. Daarbij ligt het accent op de eenduidigheid omtrent de verdeling
van de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Tot slot worden de
uitgangspunten vastgelegd voor de informatie die noodzakelijk is om het
gehele proces beheersbaar en meetbaar te maken en te houden. In de Memorie
van Toelichting worden waar nodig de in het treasurystatuut opgenomen
artikelen toegelicht. 2.TreasurystatuutIBegrippenkader1.In dit statuut wordt verstaan onder:
- DerivatenFinanciële instrumenten die hun bestaan ontlenen
aan een bepaalde onderliggende waarde. De
onderliggende waarden kunnen financiële producten,
zoals leningen of obligaties zijn. Derivaten
worden onder andere gebruikt om renterisico’s te
sturen en financieringskosten te
minimaliseren;- FinancieringHet aantrekken van benodigde financiële middelen
voor een periode van minimaal één jaar. Deze
middelen kunnen bestaan uit zowel eigen vermogen
als vreemd vermogen; - GeldstromenbeheerAl die activiteiten die nodig zijn om
liquiditeiten te transfereren zowel binnen de
organisatie zelf als tussen de organisatie en
derden (betalingsverkeer);- Intern liquiditeitsrisicoWanneer er geen goed inzicht bestaat in de
geldstromen is er sprake van een intern
liquiditeitsrisico. Dit kan als gevolg hebben dat
verkeerde beslissingen worden genomen inzake te
beleggen middelen c.q. aan te trekken
middelen.- KasgeldlimietEen bedrag op basis van de Wet fido ter grootte
van een percentage van het totaal van de
jaarbegroting van de gemeente bij aanvang van het
jaar;- KoersrisicoHet risico dat de financiële activa van de
organisatie in waarde verminderen door negatieve
koersontwikkelingen;- KredietrisicoDe risico’s op een waardedaling van een
vordering ten gevolge van het niet (tijdig) na
kunnen komen van de verplichtingen door de
tegenpartij als gevolg van insolventie of deficit;
- LiquiditeitenbeheerHet aantrekken en uitzetten van middelen voor
een periode tot één jaar;- LiquiditeitenplanningEen gestructureerd overzicht van de toekomstige
inkomsten en uitgaven ingedeeld naar aard en
tijdseenheid;- RatingDe inschatting van de kans op eventuele
wanbetalingen bij toekomstige rente- en
aflossingsbetalingen op schuldpapier; - RenterisicoHet gevaar van onvoorziene veranderingen van de
(financiële) resultaten van de gemeente door
rentewijzigingen;- RenterisiconormHet bedrag ter groote van een percentage van het
begrotingstotaal van de gemeente bij aanvang van
het jaar dat niet mag worden overschreden; - Rentetypische looptijdHet tijdsinterval gedurende de looptijd van een
geldlening, waarin op basis van de voorwaarden van
de geldlening sprake is van een door de
verstrekker van de geldlening niet beïnvloedbare,
constante rentevergoeding;- SaldobeheerHet beheer van de dagelijkse saldi op de
rekeningen;- RentevisieToekomstverwachting over de rente-ontwikkeling;
- Solvabiliteitsratio van 0%Status die door een bancaire toezichthouder in
een lidstaat van de Europese Economische Ruimte
(lidstaten van de Europese Unie uitgebreid met
Noorwegen, IJsland en Liechtenstein) aan het
schuldpapier van een instelling kan worden
toegekend;- TreasuryfunctieDe treasuryfunctie omvat alle activiteiten die
zich richten op het besturen en beheersen van, het
verantwoorden over en het toezicht houden op de
financiële vermogenswaarden, de financiële
stromen, de financiële posities en de hieraan
verbonden risico’s;- UitzettingHet tijdelijk toevertrouwen van liquiditeiten
aan derden tegen vooraf overeengekomen condities
en bedingen. Kortlopende uitzettingen hebben
betrekking op een periode tot één jaar en
langlopende uitzettingen hebben betrekking op een
periode van één jaar of langer.
IIDoelstellingen van de treasuryfunctie2.De treasury van de gemeente is gecentraliseerd en fungeert als een
interne bank. Haar doelstellingen zijn de volgende:
Het verzekeren van duurzame toegang tot financiële markten
tegen acceptabele condities;
Het beschermen van gemeentelijke vermogens- en
(rente-)resultaten tegen ongewenste financiële risico’s
zoals renterisico’s, koersrisico’s, kredietrisico’s en
liquiditeitsrisico’s;
Het minimaliseren van de interne verwerkingskosten en
externe kosten bij het beheren van de geldstromen en
financiële posities;
Het optimaliseren van de renteresultaten binnen de kaders
van de Wet fido respectievelijk de limieten en richtlijnen
van het treasurystatuut.
RisicobeheerIIIUitgangspunten risicobeheer3Met betrekking tot risicobeheer gelden de volgende algemene
uitgangspunten:
De gemeente kan middelen uitzetten uit hoofde van de
treasuryfunctie indien deze uitzettingen een prudent
karakter hebben en niet zijn gericht op het genereren van
inkomen door het lopen van overmatig risico. Het prudente
karakter van deze uitzettingen wordt gewaarborgd middels de
richtlijnen en limieten van dit treasurystatuut;
De gemeente mag garanties en leningen uit hoofde van de
“publieke taak” uitsluitend verstrekken aan door de
Gemeenteraad goedgekeurde derde partijen, waarbij vooraf
advies van de afdeling Financien wordt ingewonnen over de
financiële positie en de kredietwaardigheid van de
betreffende partij. Uitzondering hierop vormen garanties aan
het Nationaal Restauratiefonds (NRF).
Het gebruik van derivaten dient een prudent karakter te
hebben en dient slechts gericht te zijn op het afdekken van
renterisisco’s.
IVRenterisicobeheer4.1.Beleid inzake kasgeldlimiet en renterisiconorm is gebaseerd op
de wet FIDO;2.Nieuwe leningen/uitzettingen worden afgestemd op de bestaande
financiële positie en de liquiditeitenplanning. 3.De rentetypische looptijd en het renteniveau van de betreffende
lening/uitzetting wordt zo veel mogelijk afgestemd op de actuele
rentestand en een rentevisie;4.Binnen de kaders gesteld onder artikel 2 en 3, streeft de
gemeente tevens naar spreiding in de rentetypische looptijden
van uitzettingen. De waarde van de rentevisie moet niet overschat worden. Gebleken
is dat het voorspellen van de rente bijzonder moeilijk is, ook
voor professionele partijen.VKoersrisicobeheer5.1.De gemeente beperkt de koersrisico’s op uitzettingen uit hoofde
van treasury, door daarbij uitsluitend de volgende producten te
hanteren: rekening courant, spaarrekening, daggeld, deposito’s,
obligaties, medium term notes (MTN) en garantieproducten.2.Tevens beperkt de gemeente de koersrisico’s door conform artikel
7 de looptijd van de uitzettingen af te stemmen op de
liquiditeitenplanning.VIKredietrisicobeheer6.1.Bij het uitzetten van middelen uithoofde van treasury gelden de
volgende uitgangspunten;
Het uitzetten van overtollige geldmiddelen gebeurt
uitsluitend bij financiële instellingen met minimaal een
A rating afgegeven door tenminste één gezaghebbende
rating agency, of bij instellingen voor wiens
waardepapieren een solvabiliteitseis geldt van 0%;
Overtollige geldmiddelen worden uitsluitend uitgezet
tegen vastrentende waarden, dan wel in producten waarbij
de hoofdsom tenminste aan het einde van de looptijd nog
in tact is en de looptijd gemaximeerd is tot 2
jaar;
Derivaten worden uitsluitend gebruikt voor het beperken
van financiële risico’s;
Voor het aantrekken van financieringen met een looptijd
langer dan 1 jaar worden tenminste 2 prijsopgaven bij
verschillende financiële instellingen opgevraagd en
vastgelegd;
Overeenkomsten voor het aangaan van leningen het
uitzetten van geldmiddelen of het verlenen van garanties
luiden in Euro’s.
2.Bij het verstrekken van leningen uit hoofde van de publieke taak
worden zoveel mogelijk zekerheden of garanties geëist.VII Intern liquiditeitsrisicobeheer7.De gemeente beperkt haar interne liquiditeitsrisico’s door haar
treasuryactiviteiten te baseren op een korte termijn
liquiditeitenplanning (looptijd tot één jaar) in combinatie met een
financieringsplan met een looptijd van minimaal vier jaar.VIIIValutarisicobeheer8.Valutarisico’s worden in de gemeente uitgesloten door uitsluitend
leningen te verstrekken, aan te gaan of te garanderen in
Euro’s.GemeentefinancieringIXFinanciering9.Bij het aantrekken van financieringen voor een periode van één jaar
en langer gelden de volgende uitgangspunten:
Financieringen worden enkel aangetrokken ten behoeve van de
uitoefening van de publieke taak;
Financiering met externe financieringsmiddelen wordt zoveel
mogelijk beperkt door primair de beschikbare interne
financieringsmiddelen te gebruiken teneinde de renterisico’s
te minimaliseren en het renteresultaat te
optimaliseren;
Toegestane instrumenten bij het aantrekken van
financieringen zijn: onderhandse leningen (eventueel in
combinatie met derivaten die als ondergrens of bovengrens
fungeren, de zogenaamde Floors en Caps) en medium term notes
(MTN);
De gemeente vraagt offertes op bij minimaal twee
instellingen alvorens een financiering wordt
aangetrokken.
XLanglopende uitzettingen10.Bij het uitzetten van middelen uit hoofde van de treasuryfunctie
voor een periode van één jaar en langer gelden de volgende
uitgangspunten:
Uitzettingen worden uitsluitend gedaan onder de in artikel
3, 4, 5, 6 en 8 genoemde voorwaarden;
De gemeente vraagt bij minimaal twee instellingen offertes
op alvorens een langlopende uitzetting wordt gedaan.
XIRelatiebeheer11.De gemeente beoogt het realiseren van gunstige c.q. marktconforme
condities voor af te nemen financiële diensten. Hiervoor gelden de
volgende uitgangspunten:
Bankrelaties en hun bancaire condities worden ten minste
ééns in de vijf jaar beoordeeld;
Bankrelaties dienen wat betreft hun kredietwaardigheid
minimaal te voldoen aan de eisen die zijn gesteld in artikel
6;
Financiële instellingen (kredietinstellingen,
beleggingsinstellingen, effecteninstellingen, verzekeraars
en pensioenfondsen) dienen onder Nederlands of anderszins
EER-toezicht te vallen, zoals De Nederlandsche Bank en de
Verzekeringskamer.
Tussenpersonen dienen geregistreerd te staan bij de
Stichting Toezicht Effectenverkeer (STE) en daarvan een
vergunning als makelaar te hebben ontvangen.
Onder de Europese Economische Ruimte (EER) vallen naast de
lidstaten van de Europese Unie ook Noorwegen, IJsland en
Liechtenstein.KasbeheerXIIGeldstromenbeheer12.Teneinde de kosten van het geldstromenbeheer te minimaliseren wordt:
Het liquiditeitsgebruik beperkt door de geldstromen op
gemeenteniveau op elkaar en de liquiditeitenplanning af te
stemmen. Hierbij wordt erop toegezien dat de
liquiditeitspositie voldoende is om te garanderen dat de
verplichtingen tijdig kunnen worden nagekomen.
Het betalingsverkeer zoveel mogelijk elektronisch uitgevoerd
door één bank;
XIIISaldo- en liquiditeitenbeheer13.Voor het saldobeheer en het liquiditeitenbeheer gelden de volgende
specifieke richtlijnen:
De gemeente streeft naar concentratie van de liquiditeiten
binnen één rentecompensatiecircuit bij de bank met de
gunstigste condities;
Indien er een liquiditeitsbehoefte ontstaat kan de gemeente
kortlopende middelen aantrekken.
Toegestane instrumenten bij het aantrekken van kortlopende
middelen zijn daggeld, kasgeldleningen en kredietlimiet op
rekening courant;
Toegestane instrumenten bij het uitzetten van gelden voor
een periode korter dan één jaar zijn rekening-courant,
daggeld, spaarrekeningen en deposito’s;
Bij het extern uitzetten van gelden korter dan één jaar zijn
slechts de in artikel 6 genoemde tegenpartijen
toegestaan;
De gemeente vraagt bij minimaal twee instellingen offertes
op alvorens middelen worden aangetrokken of uitgezet met een
looptijd korter dan één jaar.
Administratieve organisatie en interne controleXIVUitgangspunten administratieve organisatie en interne
controle14.In het kader van de treasuryfunctie gelden de volgende algemene
uitgangspunten op het gebied van administratieve organisatie en
interne controle.
De verantwoordelijkheden en bevoegdheden van
treasuryactiviteiten zijn op eenduidige wijze schriftelijk
vastgelegd;
Bij de uit te voeren treasuryactiviteiten is
functiescheiding doorgevoerd met als belangrijkste
voorwaarden:
iedere transactie wordt door minimaal twee
functionarissen geautoriseerd (het
vier-ogen-principe);
de uitvoering en de controle geschiedt door
afzonderlijke functionarissen;
de uitvoering en de registratie in de financiële
administratie geschiedt door afzonderlijke
functionarissen.
Tegenpartijen wordt opdracht gegeven de bevestigingen van
iedere transactie m.b.t. geldleningen te versturen naar de
Administratie zonder tussenkomst van de personen die bevoegd
zijn tot het sluiten van de transacties;
Van de afgesloten transactie wordt onmiddellijk een
boekingsopdracht gemaakt door de functionaris die de
transactie heeft afgesloten;
Na ontvangst van de transactiebevestiging wordt de
transactie gecontroleerd door de Administratie.
XVVerantwoordelijkheden15.De verantwoordelijkheden met betrekking tot de treasuryfunctie van
de gemeente staan in onderstaande tabel gedefinieerd.
FunctieVerantwoordelijkhedenDe Gemeenteraad1 Het vaststellen van treasurydoelstellingen,
het treasurybeleid, beleidskaders en
limieten;2 Het houden van toezicht op het treasurybeleid
en de uitvoering hiervan aan de hand van de
treasuryparagraaf in de begroting en de
jaarrekening als onderdeel van de Planning &
Control cyclus;Het college van B&W3 Het uitvoeren van het treasurybeleid (formele
verantwoordelijkheid);4 Het achteraf bekrachtigen van de afgesloten
transacties (bij een looptijd > 1 jaar);5 Het rapporteren aan de Gemeenteraad over de
uitvoering van het treasurybeleid.De portefeuillehouder Financiën6 Het uitvoeren van het treasurybeleid
(politieke verantwoordelijkheid).De Directeur 7 Het uitvoeren van de aan haar/hem
gemandateerde treasuryactiviteiten conform het
treasurystatuut en de treasuryparagraaf;8 Het zorgdragen voor juiste verantwoording van
de uitvoering van de door hem/haar gemandateerde
treasuryactiviteiten;9 Het rapporteren aan B&W over de uitvoering
van het treasurybeleid;10 Het afleggen van verantwoording aan het
college van B&W. Hoofd Financien11 Het opzetten van richtlijnen op het gebied
van treasury;12 Het bewaken van de kwaliteit van de
treasuryprocessen;13 Het controleren van de volledigheid en
betrouwbaarheid van de informatievoorziening van
de treasuryfunctie en hierover rapporteren aan het
college van B&W.14 Het houden van toezicht op de activiteiten
van de cashmanager met betrekking tot de bewaring
van de financiële middelen, de inning van
inkomsten en de belegging van overtollige
financiële middelen;15 Het houden van toezicht op de activiteiten
van de kashouder(s) met betrekking tot de bewaring
van chartale gelden.Coordinator Administratie16 Het houden van toezicht op de activiteiten
van de cashmanager en de administratie met
betrekking tot het registreren, bewaren en
uitvoeren van middelen.De afdelingshoofden(budgethouders)17 Het zorgdragen voor het tijdig aanleveren van
betrouwbare operationele informatie over
toekomstige geldstromen aan de Treasurer;.Treasurer18 Het uitvoeren van de activiteiten met
betrekking tot de volgende deelfuncties: het
risicobeheer en de gemeentefinanciering
(financiering, uitzetting en relatiebeheer). Deze
activiteiten moeten conform dit treasurystatuut en
de treasuryparagraaf worden uitgevoerd en de
transacties dienen geautoriseerd te zijn door het
hoofd Financien;19 Het opstellen van de rentevisie;20 Beleid met betrekking tot het aantrekken en
uitzetten van gelden in het kader van het saldo-
en liquiditeitenbeheer;21 Het beheren van de geldstromen;22 Het onderhouden van contacten met banken,
geldmakelaars en overige financiële
instellingen;23 Het schriftelijk vastleggen van de
treasurytransacties en het doorgeven hiervan aan
de administratie;24 Het voorbereiden van beleidsvoorstellen op
treasurygebied;25 Het adviseren van de afdelingen over hun
activiteiten en projecten;26 Het afleggen van verantwoording aan het hoofd
Financien over de uitvoering van de aan hem/haar
gemandateerde activiteiten.Cashmanager27 Het beheer van de girale gelden, onder
toezicht van de coordinator administratie;28 Het overboeken van saldi tussen
bankrekeningen;29 Het geldverkeer wordt uitsluitend geleid via
door het college van burgemeester en wethouders
aangewezen banken;30 Alvorens medewerking te verlenen bij het doen
van betalingen dienen de opdrachten door de
bevoegde functionarissen te zijn goedgekeurd.Administratie31 Het administratief verwerken van het contante
en girale betalingsverkeer;32 et juist en volledig administreren van de
bezittingen, schulden, rechten, verplichtingen,
inkomsten, uitgaven, ontvangsten en betalingen in
de verplichtingen- en financiële
administratie;● Het ontvangen van de orderbevestiging van
derden en het controleren of deze overeenkomt met
de transactie-informatie zoals verstrekt door de
treasurer.De externe accountant● Het in het kader van haar reguliere
controletaak adviseren en controleren omtrent de
feitelijke naleving van het treasurystatuut.
XVIBevoegdheden16.In onderstaande tabel staan bevoegdheden met betrekking tot
treasuryactiviteiten weergegeven alsmede de daarbij benodigde
fiattering.
Bevoegde functionarisAutorisatie doorSaldo-, liquiditeiten- en
geldstromenbeheer1. Het uitzetten van middelen via callgeld,
deposito en spaarrekeningTreasurer en CashmanagerHoofd Financien2. Het aantrekken van middelen via callgeld of
kasgeldTreasurer en CashmanagerHoofd Financien3. Betalingsopdrachten voorbereiden en
versturenCashmanager / 1ste
betalingsfiatteur2e BetalingsfiatteurBankrelatiebeheer4. Bankrekeningen openen/sluiten/wijzigenCashmanagerDirecteur5. Bankcondities en tarieven afsprekenTreasurerB & WRisicobeheerHet afsluiten van derivatentransactiesTreasurerB & WBevoegd functionarisAutorisatie doorFinanciering en uitzetting7. Het vaststellen van kredietfaciliteitenTreasurerB & W8. Het aantrekken van middelen via onderhandse
leningen en MTN’s zoals vastgelegd in de
treasuryparagraafTreasurerHoofd Financien9. Het uitzetten van middelen via
(staats)obligaties, MTN’s, onderhandse
geldleningen zoals vastgelegd in de
treasuryparagraafTreasurerHoofd Financien10. Het beleggen van middelen in
garantieproductenTreasurerB&W11. Het garanderen van middelen uit hoofd van de
publieke taakCollege van B&WGemeenteraad
XVIIInformatievoorziening17.Met betrekking tot de treasuryactiviteiten dient tenminste de in de
onderstaande tabel opgenomen informatie te worden verstrekt door de
desbetreffende functionarissen:
InformatieFrequentieInformatie-verstrekkerInformatie-ontvanger1. Gegevens m.b.t. toekomstige uitgaven en
ontvangsten voor de liquiditeitenplanningDoorlopendBudgethoudersTreasurer2. Beleidsplannen treasury in treasuryparagraaf
van begrotingJaarlijksTreasurerGemeenteraad3. Evaluatie treasuryactiviteiten in
treasuryparagraaf van de jaarrekeningJaarlijksTreasurerGemeenteraad4. Voortgang onderdelen treasuryparagraaf via
concernberichten2 keer per jaarTreasurerGemeenteraad5. Informatie aan derden (toezichthouder en CBS)
zoals genoemd in art. 8 Wet fidoKwartaalCashmanagerGS en CBS6. Lenings- / uitzettings-/
garantiebesluitenBinnen 14 dagen na besluitCollege van B&WProvincie
XVIIIInwerkingtreding18.Dit treasurystatuut treedt in werking met ingang van 1 december
2009Memorie van toelichtingIn dit treasurystatuut is het treasurybeleid van de gemeente op hoofdlijnen
vastgelegd. Dat gebeurt in de eerste plaats door het aangeven van de
doelstellingen van de treasuryfunctie (in artikel 2). Vervolgens geeft het
bestuur in het treasurystatuut aan binnen welke richtlijnen en limieten de
doelstellingen dienen te worden gerealiseerd. Een richtlijn is een bindend
voorschrift voor een handelswijze die gevolgd moet worden en een limiet is een
type richtlijn die een uiterste grens aangeeft. Een belangrijk deel van de
limieten en richtlijnen is bepaald door de Wet fido. Middels de limieten en
richtlijnen wordt het “risicoprofiel” van de gemeente bepaald, waarbinnen de
treasuryactiviteiten dienen te worden uitgevoerd. De treasuryparagraaf bij de begroting geeft de beleidsplannen
voor de treasuryfunctie voor de komende jaren en in het bijzonder voor het
eerstkomende jaar weer. Het bevat onder meer gegevens over de algemene
ontwikkelingen en de concrete beleidsplannen binnen de kaders van het
treasurystatuut. Het gaat hierbij vooral om de plannen voor het risicobeheer, de
gemeentefinanciering (analyse financieringspositie, leningen- en
garantieportefeuille en uitzettingsportefeuille) en het kasbeheer. Uit de
toelichting zal moeten blijken dat de plannen binnen de kaders van de Wet fido
en het treasurystatuut blijven. De treasuryparagraaf in het jaarverslag geeft in
het bijzonder een verschillenanalyse tussen de plannen zoals deze zijn opgenomen
in de begroting en de realisatie in het verslagjaar.
Artikel 2In artikel 2 worden de doelstellingen van de treasuryfunctie
van de gemeente weergegeven, hieronder worden deze
afzonderlijk toegelicht.Artikel 2 lid 1In de eerste plaats dient de treasury ervoor te zorgen dat
de gemeente “duurzaam toegang heeft tot de financiële
markten tegen acceptabele condities”. De treasury dient te
waarborgen dat de gemeente duurzaam in staat is de voor haar
activiteiten benodigde middelen aan te trekken c.q. haar
overtollige middelen uit te zetten op de financiële markten
(bijv. bij banken). De condities die daarbij worden bedongen
dienen, in het licht van de op het betreffende moment
gebruikelijke condities, acceptabel (tenminste marktconform)
te zijn.Artikel 2 lid 2De gemeente loopt de volgende financiële risico’s:
renterisico’s, koersrisico’s, kredietrisico’s, interne
liquiditeitsrisico’s en valutarisico’s. Het is de taak van
de treasury dergelijke risico’s tegen acceptabele condities
te beperken. In de artikelen 4 tot en met 8 wordt aangegeven
op welke wijze dit wordt gewaarborgd.Artikel 2 lid 3De derde doelstelling van de treasuryfunctie is het
minimaliseren van de kosten bij het beheren van de
geldstromen en de financiële posities. Deze kosten bestaan
o.a. uit rentekosten, provisies en kosten van het
betalingsverkeer. Het is de taak van de treasury het beheer
zo efficiënt mogelijk uit te voeren. Artikel 2 lid 4De gemeente streeft ernaar de renteresultaten te
optimaliseren. Dit betekent dat de gemeente geen middelen
onbenut laat maar streeft naar zo hoog mogelijke
renteopbrengsten (c.q. zo laag mogelijk rentekosten) zonder
dat daarbij overmatige risico’s worden gelopen. De
prioriteiten van de treasuryfunctie liggen in eerste
instantie bij het beheersen en beperken van financiële
risico’s; de treasuryfunctie is immers géén winstgerichte
afdeling (“profit center”). Binnen het acceptabele
risicoprofiel zoals vastgesteld in de Wet fido en dit
treasurystatuut dient desondanks te worden gestreefd naar
optimalisatie van de renteresultaten. Artikel 3 lid 1De Wet fido geeft twee belangrijke beleidsmatige
uitgangspunten met betrekking tot treasury. Dit betreft de
“publieke taak” waarvoor leningen en garanties dienen
enerzijds en het prudente karakter van (overige)
uitzettingen anderzijds. Er wordt hierbij dus een specifiek
onderscheid gemaakt tussen het verstrekken van leningen “uit
hoofde van de publieke taak” en het uitzetten van middelen
“uit hoofde van treasury”.De wet stelt geen eisen aan het verstrekken van
leningen en garanties uit hoofde van de
publieke taak. Wel wordt in de
toelichting op de Wet fido het volgende aangegeven: “Het
gemeentebestuur bepaalt de publieke taak. De begroting en de
begrotingswijzigingen bepalen het budgettaire kader voor de
uitoefening van de publieke taak”. De afdeling Financien
adviseert over bijv. financieringsvoorwaarden en de
implicaties van de betreffende aanvraag voor de totale
financiële positie van de gemeenteConform de Wet fido, dienen uitzettingen “uit
hoofde van treasury” een prudent karakter
te hebben. In de Wet fido en de bijbehorende ministeriële regelingen
wordt het begrip “prudent” nader uitgewerkt. Het aangaan van
financiële transacties met als oogmerk die financiële
waarden te zijner tijd eventueel met winst te verkopen, is
nadrukkelijk niet toegestaan (zie artikel 2 lid 2 Wet fido
en de memorie van toelichting op de Wet fido). Bankachtige
activiteiten – het aantrekken en uitzetten van middelen met
als doel het genereren van inkomen – zijn als gevolg van
deze bepaling verboden. De richtlijnen en limieten van dit
treasurystatuut vallen binnen de kaders van de Wet fido..
Artikel 3 lid 2De limieten en richtlijnen van dit treasurystatuut zijn
specifiek geformuleerd om het prudente karakter van de
uitzettingen uit hoofde van treasury te garanderen en hebben
derhalve géén betrekking op (eventueel) verstrekte leningen
of garanties uit hoofde van de “publieke taak” van de
gemeente.Artikel 3 lid 3Derivaten zijn financiële instrumenten die hun bestaan
ontlenen aan een bepaalde onderliggende waarde. Derivaten
kennen een breed toepassingsgebied en worden onder andere
gebruikt om renterisico’s te sturen en financieringskosten
te minimaliseren. De Wet fido stelt dat derivaten
uitsluitend mogen worden gebruikt ter beperking van
financiële risico’s.
Artikel 4 lid 1Renterisicobeheer omvat het beperken van de invloed van
(externe-) rentewijzigingen op de financiële resultaten van
de gemeente ;Een belangrijk uitgangspunt van de Wet fido is het vermijden
van grote fluctuaties in de rentelasten van openbare
lichamen. Teneinde een grens te stellen aan korte
financiering (met een rentetypische looptijd tot één jaar)
is in de Wet fido (evenals in de Wet filo) de kasgeldlimiet
opgenomen. Juist voor korte financiering geldt dat het
renterisico aanzienlijk kan zijn, aangezien fluctuaties in
de rente bij korte financiering direct een relatief grote
invloed hebben op de rentelasten. De kasgeldlimiet wordt
berekend als een percentage (8,2 %) van het totaal van de
jaarbegroting van de gemeente bij aanvang van het jaar.Het doel van de renterisiconorm is het beheersen van de
renterisico’s op de vaste schuld (schuld met een
rentetypische looptijd van één jaar of langer) door het
aanbrengen van spreiding in de looptijden in de
leningenportefeuille. De renterisiconorm kan worden berekend
door een vastgesteld percentage (20%) te vermenigvuldigen
met het begrotingstotaal per 1 januari van enig jaar Artikel 4 lid 2Afstemming op de liquiditeitenplanning beoogt middelen
slechts te lenen cq. uit te zetten gedurende de periode dat
zij daadwerkelijk nodig respectievelijk beschikbaar
zijn.Artikel 4 lid 3Een rentevisie is een toekomstverwachting over de
rente-ontwikkeling, op basis waarvan een financierings- en
beleggingsbeleid wordt gevoerd. Afhankelijk van de (interne-
of externe) ontwikkelingen zal de gemeente haar rentevisie
actualiseren. De rentevisie kan daarbij gebaseerd worden op
de rentevisie van enkele gezaghebbende financiële
instellingen, zoals de huisbankier. Afstemming van het
beleid op de rentevisie betekent bijvoorbeeld het uitstellen
van uitzettingen met een lange looptijd indien men een
rentestijging verwacht.Artikel 4 lid 4Door spreiding aan te brengen in de rentetypische looptijd
(de periode dat de rente van een uitzetting vast is) van
uitzettingen, wordt de invloed van een rentedaling op de
renteresultaten gespreid over meerdere jaren. Deze spreiding
is slechts mogelijk indien uit de liquiditeitenplanning
blijkt dat middelen gedurende een langere periode
beschikbaar zijn.Artikel 5 lid 1Ten aanzien van de financiële instrumenten die kunnen worden
gehanteerd voor uitzettingen in het kader van treasury,
geldt in de Wet fido als belangrijkste uitgangspunt dat de
hoofdsom van de betreffende uitzetting aan het einde van
looptijd in tact blijft. Bij alle in dit artikel genoemde
producten w ordt aan het einde van de looptijd ten minste de
hoofdsom (bij vastrentende waarden de “nominale waarde”)
uitgekeerd. Bij het uitzetten van gelden op rekening courant,
spaarrekening, daggeld of deposito’s worden géén
koersrisico’s gelopen. Het kan bij dergelijke producten
echter voorkomen dat de opnamemogelijkheden beperkt zijn (in
het bijzonder bij deposito’s en soms bij een spaarrekening.
Obligaties en medium term notes zijn vastrentende waarden
die (tussentijds) verhandelbaar zijn. Bij tussentijdse
verkoop kunnen koersrisico’s worden gelopen. Wanneer deze
waarden tot het einde van hun looptijd worden aangehouden
zal minimaal de nominale waarde en de vooraf overeengekomen
(minimale) rente worden uitgekeerd. Garantieproducten zijn beleggingsproducten waarbij de
uitgevende (financiële) instelling garandeert dat op de
afloopdatum (een bepaald percentage
van) de hoofdsom wordt uitgekeerd. Garantieproducten keren
vaak minder of geen rente uit en bieden in plaats daarvan
bijvoorbeeld een rendement dat gebaseerd is op een
aandelen-index (zoals de AEX-index). Garantieproducten
waarbij minder dan 100% van de hoofdsom wordt gegarandeerd
zijn expliciet niet toegestaan onder de Wet fido. Bij garantieproducten is vaak enkel de hoofdsom
gegarandeerd. Aangezien de reële waarde (de koopkracht) van
de hoofdsom door inflatie kan verminderen, verdient het de
aanbeveling om bij een langere looptijd naast een
hoofdsomgarantie een minimaal rendement (bijv. ter hoogte
van het inflatieniveau) te eisen.Voor uitzettingen uit hoofde van de publieke taak van de
gemeente worden in dit treasurystatuut geen richtlijnen met
betrekking tot producten opgenomen. Van belang is dat de
Gemeenteraad bepaalt dat de betreffende uitzetting tot de
“publieke taak” van de gemeente behoort. In dit kader is het
bijvoorbeeld mogelijk dat uitzettingen in de vorm van
aandelen tot de publieke taak behoren. Artikel 5 lid 2Koersrisico’s kunnen nooit volledig worden uitgesloten. Als
de organisatie in een vastrentend product heeft belegd maar
– wegens wijziging in de liquiditeitenplanning – voor de
afloopdatum deze uitzetting moet verkopen, dan wordt niet
100% van de hoofdsom terugbetaald, maar de actuele waarde
van de uitzetting afhankelijk van de rente en resterende
looptijd. Om deze koersrisico’s zoveel mogelijk te beperken
stemt de gemeente de looptijd van de uitzetting af op de
liquiditeitenplanning.Artikel 6 Ter beperking van kredietrisico’s zijn in dit artikel
richtlijnen opgenomen voor de minimale kredietwaardigheid
van de partijen waar de gemeente middelen kan
uitzetten/beleggen. Een (credit-) rating is een beoordeling van de
kredietwaardigheid van een instelling, die voor zowel de
korte als voor de lange termijn wordt toegekend door
gerenommeerde rating “agencies” zoals Standard & Poor’s,
Moody’s en Fitch IBCA. De hoogste kredietwaardigheid wordt
bij Standard & Poor’s en Fitch IBCA weergegeven met AAA,
gevolgd door AA en A. Moody’s kwalificeert van hoog naar
laag Aaa, Aa en A. Daarnaast kent men kwalificaties met
letters B, C en D. Een A-rating staat voor “zeer
kredietwaardig”. Een solvabiliteitsratio van 0% (ofwel een
“solvabiliteitsvrije status”) is een status die door een
bancaire toezichthouder in een EER-lidstaat (bijv. De
Nederlandsche Bank) wordt toegekend aan het schuldpapier van
een instelling. Deze status houdt in dat een bank voor
desbetreffend papier geen reserves (0%) hoeft aan te houden
en wordt onder meer toegekend aan papier uitgegeven of
gegarandeerd door (centrale) overheden. Het is de gemeente
dus toegestaan om bij andere overheden geld uit te zetten,
of om te beleggen in papier waaraan een overheidsgarantie is
verbonden (zoals door het WSW geborgde leningen van
woningcorporaties).Artikel 7Interne liquiditeitsrisico’s doen zich bijvoorbeeld voor
wanneer de gemeente middelen voor een bepaalde periode heeft
uitgezet en gedurende de looptijd van de uitzetting blijkt
dat de middelen (onverwacht) nodig zijn voor het doen van
een investering. Dit kan tot gevolg hebben dat de gemeente
tijdelijk een lening moet aantrekken (wanneer de
uitzettingen vast staan in bijvoorbeeld een deposito) ofwel
tussentijds een uitzetting moet verkopen (bijvoorbeeld een
obligatie). In beide gevallen kan dit negatieve gevolgen
hebben voor de financiële resultaten. Ter beperking van dit risico baseert de gemeente haar
financiële transacties op een liquiditeitenplanning waarin
de toekomstige inkomsten en uitgaven van de gehele
organisatie zijn gepland. Teneinde aansluiting te zoeken op
de meerjarige investeringsplanning van de gemeente is
gekozen een financieringsplanning met een periode van vier
jaar op te stellen. In de praktijk is het opstellen van een betrouwbare en
nauwkeurige liquiditeitenplanning niet eenvoudig. Dit heeft
te maken met de inherente onzekerheden die verbonden zijn
aan de activiteiten van de gemeente en de hieraan verbonden
mogelijke financiële gevolgen. Het is daarom van groot
belang dat de afdeling Treasury juist, tijdig en volledig
wordt geïnformeerd door de overige afdelingen over de
financiële gevolgen van hun activiteiten.Artikel 8Dit betreft een ongewijzigde voortzetting van het beleid
binnen de gemeente. Valutarisico’s uit hoofde van
operationele transacties ontstaan bijvoorbeeld op het moment
dat de gemeente een aankoop van goederen uit de Verenigde
Staten met dollars moet betalen.Artikel 9 lid 1Het aantrekken van middelen met als doel deze met
winstoogmerk te beleggen is door artikel 2 lid 2 van de Wet
fido (zie ook memorie van toelichting op de Wet fido)
nadrukkelijk niet toegestaan. Artikel 9 lid 2Teneinde de renteresultaten te optimaliseren wordt zoveel
mogelijk intern gefinancierd.Artikel 9 lid 3Onderhandse geldleningen zijn leningen
waarbij de voorwaarden van de lening in onderling overleg
met de geldgevende partij kunnen worden vastgesteld. Een
Medium Term Note (MTN) is een
verhandelbare schuldbekentenis aan toonder, met een
minimumlooptijd van twee jaar en een minimum- omvang van
nominaal NLG 1 miljoen. Deze maakt onderdeel uit van een
medium term note programma. Artikel 9 lid 4Deze richtlijn beoogt de marktconformiteit van
financieringen te waarborgen, voor bijv. te betalen
rentepercentages, provisies, (boete-) clausules bij
vervroegde aflossing etc. Middels het opvragen van meerdere
offertes wordt bereikt dat de gemeente een objectief beeld
heeft van de op dat moment gebruikelijke tarieven en
voorwaarden op de financiële markten. Op basis daarvan kan
een afgewogen keuze worden gemaakt.Artikel 10 lid 1Uitzetting betreft het uitzetten van middelen (uit hoofde
van treasury) voor een periode langer dan één jaar. In het
onderdeel Risicobeheer (artikel 3 tot en met 8) is
gedefinieerd op welke wijze de gemeente het prudente
karakter van haar uitzettingen waarborgt. In dit artikel
worden aanvullende richtlijnen met betrekking tot
uitzettingen geformuleerd.Artikel 10 lid 2Deze richtlijn beoogt de marktconformiteit van uitzettingen
te waarborgen, voor bijv. het effectieve rendement, de
hoogte van transactiekosten etc. Middels het opvragen van
meerdere offertes wordt bereikt dat de gemeente een
objectief beeld heeft van de actuele gebruikelijke tarieven
en voorwaarden op de financiële markten. Op basis daarvan
kan een afgewogen keuze worden gemaakt.Artikel 11 lid 1Op het gebied van relatiebeheer beoogt de treasury het
realiseren van zo gunstig mogelijke condities voor de door
haar af te nemen diensten. Teneinde structuur aan te brengen
in de momenten waarop de beoordeling van bankrelaties plaats
heeft, is opgenomen dat deze beoordeling minimaal eens in de
vijf jaar plaats moet hebben.Artikel 11 lid 3Tussenpersonen hebben een intermediairsfunctie bij het
afsluiten van financiële transacties en vallen niet onder de
“tegenpartijen”. De vereisten van lid 2 zijn voor
tussenpersonen dan ook niet van toepassing. Teneinde dit te
ondervangen stelt de gemeente als eis dat tussenpersonen
onder toezicht van de Stichting Toezicht Effectenverkeer
(STE) staan en daarvan een vergunning als makelaar hebben
ontvangen.Artikel 12 lid 1Geldstromenbeheer omvat met name het zorgdragen voor een
efficiënt betalingsverkeer. Geldstromen kunnen bijvoorbeeld
op elkaar worden afgestemd door een betalingsdatum af te
stemmen op verwachte ontvangsten. Hiermee wordt voorkomen
dat de gemeente tijdelijk middelen aan moet trekken (cq.
Middelen aan haar uitzettingenportefeuille moet onttrekken)
teneinde de betreffende betaling (tijdelijk) te
financieren.Artikel 12 lid 2Het laten uitvoeren van het betalingsverkeer door één bank
heeft als voordeel dat de kosten van het overboeken van
middelen tussen verschillende banken worden vermeden. Artikel 13 lid 1Het saldo en liquiditeitenbeheer betreft het beheer van de
dagelijkse saldi op de rekeningen (-courant) van de gemeente
. Teneinde de noodzaak tot het doen van interne
overboekingen te beperken, worden verschillende rekeningen
die de gemeente bij één bank aanhoudt, opgenomen in een
rentecompensatiecircuit. Dit is een
systeem waarbij de (valutaire) debet en creditsaldi van alle
rekeningen van een organisatie worden samengevoegd tot één
gecombineerd saldo, waarover de rente wordt berekend.Artikel 13 lid 3In dit lid worden limitatief de mogelijke korte termijn
financieringsinstrumenten benoemd. De term
daggeld (ook wel callgeld genoemd)
staat voor opgenomen of uitgezette middelen voor onbepaalde
tijd die dagelijks gewijzigd kan worden.
Kasgeldleningen zijn niet
verhandelbare leningen voor een vast bedrag en een vaste
periode (maximaal 2 jaar) en tegen een vooraf overeengekomen
rentepercentage. Kredietlimiet op de rekening
courant betreft de mogelijkheid debet (“rood”)
te staan op de rekening courant tegen vooraf overeengekomen
condities.Artikel 14Bij de treasuryfunctie zijn meerdere personen en organen
betrokken. Het treasurystatuut legt expliciet het delegatie-
en mandateringspatroon vast, in casu welke taken,
verantwoordelijkheden en bevoegdheden de betrokken partijen
hebben. Met het oog op de omvang en de aard van de
transacties en de hiermee samenhangende risico’s, zijn in
dit artikel een aantal specifieke uitgangspunten opgenomen
teneinde een eenduidige functiescheiding aan te brengen
tussen beleidsbepaling en de uitvoering en tussen de
administratie en controle op financiële transacties. Artikel 15De verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de
functionarissen die binnen de gemeente betrokken zijn bij de
treasuryactiviteiten zijn in artikel 15 respectievelijk
artikel 16 beschreven. De toekenning van de genoemde
functies en bijbehorende bevoegdheden en
verantwoordelijkheden aan functies en/of functionarissen
vindt plaats via de hiertoe dienende documenten (mandaten,
besluiten e.d.). Deze verantwoordelijkheden dienen te worden
gecommuniceerd naar de betrokkenen. Artikel 16De eindverantwoordelijkheid voor het treasurybeleid ligt
primair bij het bestuur van de gemeente. Teneinde niet
onnodig te worden belast met het dagelijkse treasurybeheer
draagt het bestuur een deel van haar bevoegdheden over aan
de ambtelijke organisatie door middel van een jaarlijks
mandateringsbesluit. De praktische uitvoering van het beleid
heeft dus vooral op ambtelijk niveau plaats, met als
voordeel een slagvaardiger optreden. Bij de toewijzing van
bevoegdheden is zoveel mogelijk rekening gehouden met de
vereiste functiescheiding tussen besluitvorming, uitvoering,
administratie en controle. Artikel 17 De tabel in dit artikel geeft weer op welke wijze de
informatievoorziening wordt gewaarborgd voor:
operationele informatie (punt 1 en
2), beleidsmatige informatie (punt 3) en
verantwoordingsinformatie (punt 4, 5
en 6). Het verstrekken van juiste, tijdige, volledige en
relevante verantwoordingsinformatie moet gerekend worden tot
de belangrijkste succesfactoren voor het kunnen beheersen
van de financiële en interne risico’s van de gemeente.Artikel 17 pt. 1Afdelingen dienen “incidenteel” informatie te verschaffen in
een zo vroeg mogelijk stadium waarin zich significante
wijzigingen aandienen in hun verwachtingen omtrent tijdstip
of omvang van toekomstige betalingen of ontvangsten (bijv.
bij uitstel van een grote investering).