CVDR342655_2Verordening Onroerende-zaakbelastingen 2015nlregelingZandvoort2017-10-18ZandvoortElektronisch Gemeenteblad, 17-11-2015Verordening Onroerende-zaakbelastingen 2015Gemeentewet, art. 216Gemeentewet, art. 220Gemeentewet, art. 220aGemeentewet, art. 220bGemeentewet, art. 220cGemeentewet, art. 220dGemeentewet, art. 220eGemeentewet, art. 220fGemeentewet, art. 220gGemeentewet, art. 220hgemeenteraadfinanciën en economie2015-11-05De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2016-01-012016-01-01intrekking2015/06/001712; Z2015-003532Financiële middelenGeen.Deze regeling is vervangen door de 'Verordening onroerende-zaakbelastingen 2016'.VERORDENING ONROERENDE-ZAAKBELASTINGEN2015De raad van de gemeente Zandvoort:gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 4
september 2014; gelet op de overwegingen van de commissie Bestuur en Middelen van 7 oktober
2014; gelet op artikel 216 en 220 t/m 220h van de Gemeentewet; besluit de volgende verordening, inclusief toelichting, vast te stellen: VERORDENING ONROERENDE-ZAAKBELASTINGEN 2015.Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan onder:a.het college: het college van burgemeester en wethouders
van de gemeente Zandvoort;b. de raad: de gemeenteraad van Zandvoort;c. ambtenaar belast met de heffing: de gemeenteambtenaar
die door het college is aangewezen als de in artikel 231, tweede
lid, onderdeel b, van de Gemeentewet bedoelde ambtenaar belast met
de heffing van de gemeentelijke belastingen;d.Wet WOZ: deWet waardering onroerende zaken.1. Onder de naam 'onroerende-zaakbelastingen' worden voor binnen de
gemeente gelegen onroerende zaken twee directe belastingen
geheven:a. een gebruikersbelasting van degene die bij het begin van het
kalenderjaar een onroerende zaak die niet in hoofdzaak tot woning
dient, al dan niet krachtens eigendom, bezit, beperkt recht of
persoonlijk recht gebruikt, verder te noemen:
gebruikersbelasting;b. een eigenarenbelasting van degene die bij het begin van het
kalenderjaar van een onroerende zaak het genot heeft krachtens
eigendom, bezit of beperkt recht, verder te noemen:
eigenarenbelasting.2. Bij de gebruikersbelasting wordt:a. gebruik door degene aan wie een deel van een onroerende zaak in
gebruik is gegeven (verder: de gebruiker), aangemerkt als gebruik
door degene die dat deel in gebruik heeft gegeven (verder: de
gebruikgever); de gebruikgever is bevoegd de belasting als zodanig
te verhalen op de gebruiker;b. het ter beschikking stellen van een onroerende zaak voor
volgtijdig gebruik aangemerkt als gebruik door degene die die
onroerende zaak ter beschikking heeft gesteld; degene die de
onroerende zaak ter beschikking heeft gesteld is bevoegd de
belasting als zodanig te verhalen op degene aan wie die zaak ter
beschikking is gesteld.3. Voor de eigenarenbelasting wordt als genothebbende krachtens
eigendom, bezit of beperkt recht aangemerkt degene die bij het begin
van het kalenderjaar als zodanig in de basisregistratie kadaster is
vermeld, tenzij blijkt dat hij op dat tijdstip geen genothebbende
krachtens eigendom, bezit of beperkt recht is.1. Als onroerende zaak wordt aangemerkt de onroerende zaak, bedoeld
in hoofdstuk III van de Wet WOZ.2. Een onroerende zaak dient in hoofdzaak tot woning indien de
waarde die op grond van hoofdstuk IV van de Wet WOZ is vastgesteld
voor die onroerende zaak in hoofdzaak kan worden toegerekend aan
delen van die onroerende zaak die dienen tot woning dan wel volledig
dienstbaar zijn aan woondoeleinden.a. De heffingsmaatstaf is de op de voet van hoofdstuk IV van de Wet
WOZ voor de onroerende zaak vastgestelde waarde voor het
kalenderjaar, bedoeld in artikel 2.b. Als voor een onroerende zaak geen waarde is vastgesteld op de
voet van hoofdstuk IV van de Wet WOZ wordt de heffingsmaatstaf van
die onroerende zaak bepaald met overeenkomstige toepassing van het
bepaalde bij of krachtens de artikelen 17, 18 en 20, tweede lid, van
de Wet WOZ.1. In afwijking in zoverre van artikel 4 wordt bij de bepaling van
de heffingsmaatstaf buiten aanmerking gelaten, voor zover dit niet
al is gebeurd bij de bepaling van de in dat artikel bedoelde waarde,
de waarde van:a. voor de land- of bosbouw bedrijfsmatig geëxploiteerde
cultuurgrond, daaronder mede begrepen de open grond, alsmede de
ondergrond van glasopstanden, die bedrijfsmatig aangewend wordt voor
de kweek of teelt van gewassen, zonder daarbij de ondergrond als
voedingsbodem te gebruiken;b. glasopstanden, die bedrijfsmatig worden aangewend voor de kweek
of teelt van gewassen, voor zover de ondergrond daarvan bestaat uit
de in onderdeel a bedoelde grond;c. onroerende zaken die in hoofdzaak zijn bestemd voor de openbare
eredienst of voor het houden van openbare bezinningssamenkomsten van
levensbeschouwelijke aard, een en ander met uitzondering van delen
van zodanige onroerende zaken die dienen als woning;d. één of meer onroerende zaken die deel uitmaken van een op de voet
van de Natuurschoonwet 1928 aangewezen landgoed dat voldoet aan de
voorwaarden genoemd in artikel 8 van het Rangschikkingsbesluit
Natuurschoonwet 1928 , met uitzondering van de daarop voorkomende
gebouwde eigendommen;e. natuurterreinen, waaronder mede worden verstaan duinen,
heidevelden, zandverstuivingen, moerassen en plassen, die door
rechtspersonen met volledige rechtsbevoegdheid welke zich
uitsluitend of nagenoeg uitsluitend het behoud van natuurschoon ten
doel stellen, beheerd worden;f. openbare land- en waterwegen en banen voor openbaar vervoer per
rail, een en ander met inbegrip van kunstwerken;g. waterverdedigings- en waterbeheersingswerken die worden beheerd
door organen, instellingen of diensten van publiekrechtelijke
rechtspersonen, met uitzondering van de delen van zodanige werken
die dienen als woning;h. werken die zijn bestemd voor de zuivering van riool- en ander
afvalwater en die worden beheerd door organen, instellingen of
diensten van publiekrechtelijke rechtspersonen, met uitzondering van
de delen van zodanige werken die dienen als woning;i. werktuigen die van een onroerende zaak kunnen worden afgescheiden
zonder dat beschadiging van betekenis aan die werktuigen wordt
toegebracht en die niet op zichzelf als gebouwde eigendommen zijn
aan te merken;j. onroerende zaken voor zover die bestemd zijn te worden gebruikt
voor de publieke dienst van de gemeente, met uitzondering van delen
van zodanige onroerende zaken die bestemd zijn te worden gebruikt
voor het geven van onderwijs;k. straatmeubilair, waaronder begrepen alle zodanig gebouwde
eigendommen – niet zijnde gebouwen - welke zijn geplaatst voor het
belang van het publiek, ten dienste van het verkeer of ter
verfraaiing van de gemeente, zoals lichtmasten,
verkeersinstallaties, standbeelden, monumenten, fonteinen, banken,
abri's, hekken en palen;l. plantsoenen, parken en waterpartijen, die bij de gemeente in
beheer zijn of waarvan de gemeente het genot heeft krachtens
eigendom, bezit of beperkt recht, met uitzondering van delen van
zodanige onroerende zaken die dienen als woning;begraafplaatsen, urnentuinen en crematoria, met uitzondering van
delen van zodanige onroerende zaken die dienen als woning.2. De vrijstelling met betrekking tot de in onderdeel j van het
eerste lid bedoelde onroerende zaken voor de eigenarenbelasting
geldt niet voor zover de gemeente van die zaken niet het genot heeft
krachtens eigendom, bezit of beperkt recht.3. In afwijking in zoverre van artikel 4 wordt bij de bepaling van
de heffingsmaatstaf voor de gebruikersbelasting buiten aanmerking
gelaten de waarde van gedeelten van de onroerende zaak die in
hoofdzaak tot woning dienen dan wel in hoofdzaak dienstbaar zijn aan
woondoeleinden.1. Het tarief van de belasting bedraagt een percentage van de
heffingmaatstaf. Het percentage bedraagt voor:a. de gebruikersbelasting: 0,1258%b. de eigenarenbelasting
voor onroerende zaken die in hoofdzaak tot woning dienen:
0,1263%
voor onroerende zaken die niet in hoofdzaak tot woning
dienen: 0,2406%
2. Als het bedrag van de belasting beneden € 10,- blijft, wordt geen
belasting geheven. Voor de toepassing van de vorige volzin wordt het
totaal van op een aanslagbiljet verenigde verschuldigde bedragen aan
belastingen of andere heffingen aangemerkt als één
belastingbedrag.De belastingen worden bij wege van aanslag geheven.1. In afwijking van artikel 9, eerste lid van de Invorderingswet
1990 moet de aanslag worden betaald uiterlijk op de laatste dag van
de tweede maand volgend op de maand die in de dagtekening van het
aanslagbiljet is vermeld.2. In afwijking van het eerste lid geldt, in geval het totaalbedrag
van de op één aanslagbiljet verenigde aanslagen meer is dan € 70,-
en zolang de verschuldigde bedragen door middel van automatische
betalingsincasso kunnen worden afgeschreven, dat de aanslagen moeten
worden betaald in zeven gelijke termijnen. De eerste termijn vervalt
op de laatste dag van de maand volgend op de maand die in de
dagtekening van het aanslagbiljet is vermeld en elk van de volgende
termijnen telkens op de laatste dag van de daarop volgende maand. 3. Met betrekking tot een ingevolge artikel 2, tweede lid, onderdeel
c, van de Invorderingswet 1990, met een belastingaanslag
gelijkgestelde beschikking inzake een bestuurlijke boete is het
eerste lid van overeenkomstige toepassing, voor zover deze
gelijktijdig wordt opgelegd met de vaststelling van de aanslag.4. De Algemene Termijnenwet is niet van toepassing op de in de
voorgaande leden gestelde termijnen.Het college kan nadere regels geven voor de heffing en de
invordering van de Onroerende-zaakbelastingen.De ‘ambtenaar belast met de heffing’ is belast met de uitvoering van
deze verordening.1. De 'Verordening onroerende-zaakbelastingen 2014', vastgesteld bij
raadsbesluit van 6 november 2013, wordt ingetrokken met ingang van
de in het derde lid genoemde datum van ingang van de heffing, met
dien verstande dat zij van toepassing blijft op de belastbare feiten
die zich voor die datum hebben voorgedaan.2. Deze verordening treedt in werking met ingang van de eerste dag
na die van de bekendmaking.3. De datum van ingang van de heffing is 1 januari 2015.4. Deze verordening kan worden aangehaald als 'Verordening
onroerende-zaakbelastingen 2015'.Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 10 november 2014De griffier, De voorzitter,Wettelijke basisDe verordening onroerende-zaakbelastingen is gebaseerd op de tekst van de
Gemeentewet (artikelen 220-220h). Voor de waardebepaling gelden ook de
bepalingen van de Wet waardering onroerende zaken (hierna: Wet WOZ). In de
verordening is gekozen voor een duidelijke scheiding tussen
verantwoordelijkheden op waarderingsgebied (geregeld in de Wet WOZ) en op
heffingsgebied. Overeenkomstig de Gemeentewet is daarom gekozen voor verwijzing
naar de bepalingen in de Wet WOZ en is de tekst van de desbetreffende bepalingen
niet overgenomen in de verordening. Ten behoeve van de praktijk wordt in de
toelichting bij het betreffende artikel een korte toelichting op de werking van
de Wet WOZ gegeven. Financiële verhoudingswetEr is samenhang tussen de hoogte van de algemene uitkering van een gemeente en
haar belastingcapaciteit voor de onroerende-zaakbelastingen. De werkelijke
hoogte van de tarieven heeft geen invloed op de uitkering uit het gemeentefonds.
Het gemeentefonds is te zien als egalisatiefonds voor verschillen in
belastingcapaciteit.Wet WOZDe Wet WOZ regelt de bepaling en vaststelling van de waarde van onroerende zaken
ten behoeve van de belastingheffing door rijk, gemeenten en waterschappen,
waaronder ook de onroerende-zaakbelastingen. De waardebepaling geschiedt onder
verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de
gemeente waarin de onroerende zaak is gelegen. De waarde wordt door de
heffingsambtenaar met een voor bezwaar en beroep vatbare beschikking aan de
eigenaar en aan de gebruiker (belanghebbenden) bekendgemaakt. Vanaf 2007 wordt
de waarde jaarlijks vastgesteld.Geen tarieflimieten wel een macronormGemeenten zijn vrij in het vaststellen van de drie tarieven: een eigenarentarief
en een gebruikerstarief voor niet-woningen en een eigenarentarief voor woningen.
Daarbij gelden geen absolute of relatieve limieten. Wel is ter voorkoming van
een onevenredige stijging van de collectieve lastendruk een macronorm ingesteld.
Dit is een norm voor de totale opbrengsten OZB in Nederland. Bij overschrijding
van de norm vindt er een bespreking plaats tussen Rijk en gemeenten in het
bestuurlijk overleg Financiële Verhoudingen in de maand april. Het Rijk kan
uiteindelijk als machtsmiddel de hoogte van de uitkering uit het gemeentefonds
gebruiken.Tarief als percentage van de waardeDe onroerende-zaakbelasting wordt berekend naar een percentage van de waarde van
de onroerende zaak.AanhefIn de aanhef wordt verwezen naar artikelen 220 tot en met 220h van de
Gemeentewet. De toepasselijke artikelen uit de Wet WOZ worden in die artikelen
genoemd.Om duidelijkheid te scheppen over de inhoud van een aantal in de verordening
voorkomende begrippen is daarvan een omschrijving opgenomen in artikel
1.Ad b.Artikel 231 lid 2 sub b van de Gemeentewet regelt dat de bevoegdheden en
verplichtingen die op rijksniveau gelden voor de inspecteur overeenkomstig
gelden voor de ambtenaar die belast is met de heffing van de gemeentelijke
belastingen. Deze ambtenaar wordt op grond van artikel 232 lid 2 sub a van
de Gemeentewet aangewezen door het college.Eerste lidVoor iedere onroerende zaak die binnen de gemeente ligt kan een directe
belasting voor het genot krachtens eigendom, bezit of beperkt recht worden
geheven. De belasting wegens genot krachtens eigendom, bezit of beperkt
recht wordt aangeduid als eigenarenbelasting. De belasting wegens het
gebruik van een onroerende zaak wordt aangeduid als gebruikersbelasting en
wordt alleen geheven ter zake van onroerende zaken die niet in hoofdzaak tot
woning dienen. De onroerende-zaakbelastingen zijn tijdstipbelastingen. Het
begin van het kalenderjaar bepaalt de belastingplicht. Indien het gebruik
dan wel het genot krachtens eigendom, bezit of beperkt recht in de loop van
het jaar aanvangt of eindigt, heeft dat geen invloed op de belastingplicht.
De aanslag wordt dan niet tijdsevenredig verminderd (zie Hof Den Haag 26
januari 2000, nr. 98/02639, Belastingblad 2001, blz.163).GebruikersbelastingDe gebruikersbelasting wordt alleen geheven van degene die (naar de
omstandigheden beoordeeld) bij het begin van het kalenderjaar een onroerende
zaak die niet in hoofdzaak tot woning dient (niet-woning) al dan niet
krachtens eigendom, bezit of beperkt recht of persoonlijk recht gebruikt.
Het is daarbij niet van belang waarop het gebruik van de niet-woning is
gebaseerd. Ook bij wederrechtelijk gebruik (krakers) is sprake van gebruik
(Hoge Raad 10 maart 1982, nr. 20 860, BNB 1982/115, Belastingblad 1982, blz.
148 (Dordrecht).Het begrip gebruikOf er sprake is van gebruik wordt beoordeeld naar de feitelijke
omstandigheden. Er is in ieder geval sprake van gebruik als een niet-woning
daadwerkelijk wordt gebruikt (Hoge Raad 5 september 1979, nr. 19420, BNB
1979/268 (Uitgeest): “metterdaad bezigt ter bevrediging van zijn eigen
behoeften”). Maar er is ook gebruik als een persoon de niet-woning bewust
leeg laat staan met de bedoeling die voor bepaalde doeleinden voor zichzelf
ter beschikking te houden: Gebruik is aanwezig als de persoon een
niet-woning bouwt of laat bouwen op een ongebouwd eigendom. Er is alleen
geen sprake van gebruik als de bevrediging van behoeften door externe
belemmeringen wordt geblokkeerd, zoals het wachten op verstrekking van een
bouwvergunning na aanvraag daarvan.Het aanhouden voor handels- of beleggingsdoeleinden levert geen metterdaad
bezigen en dus geen gebruik op, aldus Hoge Raad 22 juli 1985, nr. 22649, BNB
1985/258, Belastingblad 1985, blz. 658 (De Bilt). De afwezigheid van de
gebruiker van een niet-woning op 1 januari leidt niet zonder meer tot het
achterwege laten van heffing van de gebruikersbelasting. Zie Hoge Raad 30
juni 1993, nr. 28345, BNB 1993/265.Parlementaire geschiedenis leegstand‘Een leegstaand object', dat wil zeggen een object dat echt leeg staat, en
dat dus geen meubilair en dergelijke bevat, wordt ook niet gebruikt in de
zin van artikel 219, onderdeel a (thans artikel 220, onderdeel a) . Dit is
slechts anders indien een genothebbende krachtens een zakelijk recht zijn
object bewust leeg laat staan met de bedoeling het voor bepaalde doeleinden
voor zichzelf ter beschikking te houden.’ (Kamerstukken II, 1989-1990, 21
591, nr. 3, blz. 68)"Met betrekking tot de suggestie van de leden van de fractie van GroenLinks
om het OZB-gebruikersdeel van leegstaande panden (niet-woningen) door de
eigenaar te laten betalen (om leegstand vanuit speculatief oogpunt te
voorkomen) merken wij op dat de Gemeentewet sedert 1 januari 1995 al de
mogelijkheid biedt dat de eigenaar wordt aangeslagen voor leegstaande
panden. Sedert deze datum is het begrip "feitelijk gebruik" namelijk
gewijzigd in "gebruik" juist om mogelijk te maken dat in meer situaties dan
voorheen OZB kan worden geheven. Omdat onder gebruik in deze zin ook kan
worden verstaan het voor eigen gebruik ter beschikking houden, zal het
bewust leeg houden van een onroerende zaak voor eigen doeleinden als een
vorm van gebruik kunnen worden gezien. De genothebbende krachtens eigendom,
bezit of beperkt recht is dan tevens de gebruiker als hiervoor bedoeld en
zal de gebruikersbelasting voor zijn rekening moeten nemen." (Kamerstukken
II, 1996-1997, 25 037, nr. 6, blz. 12)Om te bepalen of er sprake is van belastbare leegstand moet worden
beoordeeld of de zakelijk gerechtigde de niet-woning bewust leeg laat staan.
De feitelijke omstandigheden worden daarbij beoordeeld.De Hoge Raad laat zich in zijn arrest van 7 oktober 1998, nr. 33767, LJN:
AA2318, Belastingblad 1998, blz. 878 (Haarlem) voor het eerst uit over het
nieuwe begrip gebruik. De Hoge Raad oordeelt dat een woning die op de
peildatum in afwachting van een verbouwing ‘kaal’ is en niet geschikt voor
bewoning of enige andere vorm van gebruik, niet wordt gebruikt. Dit oordeel
lijkt op gespannen voet te staan met de bedoeling van de wetgever dat
onroerende zaken die de eigenaar bewust leeg laat staan in de
gebruikersbelasting dienen te worden betrokken, maar beslissend is hier
waarschijnlijk geweest dat de eigenaar op de peildatum nog niet in het bezit
was van de door hem reeds aangevraagde bouwvergunning. De leegstand is dan
niet zozeer toe te schrijven aan de motieven van de eigenaar, maar aan het
feit dat de eigenaar formeel niet mag bouwen. Hof ’s-Gravenhage heeft in
zijn uitspraak van 22 augustus 2000, nr. 99/00456, Belastingblad 2001, blz.
1220, beslist dat een (nagenoeg) leegstaande woning door de eigenaar wordt
gebruikt omdat zij hem ter beschikking staat. Er is ook sprake van gebruik
wanneer de eigenaar de woning ter beschikking houdt van zijn ouders.Het begrip gebruikerWie de gebruiker van een niet-woning is, zal bijvoorbeeld uit de
administratie van nutsbedrijven blijken. Ook kan gebruik worden gemaakt van
aangiftebiljetten of inlichtingenformulieren.. Zie voor een nadere invulling
van het begrip gebruiker ook hierna bij de toelichting op het tweede lid,
onderdeel c.Tweede lid, onderdeel aIn artikel 2, tweede lid, van de verordening is een aanvullende bepaling
voor de gebruikersbelasting opgenomen (zie ook Artikel 220b, eerste lid, van
de Gemeentewet): gebruik door degene aan wie een (onzelfstandig) deel van
een onroerende zaak in gebruik is gegeven (gebruiker), wordt aangemerkt als
gebruik door degene die dat deel in gebruik heeft gegeven (gebruikgever). De
verhuurder (al of niet tevens eigenaar) is ook belastingplichtig voor de
gebruikersbelasting als hij niet zelf gebruiker (van een deel) van de
niet-woning is maar het gehele object in onzelfstandige delen verhuurt (Hoge
Raad 5 juni 2009, nr. 44103, LJN: BI6157). Bij kantoorverzamelgebouwen met
meer dan één gebruiker (die voor de Wet WOZ en de onroerende-zaakbelastingen
als één object kunnen gelden), wordt de verhuurder in de heffing van de
gebruikersbelasting betrokken. De huurders zijn dan niet belastingplichtig.
De bepaling ziet alleen op situaties waarin delen van de onroerende zaak
worden gebruikt door afzonderlijke gebruikers, die niet gezamenlijk het
geheel gebruiken. De verhuurder van een niet-woning kan niet als gebruiker
worden aangemerkt als hij de niet-woning verhuurt aan bijvoorbeeld één
onderneming of één persoon. Verhuurt hij de verschillende onzelfstandige
delen aan verschillende gebruikers, dan is hij wel belastingplichtig.
Verhuurt hij echter de niet-woning als geheel aan meerdere gebruikers
(bijvoorbeeld van één onderneming), dan is hij niet belastingplichtig. Hij
staat dan immers niet een gedeelte van de niet-woning in gebruik af. De
gebruikgever mag de gebruikersbelasting wel verhalen op de gebruiker.Tweede lid, onderdeel bDit onderdeel bepaalt dat het ter beschikking stellen van een onroerende
zaak voor volgtijdig gebruik wordt aangemerkt als gebruik door degene die de
onroerende zaak ter beschikking heeft gesteld. Dit ziet met name op
niet-woningen die voor korte perioden worden verhuurd. In beginsel is de
eigenaar degene die de niet-woning ter beschikking stelt voor volgtijdig
gebruik. Dit is anders indien gebruik wordt gemaakt van een
verhuurorganisatie en deze verhuurorganisatie grotendeels het financiële
risico van meer- of minderopbrengsten uit de verhuur draagt. Alleen het uit
handen geven van de bemiddeling (al dan niet tegen een beperkt percentage
van de verhuurprijs) aan een verhuurorganisatie is niet voldoende om deze
verhuurorganisatie als gebruiker aan te merken. Zie ook Hoge Raad 7 februari
2001, nr. 35865, LJN: AA9843, BNB 2001/113, Belastingblad 2001, blz. 456,
BNB 2001/113, m.n. Snoijink (Wierden) en Hoge Raad 22 november 2002, nr.
37361, LJN: AF0960, BNB 2003/36 m.n. Snoijink (Oostburg). Degene die de
niet-woning ter beschikking stelt is bevoegd om de belasting te verhalen op
degene aan wie die zaak ter beschikking is gesteld.Derde lidDe vaststelling van de belastingplicht voor het genot baseert de gemeente in
het algemeen op de basisregistratie kadaster. De tot belastingplicht
leidende beperkte rechten zijn:- appartementsrecht;- erfpachtrecht;- recht van opstal;- recht van vruchtgebruik;- recht van beklemming;- recht van gebruik en bewoning;- beperkt recht in de zin van artikel 5, derde lid, onderdeel b, van de
Belemmeringenwet privaatrecht.De basisregistratie kadaster geeft in bijna alle gevallen uitsluitsel over
de vraag wie de genothebbende krachtens eigendom, bezit of beperkt recht is.
De gemeente heeft een keuzemogelijkheid indien er naast eigendom ook sprake
is van een afgeleid recht (bijvoorbeeld recht van vruchtgebruik). De
aanwijzing van een belastingplichtige vindt plaats op basis van
beleidsregels die door het college van burgemeester en wethouders of de
heffingsambtenaar zijn vastgesteld en bekendgemaakt. Als er meer
genothebbenden zijn die met betrekking tot één onroerende zaak in dezelfde
hoedanigheid verkeren (bijvoorbeeld in geval van mede-eigendom twee
eigenaren) geldt hetzelfde. De gemeente zal bij de keuze van de
belastingplichtige handelen volgens vastgestelde en bekendgemaakte
beleidsregels.De basisregistratie kadaster geeft in een beperkt aantal gevallen niet aan
wie de genothebbende krachtens eigendom, bezit of beperkt recht is. Op grond
van artikel 5:20 BW is de eigenaar van de grond ook eigenaar van alle
gebouwen en werken die duurzaam met de grond zijn verenigd, tenzij de wet
anders bepaalt of als er sprake is van een bestanddeel van een andere
onroerende zaak.Twee wettelijke uitzonderingen op artikel 5:20 BW staan in artikel 5.6 van
de Telecommunicatiewet (de aanbieder van een telecommunicatienetwerk is
eigenaar daarvan) en in artikel 3 van de Mijnbouwwet (de Staat is eigenaar
van de nog niet gewonnen delfstoffen). De uitzondering van het bestanddeel
van een andere onroerende zaak heet horizontale natrekking. Bijvoorbeeld als
een kelder onder de grond doorloopt over een ander perceel of als een garage
gedeeltelijk op een ander perceel staat (Hoge Raad 17 september 2004, nr.
3800, LJN: AR2307, Belastingblad 2004, blz. 1176 (Amsterdam)).Economische eigendom leidt meestal niet tot genot krachtens bezit. Iemand
heeft de economische eigendom van een zaak indien hij niet de juridische
eigenaar daarvan is, maar economisch wel belang heeft in die zin dat hij het
volle risico voor alle waardeveranderingen en voor het eventuele tenietgaan
van die zaak draagt. De juridisch eigenaar is echter genothebbende krachtens
eigendom, bezit of beperkt recht. De overdracht van de economische eigendom
belet niet dat de juridisch eigenaar in de heffing van de
onroerende-zaakbelastingen wordt betrokken omdat het objectieve karakter van
de onroerende-zaakbelastingen dat met zich meebrengt: door de eigenaar,
bezitter of beperkt gerechtigde vrijwillig aanvaarde beperkingen van zijn
genot staan niet in de weg aan zijn belastingplicht (Hoge Raad 29 november
1989, nr. 26308, BNB 1990/43, Belastingblad 1991, blz. 63 (Amsterdam)).Voorbeelden van economisch eigenaarschap zijn huurkoop, maar ook het
lidmaatschapsrecht van een coöperatieve flatvereniging kan worden gezien als
een vorm van economische eigendom van een flatwoning. In de praktijk bestaat
economisch eigendom wanneer een vennoot in een vennootschap onder firma of
een aandeelhouder van een NV of BV niet de juridische eigendom, maar alleen
het belang bij de onroerende zaak inbrengt. Een huurder of pachter kan
daarentegen niet als economisch eigenaar worden aangemerkt, omdat hij niet
het volle waarderisico loopt. Dit geldt ook in een bijzonder geval van
erfpacht, als een zeer hoge canon moet worden betaald. De erfpachter is ook
in dat geval nog de genothebbende. Onder genot wordt dan verstaan de aan het
erfpachtrecht ontleende bevoegdheid om de onroerende zaak te gebruiken
overeenkomstig de bepalingen van het erfpachtrecht (Hoge Raad 18 april 1990,
nr. 26 607, BNB 1991/197, Belastingblad 1990, blz. 419 (Ommen)).De eigenaar, bezitter of beperkt gerechtigde wordt in de belastingheffing
betrokken ongeacht de omvang van zijn genot. Alleen als de eigenaar
wederrechtelijk de eigendom is ontnomen, kan hij niet als genothebbende
krachtens eigendom, bezit of beperkt recht worden aangemerkt, tenzij die
ontneming van voorbijgaande aard is (Hoge Raad 10 maart 1982, nr. 20 860,
BNB 1982/115, Belastingblad 1982, blz. 148 (Dordrecht)). Het enkele
ingeschreven staan in de basisregistratie kadaster levert nog geen
belastingplicht op (Hoge Raad 4 juni 1986, nr. 23764, BNB 1986/240,
Belastingblad 1986, blz. 442 (Amsterdam)).Het genot kan ook voortvloeien uit een persoonlijk recht. Bijvoorbeeld voor
bij een huurafhankelijk recht van opstal. In dat geval worden twee objecten
en derhalve twee genothebbenden krachtens eigendom, bezit of beperkt recht
onderscheiden, te weten de eigenaar van de grond en de eigenaar van het
opstal. Bij een zelfstandig recht van opstal wordt slechts een genothebbende
krachtens eigendom, bezit of beperkt recht onderscheiden: de houder van het
recht van opstal. (zie Hoge Raad 7 maart 1979, nr. 20 860, BNB 1979/126
(Rotterdam); Hoge Raad 21 oktober 1992, nr. 28 641, BNB 1993/9,
Belastingblad 1992, blz. 840 (Tilburg) en Hoge Raad 14 september 1994, nr.
29 871, BNB 1994/322, Belastingblad 1994, blz. 627 en 727 (Rotterdam)).Eerste lidDe voorschriften voor de objectafbakening staan in artikel 16 van de Wet
WOZ. Daarom wordt voor de afbakening van het belastingobject (de onroerende
zaak) in de tekst van de verordening verwezen naar hoofdstuk III van de Wet
WOZ. Zie voor een uitgebreide toelichting op de objectafbakening ook de
toelichting op de uitvoering van de waardebepaling in de
Waarderingsinstructie van de Waarderingskamer. Roerend of onroerendAlleen de onroerende zaken worden in de heffing betrokken. Wat onroerend is,
is bepaald in artikel 3:3 van het Burgerlijk Wetboek (BW):- de grond,- de nog niet gewonnen delfstoffen,- de met de grond verenigde beplantingen, alsmede de gebouwen en werken die
duurzaam met de grond zijn verenigd, hetzij rechtstreeks, hetzij door
vereniging met andere gebouwen of werken.Roerend zijn alle zaken die niet onroerend zijn.De verschillende rechters toetsen daarbij niet alleen aan de technische
vereisten van een gebouw of werk maar ook aan de beoogde bestemming waarbij
wordt gekeken naar de bedoeling van de bouwer (of zijn opdrachtgever) zoals
die naar buiten kenbaar is (Hoge Raad 31 oktober 1997, nr. 16404, NJ
1998/97, Belastingblad 1998, blz. 252 (portocabine). In navolging van dit
arrest zijn onroerend:- Weekendhuisjes (Hoge Raad 20 september 2000, nr. 34371, LJN: AA7147
(Maasbree), Belastingblad 2001, blz. 61 en Hoge Raad 7 juni 2002, nr. 36759,
LJN: AE3831 (Nunspeet));- Drijvende steigers (Hoge Raad 20 september 2002, nr. 37128, LJN: AE7857
(Den Haag)).Een woonark is roerend als deze niet duurzaam met de oever is verenigd,
aldus Hoge Raad 15 januari 2010, nr. 07/13305, LJN: BK9136. Een woonark is
in ieder geval niet duurzaam met de bodem verenigd als deze drijft.ObjectafbakeningDe Wet WOZ merkt als onroerende zaak aan:a. een gebouwd eigendom;b. een ongebouwd eigendom;c. een zelfstandig gedeelte van een gebouwd eigendom of ongebouwd
eigendom;d. een samenstel van een gebouwd eigendom, een ongebouwd eigendom of een
zelfstandig deel daarvan.e. een als verblijfsrecreatie bestemd en geëxploiteerd geheel van twee of
meer gebouwde eigendommen, ongebouwde eigendommen of zelfstandige
gedeelten;f. het binnen de gemeente gelegen deel van een gebouwd eigendom, een
ongebouwd eigendom, een zelfstandig gedeelte, een samenstel of een als
verblijfsrecreatie bestemd en geëxploiteerd geheel.Gebouwd en ongebouwd eigendomOnder een gebouwd eigendom worden niet alleen constructies van min of meer
duurzame aard verstaan die dienen voor het bewaren van goederen of het
beschutten van personen of goederen tegen atmosferische invloeden. Uit de
jurisprudentie volgt dat ook installaties, open inrichtingen, locaties en
dergelijke bouwsels vallen onder het begrip gebouwd eigendom:- Zwembad (Hoge Raad 7 maart 1979, nr. 19017, BNB 1979/125
(Rotterdam)),- Aardgaslocatie (Hoge Raad 10 december 1980, nr. 19869, BNB 1981/45
(Denekamp)),- Hoogspanningsmasten (Hoge Raad 16 april 1980, nr. 19727, BNB 1980/183
(Beverwijk)),- Windmolens (Hoge Raad 23 februari 1994, nr. 28837, BNB 1994/135,
Belastingblad 1994, blz. 301 (Vlissingen) en Hoge Raad 23 februari 1994, nr.
29115, BNB 1994/136, Belastingblad 1994, blz. 299 (Franekeradeel)).Een onroerende zaak die geen gebouwd eigendom is, is een ongebouwd eigendom.
Ook als aan de grond werkzaamheden zijn verricht of drainage is aangebracht,
is sprake van een ongebouwd eigendom:- Tennisbaan (Hoge Raad 13 mei 1987, nr. 24454, BNB 1987/219, Belastingblad
1987, blz. 495),Opstal in aanbouw (Hoge Raad 25 november 1998, nr. 33944, BNB 1999/19,
Belastingblad 2000, blz. 387 (Amsterdam).GedeeltenEen gedeelte van een gebouwd of ongebouwd eigendom dat blijkens zijn
indeling is bestemd om als afzonderlijk geheel te worden gebruikt is in
beginsel een afzonderlijk belastingobject. Het gaat daarbij om gedeelten die
elk nog als zelfstandige en onafhankelijke eenheid kunnen worden gebruikt
(bijvoorbeeld de woning in een flatgebouw). Gemeenschappelijke ruimten in
een gebouw worden niet aangemerkt als een zelfstandig gedeelte maar moeten
evenredig aan de overige zelfstandige gedeelten worden toegerekend. Dit
volgt uit het arrest van de Hoge Raad van 8 juni 1994, nr. 29859,
Belastingblad 1994, blz. 659 (Haren). Uit de jurisprudentie volgt dat van
een zelfstandig woongedeelte sprake is indien een gedeelte redelijk
afsluitbaar is en beschikt over een eigen keuken of kookgelegenheid, douche
en toiletruimte. Eventueel kunnen ook aansluitingen op nutsvoorzieningen,
telefoon en kabel een aanwijzing zijn. Zie onder meer Hoge Raad 9 september
1992, nr. 28352, BNB 1992/341, Belastingblad 1992, blz. 649 (Leiden), Hof
's-Hertogenbosch 9 oktober 1996, nr. 94/3506, Belastingblad 1998, blz. 348
en Hof Amsterdam 3 december 1999, nr. 98/1032, Belastingblad 2000, blz. 202
(Zaanstad). Van een redelijke afsluitbaarheid is sprake indien het gedeelte
feitelijk afsluitbaar is. Een deur waarop een slot ontbreekt is niet
afsluitbaar (Hoge Raad 12 februari 2010, LJN: BL3592). Het afsluitbaar maken
door het alsnog aanbrengen van een deurslot was in de casus van Hof Arnhem
17 februari 1999, nr. 98/1265, Belastingblad 2000, blz. 667, niet voldoende.
Een gedeelte van een kantoorgebouw is blijkens zijn indeling bestemd om als
een afzonderlijk geheel te worden gebruikt als zodanig gedeelte redelijk
afsluitbaar is en aldus kan worden gescheiden van de overige gedeelten van
het gebouw (Hoge Raad 16 december 1987, nr. 25015, BNB 1988/91,
Belastingblad 1988, blz. 121 (Amsterdam)). Voor een zelfstandig
kantoorgedeelte is het niet voldoende dat een kamer afsluitbaar is (Hoge
Raad 8 oktober 2004, nrs. 38443 en 38444, LJN:AR3500). Indien op een camping
sprake is van feitelijk afzonderlijk te onderscheiden percelen die aan
derden worden verhuurd om daarop stacaravans te plaatsen en deze tezamen met
het perceel gebruiken, is op grond van het arrest van de Hoge Raad van 28
september 2001, nr. 36224, LJN: AD3888 (Maarssen), sprake van zelfstandige
gedeelten.Samenstel (complex)Kenmerkend voor samenstellen is dat de daartoe behorende eigendommen naar de
omstandigheden beoordeeld bij elkaar behoren en door een en dezelfde
(rechts)persoon worden gebruikt. Er zijn dus, naast het eigendom, twee
voorwaarden. Allereerst moeten de eigendommen naar de omstandigheden
beoordeeld bij elkaar behoren. Daarbij kan bijvoorbeeld de afstand tussen de
eigendommen een rol spelen. Vaak zal het ene eigendom een hulpfunctie
vervullen voor het andere eigendom. Bijvoorbeeld de garage die naast de
woning staat. Bij de bepaling of de eigendommen naar de omstandigheden bij
elkaar behoren moet ook aansluiting worden gezocht bij de maatschappelijke
opvatting. De Hoge Raad heeft in zijn arrest van 9 mei 2003, nr. 35987, LJN:
AD6058, bepaald dat 'bij de beantwoording van de vraag in hoeverre de door
belanghebbende in haar bedrijf aangewende (gedeelten van) eigendommen - die
onmiskenbaar een geografisch samenhangend geheel vormen – als een samenstel
moeten worden aangemerkt, beslissend is of dat bedrijf als één samenhangend
geheel moet worden beschouwd, waarbinnen alle (gedeelten van) eigendommen
voor één organisatorisch doel worden aangewend'. De tweede voorwaarde is dat
de eigendommen in gebruik zijn bij dezelfde persoon. Wanneer bijvoorbeeld de
bij een woonhuis behorende garage wordt gebruikt door een ander dan de
bewoner van het huis, dan vormen woonhuis en garage niet één
belastingobject. Woonhuis en garage zijn immers niet meer in gebruik bij
dezelfde persoon. Bedrijfsobjecten met een afzonderlijke bovenwoning kunnen
niet als één onroerende zaak worden aangemerkt. Zie onder meer Hoge Raad 18
januari 1984, nr. 22165, BNB 1984/100, Belastingblad 1984, blz. 99 (Loon op
Zand), Hof Amsterdam 18 september 1998, nr. 97/20861, Belastingblad 1999,
blz. 238 en Hof Amsterdam 3 december 1999, nr. 98/1032, Belastingblad 2000,
blz. 202 (Zaanstad).RecreatieterreinEen recreatieterrein waarop standplaatsen voor stacaravans worden verhuurd
of andere vakantieonderkomens staan, wordt vanaf 1 januari 2005 voor de Wet
WOZ aangemerkt als één onroerende zaak. De wetgever heeft het ondoelmatig
geacht om van alle op recreatieterreinen gelegen onroerende
recreatiewoningen en stacaravans met de bijbehorende (onder)grond, de waarde
afzonderlijk te bepalen en vast te stellen en deze afzonderlijk in de
heffing te betrekken. Daarom geldt dat de afbakening als afzonderlijke
objecten achterwege blijft wanneer het gaat om een geheel van onroerende
zaken, zoals recreatiewoningen en stacaravans, dat bijeengenomen een terrein
vormt dat bestemd is voor verblijfsrecreatie en als zodanig wordt
geëxploiteerd. Anders gezegd: een recreatieterrein met de opstallen die niet
in privé-eigendom zijn, dat als geheel bestemd is en geëxploiteerd wordt
voor verblijfsrecreatie, wordt als één onroerende zaak aangemerkt.Binnen de gemeentegrensHet binnen de gemeente gelegen deel is een afzonderlijk belastingobject dat
afzonderlijk in de heffing zal moeten worden betrokken. Een gebouw dat op de
gemeentegrens ligt, zal dus door twee (of meer) gemeenten moeten worden
aangeslagen.Eigendomsgrens is grens objectAlleen als van de samenstellende delen van een onroerende zaak de
genothebbende krachtens eigendom, bezit of beperkt recht dezelfde is, is
sprake van één belastingobject. Dit betekent dat de eigendomsgrens de
uiterste grens van het object vormt. Dit volgt uit het arrest van de Hoge
Raad van 20 oktober 1993, nr. 29464, BNB 1993/ 349, Belastingblad 1994, blz.
174 (Amsterdam) en de uitspraak van Hof 's-Gravenhage van 14 juni 1995, nr.
93/3928, Belastingblad 1995, blz. 699 (Noordwijk).Gevolgen verkeerde objectafbakeningOorspronkelijk kon een afbakeningsfout volgens de Hoge Raad in bezwaar of
beroep niet worden hersteld zodat de aanslag moest worden vernietigd (zie
o.a. Hoge Raad 8 juli 1992, nr. 28262, BNB 1992/311, Belastingblad 1992,
blz. 490 (Utrecht)). Een uitzondering gold indien een aanhorigheid niet in
aanmerking was genomen (zie o.a. Hoge Raad 21 januari 1981, nr. 20302, BNB
1981/100 (Maassluis)). In de arresten Hoge Raad 27 september 2002, nr.
34927, LJN: AE8146 (Rotterdam) en Hoge Raad 27 september 2002, nr. 34928,
LJN: AD5341 (Rotterdam) en Hoge Raad 9 november 2002, nr. 36941, LJN:
AF0074, Belastingblad 2002/1220 (Goedereede) komt de Hoge Raad voor te groot
afgebakende objecten echter terug op deze jurisprudentie omdat het gevolg
van een gemaakte afbakeningsfout (vernietiging van de gehele aanslag) vaak
niet in verhouding staat tot de ernst van de fout. Dit heeft de Hoge Raad
ertoe gebracht om de rechtspraak inzake een onjuiste objectafbakening voor
zowel de uitvoering van de onroerende-zaakbelastingen als de WOZ te herzien.
De nieuwe leer houdt in dat de objectafbakening in bezwaar of beroep door de
gemeente of de belastingrechter kan worden aangepast indien de
oorspronkelijke beschikking of de aanslag mede betrekking heeft op objecten
die in eigendom of gebruik zijn bij derden of geheel of gedeeltelijk op het
grondgebied van een andere gemeente zijn gelegen. De aanpassing dient
zodanig te geschieden dat de aanslag nog slechts betrekking heeft op één -
op de juiste wijze afgebakend - belastingobject. Daarbij dient zo nodig de
waarde van het object te worden verlaagd. Voor te klein afgebakende objecten
heeft de Hoge Raad de gevolgen geschetst in het arrest van 9 mei 2003, nr.
35987, LJN: AD6058. Het komt erop neer dat WOZ-beschikkingen en aanslagen
OZB (op grond van artikel 18a AWR) van te klein afgebakende objecten dienen
te worden vernietigd. Binnen de driejaarstermijn van artikel 11, lid 3 AWR
kunnen nieuwe aanslagen (eventueel tot behoud van rechten) worden opgelegd.
Dat is anders indien de driejaarstermijn is overschreden. Nieuwe
beschikkingen en navorderingsaanslagen (o.g.v. artikel 18a AWR) kunnen dan
worden verzonden en opgelegd binnen acht weken nadat de 'oude' beschikkingen
(onherroepelijk) zijn vernietigd (artikel 4:13, lid 3 Awb).Tweede lidDit lid geeft een definitie van het begrip woning overeenkomstig de bepaling
in de Gemeentewet (artikel 220a, lid 2). Een onroerende zaak dient tot
woning indien de vastgestelde WOZ-waarde in hoofdzaak kan worden toegerekend
aan delen van de onroerende zaak die dienen tot woning dan wel volledig
dienstbaar zijn aan woondoeleinden. Het ‘in hoofdzaakcriterium’ wordt
uitgelegd als: 70% of meer. AlgemeenMet betrekking tot de term 'maatstaf van heffing' of 'heffingsmaatstaf'
dient te worden opgemerkt dat de eerste term wordt gebruikt in algemene zin
terwijl de tweede term in concrete zin wordt gebruikt (de concrete waarde
van een onroerende zaak). Daarom is in de aanhef van artikel 4 van de
verordening sprake van 'maatstaf van heffing' en in het vervolg van de
verordening steeds over 'heffingsmaatstaf'. Dit correspondeert met de
wettekst. De heffingsmaatstaf is de waarde van de onroerende zaak zoals deze
is vastgesteld op basis van de Wet WOZ. In het eerste lid is de tekst van
artikel 220c van de Gemeentewet overgenomen. Is de waarde middels een
WOZ-beschikking vastgesteld, dan kunnen de waardebepalende elementen in een
bezwaar- en/of beroepsprocedure tegen de aanslag niet meer aan de orde
komen. Anders: Hof Leeuwarden 29 november 2002, nr. BK 440/01, LJN: AF1496
dat in een beroepsprocedure de werktuigenvrijstelling in de beoordeling
betrok, ondanks het feit dat de WOZ-beschikking onherroepelijk
vaststond.Eerste lidWaarde in het economische verkeerArtikel 17 van de Wet WOZ geeft de regels voor de waardering. Uitgangspunt
daarbij is de waarde in het economische verkeer. Dat is de waarde die aan de
onroerende zaak kan worden toegekend indien de volle en onbezwaarde eigendom
van de onroerende zaak zou kunnen worden overgedragen (overdrachtsfictie) en
de verkrijger de zaak in de staat waarin die zich bevindt, onmiddellijk en
in volle omvang in gebruik zou kunnen nemen (verkrijgingfictie). Bij de
waardebepaling wordt geen rekening gehouden met eventueel op de onroerende
zaak rustende lasten, zoals een antispeculatiebeding met kettingbeding.
Volgens de Hoge Raad dient bij de waardebepaling wel rekening te worden
gehouden met een zakelijke of daarmee gelijk te stellen verplichting die de
omvang van het genot van de zaak beperkt (Hoge Raad 25 november 1998, nr.
33212, LJN: AA2572, Belastingblad 1999, blz. 93 (Rotterdam)). Voor woningen
en rijksmonumenten is de waarde in het economische verkeer altijd van
toepassing. Voor niet-woningen daarentegen wordt de gecorrigeerde
vervangingswaarde genomen indien deze hoger is dan de waarde in het
economische verkeer.Gecorrigeerde vervangingswaardeDe overdrachts- en verkrijgingsfictie gelden ook voor de gecorrigeerde
vervangingswaarde (Hoge Raad 9 juli 1999, nr. 34377, LJN: AA2808,
Belastingblad 1999, blz. 622 (kettingbeding met recht van terugkoop)). De
gecorrigeerde vervangingswaarde wordt bepaald door de vervangingswaarde van
de onroerende zaak te verminderen met de afschrijving wegens technische en
functionele veroudering. De afschrijving wegens technische veroudering vindt
plaats op grond van de verwachte levensduur van het object en de restwaarde
die het object aan het einde van die levensduur zal hebben. De afschrijving
wegens functionele veroudering brengt de mate tot uitdrukking waarin nog
behoefte bestaat aan de onroerende zaak als gevolg van technische,
economische en maatschappelijke ontwikkelingen. Redenen voor een
afschrijving wegens functionele veroudering kunnen bijvoorbeeld gewijzigde
bouwtechnieken of bouwtechnische eisen zijn. Daarnaast kan ook worden
gedacht aan ondoelmatig ingerichte ruimten alsmede aan een tekort of
overschot aan ruimte. Ook economische veroudering als gevolg van algemene
conjuncturele ontwikkelingen en ontwikkelingen in de branche kunnen van
invloed zijn op de functionele veroudering. De omvang van de functionele
veroudering komt onder meer aan bod in het arrest van de Hoge Raad van 8
juli 1992, nr. 27678, BNB 1992/298, Belastingblad 1992, blz. 801 (Veendam).
In dit arrest concludeert de Hoge Raad dat bij onroerende zaken die in de
commerciële sfeer worden gebezigd, de gecorrigeerde vervangingswaarde niet
hoger wordt gesteld dan de bedrijfswaarde, oftewel de waarde die de
onroerende zaak in economische zin voor de huidige eigenaar
vertegenwoordigt. Zie ook de VNG-circulaire Circ. 92/196 -jurisprudentie
onroerendgoedbelastingen (18-09-1992). De bedrijfswaarde is niet van
toepassing op niet-commercieel gebezigde onroerende zaken, zoals
bijvoorbeeld een schoolgebouw (Hof Arnhem 18 januari 1994, nr. 931529,
Belastingblad 1994, blz. 397) en een kerk ( Hoge Raad 5 juni 1996, nr.
30314, BNB 1996/250, Belastingblad 1996, blz. 430 (Amsterdam)) of indien de
exploitatie vooral geschiedt om in het algemeen belang gelegen redenen (Hoge
Raad 7 februari 2001, nr. 34899 BNB 2001/112 (Leeuwarden). Advocaat-generaal
Moltmaker gaf in het arrest van de Hoge Raad van 8 juli 1992, nr. 27678, BNB
1992/298 aan wanneer sprake is van niet-commerciële activiteiten: - de
activiteiten kunnen alleen door middel van subsidies worden gebezigd, of -
er wordt bij de activiteiten slechts gestreefd naar kostendekking. In de
situatie waarin alle aandelen in handen zijn bij de overheid en deze in het
algemeen belang handelt kan toch sprake zijn van toepassing van de
bedrijfswaarde, aldus de Hoge Raad 9 mei 2003, nr. 35987, LJN: AD6058
(Schiphol). De Hoge Raad herhaalt de punten die de A-G in BNB 1992/298 noemt
en constateert dat die situaties niet van toepassing zijn.Wijzigingen na waardepeildatumDe waarde van de onroerende zaak wordt vastgesteld naar de waarde die de
zaak heeft op de waardepeildatum en naar de staat waarin de zaak verkeert op
het tijdstip van de waardepeildatum. De waardepeildatum ligt één jaar vóór
het kalenderjaar waarvoor de waarde wordt vastgesteld. Met wijzigingen
tussen deze waardepeildatum en het begin van het kalenderjaar wordt alleen
in bepaalde gevallen rekening gehouden. Deze gevallen zijn:a. een onroerende zaak gaat op in een andere onroerende zaak dan wel in meer
onroerende zaken;b. een onroerende zaak wijzigt als gevolg van hetzij bouw, verbouwing,
verbetering, afbraak of vernietiging, hetzij verandering van
bestemming;c. een onroerende zaak ondergaat als gevolg van een andere, specifiek voorde
onroerende zaak geldende, omstandigheid een waardeverandering.Wijzigingen onder a betreffen de objectafbakening. Onder b gaat het om
wijzigingen van het object zelf. De wijzigingen onder c betreffen
wijzigingen aan het object zelf, maar ook omgevingsfactoren. De
waardeverandering wordt meegenomen vanaf het begin van het kalenderjaar
wanneer de bedoelde feiten of omstandigheid geheel of gedeeltelijk hun
beslag hebben gekregen.Tweede lidHet tweede lid is een zogenaamde 'vangnetbepaling' en voorziet erin dat
indien voor een onroerende zaak onverhoopt geen WOZ-beschikking is
vastgesteld, toch een aanslag kan worden opgelegd. De memorie van
toelichting noemt als voorbeeld het geval dat een WOZ-beschikking door de
rechter is vernietigd vanwege een fout in de objectafbakening. Als de
WOZ-beschikking wel is vastgesteld, maar niet is bekend gemaakt, dan is de
vangnetbepaling niet van toepassing, maar de gewone hoofdregel van het
eerste lid van dit artikel (Hoge Raad 13 mei 2005, nr. 39569, LJN:
AR6816).De waardebepaling geschiedt in het kader van de vangnetbepaling zoveel
mogelijk op gelijke wijze als voor de andere onroerende zaken, waarvoor wel
een WOZ-beschikking is vastgesteld. In de memorie van toelichting wordt
opgemerkt dat de waardevaststelling in deze gevallen alleen voor het
betreffende kalenderjaar geldt. Zolang er geen WOZ-beschikking is, dient de
waardevaststelling (door het opleggen van de aanslag
Onroerende-zaakbelastingen) dus voor elk kalenderjaar plaats te vinden. Voor
de tekst van de vangnetbepaling is aangesloten bij de tekst van artikel
220d, vierde lid, van de Gemeentewet.AlgemeenDe verplichte vrijstellingen zijn opgenomen in artikel 220d van de
Gemeentewet. Op grond van jurisprudentie heeft de wetgever bij de Wet
materiële belastingbepalingen de opzet van de vrijstellingen gewijzigd. Een
object als zodanig wordt niet vrijgesteld maar de waarde van (een gedeelte)
van een object wordt buiten aanmerking gelaten. Dit maakt het mogelijk dat
een onroerende zaak gedeeltelijk wordt belast en gedeeltelijk wordt
vrijgesteld. De vrijstellingen zijn dus eigenlijk geen echte vrijstellingen
maar vormen een onderdeel van de maatstaf van heffing. Immers, bij het
bepalen van de maatstaf van heffing wordt (een gedeelte van) de waarde
buiten aanmerking gelaten. Met nadruk wordt erop gewezen dat een
vrijstelling voor de onroerende-zaakbelastingen niet inhoudt dat ook de
waardering achterwege kan blijven. In het kader van de Wet WOZ kan de
waardering (niet de gegevensverzameling) van een onroerende zaak alleen
achterwege blijven indien op grond van de Uitvoeringsregeling uitgezonderde
objecten Wet WOZ de gehele waarde buiten aanmerking kan worden gelaten. In
beginsel zijn de vrijstellingen die in de Uitvoeringsregeling staan in de op
de beschikking vastgestelde WOZ-waarde meegenomen. De waarde van de volgende
objecten (of objectonderdelen) wordt bij het vaststellen van de
WOZ-beschikking vrijgesteld:- bedrijfsmatige geëxploiteerde cultuurgrond;- Natuurschoonwetlandgoederen;- natuurterreinen beheerd door rechtspersonen die zich uitsluitend of
nagenoeg uitsluitend het behoud van natuurterreinen ten doel stellen;- openbare land- en waterwegen en banen voor openbaar vervoer per rail;- werktuigen die zonder schade van betekenis kunnen worden afgescheiden van
de onroerende zaak en die niet op zichzelf als gebouwde eigendommen zijn aan
te merken;- waterverdedigingswerken en waterbeheersingwerken in beheer bij organen en
dergelijke van publiekrechtelijke rechtspersonen, met uitzondering van
woningen;- kerken en andere onroerende zaken die in hoofdzaak bestemd zijn voor de
openbare eredienst of voor het houden van openbare bezinningsbijeenkomsten
van levensbeschouwelijke aard, met uitzondering van woningen;- rioolzuiverings- en afvalwaterwerken in beheer bij organen en dergelijke
van publiekrechtelijke rechtspersonen, met uitzondering van woningen.Alle overige objecten moeten worden gewaardeerd ook al zijn zij voor de
Onroerende-zaakbelastingen (wettelijk of facultatief) vrijgesteld. De enige
wettelijke vrijstelling is sinds 1 januari 2005 de kassenvrijstelling. Vanaf
1 januari 2007 is ook de vrijstelling voor woondelen bij niet-woningen
verplicht. De uitwerking hiervan is te vinden in het derde lid. De
(gedeelten van) objecten zijn vrijgesteld voor de onroerende
zaakbelastingen, maar worden niet als uitgezonderd object voor de waardering
beschouwd (zie artikel 220d, eerste lid, onderdeel b in vergelijking tot
artikel 2 van de Uitvoeringsregeling uitgezonderde objecten Wet waardering
onroerende zaken). Indien de WOZ-waarde onherroepelijk vaststaat is het niet
meer mogelijk om de waardebepalende elementen, waaronder de al dan niet
toegepaste vrijstellingen, die in de Uitvoeringsregeling uitgezonderde
objecten staan, bij bezwaar of beroep tegen de aanslag
onroerende-zaakbelastingen ter discussie te stellen. Zie echter Hof
Leeuwarden 20 december 2002, nr. 440/01, LJN: AF1496 waarin de
werktuigenvrijstelling in beroep onderdeel uitmaakt van de procedure ondanks
dat de WOZ-beschikking vaststaat. De uitspraak lijkt in strijd met de
bedoeling van de wetgever.Eerste lid, onderdeel aIngevolge artikel 220d, eerste lid, onderdeel a, van de Gemeentewet is
vrijgesteld de ten behoeve van de land- of bosbouw bedrijfsmatig
geëxploiteerde cultuurgrond. Men spreekt hier wel van de
'cultuurgrondvrijstelling'. Of er sprake is van landbouw moet sinds 1
september 2007 worden beoordeeld aan de hand van artikel 312 van Boek 7 van
het Burgerlijk Wetboek. Zie artikel 220d, tweede lid, van de Gemeentewet. In
zijn uitspraak van 24 mei 2000 heeft Hof Amsterdam bepaald dat
volkstuinverenigingen niet in aanmerking komen voor de
cultuurgrondvrijstelling (Hof Amsterdam 24 mei 2000, nr. 99/2643). In het
arrest van 9 mei 2003, nr 35987, AD6058 (Schiphol) heeft de Hoge Raad
bepaald dat 'set-aside'-gronden onder de cultuurvrijstelling vallen. De
vrijstelling is ruimer dan de vrijstelling voor de Wet WOZ, omdat ook de
ondergrond van glasopstanden is vrijgesteld. De glasopstanden zelf zijn op
grond van onderdeel b vrijgesteld.Eerste lid, onderdeel bOp grond van artikel 220d, eerste lid, onderdeel b, van de Gemeentewet zijn
glasopstanden vrijgesteld waarvan de ondergrond bestaat uit vrijgestelde
cultuurgrond. Het gaat hier om de 'kassenvrijstelling'. Zie onder andere Hof
's-Gravenhage 9 september 1980, NR. 36/80, BNB 1982/25, Belastingblad 1982,
blz. 69 (Naaldwijk), Hof 's-Gravenhage 26 oktober 1983, nr. 49/83,
Belastingblad 1985, blz. 125 (Goes) en Hof 's-Hertogenbosch 21 november
1996, nr. 94/3124, Belastingblad 1997, blz. 119 (Aalburg).Eerste lid, onderdeel cIn onderdeel c is de kerkenvrijstelling geregeld, waarin twee categorieën
onroerende zaken zijn opgenomen, te weten: - onroerende zaken die in hoofdzaak bestemd voor de openbare eredienst;- onroerende zaken die in hoofdzaak bestemd zijn voor bezinningssamenkomsten
van levensbeschouwelijke aard, waarbij het niet vereist is dat het
bijeenkomsten betreft van genootschappen die rechtspersoon met volledige
rechtsbevoegdheid zijn.De onroerende zaak moet 'in hoofdzaak bestemd' zijn voor de omschreven
activiteiten. Sinds het arrest van de Hoge Raad van 4 december 1991, nr. 27
661, BNB 1992/47, Belastingblad 1992, blz. 73 (Vlaardingen) geldt dat ten
minste 70% van de inhoud van de onroerende zaak aan de omschreven
activiteiten moet kunnen worden toegerekend. De vrijstelling geldt niet voor
het onzelfstandige gedeelte van de onroerende zaak dat dient als woning
(bijvoorbeeld de inpandige, niet zelfstandige kosterswoning).Eerste lid, onderdeel dIngevolge artikel 220d, eerste lid, onderdeel d, van de Gemeentewet is
vrijgesteld de onroerende zaak die deel uitmaakt van een op de voet van de
Natuurschoonwet 1928 (Stb. 1989, 252) aangewezen landgoed met uitzondering
van de daarop voorkomende gebouwde eigendommen. Deze formulering heeft tot
gevolg dat een ongebouwd gedeelte (bijvoorbeeld het erf) wel onder de
vrijstelling valt.De werking van de Natuurschoonwet 1928 is per 1 juni 2007 verruimd, maar die
verruiming geldt niet voor de Wet WOZ en de Gemeentewet. Daarvoor blijven
dezelfde voorwaarden gelden als voorheen: ten minste 30 percent van de
oppervlakte van het landgoed is bezet met houtopstanden; of de oppervlakte
van het landgoed is voor ten minste 20 percent met houtopstanden bezet
waarbij de oppervlakte voorts voor ten minste 50 percent bestaat uit
natuurterreinen (artikel 8 Rangschikkingsbesluit Natuurschoonwet 1928). Voor
de Wet WOZ en de Gemeentewet moet die engere toets aan de voorwaarden alsnog
plaatsvinden.Eerste lid, onderdeel eDe vrijstelling voor natuurterreinen staat in artikel 220d, eerste lid,
onderdeel e, van de Gemeentewet. Meestal zal het bij natuurterreinen gaan om
gronden die niet of nauwelijks in cultuur zijn gebracht. Dit in
tegenstelling tot cultuurgronden die voor land-, tuin- en bosbouw worden
gebruikt. Enige grondbewerking in verband met de instandhouding van het
natuurterrein hoeft daarbij het karakter van het natuurterrein niet aan te
tasten. Het gebruik van de zinsnede 'waaronder mede worden verstaan' houdt
in dat ook andere terreinen als natuurterrein zijn aan te merken. Daarbij
kan bijvoorbeeld worden gedacht aan bossen, vennen, kwelders, rietlanden,
wad of grotten. Alleen de natuurterreinen in beheer bij rechtspersonen die
het behoud van natuurschoon voor 90% of meer als taak hebben, zijn
vrijgesteld. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan Vereniging voor
Natuurmonumenten of Stichtingen voor provinciale landschappen. De overheid
is niet aan te merken als een rechtspersoon die natuurbehoud als primaire
taak heeft (Hof Leeuwarden 20 februari 1981, nr. 545/78, Belastingblad 1986,
blz. 373 (Ulrum). Overigens hoeft de eigenaar van het natuurterrein het
natuurbehoud niet als primaire taak te hebben. Zo zal een natuurterrein dat
eigendom is van het rijk maar wordt beheerd door bijvoorbeeld
Natuurmonumenten ook in aanmerking komen voor de vrijstelling (eigenaar en
gebruik).Eerste lid, onderdeel fDe vrijstelling van openbare land- en waterwegen en banen voor openbaar
vervoer per rail staat in artikel 220d, eerste lid, onderdeel f, van de
Gemeentewet. Voor het begrip 'openbare (land)weg' in de zin van de
vrijstelling moet aansluiting worden gezocht bij de Wegenwet (Hoge Raad 21
september 2001, nr. 35.502, LJN: AD3522 (Alkmaar). Tot de wegen behoren ook
voetpaden, rijwielpaden, molenwegen en kerkwegen en bruggen (artikel 2 van
de Wegenwet). Op grond van artikel 4 van de Wegenwet wordt een weg openbaar
indien de rechthebbende de weg bestemd tot openbare weg door daaraan die
bestemming te geven met noodzakelijke medewerking van de gemeenteraad.
Daarnaast wordt een weg openbaar indien een gemeente, waterschap, provincie
of het Rijk een weg bestemd tot openbare weg (artikel 5 van de Wegenwet).
Start- en landingsbanen vallen niet onder deze vrijstelling (Hoge Raad 9 mei
2003, nr. 35987, LJN: AD6058).Onder banen voor openbaar vervoer per rail worden verstaan de spoorbanen
zelf en de bestanddelen daarvan in de zin van artikel 3:4 van het BW alsmede
al hetgeen nodig is om die banen te kunnen laten functioneren, dat wil
zeggen dat het naar de heden ten dage aan het openbaar railvervoer te
stellen eisen het mogelijk moet zijn om over de banen op een goede en
veilige manier voertuigen te laten rijden. De spoorbaan zelf, de beveiliging
en de verkeersleidinggebouwen zijn vrijgesteld, maar perrons en
stationsgebouwen zijn belast (Hoge Raad 21 september 2001, nr. 35.502, LJN:
AD 3522 (Alkmaar). Het begrip 'kunstwerk' dient overeenkomstig het
spraakgebruik worden uitgelegd. Hieronder vallen onder andere viaducten,
aquaducten, bruggen, tunnels en sluizen. Daarbij geldt dat alleen die
kunstwerken zijn vrijgesteld die zodanig met openbare land- of waterwegen,
dan wel spoorbanen zijn verbonden dat het kunstwerk aan het verkeer over die
wegen of banen dienstbaar is en mitsdien nodig is om die wegen of banen als
zodanig te kunnen laten functioneren. (Hoge Raad 21 september 2001, nr.
35.502, LJN: AD 3522 (Alkmaar). Inzake een ontvangst- en toegangsgebouw voor
een veerdienst bevestigde de Hoge Raad de hofuitspraak dat deze onderdeel
uitmaakt van de aanleginrichting die als vrijgesteld kunstwerk tussen twee
openbare landwegen is aan te merken omdat het kunstwerk zodanig met de
openbare land- dan wel waterwegen is verbonden dat het aan het verkeer over
die wegen dienstbaar is, en daardoor nodig is om die wegen als zodanig te
kunnen laten functioneren. ( Hoge Raad 2 november 2001, nr. 36565, LJN:
AD5041). Daarentegen is een vuurtoren geen vrijgesteld kunstwerk (Hof
's-Gravenhage 23 augustus 2000, nr. 99/30954, Belastingblad 2001, blz. 935).
Een remise is niet te beschouwen als een trambaan en valt derhalve niet
onder de railwegvrijstelling (Hoge Raad 25 september 1996, nr. 31 004,
Belastingblad 1996/ blz. 798 (Den Haag)).Eerste lid, onderdeel gDe vrijstelling voor waterverdediging- en waterbeheersingwerken is niet van
toepassing op de delen die dienen tot woning. De waarde van de woning dient
derhalve in de heffing te worden betrokken.Eerste lid, onderdeel hOok de vrijstelling voor rioolwaterzuiveringsinstallaties ziet niet op de
delen die dienen tot woning zodat deze woningen niet onder de vrijstelling
vallen. De vrijstelling beperkt zich niet alleen tot installaties die zijn
gericht op de feitelijke waterzuivering (in biologische zin) of de scheiding
van het biologisch gezuiverde water van het slib. Ook andere onroerende
zaken die een niet weg te denken functie hebben in het
afvalwaterzuiveringprocedé vallen onder deze vrijstelling (Hof 's-Gravenhage
22 mei 1996, nr. 94/2474, Belastingblad 1996, blz. 758 (Rotterdam). In
dezelfde procedure concludeerde het Hof tevens dat ook sprake is van een
orgaan, instelling of dienst van een publiekrechtelijke rechtspersoon indien
de activiteiten plaatsvinden in een vennootschap waarvan uitsluitend
overheden aandeelhouder zijn. De vrijstelling vereist dat de installatie in
beheer is bij een publiekrechtelijke rechtspersoon. Ten aanzien van een
rioolzuiveringsinstallatie van een stichting die wel in de heffing werd
betrokken, concludeerde Hof 's-Gravenhage dat er sprake is van schending van
het gelijkheidsbeginsel maar in de cassatieprocedure concludeerde de Hoge
Raad dat het gelijkheidsbeginsel niet was geschonden (arrest van 9 mei 2003,
nr. 37517, LJN: AE7337).Eerste lid, onderdeel iDe werktuigenvrijstelling is van toepassing op onroerende werktuigen welke
verwijderd kunnen worden met behoud van hun waarde als zodanig en niet op
zichzelf bezien als gebouwde eigendommen zijn aan te merken. Zie onder
andere Hoge Raad 16 april 1980, nr. 19 727, BNB 1980/183 (Beverwijk), Hoge
Raad 17 juni 1992, nr. 27 639, BNB 1992/296, Belastingblad 1992, blz. 577
(Venlo), Hof Arnhem 10 januari 1995, nr. 940837, Belastingblad 1995, blz.
382 (windmolen), Hof Arnhem 28 april 1995, nr. 922262, Belastingblad 1995,
blz. 443 (Nijmegen) en Hof Leeuwarden 7 april 1995, nr. 900/92,
Belastingblad 1995, blz. 523 (Leeuwarden), Hoge Raad 30 juni 1999, nr. 34
134, BNB 1999/298, Belastingblad 1999, blz. 688 (Asfaltmenginstallatie) en
Hoge Raad 7 juni 2000, nr. 34 985, BNB 2000/230, Belastingblad 2000, blz.
723 (Franekeradeel). In deze laatste twee arresten introduceert de Hoge Raad
het criterium van de uiterlijke herkenbaarheid. Daar de
verwijzingsuitspraken in deze zaken sterk feitelijk zijn, is het in de
praktijk nog onduidelijk wat er precies met dit criterium wordt bedoeld. Zie
voor de verwijzingsuitspraak inzake de asfaltmenginstallatie Hof
's-Gravenhage 22 februari 2001, nr. 99/01787 en inzake de windmolens Hof
Arnhem 18 december 2000, nr. 00/1107, Belastingblad 2001, blz. 416
(Franekeradeel). Van een werktuig is geen sprake indien een bestanddeel in
hoofdzaak dienstbaar is aan het gebouw in die zin dat het bestanddeel het
gebouw beter geschikt maakt voor gebruik. Zie Hoge Raad 2 maart 1994, nr. 29
559, BNB 1994/113, Belastingblad 1994, blz. 303 (Leeuwarden).Eerste lid, onderdelen j t/m mIn de onderdelen j tot en met m zijn facultatieve vrijstellingen opgenomen.
De systematiek van de facultatieve vrijstellingen sluit aan bij de
systematiek voor de wettelijke vrijstellingen (zie hiervoor). In het
verleden werden deze vrijstellingen opgenomen om waardering van deze
objecten achterwege te kunnen laten. Nu deze objecten niet zijn vrijgesteld
van waardering in het kader van de Wet WOZ, is dit argument komen te
vervallen. De vrijstelling in onderdeel j is vanaf de inwerkingtreding van
de Politiewet (1 april 1994) niet meer van toepassing op politiebureaus.
Door de regionalisering van de politie wordt een politiebureau namelijk niet
meer gebruikt voor de publieke dienst van de gemeente. De in onderdeel m
opgenomen vrijstelling geldt niet voor de delen van begraafplaatsen,
urnentuinen en crematoria die dienen als woning. Hiermee is aansluiting
gezocht bij enkele wettelijke vrijstellingen die ook de woning van de
vrijstelling uitzonderen.Tweede lidDit lid bevat een uitzondering op de in het eerste lid, onderdeel j,
opgenomen vrijstelling. De vrijstelling voor onroerende zaken die bestemd
zijn voor de publieke dienst geldt niet voor de eigenarenbelasting, indien
die onroerende zaken geen eigendom van de gemeente zijn.SportveldenIn de huidige verordening zijn vrijstellingen voor sportvelden niet
opgenomen. Het opnemen van een dergelijke vrijstelling brengt, door de
werking van het gelijkheidsbeginsel bij een objectieve heffing als de
onroerende-zaakbelastingen, het risico met zich dat op grond van het
gelijkheidsbeginsel een bredere categorie objecten (onbedoeld) in de
vrijstelling deelt. Een dergelijke vrijstelling strookt daarnaast niet met
het uitgangspunt van een zo breed mogelijke lastenverdeling. Ten slotte
voorkomt deze vrijstelling niet dat de betreffende onroerende zaken toch
moeten worden gewaardeerd in het kader van de Wet WOZ.Derde lidAls de waarde van de woningdelen van een onroerende zaak minder dan 70%
uitmaakt van de totale waarde van die onroerende zaak, is sprake van een
niet-woning voor de OZB. Deze onroerende zaken, zoals boerderijen en
verzorgingstehuizen, worden dus naar het tarief voor niet-woningen
aangeslagen en zouden zonder nadere regeling niet profiteren van de
afschaffing van de gebruikersbelasting op woningen per 1 januari 2006. Door
aanvaarding van een amendement De Pater is een regeling getroffen voor deze
niet-woningen: het woongedeelte wordt vrijgesteld voor de
gebruikersbelasting niet-woningen.Vanaf 2007 wordt de waarde van het woongedeelte buiten de heffingsmaatstaf
voor de gebruikersbelasting niet-woningen gelaten. Dit geldt ook voor
gedeelten van de niet-woning die dienstbaar zijn aan woondoeleinden. In de
regeling vanaf 2007 wordt de vermindering dus al in het aanslagbedrag van de
gebruikersbelastingen niet-woningen verdisconteerd. Tegen een onjuiste
toepassing van de vermindering kan dan bezwaar worden gemaakt in het
bezwaarschrift tegen de aanslag.Met ingang van 1 januari 2008 zijn de limieten voor tarieven en
tariefstijgingen afgeschaft (Wet van 7 december 2007, Stb. 570. Kamerstukken
31133). Gemeenten zijn vrij in het vaststellen van drie tarieven: een
eigenarentarief en een gebruikerstarief voor niet-woningen en een
eigenarentarief voor woningen. Daarbij gelden geen absolute of relatieve
limieten. Wel is ter voorkoming van een onevenredige stijging van de
collectieve lastendruk een macronorm afgesproken (zie hieronder). Met ingang
van 1 januari 2009 worden de tarieven naar een percentage van de waarde
berekend (Stb. 2008, 262).Artikel 220h, tweede lid, van de Gemeentewet geeft de mogelijkheid in de
belastingverordening te regelen dat belastingbedragen tot maximaal € 10 niet
ingevorderd behoeven te worden. De gemeente heeft de keuze dit bedrag te
hanteren per belastingaanslag of voor alle op één aanslagbiljet verenigde
belastingaanslagen. Met de tweede volzin wordt bereikt dat het totaal van de
op één aanslagbiljet verenigde belastingaanslagen als één belastingaanslag
wordt aangemerkt. De mogelijkheid hiertoe staat in artikel 220h, tweede lid,
van de Gemeentewet. Het totaalbedrag van de op het aanslagbiljet verzamelde
belastingaanslagen wordt dan getoetst aan het bedrag zoals dat in het lid is
opgenomen.Eerste lidDe tarieven worden met ingang van 1 januari 2009 berekend naar een
percentage van de waarde van de onroerende zaak. Voor elke afzonderlijke
belasting kan een apart percentage worden vastgesteld dat volgens artikel
220f van de Gemeentewet wel gelijkelijk moet zijn. Vaststellen van een
degressief of progressief tarief is niet mogelijk. Macronorm De regering heeft met de VNG afgesproken dat gemeenten
zich collectief houden aan een macronorm, dat wil zeggen dat de stijging van
de totale, landelijke OZB-opbrengsten niet boven een bepaalde limiet mogen
uitgaan. Dat heeft echter geen gevolgen voor de vaststelling van de tarieven
van een individuele gemeente. De macronorm is een bestuurlijke norm. Bij
overschrijding van de norm vindt er een bespreking plaats tussen Rijk en
gemeenten in het bestuurlijk overleg Financiële Verhoudingen in de maand
april. Het Rijk kan uiteindelijk als machtsmiddel de hoogte van de uitkering
uit het gemeentefonds gebruiken.Ingevolge artikel 233 van de Gemeentewet kunnen gemeentelijke belastingen
worden geheven bij wege van aanslag, bij wege van voldoening op aangifte of
op andere wijze. In de verordening is gekozen voor de heffing bij wege van
aanslag.Eerste lidEr bestaat een wettelijke regeling omtrent de betaaltermijnen. Deze is
opgenomen in artikel 9 van de Invorderingswet 1990. Op grond van artikel 250
van de Gemeentewet kan hiervan in de belastingverordening worden afgeweken.
In het eerste lid van artikel 10 is aangegeven dat er is afgeweken van de
wettelijke betalingstermijn.Tweede lidIn dit lid wordt de mogelijkheid geboden om de belasting door middel van
automatische incasso te voldoen. Indien van deze mogelijkheid gebruik wordt
gemaakt gelden andere betaaltermijnen.Derde lidMet betrekking tot de bij het vaststellen van een belastingaanslag op te
leggen boete zijn de betaaltermijnen gelijk aan die voor de
belastingaanslag, ook indien in de belastingverordening van artikel 9 van de
Invorderingswet 1990 afwijkende betaaltermijnen zijn opgenomen. Dit volgt
uit artikel 9, derde lid, van de Invorderingswet 1990. Het is dus niet nodig
om in de belastingverordening betaaltermijnen voor bestuurlijke boeten op te
nemen.Vierde lidDe Algemene termijnenwet (ATW) is van toepassing op in een wet gestelde
termijnen (artikel 1). Hiermee wordt een wet in formele zin bedoeld. Artikel
9, tiende lid, van de Invorderingswet 1990 bepaalt echter dat de ATW niet
van toepassing is op de in de leden 1 tot en met 9 gestelde termijnen.
Indien gemeenten afwijkende termijnen in de belastingverordening hebben
opgenomen en dus artikel 9, tiende lid, van de Invorderingswet 1990 niet
geldt, is voor de betaling van de definitieve aanslag de ATW wel van
toepassing.Dit volgt ook uit artikel 145 van de Gemeentewet, waarin is bepaald dat de
ATW van toepassing is op in een verordening gestelde termijnen, tenzij in de
verordening anders is bepaald.Indien voor de betaling van aanslagen een regeling is getroffen in de
belastingverordening en voor voorlopige aanslagen, navorderingsaanslagen of
naheffingsaanslagen niet, betekent dit dat voor de laatste drie genoemde
aanslagen artikel 9 van de Invorderingswet 1990 geldt. In dat geval is de
ATW wel van toepassing op de betaaltermijnen voor aanslagen en niet van
toepassing op de betaaltermijnen voor voorlopige aanslagen,
navorderingsaanslagen en naheffingsaanslagen. Teneinde te voorkomen dat voor
de verschillende belastingaanslagen een verschillend juridisch regime geldt,
is in artikel 10 vierde lid, overeenkomstig artikel 9, tiende lid, van de
Invorderingswet – de ATW buiten toepassing verklaard.Op grond van artikel 231 van de Gemeentewet zijn bij de heffing en de
invordering van gemeentelijke belastingen onder meer de Algemene wet inzake
rijksbelastingen (AWR) en de Invorderingswet 1990 van toepassing. De
heffingsbevoegdheden komen toe aan de daartoe aangewezen heffingsambtenaar
en de invorderingsbevoegdheden aan de daartoe aangewezen
invorderingsambtenaar. De AWR en de Invorderingswet 1990 kennen ook
bepalingen op grond waarvan de minister van Financiën de bevoegdheid wordt
toegekend nadere regels te geven over bepaalde heffings- en
invorderingsaangelegenheden. Voor de gemeentelijke belastingen komt die
bevoegdheid op grond van artikel 231 toe aan het college. Verder is het
college als bestuursverantwoordelijke voor de heffings- en
invorderingsambtenaar bevoegd om beleidsregels vast te stellen (artikel 4:81
Algemene wet bestuursrecht, hierna Awb). Op grond van artikel 160, eerste
lid, onderdeel b, van de Gemeentewet is het college eveneens bevoegd
beslissingen van de raad (lees: belastingverordeningen) uit te voeren. Met
het oog hierop kan het college over uitvoeringsaangelegenheden regels
stellen. Te denken valt hierbij aan het vaststellen van de modellen voor het
formulier van de onderscheiden aangiftebiljetten.Met de inwerkingtreding van de derde tranche Awb op 1 januari 1998 is een
aantal bevoegdheden van de raad op belastinggebied overgegaan op het
college. In verband hiermee is in elke belastingverordening een bepaling
opgenomen dat het college nadere regels kan geven met betrekking tot de
heffing en invordering van de betreffende belasting. Op deze wijze is het
voor de belastingplichtigen duidelijk dat er nog nadere regels kunnen
gelden. In de (uitvoerings)regeling gemeentelijke belastingen is een en
ander uitgewerkt.OvergangsrechtAls een verordening wordt gewijzigd of een vervangende verordening wordt
vastgesteld, verdient het aanbeveling eerbiedigende werking aan de oude
verordening te geven. Dit houdt in dat de verordening die wordt ingetrokken,
van toepassing blijft op de belastbare feiten die zich vóór de datum van
ingang van de heffing van de nieuwe verordening hebben voorgedaan. Voor die
belastbare feiten blijft heffing dus mogelijk op basis van de oude
verordening, ook al is die verordening ingetrokken. Een eventuele opgenomen
zinsnede ‘laatstelijk gewijzigd bij raadsbesluit van <datum>’ is
opgenomen als het vaststellen van een ‘basis’ belastingverordening is
gevolgd door wijzigingsverordeningen. In dat geval moet worden verwezen naar
de laatst vastgestelde wijziging. Opgemerkt wordt dat er geen sprake is van het overdragen aan het college van
burgemeester en wethouders van de bevoegdheid tot het vaststellen van de
belastingverordening of de wijziging daarvan op grond van
artikel 156, tweede lid, aanhef en onderdeel h, van de
Gemeentewet.InwerkingtredingOp grond van artikel 139 van de Gemeentewet
moeten gemeenten de besluiten tot het vaststellen, wijzigen
of intrekken van belastingverordeningen bekend maken. Het niet voldoen aan
de bekendmakingsplicht leidt tot onverbindendheid van de
belastingverordening (HR 31 maart 1993, nr. 28.034, BNB 1993/182,
Belastingblad 1993, blz. 274; Hoge Raad 10 augustus 1998, nr. 33.632, LJN:
AA2624). Een belastingverordening treedt dus pas in werking na haar
bekendmaking (afgezien van terugwerkende kracht in bijzondere gevallen). In
de verordening is de inwerkingtreding bepaald op de eerste dag na die van de
bekendmaking. Er is afgezien van het noemen van een concrete datum. Voor de
gevallen dat de verordening onverhoopt niet zelf in haar inwerkingtreding
voorziet, biedt artikel 142 Gemeentewet een
vangnet: de inwerkingtreding is dan de achtste dag na die van de
bekendmaking.Zeker als een belasting wordt ingevoerd is een reële termijn tussen
bekendmaking en inwerkingtreding van de belastingverordening noodzakelijk om
een goede uitvoering daarvan mogelijk te maken. De datum van
inwerkingtreding moet zodanig worden vastgesteld, dat niet alleen de
heffings- en invorderingsambtenaar de nodige voorbereidingshandelingen
kunnen treffen, maar ook de toekomstige belastingplichtigen de gelegenheid
hebben om tijdig kennis te nemen van de nieuwe verordening.BekendmakingBekendmaking geschiedt door plaatsing van de integrale tekst van het besluit
tot vaststelling of wijziging van de belastingverordening in het
gemeenteblad of als een gemeenteblad ontbreekt (sinds 1 januari 2010) door
terinzagelegging gedurende twaalf weken op de gemeentesecretarie of een
andere door het college bepaalde plaats. Van die terinzagelegging moet
mededeling worden gedaan in een plaatselijk verschijnend dag-, nieuws- of
huis-aan-huisblad (artikel 139, tweede lid, Gemeentewet
). Met deze bepaling heeft de wetgever de jurisprudentie van
de Hoge Raad over de bekendmaking van belastingverordeningen gecodificeerd.
Zie:• Hoge Raad 24 december 1997, nrs. 31643 (Albrandswaard), 32325 (Velsen) en
32569, Belastingblad 1998, blz. 146, 148 en 320: de gemeente moet aan de
burger, in bijvoorbeeld een huis-aan-huisblad, meedelen dat de tekst van een
bepaald besluit tot vaststelling of wijziging van de belastingverordening
verkrijgbaar is en (kosteloos) ter inzage ligt bij de gemeente;• Hoge Raad 28 maart 2001, nr. 35954, LJN:AB0763, Belastingblad 2001, blz.
467, en nr. 35949, LJN:AR5974 (Alkmaar): deze wijze van
mededeling/publicatie in bijv. een huis-aan-huisblad geldt niet als de tekst
van de belastingverordening in het gemeenteblad is opgenomen. Naar de
bedoeling van de wetgever is met opneming van de integrale tekst van
verordeningen en besluiten in het gemeenteblad voldaan aan het vereiste van
bekendmaking in een externe, met het Staatsblad of Provincieblad
vergelijkbare publicatie, hoewel daarnaast bekendmaking via andere media
onder omstandigheden door de wetgever wenselijk werd geacht.De enige eisen die voor een gemeenteblad gelden, zijn een register en een
nummering voor de overzichtelijkheid. Gemeentebesturen zijn voor het overige
volledig vrij in de wijze waarop zij het gemeenteblad vormgeven en uitvoeren
en in de frequentie van de verschijning ervan. De editie van het
gemeenteblad waarin de verordening is geplaatst, moet algemeen verkrijgbaar
zijn, dat wil zeggen in het algemeen voor het nemen van inzage en het
verkrijgen van een exemplaar of een afschrift voor de burgers beschikbaar
zijn. Dit behoeft niet kosteloos te geschieden. Legesheffing is mogelijk ter
bestrijding van de kosten voor het maken van een afschrift.Het gemeenteblad kan ook elektronisch worden uitgegeven
(artikel 139,derde lid, Gemeentewet). Vanaf
een nog nader te bepalen moment moet bekendmaking plaatsvinden in het
gemeenteblad en moet dat gemeenteblad elektronisch op een algemeen
toegankelijke wijze worden uitgegeven (Wet elektronische bekendmaking, Stb.
2008, 551). De Wet elektronische bekendmaking geeft niet alleen de
mogelijkheid om regelgeving elektronisch bekend te maken, maar zij legt ook
de verplichting op om doorlopende (‘geconsolideerde’) teksten van
verordeningen en keuren op het internet beschikbaar te stellen (nieuw
artikel 140 Gemeentewet). Door de
beschikbaarstelling van doorlopende teksten van regelgeving krijgt de burger
niet alleen toegang tot de bekendmaking van nieuwe regels, maar ook tot een
volledig overzicht van alle op enig moment geldende voorschriften. Er is wat
dat betreft een belangrijk onderscheid tussen bekendmaking (als voorwaarde
voor inwerkingtreding) en andere vormen van kennisgeving, waaronder het
beschikbaar houden van geconsolideerde teksten, die niet van belang zijn
voor de inwerkingtreding, maar wel voor de verspreiding en de
toegankelijkheid van de betrokken teksten. De Regeling elektronische
bekendmaking en beschikbaarstelling regelgeving decentrale overheden
verplicht provincies, gemeenten en waterschappen de geconsolideerde teksten
op internet beschikbaar te stellen overeenkomstig het
Internetpublicatiemodel Decentrale Regelgeving. Dit betekent onder meer dat
geconsolideerde regelingen ter beschikking worden gesteld aan de door het
ministerie van BZK in het leven geroepen Centrale Voorziening voor
Decentrale Regelgeving (CVDR).Het verdient aanbeveling ook een mededeling in een huis-aan-huisblad op te
nemen. Een dergelijke mededeling zou als volgt kunnen luiden:Burgemeester en wethouders delen mee dat de raad van de gemeente
<gemeentenaam> op <datum> heeft vastgesteld <naam
(wijzigings)verordening>. De <naam (wijzigings)verordening> treedt
in werking op de <achtste> dag na de datum zoals vermeld op dit blad.
[Het besluit is opgenomen in het gemeenteblad op <datum>, onder nummer
<getal>.] De <naam (wijzigings)verordening> ligt kosteloos ter
inzage op <de gemeentesecretarie of een andere door het college te
bepalen plaats>. Een ieder kan op verzoek <tegen betaling van een
bedrag aan leges of gratis> een afschrift verkrijgen van het genoemde
besluit.Als er geen gemeenteblad is en dus bekendmaking in een dag-, nieuws- of
huis-aan-huisblad moet plaatsvinden en de publicatie op verschillende data
en/of in meerdere huis-aan-huisbladen geschiedt, moet de tekst hierop
aangepast te worden om te vermijden dat er verschillende
inwerkingtredingsdata ontstaan. Geadviseerd wordt om in dat geval de
hierboven vermelde tekstsuggestie te hanteren voor de eerste publicatie en
in latere publicaties de tweede volzin als volgt te herschrijven:‘De <naam van de (wijzigings)verordening> treedt in werking (is in
werking getreden) op <datum>.’ De datum van inwerkingtreding kan
hierbij afgeleid worden uit de eerste publicatie. Voorbeeld: de bekendmaking
is voor de eerste keer gepubliceerd in een huis-aan-huisblad d.d. 18 januari
2011 en treedt dus in werking op (bijvoorbeeld) de achtste dag daarna, 26
januari 2011. In latere publicatie kan 26 januari 2011 als datum van
inwerkingtreding worden vermeld.Op grond van artikel 142 van de Gemeentewet treedt het bekend gemaakte
besluit in werking met ingang van de achtste dag na de dag van de
bekendmaking, tenzij in de verordening een ander tijdstip is aangegeven
(vroeger of later). De datum van inwerkingtreding van een
belastingverordening mag echter niet liggen voor de vaststelling én
bekendmaking ervan.Het feit dat de belastingverordening pas in werking treedt na bekendmaking,
houdt slechts in dat de gemeente vóór dat tijdstip geen belastingaanslagen
kan opleggen. De aanslagen kunnen echter wel betrekking hebben op de periode
vanaf de datum van ingang van de heffing. Een voorbeeld kan dit
toelichten.Op 4 november 2010 stelt de gemeenteraad de verordening vast met als datum
van inwerkingtreding de achtste dag na de bekendmaking en als tijdstip van
ingang van de heffing 1 januari 2011. De verordening wordt door de gemeente
bekendgemaakt op 18 januari 2011.De verordening treedt in werking op 26 januari 2011 (achtste dag na de dag
van bekendmaking). Vanaf dat moment kan de gemeente aanslagen opleggen. Deze
aanslagen kunnen echter betrekking hebben op de periode vanaf het tijdstip
van ingang van de heffing (in dit geval 1 januari 2011).Datum ingang heffingArtikel 217 van de Gemeentewetbepaalt dat een
belastingverordening een datum van ingang van de heffing moet vermelden. De
datum van ingang van de heffing geeft aan vanaf welke datum de in de
belastingverordening genoemde (belastbare) feiten in de heffing worden
betrokken. Ook bij het wijzigen van een verordening is het nodig om voor de
wijzigingsverordening te bepalen vanaf welk moment de (gewijzigde) heffing
wordt toegepast.CiteertitelEen citeertitel vereenvoudigt de verwijzing naar een bepaalde verordening.
Wij hebben in de modelbepaling in de citeertitel een jaartal genoemd. Het
lijkt verstandig om als jaartal op te nemen het eerste jaar waarin de
gemeente de <naam heffing> op basis van deze verordening heft.OndertekeningAlle stukken die van de raad uitgaan, worden ondertekend door de
burgemeester (in zijn hoedanigheid van voorzitter) en medeondertekend door
de griffier (artikel 32a Gemeentewet). Bij
verhindering of ontstentenis van de burgemeester worden de stukken
ondertekend door degene die de burgemeester als voorzitter van de raad
vervangt (het langst zittende raadslid; artikel
32a jo. 77 Gemeentewet). Aan
het slot van het besluit tot vaststelling van de belastingverordening hebben
wij daarom als ondertekenaars ‘de voorzitter’ en ‘de griffier’ genoemd.Ten overvloede merken wij nog op dat de stukken die van het college uitgaan
worden ondertekend door de burgemeester en medeondertekend door de
secretaris (artikel 59a, eerste lid,
Gemeentewet).