CVDR322665_1Verordening binnentreden ter uitvoering van noodverordeningen Amstelveen 2014nlregelingAmstelveen2018-05-08AmstelveenGemeenteblad, Officiële bekendmakingen, 12-02-2014, D-2014/044992Verordening binnentreden ter uitvoering van noodverordeningen Amstelveen 2014Gemeentewet, art. 147, art. 149a en art. 176gemeenteraadopenbare orde en veiligheid2014-02-05De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2014-02-13Nieuwe regelingNr. 14-03GeenGeenVerordening binnentreden ter uitvoering van noodverordeningen Amstelveen
20141Zij die belast zijn met de zorg voor de nakoming van een voorschrift van een
door de burgemeester op grond van artikel 176 van de Gemeentewet vastgesteld
algemeen verbindend voorschrift, zijn bevoegd tot het binnentreden in een
woning zonder toestemming van de bewoner.2Deze verordening kan worden aangehaald als “Verordening binnentreden ter
uitvoering van noodverordeningen Amstelveen 2014”.3Deze verordening treedt in werking met ingang van de eerste dag na die van
bekendmaking.Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 5 februari 2014.De griffier, De voorzitter,drs. P. Georgopoulou mr. G.J. de GraafTOELICHTING1 AlgemeenOp 1 oktober 1994 zijn de Algemene wet op het binnentreden en de Wet tot
wijziging van de binnentredingsbepalingen (beide wetten zijn van 22 juni 1994,
Stb. 572 en 573, 1994) in werking getreden. De VNG heeft haar leden hierover bij
brief van 20 september 1994 geïnformeerd over de gevolgen van deze wetgeving,
een en ander ter aanvulling op de door de rijksoverheid gegeven informatie. In
de verschillende circulaires is geen aandacht besteed aan de relatie tussen de
nieuwe binnentredingsbepalingen en het gebruik van noodbevoegdheden door de
burgemeester. Onderstaand gaan wij hierop in.Onderzoek gebruik noodbevoegdhedenEind 1994 is een rapport verschenen waarin verslag wordt gedaan van een
onderzoek naar het gebruik van gemeentelijke noodbevoegdheden. Dit onderzoek is
verricht in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken, directie Politie
door mr. M.A.D.W. de Jong, mr. H.R.B.M. Kummeling en prof. mr. M.C. Burkens. Het
rapport1 is bij brief van 21 maart 1995 door de minister van Binnenlandse Zaken
aan alle burgemeesters toegezonden en ging vergezeld van het standpunt van de
minister inzake de aanbevelingen die in het onderzoeksrapport werden gedaan.
Bijzondere aandacht dient te worden besteed aan hetgeen in het rapport en in het
standpunt van de minister wordt opgemerkt over de beperking van de grondrechten
vervat in de artikelen 10 en 12 van de Grondwet. Dit betreft respectievelijk het
recht op privacy en het huisrecht. Beide grondrechten liggen in dezelfde sfeer:
het huisrecht is een bepaald aspect van het meer omvattende recht op
privacy.Reactie minister van Binnenlandse Zaken op onderzoeksrapportIn aanbeveling 12 van het rapport wordt gesteld dat de gemeentewetgever bij de
totstandkoming van de Gemeentewet geen aandacht heeft besteed aan de vraag of
via noodmaatregelen de grondrechten van de artikelen 10 en 12 van de Grondwet
kunnen worden beperkt. Aan de hierdoor ontstane onzekerheid voor de praktijk
dient een einde te worden gemaakt. In reactie hierop gaat de minister van
Binnenlandse Zaken in op de strekking van de artikelen 175 en 176 van de
Gemeentewet in relatie tot de genoemde artikelen van de Grondwet. In de
artikelen 175 en 176 van de Gemeentewet is opgenomen dat door de burgemeester
bij het geven van een noodbevel, respectievelijk het geven van een
noodverordening, van andere dan bij de Grondwet gestelde voorschriften kan
worden afgeweken. Hieruit volgt uitdrukkelijk dat bij het gebruik maken van deze
noodbevoegdheden niet mag worden afgeweken van de Grondwet. Om te kunnen
beoordelen of beperking van de hier aan de orde zijnde grondrechten wel mogelijk
is, stelt de minister een drietal vragen aan de orde: 1 Staan de artikelen 10 en
12 van de Grondwet delegatie toe van een bevoegdheid die een beperking van
grondrechten teweegbrengt? 2 Zo ja, is beperking van genoemde grondrechten
toegestaan in het kader van de handhaving van de openbare orde en de beperking
van gevaar? 3 Zo ja, zijn de artikelen 175 en 176 van de Gemeentewet voldoende
specifiek om te kunnen worden beschouwd als een wettelijke toepassing van de in
de genoemde grondwetsbepalingen neergelegde beperkingsmogelijkheden? Nadat de
eerste twee vragen bevestigend zijn beantwoord, wordt uitgebreid ingegaan op de
derde vraag. In de onderdelen Beperking privacy en Beperking huisrecht wordt het
standpunt van de minister weergegeven.Door de onderzoekers en de minister is na afweging geconstateerd dat de
artikelen 175 en 176 van de gemeentewet geen wettelijke grondslag kunnen zijn
voor de beperking van het recht op privacy. Een praktisch gevolg hiervan kan
bijvoorbeeld zijn dat bij bommeldingen niet door middel van een noodbevel
(artikel 175 Gemeentewet) of vastgestelde noodverordening (artikel 176
Gemeentewet) de verplichting kan worden opgelegd om het huis te verlaten of om
deuren en ramen open te laten staan. Een ander voorbeeld betreft de evacuatie
van een groot aantal gemeenten tijdens de overstromingen in het voorjaar van
1995. Ook ten aanzien daarvan moet worden geconcludeerd dat de burgemeester niet
de bevoegdheid bezat om bewoners daadwerkelijk uit hun huis te laten
verwijderen. De minister heeft, mede naar aanleiding van deze gebeurtenissen,
geconstateerd dat het ontbreken van een beperkingsmogelijkheid op het recht van
privacy (artikel 10 Grondwet) in noodtoestanden voor gemeenten een knelpunt
vormt. Hij heeft daarom toegezegd te bevorderen dat in de Gemeentewet alsnog een
wettelijke basis wordt gecreëerd die de mogelijkheid biedt om het recht op
privacy in noodsituaties te beperken.Beperking huisrecht (artikel 12 Grondwet)Wat betreft de beperking van het huisrecht (artikel 12 Grondwet) bieden de
artikelen 175 en 176 de burgemeester eveneens geen instrument om daarop inbreuk
te maken. Een noodbevel c.q. een noodverordening kan op zich geen juridische
basis zijn om tegen de wil van de bewoner een woning binnen te treden
(bijvoorbeeld in het kader van de uitvoering van een evacuatiebesluit).Wet van 1853Het is opvallend dat deze problematiek tot voor kort niet uitdrukkelijk werd
onderkend. Uit het onderzoek is gebleken dat in voorkomende gevallen de
bevoegdheid tot binnentreden zonder toestemming van de bewoner ten onrechte op
een noodbevoegdheid werd gebaseerd; terwijl daarvoor toch een juridische basis
aanwezig kon zijn via de Wet van 31 augustus 1853 (Stb. 83) tot verzekering van
de uitvoering van sommige voorschriften van plaatselijke verordeningen. Deze wet
bood aan de gemeenteraad de mogelijkheid 'indien de zorg voor de nakoming van
eenig voorschrift eener plaatselijke verordening, hetwelk strekt tot handhaving
van de openbare rust of veiligheid, of tot bescherming van het leven of de
gezondheid van personen, vereist dat zij, die met de uitvoering belast zijn of
daartoe moeten meewerken, de bevoegdheid bezitten de woningen der ingezetenen,
huns ondanks, binnen te treden,' daartoe bij verordening een last te
verstrekken. Bij de Wet tot wijziging van de binnentredingsbepalingen is de Wet
van 1853 ingetrokken. Het in deze wet voorkomende systeem van een algemene last
werd in verband met de uitgangspunten van de Algemene wet op het binnentreden
niet langer wenselijk geacht.Artikel 149a GemeentewetIn verband met de intrekking van de wet van 1853 is ingevolge de Wet tot
wijziging van de binnentredingsbepalingen een nieuw artikel 149a aan de
Gemeentewet toegevoegd. Dit artikel strekt ertoe dat de gemeenteraad in bepaalde
gevallen aan personen die belast zijn met het toezicht op de naleving van een
verordening de bevoegdheid kan verlenen tot het binnentreden in woningen zonder
toestemming van de bewoner. Deze bevoegdheid wordt op twee manieren begrensd: 1
In de eerste plaats betreft dit artikel het binnentreden ter uitoefening van
toezicht en opsporing en niet ter uitoefening van bestuursdwang. Het
binnentreden ter uitoefening van bestuursdwang is voor alle gevallen geregeld in
afzonderlijke wetten, met name de Gemeentewet. Dit betekent dus dat indien de
burgemeester gebruikmaakt van zijn bevoegdheid tot toepassing van bestuursdwang,
niet hoeft worden teruggegrepen op de onderhavige verordening ex artikel 149a
Gemeentewet, maar gebruik dient te worden gemaakt van de in artikel 127
Gemeentewet gegeven regeling. 2 In de tweede plaats is het binnentreden alleen
geoorloofd indien de toezichthoudende zorg strekt tot handhaving van de openbare
orde of veiligheid dan wel geschiedt in verband met de bescherming van het leven
of de gezondheid van personen en deze zorg het binnentreden vereist. Indien
artikel 149a niet aan de Gemeentewet was toegevoegd, zou ter uitvoering van
toezicht en opsporing van met name autonome verordeningen nooit een woning
binnengetreden kunnen worden. Dit is anders voor de uitvoering van
medebewindsverordeningen en bijzondere wetten, omdat in die situatie de
bijzondere wet een binnentredingsbevoegdheid in het kader van toezicht en
opsporing kan geven.Toepassing Algemene wet op het binnentredenTen overvloede wordt opgemerkt dat de Algemene wet op het binnentreden onverkort
van toepassing is, indien in een concreet geval tot binnentreden wordt
overgegaan. Dit betekent onder andere dat: - Een schriftelijke machtiging door
een daartoe bevoegd persoon of orgaan moet zijn afgegeven. Dit is voor niet
strafrechtelijke onderwerpen de burgemeester. Daarnaast geldt overigens dat een
dergelijke schriftelijke machtiging niet is vereist, indien ter voorkoming of
bestrijding van ernstig en onmiddellijk gevaar voor de veiligheid van personen
of goederen terstond in de woning moet worden binnengetreden. - Enkel kan worden
binnengetreden door personen die daartoe bij of krachtens de wet bevoegd zijn
verklaard. - Binnentreden gebeurt met inachtneming van de overige ter zake
geldende regels, zoals de legitimatieplicht en de verplichting om van het
binnentreden een verslag op te maken.ModelverordeningenIn de hierboven reeds genoemde ledenbrief van de VNG van 20 september 1994
worden een aantal modellen aangeboden van op grond van artikel 149a van de
Gemeentewet in respectievelijk de model algemene plaatselijke verordening en de
model lozingsverordening op te nemen binnentredingsbepalingen. In deze
losbladige editie is een op artikel 149a van de Gemeentewet gebaseerde
modelverordening opgenomen aan op grond waarvan het voor het bevoegd gezag
mogelijk wordt om zo nodig in noodsituaties het huisrecht te beperken. Het gaat
daarbij, gelet op de tekst van artikel 149a Gemeentewet, alleen om de uitvoering
van een door de burgemeester vast te stellen noodverordening ex artikel 176
Gemeentewet (bij een op grond van artikel 175 Gemeentewet gegeven noodbevel is
geen sprake van een verordening).JurisprudentieJG 04.0174