CVDR250476_1Maatregelenverordening Wet werk en bijstandnlregelingKatwijk2016-11-15KatwijkOnbekendMaatregelenverordening WWBOnbekendgemeenteraadbestuur en recht2012-11-29
De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht
2012-12-072012-01-012012-01-01OnbekendOnbekendGeenMaatregelenverordening Wet werk en bijstandDe raad van de gemeente Katwijk,gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van
Katwijk van 16 oktober 2012,gelet op de artikelen 8, 18 en 9a van de Wet werk en bijstand,overwegende dat het noodzakelijk is het verlagen van de bijstand als gevolg
van de gedragingen van belanghebbenden bij verordening te regelen;BESLUITvast te stellen de volgende verordening: Maatregelenverordening Wet werk en bijstandIn deze verordening wordt verstaan onder:
de wet: de Wet werk en bijstand (WWB);
Bbz: het Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004;
Wet SUWI: Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en
inkomen;
algemene bijstand: de bijstand bedoeld in artikel 5, onderdeel b
van de wet;
bijzondere bijstand: de bijstand bedoeld in artikel 5, onderdeel
d van de wet;
bijstand: algemene en bijzondere bijstand;
bijstandsnorm: de bijstandsnorm bedoeld in artikel 5, onderdeel
c van de wet;
langdurigheidstoeslag; de langdurigheidstoeslag bedoeld in
artikel 5, onderdeel d van de wet;
maatregel: het verlagen van de bijstand of de
langdurigheidstoeslag op grond van artikel 18, tweede lid, van
de wet;
het college: het college van burgemeester en wethouders;
belanghebbende: degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit
is betrokken.
1.Als de belanghebbende naar het oordeel van het college
tekortschietend besef van verantwoordelijkheid betoont voor de
voorziening in het bestaan dan wel de uit de wet, het Bbz of artikel
30c, tweede en derde lid, van de Wet SUWI voortvloeiende
verplichtingen niet of onvoldoende nakomt, waaronder begrepen het
zich jegens het college zeer ernstig misdragen, wordt overeenkomstig
deze verordening een maatregel opgelegd. 2.Een maatregel wordt afgestemd op de ernst van de gedraging, de mate
waarin de belanghebbende de gedraging kan worden verweten en de
omstandigheden waarin hij verkeert. 1.De maatregel wordt toegepast op de bijstandsnorm.2.In afwijking van het eerste lid kan de maatregel ook worden
toegepast op de bijzondere bijstand of de langdurigheidstoeslag
indien:
aan belanghebbende bijzondere bijstand wordt verleend met
artikel 12 van de wet;
aan belanghebbende bijzondere bijstand wordt verleend met
artikel 35 van de wet en de verwijtbare gedraging van
belanghebbende, in relatie met zijn recht op de bijzondere
bijstand, daartoe aanleiding geeft;
de verwijtbare gedraging van belanghebbende, in relatie met
zijn recht op de langdurigheidstoeslag, daartoe aanleiding
geeft;
de bijzondere bijstand bestemd is voor de woonkosten en de
premie arbeidsongeschiktheidsverzekering, en verleend wordt
aan zelfstandigen, die bijstand voor levensonderhoud
krachtens het Bbz ontvangen of hebben ontvangen.
In het besluit tot het opleggen van een maatregel worden in ieder geval
vermeld: de reden van de maatregel, de duur van de maatregel, het
percentage of het bedrag waarmee de bijstand wordt verlaagd en, indien
van toepassing, de reden om af te wijken van een maatregel met
toepassing van de Hoofdstukken 2 tot en met 4. 1.Voordat een maatregel wordt opgelegd, wordt de belanghebbende in de
gelegenheid gesteld zijn zienswijze naar voren te brengen.2.Het horen van belanghebbende kan achterwege worden gelaten
indien:
de vereiste spoed zich daartegen verzet;
de belanghebbende reeds eerder in de gelegenheid is gesteld
zijn zienswijze naar voren te brengen en zich sindsdien geen
nieuwe feiten of omstandigheden hebben voorgedaan;
de belanghebbende niet heeft voldaan aan een verzoek van het
college of van een derde aan wie het college met toepassing
van artikel 7 van de wet werkzaamheden in het kader van de
wet heeft uitbesteed, om binnen een gestelde termijn
inlichtingen te verstrekken als bedoeld in artikel 17 van de
wet; of
het college het horen niet nodig acht voor het vaststellen
van de ernst van de gedraging of de mate van
verwijtbaarheid.
1.Het college ziet af van het opleggen van een maatregel indien:
elke vorm van verwijtbaarheid ontbreekt; of
de gedraging meer dan één jaar vóór constatering van die
gedraging door het college heeft plaatsgevonden, tenzij de
gedraging een schending van de inlichtingenplicht inhoudt en
als gevolg van die gedraging ten onrechte bijstand is
verleend. Een maatregel wegens schending van de
inlichtingenplicht wordt niet opgelegd na verloop van vijf
jaren nadat de betreffende gedraging heeft plaatsgevonden.
2.Het college kan afzien van het opleggen van een maatregel indien het
daarvoor dringende redenen aanwezig acht. 3.Indien het college afziet van het opleggen van een maatregel op
grond van dringende redenen, wordt de belanghebbende daarvan
schriftelijk mededeling gedaan. 1.Met uitzondering van de gevallen zoals genoemd in lid 5 van dit
artikel, wordt de maatregel opgelegd met ingang van de eerst
volgende kalendermaand volgend op de datum waarop het besluit tot
het opleggen van de maatregel aan de belanghebbende is
bekendgemaakt. Daarbij wordt uitgegaan van de voor die maand
geldende bijstandsnorm. 2.In afwijking van het eerste lid, kan de maatregel met terugwerkende
kracht worden opgelegd, voor zover de bijstand of de
langdurigheidstoeslag nog niet is uitbetaald.3.Voor zover het zelfstandigen betreft die bijstand voor het
levensonderhoud in de vorm van een geldlening op grond van het Bbz
hebben ontvangen, kan de maatregel ook met terugwerkende kracht
worden betrokken bij de definitieve vaststelling van die bijstand.
4.Een maatregel wordt voor bepaalde tijd opgelegd. Een maatregel die
voor een periode van meer dan drie maanden wordt opgelegd, wordt
uiterlijk na drie maanden nadat deze ten uitvoer is gelegd
heroverwogen. 5.Indien de bijstand reeds is beëindigd wordt de maatregel opgelegd in
de periode in het verleden waarin de bijstand werd verstrekt en de
gedraging heeft plaatsgevonden. Indien een belanghebbende zich tegelijkertijd schuldig maakt aan
verschillende gedragingen die het niet nakomen van een verplichting
zoals genoemd in artikel 2, eerste lid, inhouden, wordt voor het bepalen
van de hoogte en duur van de maatregel minstens uitgegaan van de
gedraging waarop de zwaarste maatregel is gesteld. Gedragingen van belanghebbenden waardoor één van de verplichtingen op
grond van artikel 9, 9a, 10a en 44a van de wet niet of onvoldoende is
nagekomen, alsmede het niet behouden van arbeid, worden onderscheiden in
de volgende categorieën:
Eerste categorie:
het zich niet tijdig laten registreren als werkzoekende
bij het UWV WERKbedrijf of het niet tijdig laten
verlengen van de registratie;
het niet ondertekenen of het niet aan het college
verstrekken van de bijlage bij het besluit tot
toekenning of voortzetting van de bijstand.
Tweede categorie:
het niet naar vermogen trachten algemeen geaccepteerde
arbeid te verkrijgen of te aanvaarden;
het niet of in onvoldoende mate meewerken aan een
onderzoek naar de mogelijkheden tot
arbeidsinschakeling;
het indienen van een aanvraag voor algemene bijstand
gedurende termijn, genoemd in artikel 41, vierde lid,
van de wet;
het gedurende de termijn als bedoeld in artikel 41,
vierde lid, van de wet niet naar vermogen trachten de
mogelijkheden voor werk of scholing te onderzoeken,
zoals bedoeld in artikel 43, vierde lid van de wet.
Derde categorie:
gedragingen die de inschakeling in arbeid belemmeren;
hieronder wordt mede verstaan:
het onvoldoende meewerken aan het opstellen,
uitvoeren dan wel evalueren van een plan van
aanpak, zoals bedoeld in artikel 44a van de wet en
- het uit houding en gedrag ondubbelzinnig laten
blijken de verplichtingen, bedoeld in artikel 9,
eerste lid, onderdeel b, van de wet niet te willen
nakomen, hetgeen heeft geleid tot het intrekken
van de ontheffing van de arbeidsplicht voor een
alleenstaande ouder, bedoeld in artikel 9a, eerste
lid, van de wet;
het niet of in onvoldoende mate gebruikmaken van een
door het college aangeboden voorziening gericht op
arbeidsinschakeling als bedoeld in artikel 9, eerste
lid, onderdeel b, artikel 10, eerste lid en artikel 10a,
eerste lid, van de wet, waaronder begrepen sociale
activering.
het onvoldoende meewerken aan de verplichting om naar
vermogen opgedragen onbeloonde maatschappelijk nuttige
werkzaamheden te verrichten, zoals bedoeld in artikel 9,
eerste lid, onderdeel c van de wet.
Vierde categorie: het niet of in onvoldoende mate gebruik maken
van een door het college aangeboden voorziening zoals bedoeld in
artikel 9 van de re-integratieverordening WWB, IOAW en IOAZ.
Vijfde categorie:
het niet aanvaarden van algemeen geaccepteerde
arbeid;
het door eigen toedoen niet behouden van algemeen
geaccepteerde arbeid.
Gedragingen van belanghebbenden waardoor één van de verplichtingen
op grond van artikel 9, 9a, 10a en 44a van de wet niet of
onvoldoende is nagekomen, alsmede het niet behouden van arbeid,
worden onderscheiden in de volgende categorieën:1.Eerste categorie:
het zich niet tijdig laten registreren als werkzoekende bij
het UWV WERKbedrijf of het niet tijdig laten verlengen van
de registratie;
het niet ondertekenen of het niet aan het college
verstrekken van de bijlage bij het besluit tot toekenning of
voortzetting van de bijstand.
2.Tweede categorie:
het niet naar vermogen trachten algemeen geaccepteerde
arbeid te verkrijgen of te aanvaarden;
het niet of in onvoldoende mate meewerken aan een onderzoek
naar de mogelijkheden tot arbeidsinschakeling;
het indienen van een aanvraag voor algemene bijstand
gedurende termijn, genoemd in artikel 41, vierde lid, van de
wet;
het gedurende de termijn als bedoeld in artikel 41, vierde
lid, van de wet niet naar vermogen trachten de mogelijkheden
voor werk of scholing te onderzoeken, zoals bedoeld in
artikel 43, vierde lid van de wet.
3.Derde categorie:
gedragingen die de inschakeling in arbeid belemmeren;
hieronder wordt mede verstaa:n
het onvoldoende meewerken aan het opstellen,
uitvoeren dan wel evalueren van een plan van aanpak,
zoals bedoeld in artikel 44a van de wet en
het uit houding en gedrag ondubbelzinnig laten
blijken de verplichtingen, bedoeld in artikel 9,
eerste lid, onderdeel b, van de wet niet te willen
nakomen, hetgeen heeft geleid tot het intrekken van
de ontheffing van de arbeidsplicht voor een
alleenstaande ouder, bedoeld in artikel 9a, eerste
lid, van de wet;
het niet of in onvoldoende mate gebruikmaken van een door
het college aangeboden voorziening gericht op
arbeidsinschakeling als bedoeld in artikel 9, eerste lid,
onderdeel b, artikel 10, eerste lid en artikel 10a, eerste
lid, van de wet, waaronder begrepen sociale activering.
het onvoldoende meewerken aan de verplichting om naar
vermogen opgedragen onbeloonde maatschappelijk nuttige
werkzaamheden te verrichten, zoals bedoeld in artikel 9,
eerste lid, onderdeel c van de wet.
4.Vierde categorie: het niet of in onvoldoende mate gebruik maken van
een door het college aangeboden voorziening zoals bedoeld in artikel
9 van de re-integratieverordening WWB, IOAW en IOAZ. 5.Vijfde categorie:
het niet aanvaarden van algemeen geaccepteerde arbeid;
het door eigen toedoen niet behouden van algemeen
geaccepteerde arbeid.
1.Onverminderd artikel 2, tweede lid, wordt de maatregel vastgesteld
op:
vijf procent van de bijstandsnorm gedurende een maand bij
gedragingen van de eerste categorie;
tien procent van de bijstandsnorm gedurende een maand bij
gedragingen van de tweede categorie;
twintig procent van de bijstandsnorm gedurende een maand bij
gedragingen van de derde categorie;
vijftig procent van de bijstandsnorm gedurende een maand bij
gedragingen van de vierde categorie;
honderd procent van de bijstandsnorm gedurende een maand bij
gedragingen van de vijfde categorie.
2.De duur van de maatregel als bedoeld in het eerste lid, onder a,b ,c
en e, wordt verdubbeld, indien de belanghebbende zich binnen twaalf
maanden na bekendmaking van een besluit waarbij een maatregel is
opgelegd, opnieuw schuldig maakt aan een verwijtbare gedraging van
dezelfde of hogere categorie. Met een besluit waarmee een maatregel
is opgelegd wordt gelijkgesteld het besluit om daarvan af te zien op
grond van dringende redenen, bedoeld in artikel 6, tweede lid. 3.Het percentage van de maatregel als bedoeld in het eerste lid, onder
d, wordt verdubbeld, indien de belanghebbende zich binnen twaalf
maanden na bekendmaking van een besluit waarbij een maatregel is
opgelegd, opnieuw schuldig maakt aan een verwijtbare gedraging van
dezelfde categorie. Met een besluit waarmee een maatregel is
opgelegd wordt gelijkgesteld het besluit om daarvan af te zien op
grond van dringende redenen, bedoeld in artikel 6, tweede lid.4.In het geval dat er sprake is van een gedraging, als gesteld in
artikel 9 van de Verordening Wet inburgering gemeente Katwijk en
deze verordening is op de belanghebbende van toepassing, wordt de
maatregel, in afwijking van het hiervoor bepaalde, gelijkgesteld aan
de bedragen welke zijn vastgelegd in dat artikel.1.Indien een belanghebbende de verplichting op grond van artikel 17
van de wet, artikel 30c, tweede en derde lid van de Wet SUWI, of
artikel 38, tweede lid van het Bbz, niet of niet tijdig is nagekomen
door informatie die van belang is voor de verlening van bijstand of
de voortzetting daarvan niet binnen de door het college daartoe
gestelde termijn te verstrekken, wordt met toepassing van artikel
18, tweede lid van de wet een maatregel opgelegd van vijf procent
van de bijstandsnorm gedurende een maand, onverminderd artikel 2,
tweede lid. 2.De duur van de maatregel wordt verdubbeld, indien de belanghebbende
zich binnen twaalf maanden na bekendmaking van een besluit waarbij
een maatregel wordt opgelegd opnieuw schuldig maakt aan dezelfde als
verwijtbare aan te merken gedraging. Met een besluit waarmee een
maatregel is opgelegd wordt gelijkgesteld het besluit om daarvan af
te zien op grond van dringende redenen, bedoeld in artikel 6.3.Van het opleggen van de maatregel kan worden afgezien en volstaan
kan worden met het geven van een schriftelijke waarschuwing indien
het niet of niet tijdig verstrekken van gegevens niet heeft geleid
tot het ten onrechte of tot een te hoog bedrag verlenen van
bijstand, tenzij het niet of niet behoorlijk nakomen van de
verplichting plaatsvindt binnen een periode van twee jaar te rekenen
vanaf de datum waarop eerder aan de belanghebbende een schriftelijke
waarschuwing is gegeven. 1.Indien het niet of niet behoorlijk nakomen van de inlichtingenplicht
bedoeld in artikel 17 van de wet, artikel 30c, tweede en derde lid
van de Wet SUWI, of artikel 38, tweede lid van het Bbz, heeft geleid
tot het ten onrechte of tot een te hoog bedrag verlenen van
bijstand, wordt de maatregel afgestemd op de hoogte van het
benadelingsbedrag. 2.Onverminderd artikel 2, tweede lid, wordt de maatregel op de
volgende wijze vastgesteld:
bij een benadelingsbedrag tot € 1.000,-: tien procent van de
bijstandsnorm gedurende een maand;
bij een benadelingsbedrag van € 1.000,- tot € 2.000,-:
twintig procent van de bijstandsnorm gedurende een
maand;
bij een benadelingsbedrag van € 2.000,- tot € 4.000,-:
veertig procent van de bijstandsnorm gedurende een
maand;
bij een benadelingsbedrag van € 4.000,- of meer: honderd
procent van de bijstandsnorm gedurende minimaal een maand.
3.Indien het benadelingsbedrag het vastgestelde bedrag voor aangifte
bij het Openbaar Ministerie overschrijdt dient er pas een maatregel
opgelegd te worden indien er bericht van het Openbaar Ministerie
wordt ontvangen waarin wordt aangegeven dat zij afzien van
vervolging. Bij vervolging door het Openbaar Ministerie wordt geen
maatregel opgelegd.4.Voor de gevallen zoals bedoeld in artikel 7 lid 5 van deze
verordening wordt het percentage als gesteld in het tweede lid,
geheven over de bijstandsnorm die gold ten tijde van de gedraging.
1.Indien het niet of niet behoorlijk nakomen van de inlichtingenplicht
bedoeld in artikel 17 van de wet, artikel 30c, tweede en derde lid
van de Wet SUWI, of artikel 38, tweede lid van het Bbz, niet heeft
geleid tot het ten onrechte of tot een te hoog bedrag verlenen van
bijstand, bedraagt de maatregel, onverminderd artikel 2, tweede lid,
vijf procent van de bijstand gedurende een maand.2.Van het opleggen van de maatregel bedoeld in het eerste lid kan
worden afgezien en volstaan kan worden met het geven van een
schriftelijke waarschuwing, tenzij het niet of niet behoorlijk
nakomen van de verplichting plaatsvindt binnen een periode van twee
jaar te rekenen vanaf de datum waarop eerder aan de belanghebbende
een schriftelijke waarschuwing is gegeven. 1.Indien een belanghebbende een tekortschietend besef van
verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan heeft
betoond als bedoeld in artikel 18, tweede lid, van de wet, wordt een
maatregel opgelegd die wordt afgestemd op de periode dat de
belanghebbende als gevolg van zijn gedraging eerder of langer recht
heeft op bijstand. 2.De maatregel wordt op de volgende wijze vastgesteld:
bij een periode van 6 maanden of korter: vijf procent van de
bijstandsnorm gedurende de periode dat betrokkene eerder of
langer een beroep doet op bijstand.
bij een periode van 6 maanden en langer: tien procent van de
bijstandsnorm gedurende de periode dat betrokkene eerder of
langer een beroep doet op bijstand.
3.Indien geen benadelingsperiode kan worden vastgesteld, bedraagt de
maatregel 20 procent van de bijstandsnorm gedurende 1 maand.Indien een belanghebbende zich zeer ernstig misdraagt tegenover het
college of zijn ambtenaren, onder omstandigheden die rechtstreeks
verband houden met de uitvoering van de wet, als bedoeld in artikel 18,
tweede lid van de wet, wordt een maatregel opgelegd van twintig procent
van de bijstandsnorm gedurende 1 maand. Deze verordening wordt aangehaald als: ‘Maatregelenverordening WWB’.
1.De ‘Maatregelenverordening WWB’ van 1 december 2004, laatstelijk
gewijzigd bij raadsbesluit van 26 januari 2012, wordt ingetrokken op
het moment dat deze verordening in werking treedt, met terugwerkende
kracht tot en met 1 januari 2012.2.Deze verordening treedt in werking op de dag na bekendmaking en
werkt terug tot en met 1 januari 2012.In afwijking van artikel 17 is deze verordening vanaf 1 januari 2013 van
toepassing op de belanghebbenden die op grond van artikel 78w van de wet
de huishoudinkomenstoets nog tot 1 januari 2013 wordt toegepast. Tot 1
januari 2013 gelden de bepalingen uit de ‘Maatregelenverordening WWB’
van 1 december 2004, laatstelijk gewijzigd bij raadsbesluit van 26
januari 2012. Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Katwijk in zijn openbare
raadsvergadering van 29 november 2012 De griffier, De voorzitter,Algemene toelichtingMet de inwerkingtreding van de WWB in 2004 komt het systeem van boeten en
maatregelen van de Algemene bijstandswet (de artikelen 14 tot en met 14f, nader
uitgewerkt in het Maatregelen en Boetebesluit) te vervallen. In plaats daarvan
moeten gemeenten zelf hun sanctiebeleid vorm geven. De WWB kent slechts één
soort sanctie: het verlagen van de uitkering. De boete als sanctie voor
uitkeringsgerechtigden die hun inlichtingenplicht hebben geschonden, verdwijnt. Artikel 18 van de wet bevat de opdracht aan gemeenten om een maatregelenbeleid
in een verordening vast te leggen. Dit artikel luidt:
Het college stemt de bijstand en de daaraan verbonden
verplichtingen af op de omstandigheden, mogelijkheden en middelen
van belanghebbende.
Het college verlaagt de bijstand overeenkomstig de verordening,
bedoeld in artikel 8, eerste lid, onderdeel b, ter zake van het niet
of onvoldoende nakomen door de belanghebbende van de verplichtingen
voortvloeiende uit deze wet dan wel artikel 30c, tweede en derde
lid, van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen,
waaronder begrepen het zich jegens het college zeer ernstig
misdragen, dan wel indien de belanghebbende naar het oordeel van het
college tekortschietend besef van verantwoordelijkheid betoont voor
de voorziening in het bestaan. Van een verlaging wordt afgezien
indien elke vorm van verwijtbaarheid ontbreekt.
Het college heroverweegt een besluit als bedoeld in het tweede
lid binnen een door hem te bepalen termijn die ten hoogste drie
maanden bedraagt.
Bij de toepassing van het eerste lid wordt onder belanghebbende
mede verstaan het gezin.
In het eerste lid van artikel 18 van de wet wordt gesproken over het afstemmen
van de bijstand en de daaraan verbonden verplichtingen op de omstandigheden,
mogelijkheden en middelen van de belanghebbende. In deze bepaling wordt
benadrukt dat het vaststellen van de hoogte van de uitkering en de daaraan
verbonden verplichtingen voor de uitkeringsgerechtigden maatwerk is, waarbij
recht wordt gedaan aan de individuele situatie en de persoonlijke omstandigheden
van uitkeringsgerechtigden. In het tweede lid wordt een directe koppeling gelegd
tussen de rechten en verplichtingen van uitkeringsgerechtigden: het recht op een
uitkering is altijd verbonden aan de plicht zich in te zetten om weer
onafhankelijk van de uitkering te worden. Dit betekent dat de vaststelling van
de hoogte van de uitkering niet alleen afhangt van de toepasselijke
uitkeringsnorm en de beschikbare middelen van de belanghebbende, maar ook van de
mate waarin de opgelegde verplichtingen worden nagekomen. Wanneer het college
tot het oordeel komt dat een bijstandsgerechtigde zijn verplichtingen niet of in
onvoldoende mate nakomt, wordt de uitkering verlaagd. Er is dus geen sprake van
een bevoegdheid, maar van een verplichting. Alleen wanneer iedere vorm van
verwijtbaarheid ontbreekt, ziet het college af van zo´n verlaging. Verlaging van
de uitkering moet plaatsvinden overeenkomstig een door de gemeenteraad vast te
stellen verordening. Dat is de maatregelenverordening. Een en ander is
vastgelegd in artikel 8, eerste lid, onderdeel b WWB. Daarnaast is met ingang van 1 januari 2012 in artikel 9a, twaalfde lid, bepaald
dat de bijstand van de alleenstaande ouder, wordt verlaagd, als die
alleenstaande ouder uit houding en gedrag ondubbelzinnig laat blijken de
verplichtingen, bedoeld in artikel 9, eerste lid, onderdeel b, WWB, niet te
willen nakomen en dit heeft geleid tot het intrekken van de ontheffing van de
arbeidsplicht voor een alleenstaande ouder, bedoeld in artikel 9a, eerste lid,
van de wet (Stb. 2011, 650). Tegenover een aanspraak op ontheffing van de
arbeidsplicht i.v.m. de zorg voor jonge kinderen, staat de verplichting voor de
alleenstaande ouder om door burgemeester en wethouders aangeboden voorzieningen
te accepteren en mee te werken aan de re-integratie. Artikel 8, eerste lid,
onderdeel h WWB bepaalt dat dit in de Maatregelenverordening moet worden
geregeld. De relatie met het BbzPer 1 juli 2011 is deze verordening ook van toepassing op de verlening van
bijstand op grond van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Bbz).
Het gaat hierbij primair om de verlening van algemene bijstand voor het
levensonderhoud, en de in de jaarnorm opgenomen bijzondere bijstand voor hoge
woonkosten en premie arbeidsongeschiktheidsverzekering. Het begrip jaarnorm
staat in artikel 1, onderdeel g, Bbz. Deze verordening behoeft hiervoor slechts een geringe aanpassing. Het gaat om de
betekenis voor het begrip bijstandsnorm. Het gaat ook om uitbreiding van het
begrip inlichtingen- en medewerkingsplicht, zie de toevoeging aan hoofdstuk 3
van deze verordening. Het gaat hierbij om de verplichting, opgenomen in artikel
38, tweede lid van het Bbz:
De zelfstandige aan wie bijstand wordt verleend is verplicht naar
behoren een administratie te voeren en deze op eigen initiatief binnen 6
maanden na afloop van het boekjaar waarin bijstand is verleend, aan het
college te overleggen. Die plicht geldt ook als de gemeente om de
administratie vraagt, bijvoorbeeld om de bedrijfsontwikkeling te
beoordelen in het geval verlenging van de uitkeringstermijn aan de orde
is.
Een verdere aanpassing is niet nodig. Immers, voor zelfstandigen die een
uitkering krachtens het Bbz ontvangen of hebben ontvangen, gelden ook de
algemene inlichtingplicht en de medewerkingsplicht. Ten aanzien van het niet leveren van de administratie (jaarcijfers) voor de
definitieve vaststelling van de verleende uitkering over het betreffende
boekjaar, geldt op grond van artikel 45, eerste lid, onderdeel b, Bbz dat
burgemeester en wethouders de bijstand van de zelfstandige terugvorderen voor
zover de bijstand ten onrechte of tot een te hoog bedrag is verleend als gevolg
van het niet nakomen van de verplichting, bedoeld in artikel 38, tweede lid. In
artikel 47 Bbz is opgenomen dat burgemeester en wethouders kosten van bijstand
in de vorm van een geldlening terugvorderen, indien de zelfstandige de uit de
geldlening voortvloeiende verplichtingen niet of niet behoorlijk nakomt.
Burgemeester en wethouders zijn onder toepassing van beide artikelen gehouden de
geldlening over het betreffende boekjaar geheel van de zelfstandige terug te
vorderen, in het geval de hier bedoelde verplichting niet wordt nagekomen. Er is
in dat geval in principe geen aanleiding om tevens een maatregel op grond van
deze verordening op te leggen: de gehele jaaruitkering wordt immers al
teruggevorderd. Het leveren van de jaarcijfers is ook nodig voor vaststelling van het bedrag om
niet of de rentereductie, bedoeld in artikel 21 Bbz (bedrijfskapitaal aan
gevestigde zelfstandigen). Als de zelfstandige hiervoor geen jaarcijfers
overlegt, kent de gemeente geen bedrag om niet of rentereductie toe. Er is dan
ook gen aanleiding voor een maatregel, nog daargelaten dat een maatregel niet op
een reeds verstrekte geldlening kan worden geëffectueerd. Ten aanzien van de in hoofdstuk 2 van de verordening opgenomen gedragingen en
maatregelen, met betrekking tot de verplichtingen, gericht op het verkrijgen van
algemeen geaccepteerde arbeid, geldt voor zelfstandigen en hun partners het
volgende:
De in artikel 9 en 10 van de wet opgenomen verplichtingen gelden alleen
voor de zelfstandige die geschikt is voor het verrichten van arbeid,
maar die ten minste zes maanden zijn bedrijf of zelfstandig beroep niet
kan uitoefenen (artikel 38, derde lid Bbz).
De verplichtingen, bedoeld in artikel 9 en 10 van de wet kunnen aan de
partner van de zelfstandige worden opgelegd, voor zover die partner
tevens rechthebbende is voor de WWB en niet zelf een zelfstandige in de
zin van het Bbz is, of fulltime meewerkt in het bedrijf of zelfstandig
beroep van de zelfstandige. Uiteraard kan ook bij minder uren rekening
worden gehouden met de meewerkuren in het bedrijf of zelfstandig beroep
van de zelfstandige.
De in hoofdstuk 4 opgenomen gedragingen die leiden tot een maatregel
(tekortschietend besef van verantwoordelijkheid en zeer ernstige misdragingen)
zijn ook voor het Bbz gedragingen die leiden tot een maatregel. Artikel 18,
tweede lid, van de wet is onverkort van toepassing op het Bbz. Uit artikel 38, eerste lid Bbz vloeit voort dat de zelfstandige de door
burgemeester en wethouders opgelegde verplichtingen, gericht op een doelmatige
bedrijfs- of beroepsuitoefening, moet nakomen. Doet hij dat niet of in
onvoldoende mate, dan zijn burgemeester en wethouders bevoegd om een maatregel
op te leggen, omdat de zelfstandige door deze verplichting niet of niet
voldoende na te komen, blijk heeft gegeven van een tekortschietend besef van
verantwoordelijkheid voor de bestaansvoorziening. De gemeente kan bijvoorbeeld een verplichting opleggen, gericht op beperking van
de bedrijfskosten (zoals uitzien naar een goedkopere bedrijfsruimte, inruil dure
leaseauto voor een goedkopere, stopzetten niet-noodzakelijke abonnementen etc.),
op verbetering van de omzet (effectievere acquisitie, verandering
brutowinstmarge, verandering openstelling, ontwikkeling internetverkoop etc.),
of op vermindering van de privé-uitgaven. Als later blijkt dat de zelfstandige
niet (volledig) aan de gestelde verplichtingen heeft voldaan, kan dat leiden tot
beëindiging van de bijstand, of voortzetting van de bijstand met een maatregel.
Uiteraard is het opleggen van een maatregel alleen aan de orde, indien er nog
sprake is van een lopende Bbz-uitkering. Als geen benadelingbedrag of –periode
kan worden vastgesteld - en dat is bij de bijstandsverlening aan zelfstandigen
en de daarbij geldende specifieke verplichtingen vaak het geval - dan geldt de
maatregel, bedoeld in het derde lid van artikel 14 (20% van de bijstandsnorm
voor één maand). Wegens ziekte of arbeidsongeschiktheid kan een beroep op Bbz worden gedaan. Dan
kan eveneens een maatregel aan de orde zijn wegens tekortschietend besef van
verantwoordelijkheid voor de bestaansvoorziening. Het Bbz 2004 gaat primair uit
van de eigen verantwoordelijkheid van de zelfstandige. In dit kader betekent dit
dat de zelfstandige zelf verantwoordelijk is voor het afsluiten van een
toereikende particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekering. Deze verzekering
wordt beschouwd als een voorliggende voorziening op bijstand. Een zelfstandige
die verwijtbaar geen arbeidsongeschiktheidsverzekering of een
arbeidsongeschiktheidsverzekering met een te lage dekking of te lange wachttijd
heeft afgesloten en die bij ziekte/arbeidsongeschiktheid een beroep doet op
bijstand (Bbz), heeft een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid voor de
bestaansvoorziening betoond. Een afwijzing van de bijstandsaanvraag op grond van
artikel 15, eerste lid, van de WWB is echter niet aan de orde, aangezien na het
ingaan van de arbeidsongeschiktheid sprake zal zijn van feitelijke
onverzekerbaarheid. Er kan dan geen sprake meer zijn van een beroep kunnen doen
op een voorliggende voorziening. Wel kan, als uitkering wordt verleend omdat aan
de overige voorwaarden voor het verkrijgen van recht op uitkering is voldaan,
een maatregel aan de orde zijn. Bij beëindigende ondernemers die een beroep op het Bbz doen, moet worden
beoordeeld of de noodzakelijke beëindiging wegens niet-levensvatbaarheid van het
bedrijf is veroorzaakt door verwijtbaar gedrag van de zelfstandige (bijvoorbeeld
door slechte betalingsmoraliteit, of een onverantwoord hoog uitgavenpatroon).
Als daarvan sprake is, is een maatregel wegens tekortschietend besef van
verantwoordelijkheid voor de bestaansvoorziening aan de orde. Artikelsgewijze toelichtingHOOFDSTUK 1 Algemene bepalingenArtikel 1. BegripsomschrijvingDit artikel geeft een nadere uitleg van de begrippen welke in de verordening
worden gebruikt. Artikel 2. Het opleggen van een maatregel Lid 1De WWB verbindt aan het recht op een bijstandsuitkering de volgende
verplichtingen:
Het tonen van voldoende besef van verantwoordelijkheid voor de
voorziening in het bestaan (artikel 18, tweede lid).
De plicht tot arbeidsinschakeling en tegenprestatie (artikel 9). Deze
plicht bestaat uit drie soorten verplichtingen:
de plicht om naar vermogen algemeen geaccepteerde arbeid te
verkrijgen en
de plicht gebruik te maken van een door het college aangeboden
voorziening gericht op ondersteuning bij arbeidsinschakeling
en
de plicht om naar vermogen door het college opgedragen
onbeloonde matschappelijk nuttige werkzaamheden te
verrichten.
De informatieplicht (artikel 17, eerste lid). Op een
uitkeringsgerechtigde rust de verplichting aan het college op verzoek of
onverwijld uit eigen beweging mededeling te doen van alle feiten en
omstandigheden waarvan hem redelijkerwijs duidelijk moet zijn dat zij
van invloed kunnen zijn op zijn arbeidsinschakeling of het recht op
bijstand.
De medewerkingsplicht (artikel 17, tweede lid). Dit is de plicht van
uitkeringsgerechtigden om desgevraagd het college de medewerking te
verlenen die redelijkerwijs nodig is voor de uitvoering van de wet.
Lid 2Het college dient een op te leggen maatregel af te stemmen op de individuele
omstandigheden van de belanghebbende en de mate van verwijtbaarheid. Deze
bepaling brengt met zich mee dat het college bij elke op te leggen maatregel zal
moeten nagaan of gelet op de individuele omstandigheden van de betrokken
uitkeringsgerechtigde afwijking van de hoogte en de duur van de voorgeschreven
standaardmaatregel geboden is. Afwijking van de standaardmaatregel kan zowel een
verzwaring als een matiging betekenen. Artikel 3. Berekeningsgrondslag Lid 1 In dit lid is het uitgangspunt vastgelegd dat een maatregel wordt opgelegd op de
bijstandsnorm. Onder de bijstandsnorm wordt verstaan de wettelijke norm zoals
bedoeld in artikel 5 onder c van de wet inclusief vakantietoeslag. Voor de
duidelijkheid wordt hier gesteld dat de maatregel wordt geheven over de op de
voor belanghebbende van toepassing zijnde norm op grond van de artikelen 20 tot
en met 24 van de wet, vermeerderd of verminderd met de op grond van paragraaf
3.3 van de wet vastgestelde verhoging of verlaging. Lid 2Onderdeel a: de 18 tot 21-jarigen ontvangen een lagere bijstandsnorm, die indien
noodzakelijk wordt aangevuld door middel van bijzondere bijstand in de kosten
van levensonderhoud. Indien de maatregel alleen op de lage bijstandsnorm wordt
opgelegd zou dit leiden tot rechtsongelijkheid ten opzichte van de
bijstandsgerechtigden van 21 jaar en ouder. Onderdeel b: deze bepaling maakt het mogelijk dat het college in incidentele
gevallen een maatregel oplegt over de bijzondere bijstand, die met toepassing
van artikel 35 van de wet wordt verstrekt. Er moet dan wel een verband bestaan
tussen de gedraging van de belanghebbende en zijn recht op de bijzondere
bijstand. Onderdeel c: deze bepaling maakt het mogelijk dat het college in incidentele
gevallen een maatregel oplegt over de langdurigheidstoeslag. Er moet dan wel een
verband bestaan tussen de gedraging van de belanghebbende en zijn recht op de
langdurigheidstoeslag. Onderdeel d: tenslotte kan nog de bijzondere bijstand worden verlaagd indien
sprake is van een zelfstandige, voor de aangegeven kosten. Artikel 4. Het besluit tot het opleggen van een maatregelHet verlagen van de bijstand omdat een maatregel wordt opgelegd, vindt plaats
door middel van een besluit. Wanneer de maatregel bij een lopende uitkering
wordt opgelegd, wordt een besluit tot vaststelling van de algemene bijstand op
grond van artikel 45 WWB genomen. Wordt een maatregel met terugwerkende kracht
opgelegd, dan moet een besluit tot herziening van de bijstand worden genomen
(artikel 54, derde lid). Tegen beide besluiten kan door de belanghebbende
bezwaar en beroep worden aangetekend. In dit artikel wordt aangegeven wat in het besluit in ieder geval moet worden
vermeld. Deze eisen vloeien rechtstreeks voort uit de Algemene wet bestuursrecht
(Awb) en dan met name het motiveringsbeginsel. Het motiveringsbeginsel houdt
onder andere in dat een besluit kenbaar is en van een deugdelijke motivering
wordt voorzien. Artikel 5. Horen van belanghebbende Op grond van afdeling 4.1.2 van de Awb is in een aantal gevallen het horen van
de belanghebbende verplicht bij de voorbereiding van beschikkingen. Deze
hoorplicht geldt echter niet bij de voorbereiding van beschikkingen die
betrekking hebben op een financiële aanspraak (artikel 4:12 Awb). In dit artikel wordt het horen van de belanghebbende voordat een maatregel wordt
opgelegd in beginsel voorgeschreven. Het tweede lid bevat een aantal uitzonderingen op deze hoorplicht. De onderdelen
a en b staan ook genoemd in artikel 4:11 van de Awb. Artikel 6. Afzien van het opleggen van een maatregelLid 1 Het afzien van het opleggen van een maatregel “indien elke vorm van
verwijtbaarheid” ontbreekt, is geregeld in artikel 18, tweede lid, WWB. Een andere reden om af te zien van het opleggen van een maatregel is dat de
gedraging te lang geleden heeft plaatsgevonden (verjaring). Omwille van de
effectiviteit (“lik op stuk”) is het nodig dat een maatregel spoedig nadat de
gedraging heef plaatsgehad, wordt opgelegd. Om deze reden wordt onder b geregeld
dat het college geen maatregelen oplegt voor gedragingen die langer dan één jaar
geleden hebben plaatsgevonden. Voor gedragingen die een schending van de informatieplicht inhouden en als
gevolg waarvan ten onrechte bijstand is verleend of een te hoog bedrag aan
bijstand is verleend, geldt in de verordening een verjaringstermijn van vijf
jaar. Met deze termijn wordt aangesloten bij de termijn die was opgenomen in
artikel 14e van de Algemene bijstandswet in verband met het opleggen van een
boete wegens niet-nakoming van de informatieplicht. Een termijn van vijf jaar
ligt voor de hand gelet op de ernst van de gedraging (fraude) en gelet op het
feit dat de gemeente vaak tijd nodig heeft om de omvang van de fraude (het
benadelingsbedrag) vast te stellen. Lid 2 Hierin wordt geregeld dat het college kan afzien van het opleggen van een
maatregel indien het daarvoor dringende redenen aanwezig acht. Wat dringende
redenen zijn, is afhankelijk van de concrete situatie en kan dus niet op
voorhand worden vastgelegd. Lid 3 Het doen van een schriftelijke mededeling dat het college afziet van het
opleggen van een maatregel wegens dringende redenen is van belang in verband met
eventuele recidive. Overigens is het in individuele gevallen altijd mogelijk af te zien van het
opleggen van een maatregel en in plaats daarvan een waarschuwing te geven. In
dat geval wordt gebruik gemaakt van het eerste lid, onderdeel a (afzien van een
maatregel omdat elke vorm van verwijtbaarheid ontbreekt) of het tweede lid
(afzien van een maatregel omdat daarvoor dringende redenen aanwezig zijn). Artikel 7. Ingangsdatum en tijdvakLid 1 Het opleggen van een maatregel vindt plaats door het verlagen van de uitkering.
Verlaging van de uitkering kan in beginsel op twee manieren:
met terugwerkende kracht, door middel van een herziening van de
uitkering;of
door middel van verlaging van het uitkeringsbedrag in de eerstvolgende
maand(en).
Het verlagen van de uitkering die in de nabije toekomst wordt verstrekt, is de
gemakkelijkste methode. In dat geval hoeft niet over gegaan te worden tot
herziening van de bijstand en tot terugvordering van het te veel betaalde bedrag
aan bijstand. Om te voorkomen dat belanghebbenden wiens uitkering (net) is beëindigd ondanks
hun verwijtbare gedrag geen maatregel opgelegd krijgen is in lid 5 van dit
artikel wel de mogelijkheid opgenomen om de maatregel met terugwerkende kracht
op te leggen. Lid 2 Wanneer een uitkeringsbedrag nog niet (volledig) aan de bijstandsgerechtigde is
uitbetaald, kan het praktisch zijn om de verlaging van de uitkering te
verrekenen met het bedrag dat nog moet worden uitbetaald. In dat geval moet de
bijstand wel worden herzien. In de beschikking wordt het recht over de
betreffende periode herzien en de bijstand verlaagd. De verlaging vindt plaats
door verrekening. Lid 3 Bijstand aan zelfstandigen wordt in het boekjaar als renteloze lening verstrekt
en na afloop van het betreffende boekjaar wordt de bijstand over dat boekjaar
definitief vastgesteld. Dat maakt het mogelijk om een maatregel met
terugwerkende kracht toe te passen bij de definitieve vaststelling van de
bijstand. Lid 4 Dit lid regelt dat een maatregel voor bepaalde tijd wordt opgelegd. Door een
maatregel voor een bepaalde periode op te leggen, weet de uitkeringsgerechtigde
die met een maatregel wordt geconfronteerd waar hij aan toe is. Het college kan
na afloop van de periode waarvoor de maatregel is getroffen opnieuw een
maatregel opleggen. Hiervoor is dan wel weer een apart besluit voor nodig. Wordt een maatregel voor een langere duur dan drie maanden opgelegd, dan zal het
college de maatregel aan een herbeoordeling moeten onderwerpen. Dit is geregeld
in artikel 18, derde lid WWB. De gemeente mag zelf bepalen wanneer de herbeoordeling plaatsvindt, als dat maar
gebeurt binnen drie maanden nadat het besluit is genomen. Bij zo´n
herbeoordeling hoeft niet opnieuw een besluit te worden genomen, waarbij alle
relevante feiten en omstandigheden opnieuw tegen het licht worden gehouden. Een
marginale beoordeling volstaat: het college moet beoordelen of het redelijk is
dat de opgelegde maatregel wordt gecontinueerd. Daarbij kan worden gekeken naar
de omstandigheden waarin betrokkene verkeert, maar bijvoorbeeld ook of de
betreffende persoon nu wel aan zijn verplichtingen voldoet. Lid 5 Indien de uitkering van betrokkene reeds is beëindigd en er toch verwijtbaar
gedrag wordt geconstateerd biedt dit lid de mogelijkheid om alsnog een maatregel
op te leggen. De uitkering wordt in dat geval herzien en het teveel betaalde bedrag aan
bijstand wordt teruggevorderd. Dit ligt vooral voor de hand indien er sprake is
van het niet nakomen van de inlichtingenplicht en het teveel betaalde bedrag aan
bijstand van de uitkeringsgerechtigde moet worden teruggevorderd. In dat geval
wordt al een uitkeringsbedrag teruggevorderd en niet alleen vanwege het feit dat
met terugwerkende kracht een maatregel wordt opgelegd. Het opleggen van een
maatregel met terugwerkende kracht is geregeld in artikel 12 lid 4 van deze
verordening. Artikel 8. Samenloop van gedragingenDe regeling voor de samenloop van gedragingen heeft betrekking op verschillende
gedragingen van een bijstandsgerechtigde die (min of meer) gelijktijdig
plaatsvinden. De regeling geldt dus niet voor een bepaalde gedraging die
verschillende schendingen van verplichtingen met zich meebrengt. Indien sprake is van schending van meerdere verplichtingen door één gedraging,
dan dient voor het toepassen van de maatregel te worden uitgegaan van de
gedraging waarop de zwaarste maatregel van toepassing is. Hoofdstuk 2 Plicht tot arbeidsinschakeling, behoud van arbeid en
tegenprestatie Artikel 9. Indeling in categorieënDe gedragingen die verband houden met het geen of onvoldoende medewerking
verlenen aan het verkrijgen of behouden van algemeen geaccepteerde arbeid,
worden in vijf categorieën onderscheiden. Hierbij is de ernst van de gedraging
het onderscheidend criterium. Een gedraging wordt ernstiger geacht naarmate de
gedraging concretere gevolgen heeft voor het niet verkrijgen of behouden van
betaalde arbeid. De gedragingen die in dit artikel worden genoemd zijn minder concreet omschreven
dan in het Maatregelenbesluit. De reden hiervoor is dat in de WWB, in
tegenstelling tot in de Abw, volstaat met een algemene omschrijving van de
plicht tot arbeidsinschakeling. De concrete invulling van de verplichtingen
dient zoveel mogelijk te worden afgestemd op de mogelijkheden van de individuele
bijstandsgerechtigde. De eerste categorie, onderdeel a, betreft de formele verplichting om zich als
werkzoekende in te schrijven bij het UWV Werkbedrijf en ingeschreven te blijven. Onderdeel b betreft de verplichting om het individuele activeringsplan, het
(standaard) trajectplan, te ondertekenen. Het trajectplan wordt als bijlage bij
het besluit tot toekenning of voorzetting van bijstand meegestuurd. De tweede categorie betreft de verplichting tot een actieve opstelling op de
arbeidsmarkt, de eigen verantwoordelijkheid van de belanghebbende om
bijvoorbeeld voldoende te solliciteren en te voldoen aan een oproep. De volgende
per 1 januari 2012 ingevoerde nieuwe wettelijke verplichtingen voor jongeren
vallen ook onder deze categorie:
de verplichting voor jongeren om een aanvraag niet eerder in te dienen
dan vier weken na melding (art. 41, lid 4 WWB);
de verplichting om gedurende deze ‘wachttijd’ te zoeken naar
mogelijkheden voor werk of scholing (art. 43, lid 4 WWB).
In de derde categorie gaat het om gedragingen die direct een aanleiding vormen
tot een beroep op bijstand of het zonder noodzaak langer voortduren daarvan. Het
gaat hier om het stellen van niet verantwoorde beperkingen ten aanzien van de
aanvaardbare arbeid en om gedragingen die de kansen op arbeidsinschakeling
verminderen. Voorbeelden van deze categorie zijn negatieve gedragingen bij
sollicitaties en onvoldoende meewerken aan het opgesteld trajectplan waaronder
ook sociale activering verplicht kan worden gesteld. De volgende per 1 januari 2012 ingevoerde nieuwe wettelijke verplichtingen voor
WWB-ers vallen ook onder deze categorie:
de verplichting van een jongere tot 27 jaar om mee te werken aan het
opstellen, uitvoeren en evalueren van een plan van aanpak zoals bedoeld
in artikel 44a van de wet (art. 9, lid 1, sub b WWB);
de verplichtingen van de alleenstaande ouders die een ontheffing hebben
op grond van art. 9a, WWB;
de verplichting om naar vermogen opgedragen onbeloonde maatschappelijk
nuttige werkzaamheden te verrichten (art. 9, lid 1, sub c WWB).
De vierde categorie betreft het niet meewerken aan een voorziening zoals bedoeld
in artikel 9 van de re-integratieverordening WWB, IOAW en IOAZ. Het betreft de
work first-voorziening. De vijfde categorie betreft het niet aanvaarden van algemeen geaccepteerde
arbeid alsmede door eigen toedoen voorafgaand aan de aanvraag algemeen
geaccepteerde arbeid niet behouden dan wel tijdens de bijstand deeltijdarbeid
niet behouden. Artikel 10. De hoogte en duur van de maatregelLid 1 Deze bepaling bevat de standaardmaatregelen voor de vijf categorieën van
gedragingen die verband houden met het geen of onvoldoende medewerking verlenen
aan het verkrijgen of behouden van algemeen geaccepteerde arbeid. Lid 2 en 3Indien binnen één jaar na een eerste verwijtbare gedraging in de eerste, tweede,
derde, vijfde categorie sprake is van een herhaling van de verwijtbare
gedraging, wordt de grotere mate van verwijtbaarheid tot uitdrukking gebracht in
een verdubbeling van de duur van de maatregel. Met eerste verwijtbare gedraging
wordt de eerste gedraging verstaan die aanleiding is geweest tot een maatregel,
ook indien de maatregel wegens dringende redenen niet is geëffectueerd. Voor het
bepalen van de aanvang van de termijn van 12 maanden, geldt het tijdstip waarop
het besluit waarmee de maatregel is opgelegd, bekend is gemaakt. Indien binnen één jaar na een eerste verwijtbare gedraging in de vierde
categorie sprake is van een herhaling van de verwijtbare gedraging, wordt de
grotere mate van verwijtbaarheid tot uitdrukking gebracht in een verdubbeling
van het percentage van de maatregel. Met een eerste verwijtbare gedraging wordt
de eerste gedraging verstaan die aanleiding is geweest tot een maatregel, ook
indien de maatregel wegens dringende redenen niet geëffectueerd is. Voor het
bepalen van de aanvang van de termijn van 12 maanden, geldt het tijdstip waarop
het besluit waarmee de maatregel is opgelegd, bekend is gemaakt. Op basis van deze bepaling kan een recidivemaatregel slechts één keer worden
toegepast. Indien belanghebbende na een tweede verwijtbare gedraging wederom
hetzelfde verwijtbaar gedrag vertoont, zal de hoogte en de duur van de maatregel
individueel moet worden vastgesteld, waarbij gekeken zal moeten worden naar de
ernst van de gedraging, de mate van verwijtbaarheid en de individuele
omstandigheden van de betrokkene. Lid 4Dit lid stemt de maatregel af op de sancties, zoals deze gelden onder de werking
van de Wet inburgering. Daarbij zijn de sancties die onder deze wet van
toepassing zijn, als uitgangspunt genomen om een eenduidig beleid te kunnen
voeren ten opzichte van inburgeraars. Hoofdstuk 3 Niet nakomen van de inlichtingenplichtArtikel 11. Het niet of niet tijdig verstrekken van gegevens Lid 1 Indien een belanghebbende de voor de verlening van de bijstand van belang zijnde
gegevens of gevorderde bewijsstukken niet op tijd verstrekt, kan het college het
recht op bijstand opschorten (artikel 54 lid 1 van de wet). Het college geeft de
cliënt vervolgens een termijn waarbinnen hij zijn verzuim kan herstellen (de
hersteltermijn). Wordt de gevraagde informatie niet binnen de gestelde termijn
aan de gemeente verstrekt, dan kan het college de bijstand weigeren (in de
situatie dat een uitkering wordt aangevraagd) of het besluit tot toekenning van
de bijstand intrekken (bij een lopende uitkering). Worden de gevraagde gegevens
wel binnen de hersteltermijn verstrekt, dan wordt de bijstand voortgezet, maar
wordt tevens een maatregel opgelegd. Dit lid regelt de hoogte van de maatregel. Lid 2Dit lid regelt de hoogte en duur van de maatregel bij recidive. Lid 3Een schriftelijke waarschuwing is geen maatregel. Dit wil zeggen dat bij
herhaling van de gedraging in principe een maatregel wordt opgelegd zonder
toepassing van de recidivemaatregel. Met een schriftelijke waarschuwing kan, op grond van dit lid, niet worden
volstaan als het niet of niet tijdig verstrekken van gegevens heeft geleid tot
het ten onrechte of te veel verstrekken van bijstand. In dat geval moet een
maatregel worden opgelegd, tenzij zich een situatie als bedoeld in artikel 6
voor doet. Artikel 12. Verstrekken van onjuiste of onvolledige inlichtingen met
gevolgen voor de bijstand Lid 1 In artikel 17, eerste lid, WWB is bepaald dat belanghebbende op verzoek of
onverwijld uit eigen beweging mededeling doet van alle feiten en omstandigheden
waarvan hem redelijkerwijs duidelijk moet zijn dat zij van invloed kunnen zijn
op zijn arbeidsinschakeling of het recht op bijstand. De ernst van de gedraging
komt tot uitdrukking in de hoogte van het benadelingsbedrag. Dat is het door de
gemeente teveel betaalde bedrag aan bijstand. Lid 2De maatregel wegens het niet of niet behoorlijk nakomen van de
inlichtingenplicht bedoeld in artikel 17 van de WWB wordt afhankelijk gesteld
van de hoogte van het bedrag aan bijstand dat als gevolg van de schending van
die verplichting ten onrechte of te veel aan de belanghebbende is betaald. Lid 3Het opleggen van een sanctie in reactie op schending van de inlichtingenplicht
is in beginsel een verantwoordelijkheid van de gemeente zelf. In de Aanwijzing
sociale zekerheidsfraude hebben de Procureurs-generaal echter richtlijnen
gegeven onder welke omstandigheden ter zake van de aan de schending klevende
strafrechtelijke delicten (veelal oplichting en valsheid in geschrifte)
vervolging door het OM moet plaatsvinden. Uitgangspunt is het zogenaamde ‘una via’ beginsel. De belanghebbende wordt
hetzij door de gemeente, hetzij door de strafrechter gesanctioneerd. Niet door
beide. In grote lijnen komt het er op neer dat als er een redelijk vermoeden bestaat
dat het benadelingsbedrag (bruto) € 10.000 of hoger is, er aangifte en
vervolging door het OM dient plaats te vinden. Is er echter sprake van “witte”
fraude (door koppeling van bestanden etc. aan het licht gebracht), dan is de
gemeente primair verantwoordelijk tot een benadelingsbedrag van € 35.000. Is de
benadeling groter dan is altijd het OM aan zet. Dat geldt ook voor gevallen
waarin er met de belanghebbende geen uitkeringsrelatie meer bestaat en dus geen
maatregel meer kan worden toegepast. In het derde lid is vastgelegd dat van een maatregel wordt afgezien als
inmiddels vervolging is ingesteld door het OM of als een schikking is getroffen.
In dergelijke situaties is een maatregel niet meer opportuun. Lid 4 Indien de uitkering reeds is beëindigd is het niet meer mogelijk om een
maatregel in de toekomst op te leggen. In de gevallen dat er gefraudeerd is met
gevolgen voor de bijstand dient er een maatregel te worden geheven over de
bijstandsnorm welke gold ten tijde van de gedraging. Hierbij dienen de
benadelingsbedragen, percentages en perioden van artikel 12 lid 2 van deze
verordening gehanteerd te worden. Artikel 13. Verstrekken van onjuiste of onvolledige inlichtingen zonder
gevolgen voor de bijstand Lid 1 In dit artikel wordt de zogeheten “nulfraude” geregeld: het verstrekken van
onjuiste of onvolledige inlichtingen, zonder dat deze gedraging gevolgen heeft
voor de hoogte van de bijstand. Een voorbeeld van nulfraude is het niet opgeven
van een vermogensbestanddeel onder de vermogensgrens. Lid 2 De bevoegdheid tot het geven van een waarschuwing bij het niet of niet
behoorlijk nakomen van de inlichtingenplicht is gelijk aan de bevoegdheid tot
het geven van een waarschuwing bij het te laat verstrekken van informatie. Hoofdstuk 4 Overige gedragingen die leiden tot een maatregelArtikel 14. Tekortschietend besef van verantwoordelijkheid Lid 1 De verplichting om voldoende besef van verantwoordelijkheid te tonen voor de
voorziening in het bestaan, geldt reeds voordat een bijstandsuitkering wordt
aangevraagd. Dit betekent dat wanneer iemand in de periode voorafgaand aan de
bijstandsaanvraag een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid heeft
getoond, waardoor hij niet langer beschikt over de middelen om in de kosten van
het bestaan te voorzien en als gevolg daarvan een bijstandsuitkering aanvraagt,
de gemeente bij toekenning van de bijstand hiermee rekening kan houden door het
opleggen van een maatregel. Een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid kan uit allerlei gedragingen
blijken zoals:
een onverantwoorde besteding van vermogen;
geen of een te late aanvraag doen voor een voorliggende
voorziening;
het niet nakomen van de verplichting tot het instellen van
alimentatievordering.
Lid 2 In het tweede lid wordt een relatie gelegd tussen de hoogte van de maatregel en
het benadelingsbedrag. De ernst van de gedraging wordt daarnaast uitgedrukt in
de duur van de maatregel. Bij de vaststelling van de maatregel dient beoordeeld
te worden hoe lang betrokkene onafhankelijk van bijstand zou zijn gebleven,
indien hij wel voldoende besef van verantwoordelijkheid had betoond. Dit lid
laat onverlet de mogelijkheid voor het college om af te wijken van duur en/of
hoogte op basis van de mate van verwijtbaarheid en de individuele omstandigheden
van de belanghebbende. De in dit lid gehanteerde percentages en duur moeten worden gezien als absoluut
minimum. Matiging van de in dit artikel gestelde percentages en/of duur, op
grond van specifieke individuele omstandigheden van de belanghebbende, ligt in
het algemeen niet in de rede, gelet op de ernst van de verwijtbare gedraging.
Verzwaring van de maatregel zal sneller voor komen, zeker als er sprake is van
een eerdere of langere (nagenoeg) volledige bijstandsafhankelijkheid en/of de
termijn waarover het beroep op de bijstand eerder ingaat dan wel langer duurt
zich over een grote(re) periode uitstrekt. Lid 3 Het derde lid regelt de hoogte en duur van de maatregel wanneer er geen
benadelingsperiode vastgesteld kan worden. Artikel 15. Zeer ernstige misdragingen Onder de term “zeer ernstige misdragingen” kunnen diverse vormen van agressie
worden verstaan, zij het dat er sprake moet zijn van verwijtbaarheid en van
gedrag dat in het normale menselijke verkeer in alle gevallen als onacceptabel
kan worden beschouwd. Gemeenten kunnen alleen een maatregel opleggen indien er een verband bestaat
tussen de ernstige misdraging en (mogelijke) belemmeringen voor de gemeente bij
het vaststellen van het recht op uitkering. Vandaar dat in dit artikel wordt
bepaald dat de zeer ernstige misdragingen moeten hebben plaatsgevonden onder
omstandigheden die rechtstreeks verband houden met de uitvoering van de WWB. In artikel 18, tweede lid van de wet, wordt gesproken over “ het zich jegens het
college zeer ernstig misdragen”. Dit betekent dat alleen (zeer) agressief gedrag
tegenover leden van het college en hun ambtenaren aanleiding zijn voor het
opleggen van een maatregel. Er kan dus geen maatregel worden opgelegd als een
klant zich agressief heeft gedragen tegenover een medewerker van een andere
organisatie die belast is met de uitvoering van de WWB (bijv. een
re-integratiebedrijf). Het is in dat geval wel mogelijk een maatregel op te
leggen wegens het niet of onvoldoende gebruik maken van een voorziening gericht
op arbeidsinschakeling (artikel 7, derde lid van deze verordening). Bij het vaststellen van de maatregel in de situatie dat een
uitkeringsgerechtigde zich ernstig heeft misdragen, zal gekeken moeten worden
naar de ernst van de gedraging, de mate van verwijtbaarheid en de persoonlijke
omstandigheden van de betrokkene. Wat betreft het vaststellen van de ernst van de gedraging, kunnen de volgende
vormen van agressief gedrag in een oplopende reeks (steeds ernstiger) worden
onderscheiden:
verbaal geweld (schelden);
discriminatie;
intimidatie (uitoefenen van psychische druk);
zaakgericht fysiek geweld (vernielingen);
mensgericht fysiek geweld;
combinatie van agressievormen
Voor het bepalen van verwijtbaarheid van de misdraging zal gekeken moeten worden
naar de omstandigheden waaronder de misdraging heeft plaatsgehad. In dit verband is het relevant een onderscheid te maken tussen instrumenteel
geweld en frustratiegeweld. Van instrumenteel geweld is sprake als iemand het
toepassen van geweld bewust gebruikt om een bepaald doel te bereiken
(bijvoorbeeld het verkrijgen van een uitkering). Agressie die ontstaat door
onmacht, ontevredenheid, onduidelijkheid en dergelijke kan worden aangeduid met
frustratieagressie. Het zal duidelijk zijn dat de mate van verwijtbaarheid bij
instrumenteel geweld in beginsel groter is dan bij frustratiegeweld. Het opleggen van een maatregel staat geheel los van het doen van aangifte bij de
politie. Het college legt een maatregel op, terwijl de functionaris tegen wie de
agressie zich richtte aangifte kan doen bij de politie. De in dit artikel bepaalde maatregel moet worden gezien als absoluut minimum.
Matiging van de in dit artikel gestelde maatregel, op grond van specifieke
individuele omstandigheden van de belanghebbende, ligt in het algemeen niet in
de rede, gelet op de ernst van de verwijtbare gedraging. Verzwaring van de
maatregel zal sneller voor komen. Van de belanghebbende mag in beginsel worden
verwacht dat hij zich tegenover (leden van) het college en hun ambtenaren, in
het kader van de uitoefening van hun functie, op een correcte wijze gedraagt. De
belanghebbende dient zich er terdege van bewust te zijn dat op een zorgvuldige,
rechtmatige en doelmatige wijze door de gemeente uitvoering wordt gegeven aan de
wettelijke verplichtingen, die haar in het kader van de WWB zijn opgelegd. Wat onder ‘zeer ernstige misdragingen’ exact moet worden verstaan, is niet aan
te geven. Wél geldt daarbij als uiterst belangrijk criterium het gevoelen van
(de leden van) het college en hun ambtenaren met betrekking tot de gedragingen
van de belanghebbende. Dit is namelijk het directe gevolg van het handelen van
belanghebbende.Hoofdstuk 5 SlotbepalingenArtikel 16. CiteertitelDit artikel behoeft geen nadere toelichting.Artikel 17. Inwerkingtreding Deze maatregelenverordening moet met terugwerkende kracht in werking treden met
ingang van 1 januari 2012, omdat de Wet afschaffing huishoudinkomenstoets met
terugwerkende kracht vanaf die datum in werking treedt. Artikel 18. OvergangsrechtVoor een bepaalde groep blijft de huishoudinkomenstoets van kracht. Het gaat
daarbij om de groep die voordeel heeft van de huishoudinkomenstoets. Voor deze
groep wordt dit nog tot 1 januari 2013 toegepast. In deze verordening is daarom
een bepaling opgenomen dat voor deze groep de ‘Maatregelenverordening WWB’ van 1
december 2004, voor het laatst gewijzigd bij raadsbesluit van 26 januari 2012,
van kracht blijft tot 1 januari 2013. Daarna gaat deze verordening ook voor deze
groep in.