CVDR236998_1Nota Lokaal Gezondheidsbeleid 2011 t/m 2014 van de gemeente OirschotnlregelingOirschot2018-05-22OirschotElektronisch gemeenteblad Officiële publicaties, 19-10-2011Nota Lokaal Gezondheidsbeleid 2011 t/m 2014 van de gemeente OirschotWet publieke gezondheid gemeenteraadmaatschappelijke zorg en welzijn2011-09-29De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2011-10-272015-01-01Nieuw beleidBRSLokaal Gezondheidsbeleidn.v.t.n.v.t.Nota Lokaal Gezondheidsbeleid 2011 t/m 2014 van de gemeente Oirschot1Nieuw TiteldeelNOTA LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID 2011-2014 AN DE GEMEENTE OIRSCHOTVastgesteld door de gemeenteraad van Oirschot op 29 september 2011SamenvattingHoofdstuk 1Waar gaat het om? 1.1. Inleiding 1.2. Ontwikkelingen 1.3. Wettelijk kader 1.4. Samenhang met andere beleidsterreinen: integraal en inclusief
beleid 1.5. Rol van de gemeente1.6. Totstandkoming van de notaHoofdstuk 2Hoe gezond is Oirschot?Hoofdstuk 3Welke visie en doelstellingen hebben we? 3.1. Algemeen 3.2. Visie 3.3. DoelstellingenHoofdstuk 4Welke Speerpunten pakken we aan? 4.1. Landelijke speerpunten 4.2. Achtergrond en overwegingen bij de speerpunten 4.3. Speerpunten gemeente Oirschot voor de jaren 2011 t/m 2014Hoofdstuk 5Wat gaan we doen?Uitwerking van de speerpunten binnen het lokaal gezondheidsbeleid: 5.1. Overgewicht5.1 A. Overgewicht 5.1.B. Gezond voeding 5.1.C. Diabetes5.2. Schadelijk alcoholgebruik 5.3. (Stoppen met) roken 5.4. Druggebruik 5.5. Sociale Weerbaarheid (incl.voorkoming vereenzaming) 5.6. Preventieve gezondheidszorg voor ouderenHoofdstuk 6Wat hebben we nodig? 6.1. Voorwaarden6.2. Organisatiestructuur6.3. Financiële consequentiesHoofdstuk 7Hoe gaan we het effect meten?EvaluatieBijlage 1 Hoe staan we er in Oirschot voor?Bijlage 2 Invulling van de Wpg-taken voor de gemeente OirschotBijlage 3 Beschrijving van de gezondheid van de inwoners van
OirschotBijlage 4 Overzicht ingekomen reacties in kader inspraak op het concept
Nota Lokaal Gezondheidsbeleid 2011 t/m 2014 van de gemeente Oirschot.Bijlage 5 Procedure/-tijdpad Nota Lokaal Gezondheidsbeleid
2011-2014SAMENVATTINGIn deze samenvatting houden we de hoofdstukindeling aan van de
nota.I. Waar gaat het om ?Gemeenten hebben een wettelijke taak in de collectieve preventie van de
volksgezondsheid op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg). De voorloper van deze wet, zijnde de Wet
collectieve preventie volksgezondheid (Wcpv) is opgegaan in genoemde wet. Elke gemeente moet volgens de wet sinds
2003 voor het te voeren lokaal gezond-heidsbeleid elke vier jaar een nota vaststellen.Deze Nota Lokaal Gezondheidsbeleid voor de gemeente Oirschot gaat over
de periode 2011 t/m 2014.Maatschappelijke en landelijke ontwikkelingen hebben invloed op ons doen
en laten en ons denken over gezondheid:1. Steeds meer dringt bij mensen het besef door dat het bevorderen van
gezondheid meer is dan het bestrijden van ziekten.2. Feitelijk accepteren we met zijn allen dat het bij gezondheid niet
alleen gaat om het bestrijden van ziekten en we con-cluderen dat de verantwoordelijkheid voor de eigen en collectieve
gezondheid een gedeelde verantwoordelijkheid is.3. De rijksoverheid heeft in 2007 een visie geschreven op gezondheid en
preventie ‘Gezond zijn, gezond leven’. In deze nota stelt het Ministerie van VWS dat het voorkomen van vermijdbare
gezondheidsschade een verantwoordelijkheid is van ons allemaal.In de Nota is aandacht voor samenhang met andere beleidsterreinen omdat
gezondheid zich niet beperkt tot één beleidsterrein. Binnen diverse gemeentelijke beleidsterreinen (jeugdbeleid,
WMO-beleid, beleid betreffende ruimtelijke ordening, verkeersveiligheid en integrale wijkontwikkeling spelen
gezondheidsaspecten een rol. Naast het inventariseren van de door de gemeenteraad gekozen speerpunten die opgepakt moeten worden
binnen lokaal gezondheidsbeleid is het dus van belang andere eleidsterreinen door te nemen op aspecten die van
belang zijn voor de volksgezondheid.II. Hoe gezond is Oirschot ?In dit hoofdstuk besteden we aandacht aan de huidige gezondheidssituatie
van de burgers in Oirschot. In het kader van de Wpg verzamelt en analyseert de GGD elke vier jaar gegevens
omtrent de gezondheidssituatie van de verschil-lende bevolkingsgroepen. Dat houdt in dat elk jaar een andere groep
wordt onderzocht; de meest recente monitors betreffen de jeugd van 12 t/m 18 jaar (2007-2008), de jeugd van 0 t/m 11
jaar (2008-2009), de volwassenen van 19 t/m 64 jaar (2009-2010) en de ouderen vanaf 65 jaar (2009-2010). De uitkomsten van deze monitors leveren een schat aan informatie op voor
het gemeentelijk beleid. Niet alleen het gezondheidsbeleid, maar ook het jeugdbeleid, ouderen- en
gehandicaptenbeleid en het beleid ten aanzien van de WMO kan de regionale en lokale cijfers als input gebruiken.II. Welke visie en doelstellingen hebben we?De gemeente Oirschot streeft met het lokaal gezondheidsbeleid naar het
voorkómen en het vroegtijdig opsporen van gezondheidsproblemen onder de inwoners en naar bescherming en
bevordering van het lichamelijk, geestelijk en so-ciaal welbevinden van de inwoners, waarbij leefstijl en gedrag, sociale
en fysieke omgeving en zorgvoorzieingen mede van invloed zijn.We willen met die visie:1. Bevorderen dat alle inwoners optimale kansen op gezondheid
hebben;2. Bevorderen dat alle relevante sectoren (binnen en buiten de
gemeenten) bijdragen aan het vergroten van de kansen op gezondheid.Doelstellingen1. Anticiperen op bedreigingen van de volksgezondheid. 2. Vergroten van de betrokkenheid van de Oirschotse burgers bij de eigen
gezondheid. 3. Bevorderen van een gezonde sociale infrastructuur wat wil zeggen:
zorgen dat allerlei instanties (zoals zorgverleners, het welzijnswerk, scholen) een bijdrage leveren aan verbetering van de
volksgezondheid.IV. Welke speerpunten pakken we aan ?De gemeenteraad heeft al op 15 september 2009 voor die periode de
volgende speerpunten bepaald:- Overgewicht (inclusief gezonde voeding en diabetes);- Schadelijk alcoholgebruik- (Stoppen met) roken- Druggebruik- Sociale Redzaamheid ( + voorkoming vereenzaming)Later is daar door burgemeester en wethouders het speerpunt:
“preventieve gezondheidszorg voor ouderen” (65 +) aan toegevoegd omdat de gemeente daar wettelijk aandacht aan moet besteden
(art. 5a van de Wet publieke gezondheid)De keuzes zijn gebaseerd op de volgende criteria en overwegingen: • Ernst en/of omvang van het gezondheidsprobleem op basis van de
landelijke cijfers (bijvoorbeeld CBS) of lokale analy-se van de gezondheidssituatie (GGD-monitoren). Ook de trends en
ontwikkelingen maken hiervan onderdeel uit;• Sterke relatie van de risicofactor met gezondheid;• Aansluitend bij landelijke prioriteiten (nota “Kiezen voor gezond
leven”);• Mogelijkheden van een doelmatige en effectieve aanpak binnen het
gemeentelijk beleid;• Grote (maatschappelijke) gevolgen voor gebruik van medische
voorzieningen en arbeidsdeelname;• Significant negatief afwijkend Oirschot versus regio of
Nederland;• Draagvlak bij betrokken organisaties/instellingen;• Politieke gevoeligheid/ tijdgeest;V. Wat gaan we doen? De speerpunten binnen het lokale gezondheidsbeleid van de gemeente
Oirschot worden in hoofdstuk IV van de nota op - hoofdlijnen uitgewerkt. In de praktijk zal de verdere uitwerking van
de plannen en de uitvoering van deze speerpunten plaatsvinden in overleg met de betrokken organisaties.Dit betekent dat in vervolg op deze nota nog uitvoeringsplannen komen
voor de gekozen thema’s (besluitvorming door het college), waarin specifieker en gedetailleerder aangegeven wordt wat de
gemeente gaat doen op elk van de speerpunten. Dit zal een uitwerking zijn van hetgeen nu bij elk thema onder 'plan van
aanpak' vermeld staat. De door de gemeente ingestelde Adviesgroep Lokaal Gezondheidsbeleid/WMO krijgt daarbij als taak
samen met de gemeente met werkgroepen per thema die plannen op te stellen. De leden van die adviesgroep hebben op 1 juli 2010 aangegeven dat zij
die taak graag oppakken en vorm geven.VI. Wat hebben we nodig?1. Draagvlak bij alle betrokken professionele instellingen2. Eigen verantwoordelijkheid. Burgers blijven in eerste instantie zelf
verantwoordelijk voor hun eigen gezond heid. 3. Ambtelijke capaciteit (gemiddeld 6 uren per week voor uitvoering
gezondheidsbeleid en 2 uren per week voor de aanver-wante beleidsterreinen (met name WMO en Jeugd).4. Continuïteit en flexibiliteit in dienstenpakket GGD. 5. Budget (voor 2011 volgens raming € 17.500,--, voor 2012: € 21.000,--
, voor 2013: € 29.000,-- en voor 2014: € 32.000,--).VII. Hoe gaan we het effect meten?EvaluatieHet meten van de resultaten en de effecten van collectieve
preventiemaatregelen voor de gezondheid van burgers is disuta-bel, zeker op een kortere termijn. Vaak zijn zoveel factoren van invloed
op de gezondheid van burgers, dat de gezondheids-winst van een bepaalde activiteit niet kan worden aangetoond. Dit laat
onverlet dat de nog op te zetten activiteiten door ons zullen worden geëvalueerd. We willen ervoor zorgen dat elke in te
stellen werkgroep rekening houdt met vooraf bepaalde meetbare doelen.Teneinde de mogelijke gevolgen van lokaal gezondheidsbeleid voor de
bevordering van gezondheid te kunnen weten zal een evaluatie worden gehouden betreffende de:1. Aanpak van gezondheidsknelpunten.De organisaties, die met de opzet en uitvoering van activiteiten van de
eerder beschreven speerpunten belast worden, worden door de gemeente verzocht door middel van verslaglegging inzicht
te geven in de bereikte resultaten, en indien mogelijk de effecten. Het gaat hierbij om zowel inhoudelijke als procesmatige aspecten. Indien
mogelijk wordt hierbij ook de klanttevreden-heid betrokken.2. Gezondheidswinst.De door de GGD in een tijdsbestek van telkens 4 jaar per gemeente te
houden Gezondheidsmonitoren voor jongeren, volwassenen en ouderen gebruikt de gemeente voor het meten van de
gezondheid van de Oirschotse bevolking en, voor zover dat mogelijk is, de eventueel behaalde gezondheidswinst door
vergelijking met eerdere gezondheidspei-lingen en met peilingen in de regio.Bijlage 1Hoe staan we er in Oirschot voor?De laatst door de gemeenteraad vastgestelde Nota Lokaal
Gezondheidsbeleid besloeg de periode 2003 t/m 2006. Daarna heeft de gemeenteraad geen nota meer vastgesteld. Dit wil
overigens niet zeggen dat de gemeente na 2006 geen gezondheidsthema’s heeft ontwikkeld en uitgevoerd.Dit blijkt ook uit de evaluatie van de Nota LGB 2003 t/m 2006 en de
aanvullende activiteiten in de periode 2006 t/m 2010.Evaluatie 2003 t/m 2006.De gemeente heeft aandacht besteed aan de volgende aandachtsvelden:1. Opvoedingsondersteuning (o.a. realiseren en uitvoeren van
opvoedspreekuren binnen de peuterspeelzalen, groeps-voorlichting aan ouders en contactmomenten op maat, kindobservaties
binnen peuterspeelzalen en kinderdagverblij-ven door Zuid Zorg (afd. Jeugd gezondheidszorg) en een opvoedspreekuur
voor ouders door de GGD.2. Preventie (gezondheids)problemen/ontsporing jeugd (o.a. continuering
Netwerk Jeugdhulpverlening, aanbieden School-maatschappelijk Werk (SMW) aan de basisscholen en continuering van SMW
binnen het Kempenhorstcollege, ter voor-koming van huiselijk geweld).3. Eenzaamheid/sociaal isolement (continuering Activerend Huisbezoek 70
+ers, later 75 + ers).4. Bevorderen van een gezonde leefstijl (o.a. acties in het kader van
preventie gebruik genotmiddelen door het programma Gezonde School en Genotmiddelen voor de basisscholen en het
Kempenhorstcollege, gastlessen en ouderavonden).5. Chronisch zieken en mensen met een handicap (de bereikbaarheid en
toegankelijkheid van met name openbare ge-bouwen zijn in samenspraak met het Platform gehandicapten Gemeente
Oirschot bezien. De meeste gebouwen vol-doen nu.Aanvullende activiteiten in de periode 2006 t/m 2010:1. Mantelzorg. Sinds 2008 kent deze gemeente een ondersteunend aanbod
voor mantelzorgers via de Stichting Welzijn Oirschot. In 2010 heeft dit verder vorm gekregen met het project (om te
beginnen 3 jarig) Jonge Mantelzorgers (onder-steuning van jongeren tot 23 jaar).2. Bevorderen van een gezonde leefstijl (o.a. door participatie vanaf
september 2006 in het regionaal project “Laat je niet Flessen”).3. Preventie van collectieve gezondheidsproblemen (o.a. door bevorderen
van gezond gedrag bij de leerlingen an het Kempenhorstcollege door meer gezonde voeding aan te bieden in de
schoolkantine, de organisatie van een opvoe-dingsmarkt voor ouders van kinderen tot 12 jaar en een opvoedingsavond
voor ouders van pubers, sport- en beweeg-activiteiten voor ouderen, ziekteverzuimproject binnen het
Kempenhorstcollege, invoering Electronisch Kinddossier, invoering van het signaleringssysteem Zorg voor Jeugd).Op basis van de gezondheidsonderzoeken die de GGD periodiek uitvoert
onder de inwoners is geïnventariseerd waar de gemeente de komende jaren aandacht aan moet besteden.De thema’s waar de gemeenteraad prioriteit aan heeft gegeven sluiten
daar naadloos op aan.Bijlage 2 Invulling van de Wpg-taken voor de gemeente Oirschot. Deze bijlage heeft de GGD Brabant-Zuidoost voor de gemeente
ingevuld.Bijlage 3 Beschrijving van de gezondheid van de inwoners van Oirschot. Ook dit onderdeel is door de GGD ingevuld.Bijlage 4Overzicht ingekomen reacties in kader inspraak op het concept Nota
Lokaal Gezondheidsbeleid 2011 t/m 2014 van de gemeente Oirschot. Er zijn reacties ingekomen van het Jongerenpanel
Oirschot en van de WMO-adviesraad.Bijlage 5Hierin is het procedure-tijdpad beschreven. 1Waar gaat het om?1.1. Inleiding.Gemeenten hebben een wettelijke taak in de collectieve preventie van
de volksgezondheid op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg). De voorloper van deze wet, zijnde de Wet collectieve preventie
volksgezondheid (Wcpv) is opgegaan in genoem-de wet.Elke gemeente moet volgens de wet sinds 2003 voor het te voeren
lokaal gezondheidsbeleid elke vier jaar een nota vaststellen.In september 2003 heeft de gemeenteraad van Oirschot een eerste Nota
Lokaal Gezondheidsbeleid (LGB) 2003 t/m 2006 vastgesteld.Door een andere prioritering van taken en werkzaamheden is de
ontwikkeling van de nieuwe nota door de gemeen-teraad uitgesteld. Om opnieuw aan te sluiten bij de normale cycli van vierjaarlijkse
perioden bestrijkt het in deze nota beschreven beleid wederom een periode van vier jaren.Dat nu pas een nieuwe nota voorligt, wil niet zeggen dat de gemeente
in de jaren 2007 t/m 2010 heeft stil gezeten en geen gezondheidsbeleid heeft gevoerd. In hoofdstuk 2 en bijlage 1
leest u hoe we er in Oirschot voor staan.Op 15 september 2009 heeft de gemeenteraad van Oirschot tijdens een
werkbijeenkomst op basis van een start-notitie vijf speerpunten/thema’s op het terrein van het lokaal
gezondheidsbeleid voor 4 jaren bepaald. Deze krijgen aandacht in hoofdstuk 4 met een uitwerking in hoofdstuk 5.Op 5 november 2009 heeft een werkbijeenkomst plaatsgevonden met
diverse plaatselijke en regionale instellin-gen die actief zijn op het terrein van gezondheidszorg. De inbreng
van die instellingen is opgenomen in hoofd-stuk 5.1.2. Ontwikkelingen.1.2.1. Maatschappelijke Ontwikkelingen.Een veranderende samenleving leidt tot andere gedachten over
gezondheid en gezond leven.1. Steeds meer dringt bij mensen het besef door dat het bevorderen
van gezondheid meer is dan het bestrijden van ziekten. Gezondheid wordt niet alleen bepaald door erfelijke aanleg,
bacteriën en virussen, ongevallen of de mogelijk- heden van de medische wetenschap. Gezondheid heeft ook alles te
maken met o.a. voeding, beweging, ont- spanning, milieu, leefstijl, huisvesting en sociale omgeving.
Hoewel de medische wetenschap een hoog niveau heeft bereikt en de mogelijkheden nog lang niet zijn uitgeput,
lijkt anno 2010 de meeste gezondheidswinst te be- halen door een gezonde leefstijl en een gezonde sociale en fysieke
omgeving. Preventie van gezondheidspro- blemen is daarom misschien wel de belangrijkste stap in het proces
van gezondheidsbevordering en gezond- heidsbehoud.2. Feitelijk accepteren we met zijn allen dat het bij
gezondheid niet alleen gaat om het bestrijden van ziekten en we concluderen dat de verantwoordelijkheid voor de
eigen en collectieve gezondheid een gedeel- de verantwoordelijkheid is. In elk geval is het zo dat gezondheidsbeleid een zaak is die
iedereen aangaat. - In de eerste plaats is iedere burger voor een groot deel zelf
verantwoordelijk voor zijn of haar gezondheid door op een gezonde manier te leven. - Daarnaast zijn ook anderen mede verantwoordelijk. - Werkgevers zijn bijvoorbeeld verantwoordelijk voor een gezonde
werkomgeving. Dit is wettelijk geregeld in de Arbo-wet. - Ouders en onderwijzers dragen verantwoordelijkheid voor een
gezonde omgeving waarin kinderen zich veilig kunnen ontwikkelen. - De kwaliteit van het milieu en de veiligheid in de openbare
ruimte kunnen van invloed zijn op de gezondheid en de gezondheidsbeleving. Dit is grotendeels een gezamenlijke
verantwoordelijkheid van de overheid en het be- drijfsleven.1.2.2. Landelijke en regionale ontwikkelingen.Landelijke ontwikkelingenVisie ‘Gezond zijn, gezond leven’In november 2007 heeft het ministerie van VWS een visie geschreven
op gezondheid en preventie ‘Gezond zijn, gezond leven’.In deze nota stelt het Ministerie van VWS dat het voorkomen van
vermijdbare gezondheidsschade een verantwoor-delijkheid is van ons allemaal. Een dominant vertrouwen op het
vermogen van de curatieve zorg om alle problemen op te lossen is niet realistisch en gaat aan die
verantwoordelijkheid voorbij. Daarom is een brede visie op
gezond-heid en preventie nodig. Voor de realisering van die visie is het
van belang op zoek te gaan naar de ‘parallellie van belangen’; gezondheid als een gerechtvaardigd belang in nauwe
samenhang met andere gerechtvaardigde belan-gen: • Verbinding tussen gedrag en omgeving, zoals de inrichting van de
wijk, de werkplek of het functioneren binnen het gezin.• Verbinding tussen preventie en zorg: meer samenwerking tussen de
curatieve en openbare gezondheidszorg, preventie in de eerste lijn maar ook de tweede en derde lijn. • Bestuurlijke omgeving; verbinden, samenwerken en moderniseren. Het
gaat om een goede verbinding tussen landelijk en lokaal beleid aan de ene kant en het gebruik maken van
de kansen en ontwikkelingen van andere lokale beleidsterreinen aan de andere kant.Preventienota.De landelijke preventienota (2006: ‘Kiezen voor gezond leven’) geeft
richting aan beleid voor preventie in de publie-ke gezondheid op lokaal niveau. VWS heeft de nieuwe preventienota
nog niet uitgebracht. Deze landelijke preventie-nota wordt in 2011 verwacht. Op grond van deze vertraging is
besloten dat gemeenten voor het opstellen van hun lokale nota volksgezondheid uitstel krijgen (max. 2 jaar na het
verschijnen van de landelijke preventienota).Veel gemeenten, waaronder de gemeente Oirschot, willen desondanks in
2011 hun nieuwe nota lokaal gezond-heidsbeleid hebben vastgesteld. Zij baseren hun uitgangspunten op de
gegevens van de landelijke Volksgezond-heid Toekomstverkenning (VTV) en de regionale gegevens uit de
monitors van de GGD. Zodra de landelijke preventienota beschikbaar is, neemt het RIVM
(Centrum voor Gezond Leven) deze op in de Handreiking Gezonde Gemeente.Regionale OntwikkelingenRelatie van huidige nota LGB van de gemeente Oirschot met de
Regionale Volksgezondheid Toekomst Verken-ningen (RVTV).In het kader van de RVTV staan de GGD Brabant-Zuidoost uit de
monitors (onderzoeken van de GGD) in het regio-naal kompas www.regionaalkompas.nl. Gemeenten kin 2011 ook het Regionale Rapport en het Gemeentelijke
Rapport voor de eigen gemeente van de GGD tegemoet zien. Deze informatie in het kader van de RVTV biedt de gemeenten een
scala aan bouwstenen voor het gemeentelijke gezondheidsbeleid.De cijfers in deze nota 2011-2014 zijn geactualiseerd met de
gegevens uit de nieuwe volwassenenmonitor en uderenmonitor. De gemeente Oirschot kan nieuwe informatie uit het Regionaal Rapport
en het Gemeentelijk Rapport die in 2011 verschijnen naast de nota LGB voor de periode 2011-2014 leggen en
bezien of de informatie aanleiding voor bij-sturing vormt.1.3. Wettelijk Kader.1.3.1. Wet publieke gezondheid (Wpg).De Wet Publieke Gezondheid is op 1 december 2008 in werking
getreden. De Wet Collectieve Preventie Volksge-zondheid, de Infectieziektewet en de Quarantainewet zijn in die wet
opgegaan en als aparte wetten ingetrokken. In de Wet Publieke Gezondheid staat over de taken van de publieke
gezondheidszorg vermeld dat het college van burgemeester en wethouders de totstandkoming en de continuïteit van
en de samenhang binnen de publieke ge-zondheidszorg en de afstemming ervan met de curatieve
gezondheidszorg en de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen bevordert.Hieronder valt onder meer:• het verwerven van inzicht in de gezondheidssituatie van de
bevolking;• elke 4 jaar, voorafgaand aan de opstelling van de nota Lokaal
gezondheidsbeleid, analyseren van de gezond- heidssituatie;• het bewaken van gezondheidsaspecten in bestuurlijke beslissingen; • het bijdragen aan opzet, uitvoering en afstemming van
preventieprogramma’s, met inbegrip van programma’s voor de gezondheidsbevordering.Deze thema’s moeten ook tenminste in een gemeentelijke nota
gezondheidsbeleid aan bod komen. Hiervoor wordt een cyclus van 4 jaar vastgesteld. Met de uitgangspunten van
de gemeentelijke nota lokaal gezondheids-beleid wordt aansluiting gezocht met de nota van het ministerie van
VWS waarin de landelijke prioriteiten zijn vast-gesteld op het gebied van de publieke gezondheidszorg.In hoofdstuk 2 van de Wpg worden ook de gemeentelijke
verantwoordelijkheid en de taken hierin voor de jeugd-gezondheidszorg, de ouderengezondheidszorg en de
infectieziektebestrijding omschreven.In het kader van de Wpg zijn veel taken en verantwoordelijkheden op
het gebied van de collectieve preventie in medebewind gegeven aan gemeentelijke overheden. De bedragen die
daarbij horen, zijn in het Gemeentefonds gestort.De taken zijn:1. Medische milieukunde: onderzoek, advisering en signalering op het
terrein van milieu en gezondheid.2. Technische hygiënezorg: hygiënezorg voor kindercentra en
basisscholen, verordeningen voor technische hygiëne bij tatoeage- en piercingstudio’s, grote evenementen, seks-
en relaxhuizen en instellingen die vallen onder de Wet op de jeugdhulpverlening.3. Infectieziektenbestrijding: onderzoek, bron- en contactopsporing
en preventie in het kader van infectieziekten, zoals seksueel overdraagbare aandoeningen en tuberculose.4. Jeugdgezondheidszorg (0-19 jaar): monitoring en signalering,
gezondheidsvoorlichting, vaccinatie, screening, onderkenning van gezondheidsbedreigende factoren in sociale en
fysieke omgeving en advisering hierover.5. Bevorderingstaken, te weten: - Epidemiologie: het verzamelen en analyseren van gegevens
betreffende de gezondheidssituatie van de be- volking. - Bewaken van gezondheidsaspecten in bestuurlijke beslissingen: het
gaat hierbij om een coördinerende en Integrerende taak van de gemeente, de GGD heeft hierin een
adviestaak. - Gezondheidsbevordering: het op basis van inzicht in de gezondheid
van de bevolking (laten) uitvoeren van preventieprogramma’s. - Bevolkingsonderzoeken: het (laten) oproepen van de groepen
vrouwen die in aanmerking komen voor deel- name aan onderzoek naar borstkanker en baarmoederhalskanker.Genoemde taken heeft de gemeente geheel opgedragen aan de GGD
Brabant-Zuidoost en aan de Stichting Zuid-Zorg (0-4 jarigen zorg). Zie ook Bijlage 2.Op 1 juli 2010 is artikel 5a van de Wet publieke gezondheid in
werking getreden. In artikel 5a staat dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor de
ouderengezondheidszorg voor inwoners vanaf 65 jaar.De taken die hieruit voortkomen voor gemeenten zijn:- het monitoren van (ontwikkelingen in de) gezondheidstoestand van
ouderen en van gezondheidsbevorderen- de en –bedreigende factoren- het inschatten van de behoeften aan zorg- het vroegtijdig opsporen en preventie van specifieke stoornissen
als comorbiditeit- het geven van voorlichting, advies instructie en begeleiding- het formuleren van maatregelen ter beïnvloeding van
gezondheidsbedreigingen.Het is aan gemeenten om de verdere invulling van bovenstaande taken
uit te voeren.1.3.2. De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).Sinds 1 januari 2007 is de Wmo van kracht. Het maatschappelijke doel
van de Wmo is meedoen. Deelname van álle burgers aan álle facetten van de samenleving, al of niet
geholpen door vrienden, familie of bekenden. En als dat niet kan, is er ondersteuning vanuit de gemeente. Het eindperspectief van de Wmo is een samenhangend lokaal beleid op
het gebied van de maatschappelijke onderSteuning en op aanpalende terreinen, zoals de Openbare
Geestelijke GezondheidsZorg (OGGZ). Voor mensen die langdurige, zware zorg nodig hebben, blijft hulp vanuit
de Algemene wet bijzondere ziektekosten (Awbz) in beeld.Gemeenten fungeren als vangnet voor groepen die op een of andere
wijze buiten de boot dreigente vallen: zorgmijders, slachtoffers van vervuiling, verwaarlozing
of mishandeling; verslaafden,dak- en thuislozen en illegalen. Deze taak maakt deel uit van de
OGGZ. Vanwege de relatie met maatschappe-lijke opvang, verslavingsbeleid en vrouwenopvang, een prestatieveld
in de Wmo, is de Oggz overgeheveld van de Wcpv naar de Wmo.In algemene zin kunnen preventie van gezondheidsproblemen (= het
doel van de Wet publieke gezondheid), en maatschappelijke participatie (= het belangrijkste doel van de
Wmo), elkaar versterken.De belangrijkste raakvlakken tussen de Wmo en taken uit de Wpg
zijn:- De uitvoering van de jeugdgezondheidszorg (Wpg) en prestatieveld 2
van de Wmo: op preventie gerichte ondersteuning bieden aan jongeren met opgroeiproblemen en ouders
met opvoedproblemen.- Gezondheidsvoorlichting en -opvoeding (Wpg) en prestatieveld 3
(Wmo): het geven van informatie, advies en cliëntondersteuning (lokale loketten).- Epidemiologisch onderzoek (Wpg) levert belangrijke
beleidsinformatie op, ook voor de uitvoering van de Wmo.- Bevorderen van afstemming tussen preventie, cure en care (Wpg) en
de prestatievelden 5 (bevorderen maatschapPelijke participatie en zelfstandig functioneren van
mensen met een beperking) en 6 (verlenen van voorzieningen aan mensen met beperkingen) van de Wmo.De prestatievelden 7, 8 en 9 van de Wmo welke gaan over het bieden
van maatschappelijke opvang, bevor-deren van Openbare Geestelijke Gezondheid (OGGZ) en bevorderen van
verslavingsbeleid worden uitgewerk-ten vorm gegeven in/vanuit het Wmo-beleidsplan van de gemeente
Oirschot. In deze nota laten we die drie prestatievelden buiten beschouwing.1.4. Samenhang met andere beleidsterreinen: integraal en inclusief
beleidGezondheid beperkt zich niet tot één beleidsterrein; binnen diverse
gemeentelijke beleidsterreinen spelen gezondheidsaspecten een rol. Naast het inventariseren van de door de
gemeenteraad gekozen speerpunten die opgepakt moeten worden binnen lokaal gezondheidsbeleid is het
dus van belang andere beleidsterreinen door te nemen op aspecten die van belang zijn voor de
volksgezondheid. De gemeente Oirschot kiest voor een integraal en inclusief beleid. Inclusief beleid wil zeggen dat de gezondheid van de Oirschotse
burger vanuit diverse beleidsterreinen aan-dacht krijgt en dat daarbij rekening wordt gehouden met alle
inwoners, dus ook met de bijzondere doelgroepen. Deze bijzondere doelgroepen kunnen zijn: jeugd (0-23 jaar), ouderen
(65 jaar en ouder), gehandicapten en/of mensen met een lage sociaal-economische status.“Integraal” betekent dat het aspect gezondheid deel uitmaakt van het
beleid van andere sectoren, beleid dat buiten de strikte gezondheidssfeer valt. Integraal gezondheidsbeleid
is erop gericht verschillende factoren die van invloed zijn op gezondheid in samenhang aan te pakken. Dit
vraagt, meer dan nu het geval is, samenwer-king en afstemming in en tussen meerdere clusters en sectoren van de
gemeente Oirschot. We noemen hier enkele beleidsterreinen:Jeugdbeleid.Op 25 november 2008 heeft de gemeenteraad de Nota Integraal
Jeugdbeleid 2009 t/m 2012 vastgesteld. In die nota is aandacht voor de onderwerpen die in het kader van de
prestatievelden van de Wmo aan de orde moeten komen, zijnde: a. Gevraagd en ongevraagd voorzien in de behoefte van ouders, hun
kinderen, jongeren en verenigingen aan informatie (incl. voorlichting) en advies over opvoeden en
opgroeien.b. Vroegtijdig signaleren van problemen van jeugdigen en
opvoeders.c. Komen tot een snelle en juiste verwijzing van ouders en kinderen
door beroepskrachten naar de juiste hulp- instelling.d. Licht pedagogische hulp bieden aan ouders, gezinnen en
(sport)verenigingen waar problemen zijn of dreigen te ontstaan.e. Voorkomen dat kinderen met problemen tussen wal en schip vallen
door een goed georganiseerde coör- dinatie van zorg.Beleid op het gebied van Werk en InkomenDe minder goede gezondheid van mensen met een lage
sociaal-economische status komt voor een deel door het verhoogd voorkomen van gezondheidsrisico's. Personen met
een lage sociaal economische status hebben een minder gezonde leefstijl: roken en drinken meer, eten
minder groenten en fruit en bewegen min-der. Ook zijn materiële omstandigheden (woon- en werkomstandigheden)
vaak minder gunstig voor de ge-zondheid. Leefstijl en materiële omstandigheden hebben zowel
afzonderlijk als in combinatie een effect op de gezondheidsverschillen. Daarnaast spelen nog nadelige,
psychosociale effecten hierin een rol.Beleid op het gebied van werk en re-integratie is gericht op
empowerment van burgers. Empowerment leert mensen verantwoordelijkheid te nemen voor de eigen situatie door het
versterken van de capaciteiten om greep te krijgen op de eigen situatie. Zo biedt het hebben van een
betaalde baan een betere startpositie om gezond(er) te leven. Mensen die werken bewegen namelijk meer, hebben
meer perspectief voor de toekomst (ook psychisch) en hebben een beter inkomen.Ruimtelijke ordening, verkeersveiligheid en integrale
wijkontwikkelingSociale en fysieke omstandigheden beïnvloeden de gezondheid, zowel
rechtstreeks als via de leefstijl van burgers. Veel van die omstandigheden zijn echter niet te beïnvloeden
door alleen gezondheidsbeleid. Zo zijn de mogelijkheden voor kinderen om buiten te spelen afhankelijk van
ruimtelijke ordening of verkeersbeleid. Bij de aanleg en inrichting van nieuwe wijken, aanpassing van
bestaande wijken en inrichting van speelplaat-sen op school willen we nadrukkelijk rekening houden met aspecten
die de gezondheid van burgers kunnen verbeteren. Bij de planvorming willen we vanuit
gezondheidsperspectief naar de inrichting van nieuwe bestem-mingsplannen kijken.1.5. Rol van de gemeenteDe gemeente is de aangewezen partij om de regie te voeren over het
lokale gezondheidsbeleid. Zij is in de positie om met lokale of regionale partners in overleg te treden.
Bovendien staat het lokale bestuur in tegen-stelling tot de provinciale of landelijke overheid, dicht bij de
burgers en de lokale situatie. De gemeente kan zowel intern als extern de regie voeren over de diverse
gemeentelijke clusters en lokale/regionale instellingen en organisaties. Deze regierol bestaat uit 5 activiteiten, aangeduid
met de 5 S-en:1. Stimuleren (politiek-bestuurlijk initiatief). De gemeente stelt
zich actief op te midden van haar partners op het beleidsterrein.2. Situeren (kennis van het netwerk). De gemeente is op de hoogte
van de sterken en zwakke kanten van het netwerk en van de bestaande initiatieven op dit
beleidsterrein.3. Steun creëren (organisatie van de participatie). De gemeente
betrekt andere partijen bij haar initiatieven en creëert op deze manier draagvlak. In samenwerking met partners
worden doelen geformuleerd. Zowel de uitvoerders als de doelgroep worden bij de initiatieven
betrokken.4. Structureren (het vormen, onderhouden en veranderen van het
netwerk). De gemeente vormt en onder- houdt relaties met en tussen partijen, maakt afspraken en stelt
regels.5. Sturen (het geven van richting). De gemeente stimuleert
samenwerking, beloont betrokkenen en geeft feedback.Deze nota beoogt een helder beleidskader te zijn voor alle lokale en
regionale partijen die betrokken zijn bij de uitvoering. Deze nota moet hét spoorboekje zijn voor de
uitvoering van het lokaal gezondheidsbeleid. Wat is onze visie, wat zijn onze prioriteiten, wat gaan we doen, wanneer
gaan we dat doen en wat mag dat kosten? Door dit vooraf kenbaar te maken aan de ketenpartners is het voor
hen eenvoudiger om eigen beleid af te stemmen op de wensen en eisen van de gemeente.1.6. Totstandkoming van de nota.Deze nota is in goede en nauwe samenwerking met de GGD
Brabant-Zuidoost tot stand gekomen. Op 15 september 2009 heeft de gemeenteraad van Oirschot tijdens een
werkbijeenkomst op basis van een startnotitie vijf speerpunten/thema’s op het terrein van het
lokaal gezondheidsbeleid voor de komende 4 jaren bepaald (zie hoofdstuk 4).Daarnaast zijn diverse lokale en regionale instellingen en
organisaties op verschillende manieren betrok-ken geweest, tijdens een themabijeenkomst (op 5 november 2009). De door de gemeente ingestelde Adviesgroep Lokaal
Gezondheidsbeleid/Wmo, met daarin vertegenwoor-digers van verschillende professionele organisaties die direct
betrokken zijn bij gezondheidsbeleid, heeft de eerste concepten van de nota becommentarieerd en geadviseerd (in
2010). Met name de organisaties die in de adviesgroep participeren hebben in meer of mindere mate elk een
rol in het oppakken van de speerpunten op het gebied van gezondheid en we betrekken hen ook uitdrukkelijk
bij de uitvoering ervan.In de periode van 4 t/m 31 mei 2011 heef de concept-nota voor
eenieder ter inzage gelegen en is de nota naar een aantal bij gezondheidsbeleid betrokken instellingen
gestuurd. Eenieder (incl. de betrokken instel-lingen) zijn in de gelegenheid gesteld reacties kenbaar te maken
binnen genoemde periode. Het Jongeren Panel Oirschot en de WMO Adviesraad hebben daarop gereageerd. Die
reacties zijn verwerkt in één over-zicht met daarbij de gemeentelijke reacties (bijlage 4). De
ingekomen reacties hebben op enkele onderdelen geleid tot aanpassing van de nota. 2Hoe gezond is Oirschot?Huidige gezondheidssituatie van de burgers in Oirschot.In het kader van de Wpg verzamelt en analyseert de GGD elke vier
jaar gegevens omtrent de gezondheidssituatie van de verschillende bevolkingsgroepen. Dat houdt in dat elk jaar
een andere groep wordt onderzocht; de meest recente monitors betreffen de jeugd van 12 t/m 18 jaar (2007-2008),
de jeugd van 0 t/m 11 jaar (2008-2009), devolwassenen van 19 t/m 64 jaar (2009-2010) en de ouderen vanaf 65
jaar (2009-2010).De GGD verzamelt de gegevens door steekproefsgewijs met
schriftelijke of digitale vragenlijsten. Bij de vier recente onderzoeken zijn tussen de 365 en 485 respondenten in deze gemeente
benaderd De gegevens worden getoetst aan nationale gegevens en gegevens van eerdere monitors. De
verzamelde gegevens van de gezondheidsmonitorsworden veelal gerapporteerd in tabellenboeken en een samenvatting en
zijn de bij de GGD op te vragen. Bij de be-schrijving van de resultaten beperken de interpretaties van de GGD
zich vooral tot het beschrijven van de huidige situ-atie in de gemeente, mogelijke significante verschillen met de regio
en trends.De uitkomsten van de monitors leveren een schat aan informatie op
voor het gemeentelijk beleid. Niet alleen het gezondheidsbeleid, maar ook het jeugdbeleid, ouderen- en
gehandicaptenbeleid en het beleid ten aanzien van de WMO kan de regionale en lokale cijfers als input gebruiken.Naast de uitkomsten uit de monitors van de GGD hebben we de
resultaten van het onderzoek dat het Jongeren-panel Oirschot in maart 2008 onder jongeren heeft gehouden (2975
enquêtes verstuurd; respons 790 = 26 %) betrokken.In bijlage 3 wordt een opsomming gegeven van de belangrijkste
resultaten op het gebied van gezondheid en welzijn van de monitors in de afgelopen vier jaar, gegroepeerd naar
thema en leeftijdsgroep. Waar mogelijk zijn de resultaten vergeleken met eerder onderzoek om eventuele trends op
te sporen.Wanneer we ons concentreren op de speerpunten zoals die door de
gemeenteraad zijn vastgesteld, dan vallen vanuit de GGD-monitoren de volgende zaken in ongunstige zin op:Voeding en overgewicht, diabetes• In alle leeftijdsgroepen voldoet een aanzienlijk deel niet aan de
aanbevelingen voor groente- en fruitconsumptie.• Van alle volwassenen voldoet 72% niet aan de aanbeveling voor
groente- en 75% niet aan de aanbeveling voor fruitconsumptie.• Van alle ouderen voldoet 73% niet aan de aanbeveling voor groente-
en 60% niet aan de aanbeveling voor fruit-consumptie. Deze percentages zijn hoger dan in de regio;
respectievelijk 68% en 55%.• Van de kinderen vanaf 2 jaar heeft 10% overgewicht in Oirschot.
Bij 3% is zelfs sprake van obesitas. • In de regio Zuidoost Brabant kampt bijna één op de tien jongeren
van 12-18 jaar met overgewicht. In Oirschot geldt dat ook voor 9% van de jongeren. Bij 1% is zelfs sprake van
obesitas. • In Oirschot heeft 45% van de volwassenen overgewicht. Dat is
hetzelfde als in de regio (45%) en vergelijkbaar met het percentage in Oirschot in 2005 (47%). De groep mensen met
obesitas (10%) is in Oirschot ook verge-lijkbaar met de regio (11%) en was voor Oirschot in 2005 ook 10%.. • Van de ouderen heeft 61% overgewicht. Van hen heeft 15% ernstig
overgewicht/obesitas. Deze percentages zijn vergelijkbaar met de situatie in de regio en de cijfers uit
2006. Ondergewicht komt bij 2% van de ouderen voor. • Geen van de ondervraagde kinderen in Oirschot heeft diabetes. In
de regio lijdt 0,4% van de kinderen aan deze ziekte. Ook het aantal jongeren met diabetes mellitus is nagenoeg
nihil.• Het percentage loopt op met de leeftijd: in Oirschot heeft 12% van
de ouderen diabetes, hetgeen vergelijkbaar is met de regio en 2006.• Eén op de drie volwassenen (32%) voldoet niet aan de Nederlandse
Norm Gezond Bewegen. In de regio voldoet 38% niet aan deze norm. 42% van de volwassenen in Oirschot sport
minder dan 1 keer per week. Dit is vergelijk-baar met de regio (44%). • Ruim één op de drie ouderen (38%) voldoet niet aan de Nederlandse
Norm Gezond Bewegen. Deze cijfers zijnvergelijkbaar met de situatie in 2006. Oirschot wijkt niet af van de
regio.Alcohol en drugs• Hoewel het gebruik van alcohol door jongeren tot 16 jaar wordt
afgeraden, heeft een kwart (23%) van de 12-15 jarigen in Zuidoost-Brabant de 4 weken voorafgaand aan het onderzoek
alcohol gedronken. Onder de Oirschot-se jongeren bevinden zich méér drinkers dan in de regio en ze
drinken ook meer alcohol. Van alle 12-18 jarigen in Oirschot dronk meer dan de helft (58%) de afgelopen 4 weken
alcohol (regio: 48%). Een groep van 9% heeft zelfs meer dan 20 glazen per week gedronken (regio: 6%). Bijna de
helft van de Oirschotse jongeren (44%) drinkt bij één gelegenheid wel 5 glazen of meer (regio 34%). Ook de
leeftijd van het eerste glas alcohol ligt in Oirschot lager; maar liefst 27% van de jeugd drinkt zijn eerste glas op een
leeftijd van 12-13 jaar (in de regio 20%).• Het alcoholgebruik door volwassenen in de gehele regio is al
relatief hoog; Oirschot steekt daar nog ongunstiger bij af. Van de volwassenen in Oirschot voldoet 43% niet aan de norm
verantwoord alcoholgebruik. In de regio zuid-oost Brabant is dit percentage lager: 36%. 13% van de volwassen in
Oirschot drinkt 'overmatig' en 13% is pro-bleemdrinker'. • Er zijn ook jongeren die de afgelopen 4 weken drugs gebruikt
hebben; het gaat dan om circa 4% van de 12-18 jarigen. Het betreft vooral het gebruik van wiet of hasj. Van het
gebruik van harddrugs is nauwelijks sprake, althans dat blijkt niet uit de onderzoeken van de GGD. Drie procent
van de jongeren geeft aan, gelijktijdig drugs en alcohol te hebben gebruikt. Druggebruik komt met name voor in de
groep van 16-18 jaar (7%) en in mindere mate in de jongere groep (1%).Roken• Door 8% van de jongeren worden dagelijks sigaretten gerookt; 5%
rookt wel, maar niet dagelijks. • Het aantal volwassenen dat in 2009 rookt is 24%. Dit is
vergelijkbaar met 2005 (23 %) en de regio. • 11% van de ouderen rookt. Dit is vergelijkbaar met de regio.Sociale weerbaarheid en psychische gezondheid• Vijf procent van de jongeren van 12-18 jaar in Oirschot zegt
afgelopen 3 maanden regelmatig gepest te zijn; 1% heeft zelf gepest.• Drie procent geeft aan in het afgelopen jaar digitaal gepest te
zijn en 1% heeft anderen gepest. In totaal is 29% vervelend bejegend of lastig gevallen op internet.• Ten opzichte van 2003 zijn en in 2007 méér 12-17 jarigen die
zeggen een ongewenste seksuele ervaring te heb-ben meegemaakt: 6% versus 3%. • De psychosociale gezondheid van jongeren in Oirschot is over het
algemeen goed te noemen. Toch vindt nog dertien procent van de jongeren de eigen geestelijke gezondheid
slecht; een stijging ten opzichte van 2003 (alleen vergelijkbaar voor de 12-17 jarigen; destijds oordeelde 3%
‘slecht’, in 2007 gestegen naar 12%). Meis-jes beoordelen hun geestelijke gezondheid vaak slechter dan jongens.
Vijf procent van alle jongeren heeft het afgelopen jaar wel eens aan zelfmoord gedacht (maar geen poging
ondernomen); in de regio is dit percentage hoger (9%).Eenzaamheid• 41% van de 19- t/m 64 jarigen uit Oirschot zegt matig t/m zeer
ernstig eenzaam te zijn. 4% van de respondenten in Oirschot geeft aan (zeer) ernstig eenzaam te zijn.. • Van de ouderen zegt 45% matig t/m zeer ernstig eenzaam te zijn. 7%
is (zeer) ernstig eenzaam. Dit is vergelijk-baar met de percentages in 2006 en met de cijfers in de regio.Dit is vergelijkbaar met de cijfers in 2006 en met de regio. • In Oirschot geeft 4% van de ouderen aan hulp te krijgen bij hun
eenzaamheid (regio 6%). 4% van de ouderen wil wel hulp maar krijgt die nog niet. Dit komt overeen met de
regio.3Welke visie en doelstellingen hebben we?3.1AlgemeenEen goede gezondheid is van belang om in de maatschappij in sociaal
en economisch opzicht goed te kunnen functioneren. Een goede gezondheid wordt door velen dan ook gezien
als een groot goed. Al sinds 1948 hanteert de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) van de
Verenigde Naties de volgende definitie van gezondheid:Gezondheid is een toestand van lichamelijk, geestelijk en sociaal
welbevinden en niet alleen de afwezigheid van ziekte.Deze definitie wordt internationaal veel gebruikt en is algemeen
geaccepteerd. Op basis van deze definitie is een aantal factoren te onderkennen
die gezondheid mede bepalen. Deze factoren zijn:- Biologische en erfelijke factoren; leeftijd, geslacht en
aanleg.- Leefstijl en gedrag; voeding, beweging, middelengebruik.- Sociale omgeving; gezin, familie, vrienden en sociaal-economische
status.- Leef- en woonomgeving; wonen, werken, milieu, recreatie.- Zorgsysteem; aanwezigheid, toegankelijkheid, bereikbaarheid en
kwaliteit.3.2VisieIn onze visie heeft lokaal gezondheidsbeleid met name betrekking op
de algemene of maatschappelijke hulp- of zorgvraag, de
gezondheidsfactoren sociale omgeving, leefomgeving en leefstijl en
moet het zich richten op preventie en be-scherming."De gemeente Oirschot streeft met het lokaal gezondheidsbeleid naar
het voorkómen en het vroegtijdig opsporen van gezondheidsproblemen
onder de inwoners en naar bescherming en bevordering van het
lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden van de inwoners, waarbij leefstijl en gedrag,
sociale en fysieke omgeving en zorgvoorzieningen mede van invloed
zijn.”We willen met die visie:1. Bevorderen dat alle inwoners optimale kansen op gezondheid
hebben;2. Bevorderen dat alle relevante sectoren (binnen en buiten de
gemeenten) bijdragen aan het vergroten van de kansen op gezondheid.3.3Doelstellingen1Anticiperen op bedreigingen van de volksgezondheid. Voorbeeld hiervan zijn de lokale speerpunten: het voorkomen en
bestrijden van schadelijk alcoholgebruik en het tegengaan van
overgewicht. Meer informatie hierover kunt u vinden in hoofdstuk
5 van deze nota.2Vergroten van de betrokkenheid van de Oirschotse burgers bij de
eigen gezondheid. Door middel van alledaagse voorbeelden en eenvoudige acties
wordt ouders en kinderen duidelijk gemaakt dat ze zelf grote
invloed kunnen hebben op de eigen gezondheid. Voorbeelden zijn:
voorlichting over gebruik genotmidde-len en voorlichting over voorzieningen voor ouderen.3Bevorderen van een gezonde sociale infrastructuur wat wil
zeggen: zorgen dat allerlei instanties (zoals zorgverleners, het
welzijnswerk, scholen) een bijdrage leveren aan verbetering van
de volksgezondheid. Voorbeeld is het laten participeren van de door de gemeente ingestelde
Adviesgroep Lokaal Gezondheidsbeleid/WMO met daaraan gekoppeld
werkgroepen met verschillende bezettingen.4Welke Speerpunten pakken we aan?4.1Landelijke speerpuntenHet ministerie van VWS heeft op basis van de belangrijkste
gezondheidsproblemen en aanvullende criteria in de nota “Kiezen voor
gezond leven” de landelijke speerpunten voor de collectieve
preventie aangegeven voor de jaren 2007 t/m 2010. Voor de jaren 2011 t/m 2014 zijn deze speerpunten
gehandhaafd, zij het dat het speerpunt depressie omgebogen wordt
naar meer aandacht voor angststoornissen en fobieën.De speerpunten
zijn: • Overgewicht (bewegen en voeding)• Schadelijk alcoholgebruik• Stoppen met roken• Diabetes• Angststoornissen en fobieënOp 1 juli 2010 artikel 5 a van de wet publieke gezondheid
betreffende “preventieve gezondheidszorg voor ouderen” in werking
getreden. De gemeente moet op basis van dit artikel zorg dragen voor
monitoring, signaleren en voor-komen van gezondheidsproblemen bij ouderen.Gelet daarop is dit speerpunt door de gemeente toegevoegd.De speerpunten zijn richtinggevend voor de prioriteiten binnen het
lokale gezondheidsbeleid in gemeenten. Door middel van handleidingen
worden gemeenten op elk van de genoemde onderwerpen ondersteund om
hiervoor concrete activiteiten te gaan opzetten. De manier waarop en de mate
waarin gemeenten met deze 5 speerpunten aan de slag gaan, is een
beleidsvrijheid voor gemeenten. Wel zal de Inspectie voor de
Gezondheidszorg (IGZ) op basis van indicatoren nagaan of de kwaliteit van de openbare
gezondheidszorg voldoende is. Blijken er volksgezondheidsproblemen
te zijn, dan gaat de inspectie na in hoeverre een gemeente met
anderen die problemen ade-quaat aanpakt met effectieve interventies.4.2Achtergrond en overwegingen bij de gemeentelijke
speerpuntenOp basis van de gezondheidssituatie van de Oirschotse inwoners
(onderzoeken van de GGD) en de speerpunten van het ministerie van VWS heeft de gemeenteraad van Oirschot op
basis van een Startnotitie LGB van burgemee-ster en wethouders op 15 september 2009 gekozen voor vijf
speerpunten voor het lokaal gezondheidsbeleid voor de jaren 2011 t/m 2014. Deze speerpunten zijn genoemd onder 4.3.
Later is daar het speerpunt “preventie gezond-heidszorg voor ouderen” aan toegevoegd.De gemeenteraad heeft ervoor gekozen om de komende periode geen of
minder aandacht te besteden aan de thema’s: depressie, soa's / seksueel risicogedrag en binnenmilieu
(loopt via het onderwijsbeleid/Lokaal Educa-tieve Agenda). Ook die thema’s waren in de startnotitie
opgenomen.De keuzes zijn gebaseerd op de volgende criteria en
overwegingen:• Ernst en/of omvang van het gezondheidsprobleem op basis van de
landelijke cijfers (bijvoorbeeld CBS) of loka-le analyse van de gezondheidssituatie (GGD-monitoren). Ook de trends
en ontwikkelingen maken hiervan onder-deel uit;• Sterke relatie van de risicofactor met gezondheid• Aansluitend bij landelijke prioriteiten (nota “Kiezen voor gezond
leven”);• Mogelijkheden van een doelmatige en effectieve aanpak binnen het
gemeentelijk beleid;• Grote (maatschappelijke) gevolgen voor gebruik van medische
voorzieningen en arbeidsdeelname;• Significant negatief afwijkend Oirschot versus regio of
Nederland;• Draagvlak bij betrokken organisaties/instellingen;• Politieke gevoeligheid/ tijdgeest;De speerpunten voor de komende jaren zijn niet allesomvattend op het
gebied van lokaal gezondheidsbeleid. Uit de Wpg vloeit een aantal taken voort waarvoor de gemeente in
ieder geval zorg moet dragen: epidemiologie, gezondheidsbevordering, bevolkingsonderzoeken, medische milieukunde,
technische hygiënezorg, infectieziek-tebestrijding en jeugdgezondheidszorg. Deze taken worden reeds
structureel uitgevoerd, hetzij door de GGD, hetzij door andere instellingen (zoals Zuidzorg voor de
jeugdgezondheidszorg voor 0-4 jarigen). Gelet op de wettelijke verplichting zullen deze activiteiten ook de komende
jaren worden gecontinueerd.4.34.3. Speerpunten gemeente Oirschot voor de jaren 2011 t/m
2014De speerpunten binnen het lokaal gezondheidsbeleid voor de jaren
2011 t/m 2014 van de gemeente Oirschot zijn: • Overgewicht (incl. gezonde voeding en diabetes): het voorkomen van
het ontstaan van overgewicht alsmede het voorkomen dat mensen die al overgewicht hebben verder toenemen
in gewicht. Hierbij staat een goede balans tussen de energie-inname (voeding) en energieverbruik
(lichamelijke activiteit) centraal. Diabetes is vaak een gevolg van slecht eetgedrag en/of overgewicht. • Schadelijk alcoholgebruik: In aansluiting op het project “Laat je
niet flessen!” opschuiven van de startleeftijdvan alcoholgebruik en afname van (openbare) dronkenschap in het
gehele publieke domein.• (Stoppen met) roken: het voorkomen van beginnen met roken, het
voorkomen van meeroken en het stimule-ren en ondersteunen van stoppen met roken. • Druggebruik: in kaart brengen van de problematiek rondom
drugsgebruik en handel in drugs onder jongeren en vervolgens de aanpak van het gebruik en handel in drugs.• Sociale Redzaamheid(+ voorkoming vereenzaming): ouders en
onderwijs helpen kinderen op te groeien tot weerbare kinderen met weerbaarheidstrainingen of sociale
vaardigheidstrainingen voor kinderen. Want een ouder kan nog zo zijn best doen, soms maakt het karakter van het
kind het moeilijk om het kind te helpen weerbaar te worden.• Preventie gezondheidszorg voor ouderen. Onder dit thema besteedt
de gemeente o.a. aandacht aan “preven-tie eenzaamheid bij ouderen” en “Meer Bewegen voor Ouderen”.5Wat gaan we doen?Uitwerking van de speerpunten Lokaal Gezondheidsbeleid De speerpunten binnen het lokale gezondheidsbeleid van de gemeente
Oirschot worden hier op hoofdlijnen uitgewerkt. In de praktijk zal de verdere uitwerking van de plannen en de
uitvoering van deze speerpunten plaatsvinden in overleg met de
betrokken organisaties. Dit betekent dat in vervolg op deze nota uitvoeringsplannen komen
(besluitvorming door het college), waarin specifieker en
gedetailleerder aangegeven wordt wat de gemeente gaat doen op elk
van de speerpunten. Dit zal een uitwerking zijn van het 'plan van
aanpak' (zie onder de verschillende thema’s die in dit hoofdstuk genoemd worden).De door de gemeente ingestelde Adviesgroep Lokaal
Gezondheidsbeleid/WMO krijgt daarbij als taak samen met de gemeente
per thema met werk-groepen tot uitvoeringsplannen te komen. De leden van die adviesgroep hebben op 1 juli 2010 en later in dat
jaar nog eens aangegeven dat zij die taak graag oppakken en vorm
geven.5.1Overgewicht, gezonde voeding en diabetes5.1 AEen goede gezondheid is van belang om in de maatschappij in
sociaal en economisch opzicht goed te kunnen functioneren. Een goede gezondheid wordt door velen dan ook
gezien als een groot goed. Al sinds 1948 hanteert de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) van
de Verenigde Naties de volgende definitie van gezondheid:Gezondheid is een toestand van lichamelijk, geestelijk en
sociaal welbevinden en niet alleen de afwezigheid van ziekte.Deze definitie wordt internationaal veel gebruikt en is algemeen
geaccepteerd. Op basis van deze definitie is een aantal factoren te
onderkennen die gezondheid mede bepalen. Deze factoren zijn:- Biologische en erfelijke factoren; leeftijd, geslacht en
aanleg.- Leefstijl en gedrag; voeding, beweging, middelengebruik.- Sociale omgeving; gezin, familie, vrienden en
sociaal-economische status.- Leef- en woonomgeving; wonen, werken, milieu, recreatie.- Zorgsysteem; aanwezigheid, toegankelijkheid, bereikbaarheid en
kwaliteit.OvergewichtOvergewicht is wereldwijd een explosief groeiend probleem. In
1980 had 1 op de 15 kinderen van 4 tot 14 jaar overgewicht, in 2004 was dit al 1 op de 5 kinderen.
Overgewicht komt meer voor bij mensen met een lage sociaal economische status. Mensen met obesitas (gevaarlijk overgewicht) leven minder lang
en vooral langer in slechtere gezond-heid. Met overgewicht lopen mensen meer kans op fysieke
problemen, zoals diabetes, hart- en vaatziek-ten, maar ook op sommige vormen van kanker en aandoeningen aan
het bewegingsapparaat. Mensen met overgewicht hebben vaak een negatief stempel en kunnen
daarmee psychische klachten krijgen of in een sociaal isolement raken.De minister van VWS heeft samen met de minister van OCW in
januari 2005 een convenant gesloten met een aantal belangrijke partijen: de levensmiddelenindustrie, de
horeca, de cateraars, de supermarkten, de zorgverzekeraars, de werkgevers en de georganiseerde sport.
De ondertekenaars pakken ieder op hun manier overgewicht in Nederland aan.Gemeenten hebben lokaal de regie bij het bevorderen van de
gezondheid van burgers. Veel gemeenten hebben echter nog geen goed netwerk voor een gezamenlijke
aanpak. Het landelijk gesloten “Convenant Overgewicht” is een goede basis voor een betere lokale aanpak.
De lokale ‘vertaling’ van het convenant is inmiddels ook onderdeel van een nieuwe Handleiding Preventie
van Overgewicht in Lokaal Gezondheids-beleid. Deze handleiding is ontwikkeld door het Voedingscentrum
in nauwe samenwerking met landelijke partners, gemeenten en GGD’en.
Landelijk geformuleerde doelstellingen:
Landelijk vastgestelde prioriteit
preventienota (rijksbeleid)JaLopend (gemeentelijk) beleid Signalen vanuit publieke opinie en/of
maatschappelijk middenveldA. Landelijk veel aandacht voor stijging
overgewicht bij jeugdigen.B. Signalen uit
werkbijeenkomst (5 november 2009) met betrokken
organisaties bij het ontwikkelen van LGB: 1.
Bewust worden van eigen leefstijl m.b.t. voeding
en bewegen is niet geïntegreerd in de gemeenschap;
de meeste mensen hebben geen besef van de
gezondheidsrisico’s bij overgewicht, slechte
voeding en weinig bewegen. 2. Gezonde leefstijl is
te weinig geïntegreerd in de gemeenschap (scholen,
sociaal leven). 3. Veel ouders geven zelf het
slechte voorbeeld en zien dus niet dat hun
kinderen te dik zijn door ongezonde voeding. 4.
Meer voorlichting over overgewicht en gezonde
voeding is zeer gewenst. Doelgroep- Alle inwoners van jong tot oud.- De
doelgroepen jeugd, ouderen en mensen met een lage
sociaal-economische status krijgen extra aandacht.
Plan van aanpakEen gezond gewicht wordt bereikt door een
gezonde energiebalans (eten en bewegen zijn met
elkaar in evenwicht). Een integrale benadering
waarbij zowel voeding als beweging aandacht krijgt
is dus essentieel. Er is nog geen specifiek
gezondheidsbeleid voor de jongeren. Daarom is het
voorstel om het thema overgewicht bij jongeren op
te pakken. Scholen worden geconfronteerd met een
versnipperd aanbod aan activiteiten en projecten
op het gebied van gezonde leefstijl. Elders in de
regio zijn goede ervaringen met het instellen van
een lokale werkgroep van professionals die met
jongeren te maken hebben. Deze werkgroep stelt dan
gezamenlijk, met behulp van de
preventieoverzichten van de GGD (Regionaal Kompas
Volksgezondheid) en Handreiking Gezonde Gemeente
(RIVM, 2010) een actieplan op. De gemeente wil de
Adviesgroep LGB/WMO (adviseur van de gemeente)
vragen een dergelijke werkgroep in te stellen die
samen met de gemeente een uitvoeringsplan opstelt.
De Adviesgroep LGB/WMO legt concrete adviezen en
resultaten voor aan burgemeester en wethouders. De
GGD heeft in mei 2009 een Preventieoverzicht
Overgewicht uitgebracht waarin mogelijke projecten
beschreven worden met daarbij ook het regionale
aanbod. Dat overzicht kan door een werkgroep als
leidraad gebruikt worden.In het uitvoeringsplan
moet in elk geval aandacht besteedt worden aan:
Inventariseren van het aanbod aan activiteiten ter
bevordering van een gezonde leefstijl (fitheids,
conditie en gezondheid). Invullen van hiaten in
het aanbod. Inzicht geven in wat o.a. scholen,
bedrijven met kantines en verenigingen met
kantines in Oirschot al dan niet doen rondom het
terugdringen van overgewicht en het bevorderen van
gezonde voeding. Een aanbod op maat vormen voor
die organisaties (bedrijven, scholen en
verenigingen) die nog niet bezig zijn met overge-
wicht en gezonde voeding. Bewustwording van het
belang van een gezonde energiebalans creëren bij
jongeren en hun ouders door duidelijk, indrin-
gend informatiemateriaal te verzamelen of te maken
voor jongeren en hun ouders. Bewustwording van
het belang van voldoende groente- en
fruitconsumptie bevorderen (zeker ook bij
volwassenen en ouderen). In samenspraak met
ondernemers van supermarkten, diëtisten en andere
voedingsdeskundigen rondleidingen te (laten)
verzorgen in supermarkten met het doel mensen te
wijzen op de gezonde(re) producten.
Inventariseren van het bewegingsaanbod voor mensen
met een beperking en ouderen en het, daar waar
mogelijk, uitbreiden van het aanbod. Beleidsterrein waar thema primair wordt
ondergebracht LGB; directe relatie met jeugdbeleid. UitvoeringAdviesgroep LGB/WMO, scholen, bedrijven,
verenigingen, huisartsen, bibliotheek,
sportscholen, kinderdagverblijven,
peuterspeelzalen, diëtisten, cateraars gemeente
e.a. Jaar/jaren van uitvoeringWerkzaamheden werkgroep: september. 2011 –
december 2011.Uitvoering: 2012, 2013 en 2014.
BudgetZoveel als mogelijk worden de activiteiten
binnen het takenpakket van de instellingen of
organisaties opgepakt. Omdat daarover geen
zekerheid is, reserveert de gemeente vanaf 2012
jaarlijks een bedrag van € 4.000, --.
5.1 BGezonde voedingVoeding kan een belangrijke rol spelen bij het ontstaan en bij
het voorkómen van ziekten. Bij een gezond voedingspatroon leven Nederlanders gemiddeld twee jaar langer
dan nu het geval is. Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat Nederlanders veel te weinig groenten en
fruit eten. Ook is de vetzuursamenstelling van de voeding niet optimaal. De onbalans tussen voeding en bewegen
speelt een cruciale rol bij het ontstaan van overgewicht. Op lokaal niveau zijn er voor een goed
overgewichtbeleid diverse mogelijkheden om ge-zondheidswinst te behalen. Dit thema heef een directe relatie met overgewicht.
Ambities (eventueel landelijk)Zie het gestelde bij overgewichtLandelijk vastgestelde prioriteit
preventienota (rijksbeleid)Nee, maar extra aandacht is belangrijk in
relatie tot aanpak van de speerpunten overgewicht
en diabetesSignalen vanuit publieke opinie en/of
maatschappelijk middenveldZie het gestelde bij Overgewicht.Doelgroep- Alle inwoners van jong tot oud.- De
doelgroepen jeugd, ouderen en mensen met een lage
sociaal-economische status krijgen extra aandacht.
Plan van AanpakZie het gestelde bij OvergewichtBeleidsterrein waar thema primair wordt
ondergebrachtLGB; directe relatie met jeugdbeleidJaar/jaren van uitvoeringWerkzaamheden werkgroep: september 2011 –
december 2011Uitvoering: 2012, 2013 en 2014.UitvoeringAdviesgroep LGB/WMO, scholen, bedrijven,
verenigingen, huisartsen, bibliotheek,
sportscholen, kinderdagverblijven,
peuterspeelzalen, diëtisten, cateraars gemeente
e.a.BudgetZie het gestelde bij Overgewicht.
5.1 CDiabetesIn Nederland hebben meer dan 600.000 mensen diabetes, elk jaar
komen er ruim 70.000 bij. De verontrustende toename van (vooral ook jongere) diabetespatiënten, bedreigt de
vitaliteit van de samenleving en heeft ook econo-mische gevolgen.Aan het bestaande diabetesactieprogramma van de rijksoverheid
wordt een nieuw programma toegevoegd, na-melijk het nationaal diabetes preventie programma. De
noodzakelijke samenhang tussen preventie en curatie in dit diabetesprogramma vraagt ook om lokale betrokkenheid.
Verschillende activiteiten dienen aan te sluiten bij de jeugdgezondheidszorg of bij de lokale
gezondheidsprogramma’s.De landelijke signalen dat diabetes een toenemend probleem is
lijkt door de regionale cijfers van de GGD niet te worden bevestigd. Dit kan komen doordat de
bevolkingsonderzoeken niet het meest geschikte instrument zijn om diabetes te signaleren en te registreren.Dit thema heef een directe relatie met overgewicht.
Ambities (eventueel landelijk)- het aantal patiënten met diabetes stijgt
tussen 2005 en 2025 met niet meer dan 15 procent.
- 65% van de diabetespatiënten heeft geen
complicaties.- tijdig signaleren.- integratie van
preventie en zorg.- bevorderen van gezond gedrag;
overgewicht, voeding, fysieke activiteiten en
roken, vooral in combinatie met elkaar Landelijk vastgestelde prioriteit
preventienota (rijksbeleid)JaLopend gemeentelijk beleidEr is geen lopend beleidSignalen vanuit publieke opinie en/of
maatschappelijk middenveldSignalen uit werkbijeenkomst (5 november 2009)
met betrokkenen bij het ontwikkelen van
LGB:Diabetes wordt te veel gezien als normaal
(behorend bij ouder worden). Het ontbreekt bij
velen aan kennis over deze ziekte.Doelgroep- kinderen/jongeren met overgewicht- mensen
met lage sociaal economische status - zwangere
vrouwen- allochtonen- mensen met 'verborgen'
diabetesPlan van aanpak- Voor het voorkomen van diabetes type 2 is
gezond gedrag van cruciaal belang. Dit speerpunt
zal dus vanuit de insteek van preventie overlap
vertonen met het speerpunt voorkomen van
overgewicht. - De gemeente Oirschot streeft een
integrale aanpak na, waarbij preventie en curatie
(zorg) samenwerken met als doel het optimaliseren
van voorlichting, vroege opsporing en behandeling
van (de complicaties van) diabetes.- In
samenwerking met lokale partners wil de gemeente
via de Adviesgroep LGB/WMO een werkgroep starten
die een lokaal uitvoeringsplan “diabetespreventie”
opstelt en uitvoert. Beleidsterrein waar thema primair wordt
ondergebrachtLGBUitvoerdersAdviesgroep LGB/WMO, huisartsen,
praktijkondersteuners, fysiotherapeuten, gemeente
e.a.Uitvoerend jaar/jarenWerkzaamheden werkgroep: september 2011 –
december 2011Uitvoering: 2012, 2013 en 2014.BudgetZie het gestelde bij Overgewicht
5.2(Schadelijk) alcoholgebruik. Onderzoek toont aan dat jongeren in Nederland de afgelopen
decennia fors meer alcohol zijn gaan drinken. Ouders zijn aan de ene kant steeds makkelijker als het gaat
over het (toenemende) drankgebruik van hun kinderen. Meestal kennen zij de schadelijke effecten van
alcohol niet (of willen die niet weten). Op het gebied van alcoholconsumptie door jongeren bezet
Nederland een twijfelachtige eerste plaats in Europa. Met alcohol als zodanig hoeft niets mis te zijn.
Overmatig drinken heeft echter niet zelden verstrekkende, schadelijke gevolgen, voor jongeren en voor de openbare orde.
Bijna tweederde van de twaalfjarigen heeft al alcohol gedronken. Los van de gezondheidsschade die dat, zeker
bij jonge kinderen oplevert, geeft het ook veel overlast. Schattingen geven aan dat tenminste 40 procent van
het politieoptreden in de weekeinden te maken heeft met drankgebruik. Ruim 27 procent van alle
geweldsdelicten gaat met alcohol gepaard. Meer dan vijf
pro- cent van de burgers heeft overlast van dronken personen op
straat. Bovendien s 25–30 procent van de verkeers- doden het gevolg van alcohol. Chronisch teveel alcohol beschadigt op den duur alle organen
die direct bij de opname en verwerking van alcohol betrokken zijn, zoals de maag, de lever en de alvleesklier. Ook
de hersenen, het zenuwstelsel en het immuunsy- steem lijden onder aanhoudend misbruik. Teveel drinken verhoogt
bovendien het risico op hoge bloeddruk en daarmee op beroerten en bepaalde hartziekten. Diverse
onderzoeken laten een verband zien tussen overmatig alcoholgebruik en kanker aan de mond, keel en slokdarm, vooral
bij drinkers die ook roken. Overmatig gebruik verhoogt ook het risico op kanker aan de
lever en de dikke darm. Vrouwen die veel drinken krijgen vaker borstkanker dan vrouwen die niet drinken. Bij de
meeste negatieve effecten neemt het risico op scha- de toe, naarmate men méér drinkt. De schade hangt mede af van
de groep waartoe men behoort. Jongeren en vrouwen een hoger risico.Fors alcoholgebruik op jonge leeftijd kan leiden tot acute
alcoholvergiftiging en op langere termijn tot schade aan de hersenen. Die zijn immers nog in de groei. Uit onderzoek
blijkt ook dat wie jong begint met het drinken van alcohol, op latere leeftijd een verhoogd risico op
alcoholproblemen heeft. Tenslotte heeft alcoholgebruik gevolgen voor de vruchtbaarheid van zowel mannen als vrouwen en
bij zwangere vrouwen zelfs gevolgen voor de ontwikkeling van het ongeboren kind.
Ambities (eventueel landelijk)Landelijk: Gebruik van alcohol bij jongeren
(16-) terugbrengen naar niveau 1992. Minder
volwassen probleemdrinkers van 10.3% naar 7.5% in
2010. (ambitie na 2010 is nog niet bekend).
Regionaal project 'Laat je niet flessen!':
Opschuiven startleeftijd alcoholgebruik; onder de
16 geen alcohol. Dronken jongeren op straat
accepteren we niet langer.Lopend (gemeentelijk) beleid- Deelname aan project “Laat je Niet Flessen”
- Gezonde School en Genotmiddelen (voorlichting
aan leerlingen basisscholen groepen 7 en 8 over
preventie gebruik genotmiddelen). - Ouderavonden
(verzorgd door de GGD of anderen over gebruik
genotmiddelen) - Gastlessen over gebruik
genotmiddelen door jongerenopbouwwerk binnen
scholen en verenigingen. Zie verder Evaluatie
(Bijlage 1). Signalen vanuit publieke opinie en
maatschappelijk middenveldZowel landelijk, regionaal en plaatselijk veel
aandacht voor alarmerend alcoholgebruik onder
jeugdigen. Signalen uit werkbijeenkomst (5
november 2009) met betrokkenen bij het ontwikkelen
van LGB: 1. Veel mensen ontkennen een
alcoholprobleem te hebben. 2. Overmatig
drankgebruik leidt vaak tot huiselijk geweld. 3.
Eenzaamheid leidt vaak tot het gebruik van
alcohol. 4. Veel jongeren drinken thuis in. 5. De
groepsdruk onder jongeren om te drinken is groot.
6. Veel ouders staan het gebruik van alcohol te
gemakkelijk toe. 7. Overmatig drankgebruik leidt
na sluitingstijd cafe’s meer dan eens tot
overlast. Voorgestelde oplossingen: 1.
Voorlichting geven via zoveel mogelijk kanalen, zo
frequent mogelijk (generaties lang) 2. Schokkende
voorlichting geven onder jongeren en ouderen:
bewustwording vergroten. 3. Ouders er strenger op
wijzen dat zij het goede voorbeeld moeten geven.
4. Bij sportwedstrijden voor jeugd geen verkoop
alcoholische dranken. 5. Strenge controles en
strenger straffen. 6. Geen alcohol tijdens
schoolfeesten. 7. De prijzen van alcoholische
dranken in kantines drastisch verhogen. 8.
Speciale uitgaansgelegenheden maken zonder
alcohol. 9. Beveiliging bij grootschalige
evenementen. 10. Sluitingstijden vervroegen
(regionaal). 11. Kreatieve acties voor en door
jongeren (maatschappelijke stages). 12. Gerichte
begeleiding bij evenementen. 13. Strengere
naleving gedragsregels door Horeca / sportkantines
+ consequenties aan verbinden. Doelgroep De gemeente geeft prioriteit aan de volgende
doelgroepen: - Doelgroep jongeren onder de 16
jaar; onder de 16 geen alcohol, naleving
wettelijke grenzen, geen gebruik in openbare
ruimten. - Doelgroep uitgaanders (16-25 jaar)
voorkomen van schadelijk alcoholgebruik en
voorkomen openbare problematiek. Plan van aanpak Een effectief lokaal alcoholbeleid kent 4
pijlers: 1. Publiek draagvlak (bewustwording en
communicatie), 2. Regelgeving (beïnvloeden van de
beschikbaarheid), 3. Handhaving (bevoegdheden). 4.
Vroegsignalering (problemen in een vroeg stadium
ontdekken). In het regionale project ‘Laat je niet
flessen!’ (kartrekker is Samenwerkingsverband
Regio Eindhoven (SRE), zijn veel materialen en
ideeën ontwikkeld die op lokaal niveau kunnen
worden ingezet. Het breed lokaal uitzetten hiervan
vraagt samenwerking met veel partijen op lokaal
niveau, meer dan nu het geval is. Deze partijen
kunnen het beste direct bij de planvorming
betrokken worden om het benodigde draagvlak te
ontwikkelen. Beleidsterrein waar thema primair wordt
ondergebracht. LGB; directe relatie met jeugdbeleid en
integraal veiligheidsbeleid. Uitvoerend jaar/jarenWerkzaamheden werkgroep: sept.. 2011 – dec.
2011 Uitvoering reguliere activiteiten 2011 e.v.
Uitvoering nieuwe activiteiten vanaf medio 2012,
2013 en 2014. Uitvoering door:Adviesgroep LGB/WMO, SRE, GGD (Gezonde School
en Genotmiddelen basisscholen), scholen, Stichting
Voorkom, Novadic-Kentron, jongerenwerk,
verenigingen, bibliotheek, huisartsen, politie en
gemeente.
BudgetLaat je Niet Flessen € 5.000,- structureel
voor bijdrage aan regionaal project ‘Laat je niet
flessen!’ . Voor een lokale aanpak is extra budget
van € 2.500,- nodig. Totaal: € 7.500,-- (2011 t/m
2014). Gezonde School en Genotmiddelen
(lesmateriaal, ouderavonden). Totaal: € 3.000,--
(2011 t/m 2014) Activiteiten binnen
Kempenhorstcollege (lessen over alcoholgebruik
door Stichting Voorkom). € 3.000,-- (2011 t/m
2014) Voor mogelijke nieuwe activiteiten
reserveert de gemeente vanaf 2012 een bedrag van €
2.000,-- (2012 t/m 2014)
5.3(Stoppen met) Roken Roken is nog steeds de belangrijkste vermijdbare (onnodige)
doodsoorzaak in Nederland. Jaarlijks sterven ruim 20.000 Nederlanders aan acht ziektes die met roken te
maken hebben. Ongeveer 90 procent van alle longkanker komt door roken. Circa 30 procent van alle kanker is het gevolg van roken. Bij
hart- en vaatziekten is dat ongeveer 20 procent. Meeroken (passief roken) leidt in Nederland jaarlijks naar
schatting tot (circa) tien gevallen van wiegendood, enkele honderden doden door longkanker, enkele duizenden
sterfgevallen door hartaandoeningen en vele tienduizenden (meer of minder ernstige) luchtwegaandoeningen
bij kinderen.Stoppen met roken geeft direct resultaat en zorgt ervoor dat
mensen langer gezond leven. Als je stopt met roken op je 30ste kun je tien jaar langer leven, op je 40ste
levert dat negen jaar op, op je 50ste zes en op je 60ste drie jaar. Rokers die blijven roken, verliezen in
vergelijking met niet-rokers gemiddeld tien jaar van hun even. Europese landen die meer en steviger maatregelen
hebben genomen, hebben veel minder rokers.
Ambities (eventueel landelijk)In het Nationaal Programma Tabaksontmoediging
2006-2010 noemt de Minister van VWS drie pijlers:
1. Voorkomen dat jongeren gaan roken 2. Stimuleren
dat rokers gaan stoppen 3. Beschermen van
niet-rokers tegen tabaksrook. Het landelijke doel
is het percentage rokers te verminderen tot 20% in
2010 (inzet na 2010 is nog niet bekend). Op 1 juli
2008 is het rookverbod voor horecagelegenheden
ingegaan. Het roken in openbare gebouwen en
scholen is al langere tijd verbonden. De gemeente
neemt de pijlers van de rijksoverheid over en
geeft er invulling aan.(Lopend) gemeentelijk beleidEr is geen lokaal beleid m.u.v. het programma
Gezonde School en Genotmiddelen. De basisscholen
besteden in de groepen 7 en 8 tijdens de lessen
aandacht aan roken en alcohol. Diverse andere
partijen voeren wel al activiteiten uit:
Voorbeelden zijn: Verloskundigen: ‘stoppen met
roken’. Consultatiebureau: ‘niet roken waar de
kleine bij is’ (folder en adviesgesprek). GGD:
jaarlijks 1 massamediale campagne voor volwassenen
(2008: stopcampagne Stivoro, via o.a.
publieksevenement/markt), jaarlijks 1 campagne
voor jongeren (2008: actie tegengif via scholen).
Zuidzorg: training ‘Pak je kans’ (groepstraining),
en een persoonlijke coaching chronisch zieken.
Zuidzorg: Folder “Roken? Niet waar de kleine bij
is” (voor ouders van kinderen van 0-4 jaar). GGD:
Brochure “Stoppen met roken. Willen en kunnen”.
Ziekenhuizen in de regio: individuele
ondersteuning en groepstraining.Signalen vanuit publieke opinie en
maatschappelijk middenveldA. De maatschappelijke trend is: roken is
minder acceptabel dan een aantal jaren geleden. In
lijn hiermee geldt sinds juli 2008 een rookverbod
voor horecagele- genheden. B. Signalen uit
werkbijeenkomst (5 november 2009) met betrokkenen
bij het ontwikkelen van LGB: 1. Roken heeft bij
nogal wat jongeren een stoer imago. 2. Roken
bovenbouw op middelbare scholen is nog steeds
aanwezig c.q. gewoon. 3. Ouders die roken doen dat
vaak ook in het bijzijn van hun kinderen = slecht
voorbeeldgedrag. 4. Te weinig nadruk op het feit
dat sporten en roken niet samen gaan. 5.
Rookartikelen zijn nog steeds voor een ieder vrij
verkrijgbaar. 6. Niet iedereen is zich er bewust
van dat roken slecht is voor de gezondheid. 7. Er
is nog te weinig “harde”voorlichting over de
gevaren van roken. 8. De stap van roken naar het
gebruik van andere drugs is klein. Voorgestelde
oplossingen: 1. Voorlichting aan jongeren en
ouders: positief benaderen, confronteren met
kosten, voorlichting via in te stellen Centrum
voor Jeugd en Gezin, consultatiebureau en scholen.
2. Beleid middelbare scholen aanpassen: geen
verschil tussen onder- en bovenbouw als het gaat
om roken. 3. Verbod roken op sportterreinen en
tribunes. 4. Meer indringende voorlichting tijdens
zwangerschappen. 5. Stoppen met roken-campagnes
lang vol blijven houden. Het is een zaak van lange
adem. Doelgroep- Jongeren: niet beginnen met roken is de
beste insteek. - Rokers bewust maken van het feit
dat ook meeroken slecht is voor de gezondheid, ook
thuis. - Rokers stimuleren en ondersteunen om te
stoppen met roken. Plan van aanpakDe beste resultaten van
tabaksontmoedigingsbeleid worden geboekt door
middel van een mix van interventies en maatregelen
zoals intensieve multimediacampagnes,
stoppen-met-roken-advies van de huisarts, stoppen
met roken voor zwangeren, vergoeding voor de hulp
aan stoppen met roken, accijnsverhogingen,
terugdringen van meeroken. Voor de 3 doelgroepen
die hierboven beschreven zijn, zijn diverse
interventies beschikbaar. Jongeren kunnen het
beste bereikt worden via de scholen. Beleidsterrein waar thema primair wordt
ondergebracht LGB; directe relatie met het
Jeugdbeleid. Uitvoerend jaar/jarenWerkzaamheden werkgroep: sept. 2012 – jan.
2013 Uitvoering: 2013 en 2014. UitvoeringAdviesgroep LGB/WMO, verloskundigen,
kraamzorg, Novadic-Kentron, scholen, jongerenwerk,
huisartsen, ziekenhuizen, gemeente. BudgetZoveel als mogelijk worden de activiteiten
binnen het takenpakket van de instellingen of
organisaties opgepakt. Voor nieuwe activiteiten
reserveert de gemeente vanaf 2013 een bedrag van €
2.000,--.
5.4DruggebruikCannabisproducten (hasj, marihuana) zijn in vergelijking met de
gezondheidsrisico’s van alcoholgebruik en roken relatief onschuldig. Ze hebben geen sterk verslavende
werking, waarmee niet is gezegd dat soft-drugs niet verslavend kunnen worden.Harddrugs (heroïne, cocaïne, amfetamine, XTC, etc) zijn
doorgaans schadelijker voor de gezondheid dan cannabis. Harddrugs zijn vaak sterk verslavend, sommige drugs
zowel lichamelijk als geestelijk (zoals heroïne) en andere waarschijnlijk alleen geestelijk (zoals
cocaïne). In zijn algemeenheid is alcohol een aanzienlijk groter probleem dan druggebruik, maar het gebruik
van drugs is eigenlijk geen onderdeel van onze cultuur en dus niet geaccepteerd. De angst bij ouders dat
hun kinderen drugs gaan gebruiken is over het algemeen groter dan dat hun kinderen alcoholische
dranken nuttigen. Die angst vraagt om bijzon-dere aandacht van de gemeente in de preventieve sfeer, maar ook
in de repressieve sfeer.
Ambities (eventueel landelijk)De gemeente wil meer inzicht in en aanpak van
drugsproblematiek onder jongeren.• In kaart
brengen van de informatie van partijen die inzicht
hebben in het druggebruik in Oirschot.• In kaart
brengen van de problematiek rondom druggebruik en
drugshandel (leeftijdsgroep en soort drugs e.d.).•
Opstellen van een (regionaal) plan van aanpak om
het druggebruik terug te dringen, waarbij een
benadering vanuit meerdere invalshoeken centraal
staat, zoals voorlichting/handhaving/repressief
optreden (vb project “Laat je niet flessen!”)Landelijk vastgestelde prioriteit
preventienota (rijksbeleid)NeeLopend (gemeentelijk) beleid- Het Kempenhorstcollege heeft een
schoolveiligheidsplan en er zijn concrete fspraken
gemaakt tussen politie en de school over het
melden van drugszaken. Ook het
jongeren(opbouw)werk heeft regelmatig contact met
politie en gemeente om het gedrag /drugsgebruik
van jongeren te bespreken. - Per 1 april 2006 is
het hennepconvenant in werking getreden, gesloten
tussen de gemeenten Best, Oirschot, Son en
Breugel, Domein, Vitalis, SWS, OM, Essent en de
politie. Dit regelt de aanpak van
hennepkwekerijen, - stekkerijen en/of drogerijen.-
Binnen het Kempenhorstcollege worden lessen
verzorgd over drugs door de Stichting Voorkom.
Signalen vanuit publieke opinie en
maatschappelijk middenveldA. Regelmatig komen bij politie en
jongerenopbouwwerk signalen binnen dat drugs
gebruikt en gedeald worden op straat.B. Signalen
uit werkbijeenkomst (5 november 2009) met
betrokkenen bij het ontwikkelen van LGB:1. Het
gevaar en de effecten van blowen worden onderschat
door jongeren.2. Er wordt te weinig gedaan aan
preventie.3. Het gebruik is moeilijk te
voorkomen.4. Ouders laten hun kinderen zelf de
keuzes maken als het gaat om druggebruik5.
Jongeren weten vaak niet wat ze op bepaalde
momenten met hun vrije tijd moeten doen:
groepsgedrag leidt tot druggebruik. 6. Ouders
weten niet hoe ze het gebruik moeten signaleren.7.
Er is tot op heden te weinig voorlichting
beschikbaar over drugs. Doelgroep• Doelgroep zijn de gebruikers van drugs, en
eventuele handelaren. • Daarnaast moet er in
preventieve zin aandacht zijn voor druggebruik bij
jongeren. Daarbij moeten ook opvoeders betrokken
worden. Ouders en andere opvoeders moeten
handvatten krijgen hoe ze drugs bespreekbaar
kunnen maken met hun kind(eren). Plan van aanpakDe gemeente vraagt de Adviesgroep LGB/WMO een
werkgroep te vormen die samen met de gemeente een
uitvoeringsplan opstelt. Daarbij moet de inbreng
van de werkbijeenkomst van 5 november 2009 (zie
hiervoor) worden betrokken en het aanbod binnen
het Kempenhorstcollege. In het uitvoeringsplan
moet in elk geval aandacht besteed worden aan:• In
kaart brengen van de signalen van druggebruik en
–handel. Welke partijen hebben hier zicht op en
hoe kijken ze tegen het lokale gebruik aan? • Om
welke groep druggebruikers gaat het, waar wordt
gebruikt / gehandeld, om wat voor soort drugs gaat
het, etc. Indien er meer duidelijkheid over het
druggebruik en drugshandel is, kan een actieplan
opgesteld worden. • Selecteren van beschikbaar
informatiemateriaal (er is zoveel beschikbaar dat
ouders en anderen door de bomen het bos niet meer
zien).• Net als bij het project “Laat je niet
flessen!” de aansluiting met de GGD en/of andere
regiogemeenten te zoeken, omdat de aanpak van
drugs zich niet laat begrenzen door
gemeentegrenzen.Beleidsterrein waar thema primair wordt
ondergebracht LGB; directe relatie met jeugdbeleid en
integraal veiligheidsbeleid. UitvoeringAdviesgroep LGB/WMO, GGD, politie,
Novadic-Kentron, jongerenwerk, onderwijs, ouders,
huisartsen, gemeente. Uitvoerend jaar/jarenWerkzaamheden werkgroep: sept. 2012 – jan.
2013Uitvoering: 2013 en 2014. BudgetVoor het uitvoeren van een plan reserveert de
gemeente vanaf 2013 een bedrag van €
3.000,--.
Ambities (eventueel landelijk)Landelijk:Zorgen voor een groter bereik van de
bewezen effectieve interventies zoals cursussen
via internet (lagere drempel dan groepscursussen),
programma's voor versterken van psychische
weerbaarheid en opvoedingsondersteuning. Landelijk vastgestelde prioriteit
preventienota (rijksbeleid)Ja, indirect, via thema depressie.Lopend (gemeentelijk) beleidActiverend Huisbezoek (bezoeken van 75 +-ers)
door vrijwilligers van de Stichting Welzijn. (Zie
ook Hoofdstuk 2.1 A3).Signalen vanuit publieke opinie en
maatschappelijk middelveldSignalen uit werkbijeenkomst (5 november 2009)
met betrokkenen bij het ontwikkelen van LGB:1.
Digitaal Pesten is een probleem. Ouders geven bij
pesten te weinig signalen af op school.2. Op
scholen is (te) weinig aandacht voor sociale
Weerbaarheid.3. Er is aandacht nodig voor
weerbaarheid in alle leeftijdsgroepen.4.
Bereikbaarheid en toegankelijkheid
depressiebehandeling is beperkt.5. Het aanbod aan
trainingen is beperkt. Het bereik is te laag.6.
Moeilijk om problemen zoals loverboys tijdig te
signaleren.7. Relatief veel mensen trekken zich
terug in isolement DoelgroepKinderen (binnen de basisscholen en het
voortgezet onderwijs) die door het ontbreken van
sociale vaardigheden, gevoelig zijn voor plagen
met als gevolg dat zij in een isolement kunnen
geraken en als persoon zich moeilijker kunnen
ontwikkelen.Plan van AanpakDe gemeente vraagt de Adviesgroep LGB/WMO een
werkgroep te vormen die samen met de gemeente een
uitvoeringsplan opstelt. Daarbij moet de inbreng
van de werkbijeenkomst van 5 november 2009 (zie
hiervoor) worden betrokken.In het uitvoeringsplan
moet in elk geval aandacht besteed worden aan:1.
Het aanbod en de hiaten in dat aanbod.2. Het
verhogen van het bereik van het aanbod.3. De
effectiviteit van het aanbod.4. Een mix van
interventies (voorlichting en bewustwor- ding,
signalering en advies, preventieve ondersteuning).
Beleidsterrein waar thema primair wordt
ondergebrachtLGB; relatie met WMO (prestatieveld 8
(OGGZ))Uitvoerend jaar/jarenWerkzaamheden werkgroep: jan. 2013 – mei
2013Uitvoering: vanaf september 2013 en 2014.UitvoeringAdviesgroep LGB/WMO, scholen, Pest-web, GGZ,
verenigingen, gemeente.BudgetVoor het uitvoeren van een plan reserveert de
gemeente vanaf 2013 een bedrag van €
3.000,--.
5.55.5. Sociale weerbaarheid (incl. voorkoming eenzaamheid) Maakt u zich ook wel eens zorgen over het toenemend geweld in
onze samenleving? Als u weer een berichtje in de krant leest over mishandeling denkt u dan ook wel eens:
“Als mijn kind dat maar niet overkomt”? Vindt u het ook belangrijk dat kinderen leren op te komen voor zichzelf
zonder anderen te kwetsen?In toenemende mate wordt duidelijk dat meisjes en jongens in
onze samenleving worden bedreigd door machtsmisbruik in allerlei vormen. Verwaarlozing, lichamelijke
mishandeling en seksueel misbruik worden steeds vaker gemeld. Ook pesten is onderkend als een ernstige vorm van
machtsmisbruik waar één op de zes kinderen op de basis- school mee wordt geconfronteerd. Op zo’n moment is het goed als je als jongere weerbaar bent. We
spreken van weerbaarheid wanneer een kind op een passende manier voor zichzelf op durft te komen, zonder
daarbij anderen te schaden of respectloos te behandelen. Een kind dat weerbaar is, is in staat zijn of haar
grenzen te bewaken. En het kind kan zichzelf ver- dedigen en durft een eigen mening te hebben. Ook zien we dat
kinderen die goed weerbaar zijn, ook voor ande- ren durven op te komen, zelfstandig zijn maar ook om hulp
durven te vragen, om kunnen gaan met kleine tegen slagen en hun eigen grenzen kennen en respecteren. Weerbaarheid werkt preventief. Het voorkomt machtsmisbruik of
geweldservaringen en de kans is groter dat het geweld stopt als je effectief reageert. En weerbare kinderen
kunnen ook beter ‘nee’ zeggen tegen allerlei verlei- dingen zoals genotmiddelen en ongezonde happen. Sommige
jongeren zijn van nature weerbaar, anderen kunnen daarbij best wat hulp gebruiken. Ouders en onderwijs helpen kinderen op te groeien tot weerbare
kinderen. Maar soms is er toch wat hulp van buiten af nodig in de vorm van een weerbaarheidstraining of een
sociale vaardigheidstraining voor kinderen. Want een ouder kan nog zo zijn best doen, soms maakt het
karakter van het kind het moeilijk om het kind te helpen weerbaar te worden. Ook ouders hebben soms een steuntje
in de rug nodig bij de opvoeding van hun kinderen. Onder dit thema scharen we ook: seksueel risicogedrag,
angststoornissen en fobieën.
Ambities (eventueel landelijk)Landelijk: Zorgen voor een groter bereik van
de bewezen effectieve interventies zoals cursussen
via internet (lagere drempel dan groepscursussen),
programma's voor versterken van psychische
weerbaarheid en opvoedingsondersteuning. Landelijk vastgestelde prioriteit
preventienota (rijksbeleid)Ja, indirect, via thema depressie.Lopend (gemeentelijk) beleidActiverend Huisbezoek (bezoeken van 75 +-ers)
door vrijwilligers van de Stichting Welzijn. (Zie
ook Hoofdstuk 2.1 A3).Signalen vanuit publieke opinie en
maatschappelijke middenveldSignalen uit werkbijeenkomst (5 november 2009)
met betrokkenen bij het ontwikkelen van LGB: 1.
Digitaal Pesten is een probleem. Ouders geven bij
pesten te weinig signalen af op school. 2. Op
scholen is (te) weinig aandacht voor sociale
Weerbaarheid. 3. Er is aandacht nodig voor
weerbaarheid in alle leeftijdsgroepen. 4.
Bereikbaarheid en toegankelijkheid
depressiebehandeling is beperkt. 5. Het aanbod aan
trainingen is beperkt. Het bereik is te laag. 6.
Moeilijk om problemen zoals loverboys tijdig te
signaleren. 7. Relatief veel mensen trekken zich
terug in isolement DoelgroepKinderen (binnen de basisscholen en het
voortgezet onderwijs) die door het ontbreken van
sociale vaardigheden, gevoelig zijn voor plagen
met als gevolg dat zij in een isolement kunnen
geraken en als persoon zich moeilijker kunnen
ontwikkelen.Plan van AanpakDe gemeente vraagt de Adviesgroep LGB/WMO een
werkgroep te vormen die samen met de gemeente een
uitvoeringsplan opstelt. Daarbij moet de inbreng
van de werkbijeenkomst van 5 november 2009 (zie
hiervoor) worden betrokken. In het uitvoeringsplan
moet in elk geval aandacht besteed worden aan: 1.
Het aanbod en de hiaten in dat aanbod. 2. Het
verhogen van het bereik van het aanbod. 3. De
effectiviteit van het aanbod. 4. Een mix van
interventies (voorlichting en bewustwor- ding,
signalering en advies, preventieve ondersteuning).
Beleidsterrein waar thema primair wordt
ondergebrachtLGB; relatie met WMO (prestatieveld 8
(OGGZ))Uitvoerend jaar/jarenWerkzaamheden werkgroep: jan. 2013 – mei 2013
Uitvoering: vanaf september 2013 en 2014.UitvoeringAdviesgroep LGB/WMO, scholen, Pest-web, GGZ,
verenigingen, gemeente.BudgetVoor het uitvoeren van een plan reserveert de
gemeente vanaf 2013 een bedrag van €
3.000,--.
5.6Preventieve gezondheidszorg voor ouderen.Op 1 juli 2010 is artikel 5 a van de Wet publieke gezondheid
(Wpg) betreffende preventieve gezondheidszorg voor ouderen in
werking getreden. Dit betekent dat gemeenten zorg moet dragen
voor het monitoren, signaleren en voorkomen van
gezondheidsproblemen bij ouderen. De gemeenten hebben van de
Minister van VWS grote beleidsvrijheid gekregen bij het invullen
van de taak. De gemeenten dienen zich te baseren op de lokale
behoefte van ouderen en een passend aanbod tot stand te brengen.
Daarbij rekening houdende met de voorzieningen die er al zijn
zoals: huisartsen, thuiszorg en welzijnsvoorzieningen. Dit
betekent dat gemeenten zich vooral kunnen richten op het
verbinden en faciliteren van lokale initiatieven. De
rijksoverheid koppelt aan de wettelijke verplichting geen extra
financiële middelen.Op 1 januari 2009 telde Nederland bijna 2,5 miljoen ouderen.
Daarmee was 15 % van de bevolking ouder dan 65 jaar. 4 % van
alle 65 +-ers was 80 jaar of ouder, wat neerkomt op 4 % va de
bevolking. Het aantal ouderen neemt de komende decennia sterk
toe. In 2020 3,4 miljoen 65 + ers en in 2050: 4,5 miljoen. 25 %
van de totale bevolking is dan ouder dan 65 jaar.Preventie gericht op ouderen heeft als doel om ouderen zo lang
mogelijk zelfstandig, onafhankelijk en gezond te houden. Gezond
en succesvol ouder worden gaat niet alleen om het voorkómen en
uitstellen van ziekte en sterfte, maar ook om de preventie van
beperkingen in het functioneren, het voorkómen van verlies van
zelfredzaamheid en het terugdringen van afhankelijkheid van de
zorg.Ook bij ouderen leveren gedragsveranderingen nog
gezondheidswinst op. Zelfs als ouderen hun gedrag pas na hun 65e
aanpassen blijkt dit nog effectief te zijn. Veel
gezondheidsproblemen zijn mede het gevolg van een ongezonde
leefstijl onder ouderen. De nadruk bij interventies voor ouderen
ligt op de thema’s bewegen, gezonde voeding, valpreventie,
depressie, eenzaamheid en decubitus. Verder is een groot aantal
interventies gericht op de algemene gezondheid van ouderen
(‘ageing well’ projecten).
Ambities (eventueel landelijk)Landelijk:Ouderen zo lang mogelijk
zelfstandig, onafhankelijk en gezond te houden
d.m.v. preventieactiviteiten.De gemeente sluit
zich aan bij die ambitie.Landelijk vastgstelde prioriteitJaLopend (gemeentelijk) beleid- Activerend Huisbezoek (bezoeken van 75+-ers)
door vrijwilligers van de Stichting Welzijn.- Meer
Bewegen Voor Ouderen o.a door Stichting
Welzijn.Signalen vanuit publieke opinie en
maatschappelijk middenveldSignalen uit werkbijeenkomst (5 november 2009)
met betrokkenen bij het ontwikkelen van LGB:Geen.
DoelgroepInwoners van 65 jaar en ouder.Plan van AanpakDe gemeente vraagt de Adviesgroep LGB/WMO een
werkgroep te vormen die samen met de gemeente een
uitvoeringsplan opstelt. In het uitvoeringsplan
moet in elk geval aandacht besteed worden aan:1.
Het aanbod en de hiaten in dat aanbod.2. Het
verhogen van het bereik van het aanbod.3. De
effectiviteit van het aanbod.4. Een mix van
interventies (voorlichting en bewustwording,
signalering en advies, preventieve
ondersteuning).Beleidsterrein waar thema primair wordt
ondergebrachtLGB / WMOUitvoerend jaar/jarenWerkzaamheden werkgroep: mei. 2013 – oktober
2013Uitvoering: vanaf 1 januari 2014.UitvoeringAdviesgroep LGB/WMO, Stichting Welzijn, Kath.
Bonden van Ouderen, gemeente.BudgetVoor het uitvoeren van een plan reserveert de
gemeente vanaf 2014 een bedrag van €
3.000,--.
6Wat hebben we nodig?6.1VoorwaardenVoor een succesvolle ontwikkeling en uitvoering van lokaal
gezondheidsbeleid is het noodzakelijk dat aan een aantal voorwaarden wordt voldaan:• Draagvlak: Professionele gezondheids- en welzijnsorganisaties
hebben een belangrijke verantwoordelijkheid waar het gaat om de inhoudelijke ondersteuning van (de hoofdlijnen
van) het lokale gezondheidsbeleid. Er dient bij deze organisaties voldoende draagvlak en personele
capaciteit aanwezig te zijn om gezamenlijk invul- ling te kunnen geven aan gezondheidsbevordering. De gemeente
verwacht van deze organisaties een actieve rol en met die organisaties waarmee de gemeente een bestaande
relatie heeft (budgetovereenkomst, Gemeen- schappelijke Regeling of subsidierelatie) worden afspraken gemaakt
over hun rol in de uitvoering van het lokale gezondheidsbeleid.• Eigen verantwoordelijkheid: Hoewel het gezondheidsbeleid een
aangelegenheid is van de gemeente, blijven burgers in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor hun eigen
gezondheid en (gezonde) leefwijze. Komt echter de lokale gezondheid in het geding of zijn burgers niet in staat
deze eigen verantwoordelijkheid te nemen, dan zal het initiatief ook van de gemeente uit moeten gaan. Overigens
is dit niet onverkort op elke burger van toepas- sing. Er zijn burgers die als gevolg van sociaal-economische
verschillen een gezondheidsachterstand hebben.• Ambtelijke capaciteit: Om vanuit de regierol uitvoering te kunnen
geven aan het lokale gezondheidsbeleid is vol- doende ambtelijke capaciteit een vereiste. Niet alleen op het
beleidsterrein lokaal gezondheidsbeleid zelf, maar ook bij aanverwante beleidsterreinen zoals jeugd, openbare orde en
veiligheid enz. Naar schatting gaat het dan om gemiddeld 6 uren ambtelijke capaciteit per week voor
gezondheidsbeleid en 2 uren voor de aanverwante be- leidsterreinen.• Continuïteit en flexibiliteit in dienstenpakket GGD: In het
dienstenpakket met de GGD zijn afspraken en keuzes gemaakt over de inzet van de GGD op tal van (wettelijke)
onderwerpen. Tijdens de kerntakendiscussie bij de GGD is onderscheid gemaakt in basistaken en contracttaken.
Basistaken zijn taken die voor alle gemeenten in Zuidoost Brabant worden uitgevoerd binnen het gezamenlijke
takenpakket. Contracttaken zijn taken die de GGD Brabant Zuidoost voor een individuele gemeente uitvoert op basis
van een apart contract. De gemeente Oirschot en de GGD Brabant Zuidoost hebben regelmatig overleg over de
invulling van de diverse taken. • Budget; voor de uitvoering van de diverse activiteiten is
voldoende financiering nodig. Zie de ramingen onder 6.3. 6.2OrganisatiestructuurAdviesstructuur Lokaal Gezondheidsbeleid/WmoIn 2009 hebben burgemeester en wethouders in het kader van het
lokaal gezondheidsbeleid en Wmo-beleid een Stuurgroep en een
Adviesgroep Lokaal Gezondheidsbeleid/WMO ingesteld.De stuurgroep is samengesteld uit de wethouder Gezondheidszorg/WMO,
het hoofd van de Afdeling Maatschappij en de beleidsmedewerker
Welzijn/Gezondheidszorg met daarbij op afroep de beleidsmedewerker
WMO of de beleidsmedewerker Jeugd (afhankelijk van de te bespreken
stukken).Die Adviesgroep is samengesteld met professionals van de
partnerorganisaties van de gemeente. Deze partnerorganisaties
zijn:- GGD Brabant-Zuidoost;- ZuidZorg;- Maatschappelijk Werk Dommelregio;- Stichting Welzijn Oirschot; - Stichting MEE; - GGZE- Lunetzorg- Stichting St. Joris - Parochies- Intergemeentelijke Sociale Dienst (ISD)- Gemeente Oirschot (beleidsmedewerkers WMO en
Welzijn/Gezondheidszorg, afhankelijk van het onderwerp)De beleidsambtenaren Volksgezondheid, Wmo of Jeugd (afhankelijk van
de agenda) van de gemeente nemen deel aan de vergaderingen. Een
medewerker van de Stichting Welzijn Oirschot verzorgt het
secretariaatswerk.Deze Adviesgroep heeft de volgende taken gekregen:- uitvoering opdrachten/verzoeken van de stuurgroep bijv.
onderzoeken in het kader van mantelzorg, preventie eenzaamheid, inspelen op nieuwe
ontwikkelingen, adviseren op hetterrein van WMO/LGB, inclusief Lokaal Loketzaken (waaronder
doorontwikkeling).- het leveren van een bijdrage bij het vormen van en uitvoeren van
een nieuw Lokaal Gezondheidsbeleid.De Adviesgroep kan tevens ongevraagd adviseren.WerkgroepenDe Adviesgroep kan werkgroepen instellen die zich bezig houden met
specifieke thema’s, de thema’s voorbereiden of uitvoeren. De
samenstelling van de werkgroepen is afhankelijk van het onderwerp
waarover advies is gevraagd, maar zal over het algemeen bestaan uit
uitvoerende medewerkers.Organogram
Stuurgroep LGB/WMOAdviesgroep LGBWerkgroep XWerkgroep YWerkgroep X
6.3Financiële consequenties bij uitvoering in de jaren 2011 t/m
2014Voor lokaal gezondheidsbeleid zijn in de gemeentebegroting gelden
opgenomen voor het uitvoeren van activiteiten. Daarnaast zijn
uitgaven geraamd in het kader van preventie gebruik genotmiddelen en
uitgaven in het kader van Jeugdgezondheidszorg 0-4 jaar
(ZuidZorg/consultatiebureau). Met de GGD maakt de gemeente jaarlijks
afspraken over de invulling en uitvoering van activiteiten
aansluitend op de speerpunten in Oirschot. Bovendien zijn elk jaar
in de afdelingsplannen ambtelijke uren opgenomen voor beleid en
uitvoering lokaal gezondheidsbeleid.In onderstaande tabel is een schatting gemaakt van de kosten, die
nodig zijn voor de uitvoering van de speerpunten.
SpeerpuntUitv. Jaar 2011Uitv. Jaar 2012Uitv. Jaar 2013Uitv. Jaar 2014Overgewicht + gezonde voeding en diabetes€ 4.000,--€ 4.000,--€ 4.000,--Schadelijk alcoholgebruik“Laat je niet
flessen!”Lokale activiteiten in kader “Laat je
niet flessen” € 5.000,-- (reg.)*€ 2.500,-- (reg.)€ 3.000,--
(reg.) € 5.000,-- (reg.) € 5.000,-- (reg.)€ 2.500,-- (reg.)€ 3.000,--
(reg.) € 5.000,-- (reg.) Roken Voor uitvoeren plan€ 2.000,--€ 2.000,--Drugs Voor uitvoeren plan€ 3.000,--€ 3.000,--Sociale Weerbaarheid Voor uitvoeren plan€ 3.000,--Preventie gezondheids-zorg voor ouderen€ 3.000,--Kosten t.b.v. werkgroepen€ 500,--€ 500,--€ 500,--€ 500,--Startkosten adviesgroep LGB/WMO€ 500,--Totaal geraamde kosten€ 17.500,--€ 21.000,--€ 29.000,--€ 32.000,-Dekking reguliere uitgaven: - Post Preventie
Gebruik Genotmiddelen (663002/4343871) € 18.316,- € 18.500,- € 18.684,- Af te ramenBij te ramen:- € 6.485,---€ 3.166,--€ 4.650,--€ 7.466,--
* Reg. = regulier= geraamd in de begroting 2011.7HOE GAAN WE HET EFFECT METEN?EvaluatieHet meten van de resultaten en de effecten van collectieve
preventiemaatregelen voor de gezondheid van burgers is discutabel,
zeker op een kortere termijn. Vaak zijn zoveel factoren van invloed
op de gezondheid van burgers, dat de gezondheidswinst van een
bepaalde activiteit niet kan worden aangetoond. Dit laat onverlet
dat de nog op te zetten activiteiten door ons zullen worden
geëvalueerd. We willen ervoor zorgen dat elke in te stellen
werkgroep rekening houdt met vooraf bepaalde meetbare doelen..Teneinde de mogelijke gevolgen van lokaal gezondheidsbeleid voor de
bevordering van gezondheid te kunnen meten zal een evaluatie worden
gehouden betreffende de:1. Aanpak van gezondheidsknelpunten.De organisaties, die met de opzet en uitvoering van activiteiten van
de eerder beschreven speerpunten belast worden, worden door de
gemeente verzocht door middel van verslaglegging inzicht te geven in
de bereikte resultaten, en indien mogelijk de effecten. Het gaat
hierbij om zowel inhoudelijke als procesmatige aspecten. Indien
mogelijk wordt hierbij ook de klanttevredenheid betrokken.2. Gezondheidswinst.De door de GGD in een tijdsbestek van telkens 4 jaar per gemeente te
houden Gezondheidsmonitoren voor jongeren, volwassenen en ouderen
gebruikt de gemeente voor het meten van de gezondheid van de
Oirschotse bevolking en, voor zover dat mogelijk is, de eventueel
behaalde gezondheidswinst door vergelijking met eerdere
gezondheidspeilingen en met peilingen in de regio.1Hoe staan we er in Oirschot voor?Evaluatie Activiteiten uit Nota Lokaal Gezondheidsbeleid 2003 t/m 2006 en de
activiteiten in 2007 t/m 2010. Onderstaand schema geeft aan welke activiteiten uit de Nota Lokaal
Gezondheidsbeleid 2003-2006 en welke activiteiten in de periode 2007 t/m 2010
door de gemeente in samenwerking met andere organisaties zijn opgepakt. Ook komt
tot uitdrukking welke activiteiten ook de komende tijd nog expliciete aandacht
behoeven, hetzij omdat de activiteit nog niet volledig is afgerond of de
activiteit (deels) structureel onderdeel is geworden van het takenpakket van de
gemeente. Dit schema betreft geen volledig overzicht van alle activiteiten in
het kader van het lokale gezondheidsbeleid. De structurele activiteiten die de
GGD (zie ook bijlage 2) of andere organisaties voor de gemeente uitvoert, zijn
ook in deze periode (al dan niet gewijzigd) gecontinueerd, maar zijn niet in
onderstaand schema opgenomen.Betekenis laatste kolom:√ : thema is opgepaktLGB : thema heeft of behoeft binnen het Lokale Gezondheidsbeleid (nog) aandacht Wmo : thema komt (ook) aan de orde in het Wmo-beleidJeugd : thema komt (ook) aan de orde in het jeugdbeleid
AandachtveldenActiviteitenStand van Zaken begin 2010LGB/WMO/jeugdA. Nota LGB 2003 t/m 2006Onderzoek “Bouwen aan Opvoeding”Aanbod op basis van
behoefte.De GGD heeft in 2003 van de toenmalige Stuurgroep Lokaal
Gezondheidsbeleid en de gemeente het verzoek gekregen een
onderzoek te doen naar de werkelijke behoeften aan
opvoedingsondersteuning bij ouders in deze gemeente. Ook
moest bezien worden op welke manier daar het aanbod van de
diverse instellingen op afgestemd kon worden.In februari
2004 heeft de GGD het rapport “Bouwen aan Opvoeding”
uitgebracht. De bedoeling toen was om de uitvoering ervan in
handen te geven van een daartoe in te stellen werkgroep met
daarin afgevaardigden van verschillende organisaties. Zover
is het niet gekomen. Intussen is de Nota verouderd. Voor
opvoedingsondersteuning is een aanbod op basis van behoefte
ontwikkeld dat wordt ingevuld door ZuidZorg en de GGD. Sinds
2005 worden in opdracht van de gemeente door ZuidZorg en de
GGD activiteiten ingezet in het kader van
opvoedingsondersteuning.Het gaat dan om:- Opvoedspreekuur
voor ouders en professionals binnen de peuterspeelzalen door
ZuidZorg. In 2007 hebben 36 ouders gebruik gemaakt van dit
aanbod. In 2008 waren dat er 30. - Groepsvoorlichting
“Peuter in zicht” door ZuidZorg.Doel is de
opvoedingsvaardigheden van ouders van kinderen van 0-4 jaar
te vergroten. In 2007 heeft een cursus plaatsgevonden met 9
deelnemers uit Oirschot. In 2008 namen aan de cursus 4
personen deel.- Project “Stevig Ouderschap” door
ZuidZorg.Doel is door vroegsignalering en interventie
opvoedingsspanningen en kindermishandeling in gezinnen met
kinderen tot 1 ½ jaar te voorkomen. In 2007 namen 3 gezinnen
deel aan het project. In 2008 waren dat er 8. -
Kindobservaties binnen peuterspeelzalen en
kinderdagverblijven door Zuidzorg. Doel is de zorg rondom de
ontwikkeling van een kind te verbeteren. In 2007 hebben 12
kindobservaties plaatsgevonden. In 2008 waren dat er 4. -
Contactmomenten op maat door ZuidZorg. Tijdens
contactmomenten inventariseert een verpleegkundige de
problemen en de hulpvraag en komt met ouders overeen welke
hulp passend is. Het gaat per gezin om een cyclus van drie
huisbezoeken van één uur. In 2007 hebben 162 huisbezoeken
plaatsgevonden. In 2008: 127, met daarnaast 183 telefonische
begeleidingscontacten. - Opvoedingsspreekuur voor ouders
binnen de basisscholen door de GGD (is er al sinds begin
2003). In 2006 is het Infopunt 56 keer bezocht, in 2007: 42
keer en in 2008: 33 keer.In de Nota Integraal Jeugdbeleid
2009 t/m 2012 zijn in Hoofdstuk VI.B. (Prestatieveld 2 WMO:
Preventieve Ondersteuning Jeugd) genoemde activiteiten
verder beschreven. LGB