CVDR21551_1Beleidsregels Terugvordering van de Wet werk en bijstand van de gemeente ZeewoldenlregelingZeewolde2017-11-21ZeewoldeOnbekend.Beleidsregels Terugvordering van de Wet werk en bijstand van de gemeente ZeewoldeWet werk en bijstand, paragraaf 6.4college van burgemeester en wethoudersmaatschappelijke zorg en welzijn2005-06-21De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2005-07-01nieuwe regelingV123Geen.Geen.Beleidsregels Terugvordering van de Wet werk en bijstand van de gemeente
ZeewoldeBurgemeester en wethouders van de gemeente Zeewolde,gelezen het voorstel van afdeling Maatschappelijke Diensten d.d. 30 mei
2005;gelet op paragraaf 6.4 van de Wet werk en bijstand;Besluitenvast te stellen de beleidsregels Terugvordering van de Wet werk en bijstand
van de gemeente Zeewolde.Burgemeester en wethouders maken gebruik van de bevoegdheid tot:
het herzien of intrekken van het toekenningsbesluit ingevolge
artikel 54 lid 3 en 4 van de Wet werk en bijstand (Wwb);
het terugvorderen van ten onrechte verleende bijstand zoals
neergelegd in de artikelen 58 tot en met 60 van de Wwb.
Een besluit tot toekenning van bijstand wordt herzien of ingetrokken
indien:
het niet of niet behoorlijk nakomen van de verplichting als
bedoeld in artikel 65 lid 1 Abw, artikel 17 lid 1 Wwb, of de
artikelen 28 lid 2 en 29 lid 1 van de Wet Suwi, heeft geleid tot
het ten onrechte of tot een te hoog bedrag verlenen van
bijstand;
anderszins de bijstand ten onrechte of tot een te hoog bedrag is
verleend.
Burgemeester en wethouders kunnen op grond van dringende redenen
besluiten af te zien van het nemen van een herzienings- of
intrekkingsbesluit. Bijstand wordt teruggevorderd in de gevallen zoals vermeld in deze
beleidsregels.Burgemeester en wethouders vorderen bijstand terug van de belanghebbende
voor zover deze bijstand:
ten onrechte of tot een te hoog bedrag is verleend;
in de vorm van een geldlening is verleend en de uit de
geldlening voortvloeiende verplichtingen niet of niet behoorlijk
worden nagekomen;
voortvloeit uit gestelde borgtocht;
ingevolge artikel 52 Wwb bij wijze van voorschot is verleend en
nadien is vastgesteld dat geen recht op bijstand bestaat;
anderszins onverschuldigd is betaald en voor zover de
belanghebbende dit redelijkerwijs kon begrijpen of;
anderszins onverschuldigd is betaald, waaronder begrepen
dat:
de belanghebbende naderhand met betrekking tot de
periode waarover bijstand is verleend, over in
aanmerking te nemen middelen als bedoeld in paragraaf
3.4 Wwb beschikt of kan beschikken;
bijstand is verleend met een bepaalde bestemming en
naderhand door de belanghebbende vergoedingen of
tegemoetkomingen worden ontvangen met het oog op die
bestemming.
terugvordering als bedoeld onder e. vindt niet plaats, indien de
betreffende kosten zijn gemaakt meer dan twee jaar vóór de datum
van verzending van het besluit tot terugvordering.
1.Onverminderd het bepaalde onder beleidsregel 5 worden kosten van
bijstand, indien de bijstand aan een gezin wordt verleend, van alle
gezinsleden teruggevorderd.2.Indien de bijstand als gezinsbijstand aan gehuwden had moeten worden
verleend, maar zulks achterwege is gebleven omdat belanghebbende de
verplichting bedoeld in artikel 17 Wwb, of de artikelen 28 lid 2 en
29 lid 1 van de Wet Suwi, niet of niet behoorlijk is nagekomen,
kunnen de kosten van bijstand mede worden teruggevorderd van de
persoon met wiens middelen als bedoeld in paragraaf 3.4. van de Wwb
bij de verlening van bijstand rekening had moeten worden
gehouden.3.de onder a. en b. genoemde personen zijn hoofdelijk aansprakelijk
voor de terugbetaling van de kosten van bijstand die worden
teruggevorderd.In het terugvorderingsbesluit delen burgemeester en wethouders aan de
belanghebbende mede:
tot welk bedrag en over welke periode de ten onrechte ontvangen
bijstand wordt teruggevorderd;
de reden van de terugvordering;
het wetsartikel dan wel beleidsregel, welke ten grondslag ligt
aan de terugvordering;
de termijn of termijnen waarbinnen de belanghebbende de ten
onrechte ontvangen bijstand dient terug te betalen;
op welke wijze het besluit, bij gebrekkige betaling, ten uitvoer
zal worden gelegd (executoriale titel);
de rente en kosten welke in rekening worden gebracht bij
gebrekkige betaling;
de mogelijkheid dat indien het netto teveel betaalde bedrag aan
bijstand niet is terugbetaald op 31 december, het restantbedrag
alsnog bruto moet worden terugbetaald;
de bezwaarmogelijkheid.
Burgemeester en wethouders besluiten geheel of gedeeltelijk van
terugvordering af te zien indien daarvoor een dringende reden aanwezig
is. In afwijking van de artikelen 5 en 6 kunnen burgemeester en wethouders
besluiten tot gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van de
teruggevorderde bijstand indien:
redelijkerwijs te voorzien is dat de belanghebbende niet zal
kunnen voortgaan met het betalen van zijn schulden, en
redelijkerwijs te voorzien is dat een schuldregeling met
betrekking tot alle vorderingen van de overige schuldeisers
zonder een zodanig besluit niet tot stand zal komen, en
de vordering van de gemeente wegens teruggevorderde bijstand ten
minste zal worden voldaan naar evenredigheid met de vorderingen
van de schuldeisers van gelijke rang.
Geen kwijtschelding als bedoeld in artikel 9 vindt plaats indien:
de terugvordering van bijstand het gevolg is van verwijtbaar
gedrag van de belanghebbende;
de vordering wordt gedekt door pand of hypotheek op een goed of
goederen, behoudens voor zover de vordering niet op die goederen
verhaald kan worden.
Het besluit tot het gedeeltelijk afzien van terugvordering of tot het
gedeeltelijk afzien van verdere terugvordering treedt niet in werking
voordat een schuldregeling tot stand is gekomen. Het besluit tot het gedeeltelijk afzien van terugvordering of tot het
gedeeltelijk afzien van verdere terugvordering wordt ingetrokken of ten
nadele van de belanghebbende gewijzigd indien:
niet binnen twaalf maanden nadat dat besluit is bekendgemaakt,
een schuldregeling is tot stand gekomen;
de belanghebbende zijn schuld aan de gemeente niet
overeenkomstig de schuldregeling voldoet; of
onjuiste of onvolledige gegevens zijn verstrekt en de
verstrekking van juiste of volledige gegevens tot een ander
besluit zou hebben geleid.
In afwijking van de artikelen 5 en 6 kunnen burgemeester en wethouders
op verzoek van de belanghebbende besluiten van terugvordering of van
verdere terugvordering af te zien, indien de belanghebbende:
gedurende drie jaar volledig aan zijn betalingsverplichtingen
heeft voldaan en indien het gemiddeld inkomen van de
belanghebbende in die periode de beslagvrije voet bedoeld in de
artikelen 475c en 475d van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering niet te boven is gegaan;
gedurende drie jaar niet volledig aan zijn
betalingsverplichtingen heeft voldaan, maar het achterstallige
bedrag over die periode, vermeerderd met de daarover
verschuldigde wettelijke rente en de op de invordering
betrekking hebbende kosten, alsnog heeft betaald;
een bedrag, overeenkomend met ten minste 50% van de restsom in
één keer aflost.
In afwijking van de artikelen 5 en 6 kunnen burgemeester en wethouders
besluiten van terugvordering of van verdere terugvordering af te zien,
indien de belanghebbende:
gedurende vijf jaar geen betalingen heeft verricht en niet
aannemelijk is dat hij deze op enig moment zal gaan
verrichten;
gedurende 2 jaar al dan niet betalingen heeft verricht en de nog
openstaande vordering minder bedraagt dan € 113,-.
In afwijking van de artikelen 5 en 6 kunnen burgemeester en wethouders
besluiten de duur van de aflossing van bijstand, die in de vorm van een
geldlening is verleend op basis van artikel 51 van de Wwb, af te
stemmen. Zie voor verdere uitwerking bijlage 1. Kwijtschelding als bedoeld in de artikelen 13, 14 en 15 vindt in
principe niet plaats indien:
de terugvordering van bijstand het gevolg is van verwijtbaar
gedrag van de belanghebbende;
de vordering wordt gedekt door pand of hypotheek op een goed of
goederen, behoudens voor zover de vordering niet op die goederen
verhaald kan worden;
de terugvordering van bijstand in de vorm van een geldlening is
verleend en de uit de geldlening voortvloeiende verplichtingen
niet zijn nagekomen;
de terugvordering van bijstand zijn grondslag heeft in artikel
58 lid 1 sub f onder 1 en 2 Wwb.
In afwijking van de artikelen 13, 14, 15 en 16 kunnen burgemeester en
wethouders besluiten de vordering kwijt te schelden indien daarvoor een
dringende reden aanwezig is. In principe dient de teveel betaalde bijstand ineens te worden
terugbetaald, maar indien dit niet mogelijk is, kunnen burgemeester en
wethouders een aflossingsbedrag vaststellen. De wijze waarop de
betalingsregeling tot stand komt is uitgewerkt in bijlage 2. De frequentie van het heronderzoek bij debiteuren is een keer per
jaar.Indien de belanghebbende een Wwb-uitkering ontvangt en niet in staat is
om de vordering ineens te voldoen, dan wordt het terugvorderingsbesluit
tenuitvoergelegd door middel van verrekening met de maandelijks
verleende bijstand ingevolge de Wwb, op grond van artikel 6:127 van het
Burgerlijk Wetboek.Indien de belanghebbende niet bereid is tot het treffen van een
minnelijke betalingsregeling, of een eerder opgelegde
betalingsverplichting niet meer nakomt, dan wordt het
terugvorderingsbesluit tenuitvoergelegd door middel van:
een executoriaal beslag overeenkomstig de artikelen 479b tot en
met 479g, behoudens artikel 479e lid 2 van het Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering;
een executoriaal beslag op onroerende zaken of onder derden
overeenkomstig het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering door
middel van inschakeling van een deurwaarder.
Indien moet worden overgegaan tot beslaglegging als bedoeld in artikel
21, dan kan de vordering worden verhoogd met:
de wettelijke rente; en
de op de invordering betrekking hebbende kosten, ten bedrage van
15% van de hoofdsom van een minimum van € 45,- en tot een
maximum van € 450,-.
Burgemeester en wethouders maken gebruik van de bevoegdheid om op grond
van artikel 58 lid 4 van de Wwb de bijstand bruto terug te
vorderen.Deze beleidsregels treden in werking met ingang van 1 juli 2005.Aldus vastgesteld door burgemeester en wethouders van de gemeente Zeewolde
op 21 juni 2005.de secretaris, de loco-burgemeester,R.C. van Nunspeet mevrouw W.J.H. Lodders1.Nadere uitwerking beleidsregel 15: kwijtschelding geldleningenBij een inkomen tot 120% van de bijstandsnormNadat de debiteur gedurende 36 maanden onafgebroken volledig aan zijn
aflossingsverplichting heeft voldaan (= v/a 01-01-2005 met 5% van de
bijstandsnorm), wordt het restant van de lening buiten invordering gesteld.Bij een inkomen van > 120% van de bijstandsnorm Nadat de debiteur gedurende 36 maanden onafgebroken volledig aan zijn
aflossingsverplichting heeft voldaan (= v/a 01-01-2005 met 5% van de
bijstandsnorm), wordt het restant van de lening buiten invordering gesteld. NB
De term "onafgebroken" dient niet rigide te worden toegepast.Voorbeeld 1: als een debiteur binnen de termijn van 36 maanden,
gedurende twee maanden geen uitkering heeft ontvangen omdat hij inkomsten uit
arbeid had via een uitzendbureau en gedurende deze twee maanden geen aflossingen
heeft verricht, blijft wel sprake van "onafgebroken aflossen";Voorbeeld 2: een debiteur heeft gedurende 32 maanden afgelost en gaat
daarna aan het werk. Gedurende 12 maanden verwerft hij daarmee een inkomen ver
boven bijstandsniveau. Na een jaar komt hij weer in de bijstand. Gedurende dit
jaar heeft de debiteur geen aflossingen verricht. In dit geval is er geen sprake
van "onafgebroken aflossen" en dient de volledige leenbijstand te worden
terugbetaald.Deze beleidsregel is alleen van toepassing op leenbijstand die is
verstrekt met toepassing van artikel 51 Wwb (art. 21 Abw). 2.Nadere uitwerking beleidsregel 18: vaststellen aflossingsbedragen vanaf
01-01-2005De aflossingsbedragen worden vastgesteld conform onderstand schema.Leenbijstand (art. 52)Cliënt: 5% x bijstandsnorm(gedurende 36 maanden, daarna kwijtschelding).Ex-cliënt: 5% x bijstandsnorm(gedurende 36 maanden, daarna kwijtschelding).Fraudevordering (art. 58, lid 1 sub a ) - Teruggevorderde leenbijstand(art.
58, lid 1 sub b) - Borgtocht (art. 58, lid 1 sub c) - Middelen waarover
later kan worden beschikt (art. 58, lid 1, sub f, 1 en 2) - Voorschot (art.
58 lid 1 sub d)Cliënt: 36 maanden volgens beslagbepalingen, daarna 5% x bijstandsnorm.Overigen: 10% x bijstandsnorm plus 50% x surplus.Abusievelijk verleende bijstand (art. 58 lid 1 sub e)Cliënt: 10% x bijstandsnorm.Ex-cliënt: 10% x norm plus 50% x surplus.Toelichting op schema aflossongsbedragen- indien een ex-cliënt of andere debiteur een inkomen heeft tot 120% x
bijstandsnorm, dan wordt hij voor het vaststellen van de aflossing gelijkgesteld
met een "cliënt";- aflossingsbedragen worden afgerond op € 1,00 naar beneden.Toelichting op aflossing leenbijstand- eenmaal vastgesteld aflossingsbedrag blijft gedurende de gehele looptijd
ongewijzigd, wordt dus niet aangepast aan normwijzigingen;- aflossingsverplichting gaat in op de 1e dag van de maand volgende
op de verstrekkingsdatum;- bij beëindiging van de uitkering inhouden t/m de
laatste dag van de uitkering;- tegoed vakantiegeld niet verrekenen met saldo
leenbijstand. Berekening aflossingscapaciteitSchuldenBij de berekening van de aflossingscapaciteit wordt in beginsel rekening
gehouden met schulden die reeds waren aangegaan voordat de debiteur op de hoogte
was of redelijkerwijs op de hoogte kon zijn van onze vordering. In beginsel
wordt dus geen rekening gehouden met schulden/verplichtingen die zijn aangegaan
na het bekend worden van de vordering van de gemeente.Op individuele gronden kan
van het bovenstaande uiteraard worden afgeweken, mits dit in de rapportage
gedegen wordt gemotiveerd. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan de
aflossing op huur- of energieschulden. Het kan nodig zijn om wel rekening te
houden met deze aflossingsverplichtingen ter voorkoming van huisuitzetting of
afsluiting van energie.Ook de ontstaansgrond van de vordering is een factor
waarmee rekening kan worden gehouden. Bij fraudevorderingen zal minder
soepelheid worden betracht dan bij andersoortige vorderingen.Berekening aflossingscapaciteit ex-cliëntenNetto inkomen plus 5% vakantietoeslagAf: bijstandsnorm incl. vakantie-uitkeringAf: Extra woonlastenAf: extra ziektekostenAf: andere aflossingsverplichtingen-------------------------------------------------SurplusAf: x % (surplus--------------------------------------------------y% surplusBij: 10% (bijstandsnorm incl. vt)---------------------------------------------------AflossingscapaciteitN.B.extra woonlasten = woonkosten voor zover deze hoger zijn dan de in de
bijstand begrepen woonkostencomponent na aftrek van eventuele huursubsidie.extra ziektekosten = premies ziektekostenverzekering (m.u.v. nominale
premies), voor zover deze uit de netto inkomsten moeten worden voldaan.Afzien van berekening aflossingscapaciteitAls de debiteur bereid en in staat is om de vordering in uiterlijk 6
maandelijkse termijnen volledig terug te betalen kan worden afgezien van het
berekenen van de aflossingscapaciteit. Dit betekent dat de debiteur dan ook geen
inzicht hoeft te geven in zijn financiële situatie.Volgorde van aflossing bij meerdere vorderingenUitgangspunt is dat aflossing op de oudste vordering voorrang heeft. De aard van
de vordering is hierbij niet relevant. Als wegens aflossing leenbijstand 5% van
de norm op de uitkering van de cliënt wordt ingehouden en er ontstaat een nieuwe
vordering, dan heeft aflossing van deze nieuwe vordering voorrang. Het aflossen
op een verstrekte leenbijstand, zonder dat er sprake is van een beschikking ex
artikel 58, lid 1 sub b, valt namelijk niet onder de terugvorderingsparagraaf.
De aflossing op de leenbijstand wordt dan onderbroken, hetgeen gevolgen kan
hebben voor het voldoen aan de voorwaarde voor kwijtschelding na 36.Aflossing op twee vorderingen tegelijkSoms kan het nodig zijn om de aflossingsruimte aan te wenden voor gelijktijdige
aflossing op twee verschillende vorderingen. Dit is bijvoorbeeld het geval in de
volgende situatie:Debiteur lost af op vordering A conform het aflossingsschema
en deze aflossing is lager dan op grond van de beslagbepalingen mogelijk is.
Vervolgens ontstaat er een nieuwe vordering (B). Dan blijft de aflossing op
vordering A ongewijzigd en wordt het restant van de aflossingsruimte aangewend
ter aflossing op vordering B.1. AlgemeenIn de Wet werk en bijstand, welke per 1 januari 2004 in werking is getreden, is
het terugvorderen van ten onrechte verleende bijstand een algemene bevoegdheid
geworden van burgemeester en wethouders. Dit houdt in dat het wettelijke kader
op zichzelf geen sluitende basis meer vormt voor de gemeentelijke
terugvorderingspraktijk. Met deze Beleidsregels Terugvordering Wet werk en
bijstand wordt een nieuwe "wettelijke" basis gecreëerd om het bestaande
terugvorderingsbeleid te kunnen continueren. Burgemeester en wethouders maken
gebruik van de hierboven bedoelde bevoegdheid in de gevallen en op grond van de
bepalingen in deze beleidsregels. Op grond van de invoeringswet is ter
voorkoming van elke onduidelijkheid over de toepasselijkheid van oude of nieuwe
terugvorderingsartikelen bepaald dat in voorkomende gevallen de artikelen in de
Wwb en dus ook deze beleidsregels betrekking hebben op zowel terugvordering van
bijstand ingevolge de Abw als de Wwb.De Wwb is, evenals de Abw, een minimum
bestaansvoorziening, welke aanvullend is op de eigen bestaansmiddelen. Gelet op
de gewijzigde financiële verantwoordelijkheid voor de kosten van de bijstand
achten burgemeester en wethouders het van groot belang dat de bijstand alleen
terechtkomt bij die burgers die hieraan de meeste behoefte hebben. Bovendien
hebben de ontvangsten voortvloeiend uit de terugvordering een gunstig effect op
het beschikbare budget binnen het Inkomensdeel van de Wwb. Een eventueel
overschot op dit budget kan vervolgens worden ingezet voor extra
reïntegratietrajecten ten behoeve van werkzoekenden. Daarnaast is een belangrijk
beleidsuitgangspunt dat het plegen van bijstandsfraude onder geen enkele
voorwaarden mag worden beloond door de ten onrechte verleende bijstand niet
terug te vorderen. 2. Herziening of intrekking van het toekenningsbesluitEvenals terugvordering van bijstand is het met terugwerkende kracht gewijzigd
vaststellen van het recht op bijstand door middel van een herzienings- of
intrekkingsbesluit een algemene bevoegdheid geworden van burgemeester en
wethouders. Gelet op de hierboven geformuleerde uitgangspunten maken
burgemeester en wethouders in beginsel in alle gevallen waarin er aanleiding is
het toekenningsbesluit met terugwerkende kracht te wijzigen gebruik van deze
bevoegdheid.De bepalingen onder a. en b. zijn identiek aan de bepalingen van
artikel 69 lid 3 Abw en 54 lid 3 Wwb, doch zijn met een dwingend karakter
geformuleerd.a. indien als gevolg van het niet nakomen van de inlichtingenverplichting van de
belanghebbende ten onrechte bijstand is verleend dan wordt in alle gevallen het
bijstandsrecht naar het verleden toe gecorrigeerd naar de juiste situatie. Het
kan hierbij gaan om het schenden van de inlichtingenplicht naar zowel de
gemeente als naar het CWI.b. In gevallen waarin er kennelijk in het verleden een niet correct
toekenningsbesluit is genomen, maar dit niet is veroorzaakt door de
belanghebbende, dan kan in voorkomende gevallen toch herziening of intrekking
van het toekenningsbesluit aan de orde zijn.Dit zal zich vooral voordoen in
gevallen waarin door burgemeester en wethouders onjuiste besluitvorming heeft
plaatsgehad. Deze vorm van intrekking/herziening staat op gespannen voet met het
rechtszekerheidsbeginsel. Op grond van dit beginsel kunnen rechten niet zonder
meer met terugwerkende kracht worden gewijzigd. Doorslaggevend moet zijn of
belanghebbende enige blaam treft bij het niet melden van de onjuiste situatie.
De belanghebbende zal daarom "op zijn klompen" hebben kunnen aanvoelen dat er
iets mis was met de toekenning. Als dit niet het geval is dan gaan burgemeester
en wethouders niet over tot herziening/intrekking met terugwerkende kracht. Het
uitkeringsrecht zal in dat geval uiterlijk met ingang van de datum waarop de
onjuistheid is geconstateerd worden gewijzigd, mits de belanghebbende hiervan
tijdig op de hoogte wordt gebracht.Een andere overweging is of burgemeester en
wethouders als gevolg van een grove fout een foutief besluit hebben genomen.
Grove nalatigheid van het bestuursorgaan kan niet voor rekening komen van de
belanghebbende, tenzij het bij de belanghebbende volkomen duidelijk kan zijn dat
het hier een fout betreft.3. Afzien van herziening of intrekking van het toekenningsbesluitDeze bepaling
geeft Burgemeester en wethouders de bevoegdheid op grond van dringende redenen
af te zien van een herzienings- of intrekkingsbesluit.4. TerugvorderingDeze bepaling vormt de kernbepaling van het gemeentelijke
terugvorderingsbeleid. Benadrukt wordt dat de bijstand uitsluitend wordt
teruggevorderd in de gevallen waarin dit in de beleidsregels is vastgelegd. 5. Ten onrechte verleende bijstandDe hier omschreven situaties waarin bijstand
wordt teruggevorderd zijn identiek aan de bepalingen van artikel 58 Wwb. Om
echter geen misverstand te laten bestaan over wanneer bijstand moet worden
teruggevorderd zijn deze beleidsregels, in tegenstelling tot de formulering van
artikel 58 Wwb, dwingend geformuleerd.a. bijstand is ten onrechte of tot een te hoog bedrag verleend wanneer achteraf
komt vast te staan dat over de betreffende periode geen, of tot een lager
bedrag, recht op bijstand bestond. Voorafgaande aan deze terugvordering dient op
grond van artikel 54 lid 3 Wwb (of artikel 69 lid 3 Abw) en beleidsregel nummer
2 van de Beleidsregels Terugvordering Wet werk en bijstand eerst een
herzienings- of intrekkingsbesluit te worden genomen. b. aan de bijstand die in de vorm van een geldlening is verleend dient in alle
gevallen een terugbetalingsverplichting te worden verbonden. Deze verplichting
moet altijd in het toekenningsbesluit worden vastgelegd en ook tot uiting komen
in de akte van geldlening . Eerst wanneer deze verplichting niet wordt nagekomen
wordt ten aanzien van het nog resterende bedrag van de lening een
terugvorderingsbesluit genomen. Hiermee ontstaat er ten aanzien van het
resterende deel van de lening een executoriale titel.c. Borgstelling is een vorm van bijstandsverlening. Dit betekent dat in het
toekenningsbesluit vastgelegd moet zijn dat de gemeente bijstand heeft verleend
in de vorm van een borgstelling. Deze bijstand komt echter pas tot uitbetaling
(aan de geldverstrekker) indien de belanghebbende in gebreke blijft met het
terugbetalen van de door de geldverstrekker verleende geldlening. Op het moment
van uitbetaling van de bijstand ontstaat tevens een vordering die op grond van
artikel 58 lid 1 sub c Wwb en de gemeentelijke beleidsregels kan worden
teruggevorderd. In dat geval is, evenals bij de terugvordering van een
geldlening, een afzonderlijk terugvorderingsbesluit noodzakelijk.d. Een voorschot wordt op grond van artikel 52 Wwb van rechtswege (automatisch
op grond van de wet) verstrekt als een renteloze geldlening. Dit impliceert dat
belanghebbende deze lening moet terugbetalen. Artikel 52 lid 3 Wwb regelt dat
het verstrekte voorschot ineens wordt verrekend met de toegekende uitkering over
de periode waarop het voorschot betrekking had. Soms behoort verrekening van dit
voorschot niet of niet volledig tot de mogelijkheden. Dat kan zijn omdat er geen
toekenning van een uitkering tot stand komt, of dat de toegekende uitkering niet
toereikend is om het totale bedrag van het voorschot ineens te verrekenen. Het
openstaande bedrag van het voorschot wordt dan van belanghebbende teruggevorderd
op grond van artikel 58 lid 1 sub d Wwb. Wanneer deze omstandigheid zich
voordoet dan is een afzonderlijk terugvorderingsbesluit noodzakelijk ten aanzien
van het bedrag dat niet (volledig) kan worden verrekend met de toegekende
bijstand.e. Ook de onverschuldigd betaalde bijstand als gevolg van een administratieve
vergissing dient op grond van deze beleidsregel te worden teruggevorderd. Als
beperking geldt dat alleen kan worden teruggevorderd indien de belanghebbende
redelijkerwijs kon begrijpen dat hij ten onrechte bijstand ontving. Voor de hier
bedoelde vorm van terugvordering geldt een wettelijke vervaltermijn van 2 jaar (
bepaald onder g).er kunnen naast de hierboven genoemde omstandigheden andere
redenen zijn waarin de bijstand bij nader inzien onverschuldigd is betaald. Het
gaat hierbij vooral om situaties waarin er geen reden is om te komen tot
herziening of intrekking van het toekenningsbesluit, bijvoorbeeld wanneer
bijstand is verleend in afwachting van het beschikbaar komen van middelen
(inkomen of vermogen), of wanneer achteraf een vergoeding wordt ontvangen voor
kosten waarvoor in een eerder stadium ook al (bijzondere) bijstand is ontvangen. 6. Terugvordering van gezinsledenOp grond van artikel 59 lid 2 Wwb kan bijstand
die als gevolg van schending van de inlichtingenplicht niet als gezinsbijstand
is verleend, maar wel als gezinsbijstand verleend had moeten worden, tevens
worden teruggevorderd van degene met wiens middelen rekening had moeten worden
gehouden. Eenvoudiger gesteld: bijstand die aan een alleenstaande of
alleenstaande ouder is verleend, die achteraf een gezamenlijke huishouding
blijkt te voeren, kan tevens van de verzwegen partner worden
teruggevorderd.Duidelijk moet zijn dat:- de bijstandsontvanger het voeren van een gezamenlijke huishouding met deze
partner heeft verzwegen;- de verzwegen partner van de bijstandsverlening op de hoogte was.Alle gezinsleden waarvan in bovengenoemde situaties kan worden teruggevorderd
zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de gehele vordering. Dit betekent in de
praktijk dat het gehele bedrag van elk gezinslid kan worden teruggevorderd. In
gevallen waarin één (of meer) gezinsleden niet in staat zijn om (het volledige)
bedrag terug te betalen kunnen andere gezinsleden voor het gehele
(restant)bedrag worden aangesproken. In principe dienen alle debiteuren die
hoofdelijk aansprakelijk zijn hun aandeel in de aflossing onderling met elkaar
te verrekenen. Dit is niet het probleem van de gemeente.7. TerugvorderingsbesluitIn deze regels is conform artikel 60 van de Wwb geregeld welke aspecten in ieder
geval onderdeel uitmaken van het terugvorderingsbesluit. Hierbij kan nog worden
opgemerkt dat het indienen van een bezwaarschrift geen opschortende werking
heeft voor het innen van de vordering. Zeker als na de bezwaarschriftenprocedure
door de belanghebbende wordt besloten in beroep te gaan dan wel in hoger beroep
wordt het niet efficiënt en effectief geacht de inning op te schorten.8. Afzien van het terugvorderingsbesluitIn het terugvorderingsproces kan op twee momenten worden afgezien van
terugvordering. Ten eerste kan worden besloten om geen terugvorderingsbesluit te
nemen. De vordering komt in dat geval niet tot stand. Ten tweede kan worden
afgezien van verdere terugvordering in een later stadium. Deze variant, ook wel
kwijtschelding genoemd, wordt behandeld in beleidsregel 9 en verder. Opgemerkt
wordt hierbij nog dat op grond van het overgangsrecht van de Wwb de
beleidsregels van zowel terugvordering als kwijtschelding ook betrekking hebben
op vorderingen die betrekking hebben op een periode voor 1 januari 2004. In
voorkomende gevallen kunnen er redenen zijn om in het geheel geen
terugvorderingsbesluit te nemen. Er kunnen in de individuele situatie dringende
redenen zijn op grond waarvan van een terugvorderingsbesluit kan worden
afgezien. De vraag wat dringende redenen zijn om van terugvordering af te zien,
kan moeilijk in zijn algemeenheid worden beantwoord. De redactie van dit artikel
is identiek aan het oude artikel 78 lid 3 van de Abw en laat ruimte voor zowel
financiële als niet financiële omstandigheden. Nadrukkelijk geldt dat steeds van
geval tot geval aan de hand van alle omstandigheden de situatie van
belanghebbende moet worden beoordeeld. Deze beleidsregel strekt er niet toe om
een algemene of categoriale mogelijkheid te bieden om geheel of gedeeltelijk van
terugvordering af te zien. Wel kunnen enige voorbeelden worden aangehaald die
golden onder de Abw-terugvorderingspraktijk en die ook onder de Wwb kunnen
gelden.Van een dringende reden kan sprake zijn wanneer de vordering is ontstaan
buiten toedoen van de belanghebbende, en hem hiervan geen enkel verwijt kan
worden gemaakt. Tevens zal in dat geval aannemelijk moeten zijn dat de
belanghebbende niet kon weten dat hij ten onrechte bijstand ontving. Andere
dringende redenen zijn dat terugvordering zou betekenen een doorkruising van een
proces om tot schuldhulpverlening te komen of als er sprake is van een zeer
ernstige (levensbedreigende) ziekte van de belanghebbende en/of gezinsleden. Ook
een dringende reden is indien het aannemelijk kan worden gemaakt dat een persoon
gedwongen is tot het verstrekken van geen, onjuiste of onvolledige gegevens (
bijvoorbeeld door fysiek geweld). Ook kan als dringende reden worden aangemerkt
als de gemeente zelf blaam treft. De algemene rechtsbeginselen (zorgvuldigheid,
rechtszekerheid, vertrouwen) spelen zeker hierbij een rol. Een voorbeeld hiervan
is het onnodig laten oplopen van een vordering door de gemeente, maar om wat
voor reden dan ook de actie tot terugvordering en het besluit op zich een
geruime tijd daarna pas wordt genomen. Terugvordering over een periode die meer
dan 6 maanden geleden ligt na de verkregen informatie is in het algemeen -
behoudens bij onjuiste informatie- niet meer acceptabel. Enige alertheid van de
gemeente mag zeker worden verwacht. In gevallen waarin eerst een herzienings- of
intrekkingsbesluit aan de orde is kan van een dergelijk besluit al worden
afgezien wegens en dringende reden (zie beleidsregel 3). In dat geval is ook
geen grond tot het nemen van een terugvorderingsbesluit. Anderzijds kan bij de
totstandkoming van de vordering op voorhand al duidelijk zijn dat al er van
inning van de vordering de komende jaren op geen enkele manier geen sprake zal
zijn. Bewust is hier niet een drempelbedrag opgevoerd, daar juist kleine
bedragen veelal op eenvoudige wijze te innen zijn. Bovendien kan er dan sprake
zijn van rechtsongelijkheid door op voorhand niet alle bedragen terug te
vorderen en zeker in die situatie als er sprake is van verwijtbaar gedrag. Wel
kan dit als dringende reden worden aangemerkt. Uit oogpunt van efficiëntie wordt
bij bedragen lager dan € 113,- afgezien van invorderingsacties.9. tot en met 12. Kwijtschelding wegens schuldenproblematiekWanneer een bijstandsvordering door
middel van een terugvorderingsbesluit is vastgelegd dan kan er in een later
stadium reden zijn om de vordering (gedeeltelijk) kwijt te schelden.In deze
beleidsregels is artikel 78a Abw nagenoeg letterlijk overgenomen. Dit is
noodzakelijk om het gemeentelijke kwijtscheldingsbeleid met ingang van 1 juli
2005 te continueren. Een dergelijke bepaling komt in de nieuwe Wwb niet meer
voor.Alleen als er sprake is van een problematische schuldensituatie die
bijdraagt aan een structurele oplossing kan de gemeente op individuele basis
besluiten gedeeltelijk van terugvordering af te zien. Er moet in ieder geval
sprake zijn van een evenredige betaling van de vordering in vergelijking met de
andere schuldeisers. Tevens moet er sprake zijn van toepassing van de
"Gedragscode Schuldregeling van de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet. Ook
zal er zeker inzicht moeten zijn in de problematische schuldensituatie en wie de
andere schuldeisers zijn.13. Kwijtschelding algemeenIn principe dienen alle vorderingen te worden terugbetaald. Het is dan ook niet
de bedoeling dat in deze beleidsregels beschreven situaties in alle gevallen
automatisch leiden tot verder afzien van terugvordering ook wel kwijtschelding
genaamd. Bij elk individueel geval zal moeten worden bezien of er een gegronde
reden is om af te zien van terugvordering. Toch wordt het wenselijk geacht
vanuit de praktijk en voor de burger enkele situaties wel te beschrijven. In het
algemeen wordt aangesloten bij de wetgeving van de Abw omtrent kwijtschelding.
In deze beleidsregel kan evenals in de Abw mogelijk was een restant van de nog
openstaande vordering worden kwijtgescholden indien de belanghebbende gedurende
een periode van 3 jaar aan zijn betalingsverplichtingen heeft voldaan en er geen
sprake is van verwijtbaar gedrag. Bovendien moet er gedurende 3 jaar sprake zijn
van een inkomen op bijstandniveau en een aflossing conform het beleid, nl. 10%
van de geldende norm. Zie ook beleidsregel 18. In principe is het uitgangspunt
dat alleen op verzoek van de belanghebbende zelf eventueel het restant worden
kwijtgescholden, daar het eigenlijk vanzelfsprekend is dat de vordering geheel
wordt voldaan. Uit een oogpunt vanuit het gelijkheidsbeginsel kan ook de
gemeente zelf na 3 jaar bezien tijdens een (her)onderzoek of is voldaan aan deze
kwijtscheldingsvoorwaarden. Enkele bepalingen van artikel 78c Abw zijn in deze
beleidsregels grotendeels ongewijzigd overgenomen aangezien in de Wwb een
dergelijke bepaling niet meer voorkomt. Het nader uitwerken van dit
kwijtscheldingsbeleid in een handboek kan noodzakelijk zijn omdat in deze
beleidsregel, evenals in de oude Abw-bepaling, sprake is van een "kan-bepaling".
Daar waar in beleidsregels opnieuw gemeentelijke beleidsvrijheid wordt
gecreëerd, dient deze vrijheid nader te worden ingevuld voor zover niet reeds
vastgelegd in deze beleidsregels.Overigens wordt met de onder 13. sub c.
genoemde mogelijkheid tot afkoop van 50% van de restsom tegen finale kwijting
van het restant zeer terughoudend omgegaan. Van deze mogelijkheid wordt alleen
gebruikt gemaakt in situaties waarin tevoren vrijwel vast staat dat de reguliere
wijze van invordering minder oplevert dan datgene dat met afkoop van 50% van het
restant kan worden geïncasseerd. Bovendien moet bezien worden welk bedrag
belanghebbende had dienen te betalen indien hij gedurende 3 jaar aan zijn
betalingsverplichting had voldaan.14. Kwijtschelding bijzonderIn deze beleidsregel zijn de bepalingen van artikel 78b en 78c lid 1 sub c Abw
overgenomen. Bij deze beleidsregel ligt het initiatief bij burgemeester en
wethouders om de vordering kwijt te schelden.Als de belanghebbende gedurende 5
jaar geen betalingen heeft verricht en het is de gemeente niet gelukt om de
debiteur tot betaling te bewegen wordt het mogelijk om de vordering niet verder
te innen. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan een persoon van wie de
verblijfplaats onbekend blijft, in het buitenland vertoeft of al 5 jaar geen
aflossingscapaciteit heeft. Bovendien blijkt uit onderzoek van de gemeente dat
het niet aannemelijk is dat belanghebbende dit in de toekomst wel zal doen. De
genoemde periode van 5 jaar kan direct aanvangen na het terugvorderingsbesluit
maar ook op enig moment daarna.Ook kunnen burgemeester en wethouders van verdere
terugvordering afzien als het (restant) bedrag van de vordering minder bedraagt
dan 113 euro. Deze beleidsregel sluit aan bij de oude Regeling terugvordering
geringe bedragen, welke was gebaseerd op artikel 78b Abw.15. Kwijtschelding geldleningenIn de huidige praktijk wordt het aanvaardbaar geacht indien de belanghebbende op
bijstandsniveau leeft om bijzondere bijstand voor duurzame gebruiksgoederen (met
name de 1e inrichtingskosten) na 3 jaar aflossing kwijt te schelden.
Door het opnemen van deze beleidsregel wordt deze praktijk gecontinueerd.
Artikel 51 Wwb geeft burgemeester en wethouders de bevoegdheid om hier op beleid
te maken. Zie voor verdere uitwerking bijlage 1. 16. Geen kwijtscheldingBurgemeester en wethouders zijn van oordeel dat indien de terugvordering van
bijstand het gevolg is van verwijtbaar gedrag (fraude) in principe niet voor
kwijtschelding in aanmerking komt. Fraude mag niet worden beloond en daarom
dient deze bijstand geheel te worden terugbetaald. Anders zou dit in strijd zijn
met het principe van hoogwaardig handhaven. Immers het innen van de teveel
betaalde bijstand is het sluitstuk van hoogwaardig handhaven. Alleen indien er
sprake is van zeer bijzondere omstandigheden is op individuele basis afwijking
van dit principe mogelijk. Bij de afweging hiervan spelen volgens burgemeester
en wethouders in ieder geval een rol: de financiële omstandigheden in het
verleden( is er afgelost conform het beleid) en in de toekomst ( kan er worden
afgelost conform het beleid); het restantbedrag moet in een redelijke verhouding
staan tot het oorspronkelijke bedrag; er moet sprake zijn van regelmatige
betalingen; de belanghebbende moet perspectief hebben en houden op werk; er mag
geen sprake zijn van recidive, daar voorkomen moet worden dat belanghebbende de
mogelijkheid tot kwijtschelding kan beschouwen als een makkelijke wijze om zich
te ontdoen van schulden; relevante vermogensdelen dienen eerst te worden
aangewend om de vordering terug te betalen.Ook als er zekerheid is voor de
inning van de vordering door dekking middels pand of hypotheek is kwijtschelding
niet aan de orde. Ook in de Abw was dit niet mogelijk. Kwijtschelding van
leningen waarvan de belanghebbende zijn betalings-verplichting niet nakomt
worden in principe ook niet kwijtgescholden. Immers het niet nakomen van
verplichtingen mag niet worden beloond.17. Kwijtschelding wegens dringende redenenIn afwijking van de beleidsregels 13 tot en met 16 geeft deze bepaling de
mogelijkheid te besluiten de vordering kwijt te schelden wegens dringende
redenen. Kortheidshalve wordt hierbij ook verwezen naar de toelichting op
beleidsregel 8, die ook hier geldt. In beleidsregel 8 gaat het om situaties
waarbij bij het ontstaan van de vordering wordt beoordeeld of wordt overgegaan
tot terugvordering terwijl hier sprake is van kwijtschelding van het restant. Er
kunnen immers altijd individuele omstandigheden een rol spelen om toch over te
gaan tot kwijtschelding. Zie ook de toelichting bij de beleidsregels 13 en 15. 18. Hoogte van de betalingsverplichtingIn principe moet de vordering ineens worden terugbetaald. Het bescheiden vrij te
laten vermogen (zie art. 34 lid 3 Wwb) wordt hierbij niet buiten beschouwing
gelaten. De hoogte van de aflossing is afhankelijk van de soort vordering en is
nader uitgewerkt in bijlage 2.20 en 21. Verrekening en beslagleggingDe bepalingen omtrent verrekening en pseudo-verrekening komen in de Wwb niet
meer terug. Wel heeft het terugvorderingsbesluit op grond van artikel 60 lid 3
Wwb direct een executoriale titel. De gemeente kan overgaan tot dwanginvordering
door middel van verrekening (wanneer aan de debiteur tevens bijstand wordt
verleend), of door middel van het leggen van vereenvoudigd derdenbeslag.
Verrekening met de bijstand wordt gebaseerd op artikel 6:127 van het Burgerlijk
Wetboek.Voor deze vorm van verrekenen moet aan de navolgende vereisten worden
voldaan:er moet een wederkerig schuldenaarschap bestaan. Het gaat hier om het
over en weer voldoen van een schuld. De door de belanghebbende te ontvangen
bijstand, en de ten onrechte verleende bijstand die moet worden terugbetaald,
worden beschouwd als de hier bedoelde wederkerige schuld;er moet
gelijksoortigheid van schuld en prestatie zijn. Hieruit vloeit voort dat
bijstand alleen met bijstand kan worden verrekend. Dit betekent dat een ten
onrechte verleende bijstand niet met bijvoorbeeld een Wvg-vergoeding kan worden
verrekend;er moet een bevoegdheid zijn om betaling van de vordering af te
dwingen. Verrekening is een vorm van tenuitvoerlegging. Dit kan niet zonder
executoriale titel. Het tenuitvoerleggen van deze titel gebeurt pas als debiteur
niet aan de (al dan niet minnelijk) vastgestelde betalings- verplichting
voldoet. Indien de belanghebbende nog een Wwb-uitkering ontvangt en betaling van
de vordering ineens niet mogelijk is, wordt geen betalingsregeling getroffen,
maar wordt direct overgegaan tot verrekening;bij verrekening is de gemeente
gehouden aan de beslagvrije voet;verrekening kan alleen voor zover de uitkering
voor beslag vatbaar is (dus bijvoorbeeld niet met bijzondere bijstand voor
specifieke kosten).Tenuitvoerlegging door middel van beslag kan geschieden conform de regels van
het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. De gemeente heeft, evenals onder de
Abw, de mogelijkheid van vereenvoudigd derdenbeslag op loon of uitkering. De
procedure is als volgt:- de gemeente stuurt met een kennisgeving een afschrift van het
terugvorderingsbesluit naar degene van wie debiteur een periodieke uitkering
ontvangt;- hierin wordt de beslagvrije voet aangegeven;- de derde-beslagene moet de kennisgeving binnen 8 dagen voor gezien terugzenden
aan de gemeente;- door de terugzending is het beslag gelegd. De derde-beslagene wordt hiermee
verplicht het voor beslag vatbare bedrag uit te betalen aan de gemeente;- de gemeente moet binnen 7 dagen na retourontvangst van de kennisgeving een
afschrift van die kennisgeving toezenden aan de debiteur. Als de debiteur het
niet eens is met de beslaglegging kan hij de President van de Rechtbank vragen
het beslag op te heffen middels een kort geding dan wel verzet vragen. Dit moet
de debiteur binnen een redelijke termijn doen.22. Rente en kostenInvorderingskosten dienen, evenals in het reguliere
betalingsverkeer voor rekening van de onwillige debiteur te komen. Het is
evident dat een onwillige debiteur extra werkzaamheden veroorzaakt voor de
gemeente en daarmee extra kosten in de uitvoering. Het is de uitdrukkelijke wens
van de gemeente dat de onwillige debiteur wordt geconfronteerd met de gevolgen
van zijn gedrag. In de incassopraktijk wordt gewerkt met een forfaitair
percentage van meestal 15% van de hoofdsom. Voorgesteld wordt om bij dit systeem
aan te sluiten. Het is voor de gemeente redelijk om de kosten van invordering te
bepalen op 15% van de (resterende) vordering (exclusief rente), met een minimum
van 45 euro en een maximum van 450 euro per geval. Indien de debiteur meerdere
vorderingen onbetaald laat kunnen op elk der afzonderlijke vorderingen de kosten
van de invordering in rekening worden gebracht. De debiteur moet niet onnodig
worden geconfronteerd met de extra kosten. Enige inpassing van de schuldeiser om
de vordering betaald te krijgen kan normaal worden geacht. Daarom worden pas
invorderingskosten in rekening gebracht op het moment dat de debiteur dusdanig
onwillig is gebleken dat er over moet worden gegaan tot beslaglegging of het
inschakelen van een deurwaarder.Om individuele redenen kan van de
invorderingskosten worden afgezien. Wat betreft de wettelijke rente kan worden
opgemerkt dat deze rente in principe wel moet worden betaald, maar pas
daadwerkelijk zal worden geïnd op het moment dat de software hieraan is
aangepast.23. Brutering bijstandVerwijzend naar het oude terugvorderingsartikel 90 van de Abw en artikel 58 lid
4 van de Wwb zijn burgemeester en wethouders van oordeel dat ook de
loonbelasting, premies volksverzekeringen en de ziekenfondspremie worden
teruggevorderd voor zover deze niet te verrekenen zijn met de belastingdienst en
het UVW. 24. InwerkingtredingDeze beleidsregels treden in werking met ingang van 1 juli 2005. Deze
beleidsregels gelden uitdrukkelijk ook voor terugvordering- en
kwijtscheldingsbesluiten die op basis van de ABW of nAbw zijn genomen en dus
betrekking hebben op een periode voor 1 juli 2005. De Wwb en dus ook deze
beleidsregels zijn ook van toepassing op nieuwe terugvordering- en
kwijtscheldingbesluiten na 1 juli 2005, maar die betrekking hebben op een
terugvorderingsperiode die ligt voor 1 juli 2005. De invoeringswet is hier
duidelijk in. De bepalingen met betrekking tot de vaststelling van de
aflossingsbedragen treden ingaande 1juli 2005 in werking.Nadere invulling van beleidIn sommige beleidsregels is gekozen voor het (opnieuw) creëren van
beleidsruimte. In principe zijn de beleidsregels dwingendrechtelijk
geformuleerd. Zij dienen immers ter invulling van wettelijk gecreëerde
beleidsruimte. Daar waar beleidsregels, bijvoorbeeld ten aanzien van
kwijtschelding, lokaal zeer sterk van elkaar verschillen, is gekozen voor een
kanbepaling in de beleidsregels. Dit heeft wel als consequentie dat deze
beleidsruimte eventueel nader zal moeten worden ingevuld in een notitie of
handboek.