CVDR16961_1WelstandsnotanlregelingPutten2018-05-22PuttenPuttens Weekblad 17-11-2010Welstandsnota gemeente PuttenWoningwet, artikel 12 en 12a, Wet algemene bepalingen omgevingsrecht artikel 2.1.c en 2.10, Besluit omgevingsrecht artikel 5.2Besluit omgevingsrecht artikel 5.2gemeenteraadruimtelijke ordening, verkeer en vervoer2010-10-28De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2010-11-182013-03-14Titel en inhoudsopgave worden gewijzigd, 1.1, 1.2, 1.5, 2.1, 2.2, 2.4, 3.1, 3.2, hoofdstuk 6, 6.1 hoofdstuk 9 en 10, begrippenlijst en bijlage c193981Ruimtelijke ordening, ontsluiting en exploitatie van gronden, volkshuisvestinggeenGeenWELSTANDSNOTADe raad der gemeente Putten; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 13 augustus 2010,
nr. 193975;gelet op het bepaalde in artikel 2.1.c en 2.10 van de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht, artikel 12 en 12a van de Woningwet en artikel 5.2
van het Besluit omgevingsrechtbesluit; de Welstandsnota als volgt te wijzigen (1e wijziging)AAlgemeen1Welstandsbeleid1.1InleidingDe welstandsnota zoals die voor u ligt, is opgesteld in het kader
van de Woningwet. De nota beschrijft het welstandsbeleid van de
gemeente Putten en dient als toetsingskader voor het verlenen van
omgevingsvergunningen en het beoordelen van bestaande bouwwerken. De
gemeente Putten heeft bij het opstellen van de nota samengewerkt met
zeven andere gemeenten in de Gelderse Vallei. Dit zijn de gemeenten
Bunschoten, Nijkerk, Barneveld, Leusden, Woudenberg, Scherpenzeel en
Renswoude. Zo is voor het ruimtelijk samenhangende buitengebied één
welstandsbeleid ontwikkeld. Ook is gestreefd naar zorgvuldige
afstemming van criteria voor objecten die in meerdere gemeenten
voorkomen. 1.2.Doel en opbouw van de welstandsnotaEen welstandsnota is, kort gezegd, het beleidsdocument dat moet
voorzien in de criteria die ht bevoegd gezag hanteert bij het
beoordelen van een bouwplan op welstandsvereisten. Het bevoegd gezag
is doorgaans het college van burgemeester en wethouders. Artikel 12
van de Woningwet stelt:"Het uiterlijk en de plaatsing van een
bouwwerk of standplaats, zowel op zichzelf als in verband met de
omgeving of de te verwachten ontwikkeling daarvan, mogen niet in
strijd zijn met redelijke eisen van welstand, beoordeeld naar de
criteria, bedoeld in artikel 12a, eerste lid, onderdeel a." Dat
Artikel 12a eerste lid onder a vervolgt:"De gemeenteraad stelt een
welstandsnota vast, inhoudende beleidsregels waarin in ieder geval
de criteria zijn opgenomen die het bevoegd gezag toepast bij haar
beoordeling (…)".Een gemeente is niet verplicht om een welstandsnota vast te stellen.
Als een gemeente echter een bouwplan wil toetsen aan redelijke eisen
van welstand, kan dat alleen als er een welstandsnota is
vastgesteld. Een welstandsoordeel moet goed zijn onderbouwd en de
criteria moeten democratisch zijn vastgesteld. De welstandsnota moet
daaraan invulling geven op een wijze die de gevraagde duidelijkheid
verschaft. Daarbij biedt het, als beleidsdocument, ruimte voor
nieuwe accenten.Het opstellen van de welstandsnota is uiteraard ook een goede
gelegenheid om het ruimtelijk kwaliteitsbeleid als geheel tegen het
licht te houden en de plaats van welstand daarbij duidelijk te
maken. De achtergronden daarvoor worden in dit eerste hoofdstuk van
deel A (Algemeen) geschetst. Hoofdstuk 2 van deel A geeft een
overzicht van de uitvoering van het beleid en de daarin opgetreden
of optredende veranderingen. Een overzicht van het beschikbare
instrumentarium voor de welstandsnota is te vinden in hoofdstuk 3.
In hoofdstuk 4 en 5 wordt een ruimtelijke analyse gegeven van het
buitengebied en het dorp. Het deel B (Beleidsregels) begint met hoofdstuk 6 waarin na een
inleiding over het gebruik van de nota de criteria voor de
objectgerichte criteria voor veel voorkomende objecten in het
buitengebied aan de orde komen. Hoofdstuk 8 zijn de te onderscheiden
deelgebieden van het buitengebied beschreven en van gebiedsgerichte
criteria voorzien. In hoofdstuk 9 zijn de te onderscheiden
deelgebieden van de kern beschreven en van gebiedsgerichte criteria
voorzien.Hoofdstuk 10 bevat de procedure voorschriften bij nieuwe
projecten. De in acht te nemen criteria in het kader van de
excessenregeling zijn in hoofdstuk 11 aangegeven. Dan volgen de
algemene welstandscriteria in hoofdstuk 12 en tot slot de
Welstandskaart in hoofdstuk 13.In Deel C zijn bijlagen toegevoegd die het gebruik van de nota
kunnen vergemakkelijken, een lijst van gebruikte begrippen en de
volledige tekst van de algemene welstandscriteria.1.3.Relatie met overig ruimtelijk beleidWelstand is een onderdeel van het gemeentelijk ruimtelijk
kwaliteitsbeleid. Weliswaar een belangrijk onderdeel omdat het een
wettelijke basis heeft, maar het kan niet de andere inspanningen op
dat gebied vervangen. Voldoen aan redelijke eisen van welstand wil
immers zeggen dat een zeker minimum aan zorg en zorgvuldigheid aan
de visuele kwaliteit bij de totstandkoming van een bouwwerk is
besteed. Niet meer, maar ook niet minder.Juiste plannen voor een
goede ruimtelijke ordening zoals structuurplannen,
bestemmingsplannen en beeldkwaliteitsplannen blijven dus
onverminderd noodzakelijk.De criteria worden weliswaar in belangrijke mate ontleend aan de
stedenbouwkundige, cultuurhistorische en landschappelijke context
maar zijn zelf bouwkundig en situatief van aard; het gaat om het
bouwwerk en de plaatsing ervan. Daarbij mag de welstandstoets niet
in het vaarwater van het bestemmingsplan te recht komen. Het
bestemmingsplan regelt, voor zover nodig voor een goede ruimtelijke
ordening, de functie, de plaatsing en de afmetingen van bouwwerken.
Welstandscriteria mogen de absoluut geboden ruimte in het
bestemmingsplan niet wezenlijk beperken. Als het bestemmingsplan
alternatieve mogelijkheden biedt, bijvoorbeeld in de plaatsing van
een bouwwerk of een zekere afwisseling in de goothoogte, dan kan een
negatief welstandsadvies worden gegeven als de gekozen
stedenbouwkundige of architectonische oplossing afbreuk doet aan de
ruimtelijke beleving. Uiteraard op basis van de
welstandscriteria.In de welstandsnota kan worden verwezen naar welstandscriteria die
zijn opgenomen in andere documenten zoals beeldkwaliteitsplannen.
Die moeten dan uiteraard wel voldoen aan dezelfde eisen:
vaststelling in de vorm van beleidsregels door de gemeenteraad,
inspraak conform de gemeentelijke inspraakverordening enzovoort.
Verwerking van die criteria in de losbladige welstandsnota zelf
verdient de voorkeur. 1.4.Vaststelling en evaluatieDe criteria zijn opgenomen in de welstandsnota die door de
gemeenteraad moet worden vastgesteld. Burgemeester en wethouders én
de welstandscommissie dienen ten minste eenmaal per jaar een verslag
voor te leggen aan de gemeenteraad, op grond waarvan tot bijstelling
van het beleid en/of de criteria kan worden besloten.1.5Juridische statusBeleidsregels leggen een door het bestuursorgaan zelf te voeren
beleid vast en binden daarmee "in beginsel" het bestuur. Die binding
berust op de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Deze
beginselen verzetten zich er enerzijds tegen dat het bestuursorgaan
van die regels afwijkt, maar verlangen anderzijds dat iedere
beslissing van het bestuur op zichzelf niet met die beginselen
strijdt. Dit betekent dat het bevoegd gezag bij de toepassing van
hun welstandsbeleid moeten handelen in overeenstemming met de
beleidsregels die in de welstandsnota zijn neergelegd, tenzij in een
bijzonder geval de beginselen van behoorlijk bestuur dwingen tot een
afwijking daarvan. Op haar beurt betekent dit voor de
welstandscommissie dat zij moet adviseren conform de criteria, maar
kan adviseren dat het bevoegd gezag van de "inherente
afwijkingsbevoegdheid" gebruik maakt.2Uitvoering van het beleid2.1.Toetsing van bouwplannenHet bevoegd gezag is verplicht om vergunningplichtige bouwwerken te
toetsen aan redelijke eisen van welstand. Deze redelijke eisen van
welstand moeten worden verwoordt in een door de gemeenteraad
vastgelegde welstandsnota. Bij het ontbreken van zo'n door de
gemeenteraad vast te stellen nota is welstandstoetsing niet meer
mogelijk. In geval van een reguliere bouwvergunning zijn
burgemeester en wethouders verplicht om een advies te vragen aan een
onafhankelijke welstandscommissie. In geval van een aanvraag om
omgevingsvergunning reguliere bouwvergunning zijn burgemeester en
wethouders op grond van artikel 6.2 van het Besluit omgevingsrecht
verplicht om een advies te vragen aan een onafhankelijke
welstandscommissie. In gevallen waarin burgemeester en wethouders
niet het bevoegd gezag zijn, betrekken zij het advies van de
welstandscommissie bij het advies dat zij aan het bevoegd gezag
uitbrengen.2.2.Het welstandadviesHet welstandsadvies op een bouwaanvraag dient tot stand te komen in
een openbare vergadering van de welstandscommissie en dient, zeker
in het geval van een negatief advies, deugdelijk te worden
gemotiveerd. Het bevoegd gezag kan, mits met redenen omkleed,
afwijken van dat advies. Dat kan zijn omdat het van oordeel is dat
de welstandscommissie de van toepassing zijnde criteria niet juist
heeft geïnterpreteerd of toegepast. Het bevoegd gezag heeft volgens
artikel 12, lid 1 sub d van de Wabo de mogelijkheid om bij ook bij
strijd met redelijke eisen van welstand toch de vergunning te
verlenen, indien zij meent dat daarvoor andere redenen zijn,
bijvoorbeeld van economische of maatschappelijke aard.2.3.De welstandscommissieDe wettelijke taak van de welstandscommissie is het uitbrengen van
adviezen aan burgemeester en wethouders ten aanzien van de vraag of
het uiterlijk en de plaatsing van een bouwwerk waarvoor een aanvraag
om bouwvergunning is ingediend, in strijd is met redelijke eisen van
welstand. Het welstandsadvies is gebaseerd op de in deze
welstandsnota genoemde criteria. De welstandscommissie stelt
jaarlijks een verslag op van de werkzaamheden voor de
gemeenteraad.Samenstelling, inrichting en werkwijze van de
welstandscommissie (in Putten is dit de commissie Ruimtelijke
Kwaliteit van het Gelders Genootschap) zijn overigens geregeld in de
gemeentelijke bouwverordening waarbij onder meer de wijze van
openbaarheid van vergaderen, de verslaglegging van adviezen en de
benoemingstermijn zijn vastgelegd.2.4ExcessenregelingDe gemeente heeft de mogelijkheid om repressief (achteraf) in te
grijpen indien bouwwerken in ernstige mate in strijd zijn met
redelijke eisen van welstand. Dat het geldt voor vergunningsvrije
bouwwerken of vergunningsvrije activiteiten zoals schilderwerk. Op
grond van artikel 13a van de Woningwet kan het bevoegd gezag de
eigenaar aanschrijven om de strijdige situatie ongedaan te maken. De
daarbij gehanteerde criteria zijn in de welstandsnota vermeld (zie
hoofdstuk 11).3Beleidsinstrumenten3.1InleidingHoewel de Woningwet vraagt om zo concreet mogelijke criteria zal het
duidelijk zijn dat 'recepten' voor goede architectuur niet gegeven
kunnen worden. Bij de zogenaamde kleine bouw kunnen de grenzen van
wat niet in strijd met redelijke eisen wordt geacht redelijk scherp
worden getrokken. Dit kan veelal door een gemandateerd ambtenaar
worden afgehandeld. Naarmate de complexiteit en de omvang van de
bouwopgave toeneemt zullen de criteria minder letterlijk worden en
wordt inschakeling van de welstandscommissie meer noodzakelijk. Dat
geeft weliswaar minder zekerheid en duidelijkheid maar het vergroot
tegelijkertijd de vrijheid voor vernieuwing en oorspronkelijkheid in
het architectonisch ontwerp. In sommige gevallen zal zelfs
teruggegrepen moeten worden op algemene criteria die aan ieder
welstandsadvies ten grondslag liggen. Dat is bijvoorbeeld het geval
als de indiener van een bouwplan beslist zijn eigen weg wil volgen
en het bevoegd gezag daaraan mee wil werken. Ook wanneer de
'objectcriteria' of de gebiedscriteria ontoereikend blijken zal de
welstandscommissie op de algemene criteria steunen in haar
advies.3.2Algemene welstandscriteriaDe welstandstoetsing heeft steeds plaats gehad aan de hand van de
volgende aspecten:- Het gebouw in zijn omgeving.- Het gebouw op zichzelf.- De detaillering.- Het kleur- en materiaalgebruik.Deze algemene welstandscriteria vormen een vangnet voor die gevallen
waarin de overige criteria niet toereikend zijn. Welstandscriteria
zijn beleidsregels waaraan het gemeentebestuur gehouden is, maar
waarvan de burger mag vragen ze op zijn bouwplan niet van toepassing
te laten zijn. In dat geval moet het bevoegd gezag over andere
instructies aan de welstandscommissie kunnen beschikken. In
hoofdstuk 12 van de Beleidsregels wordt daar nader op ingegaan.
3.3.WelstandsniveausElk gebied krijgt een "welstandsniveau" toebedeeld. Dit geeft aan in
welke mate de gemeente inzet op een bepaald gebied. Ook kan een
welstandsniveau gelden voor een bepaalde groep van bouwwerken of een
ruimtelijke structuur. Het welstandsbeleid in gemeente Putten kent
een "reguliere" toets en een "lichte" toets. Het welstandsniveau
heeft vooral te maken met hoe de criteria worden
toegepast bij de toetsing van een bouwplan. Met een reguliere toets
kunnen de details van een bouwplan van groter belang zijn dan bij
een lichte toets. Het is mogelijk dat één en dezelfde set aan welstandscriteria worden
toegepast bij zowel de reguliere, als bij de lichte toets. Dit
gebeurt in deze nota bij de bebouwde kom waar de gebieden met een
lichte toets worden doorsneden met linten en bij monumenten. De
monumenten en de bebouwing die langs deze linten staan worden met
een "strengere" bril getoetst aan de criteria. Reguliere toets voor buitengebied, historische kern,
monumenten en beeldbepalende lintenDe gebouwen in het centrumgebied, de monumenten, het buitengebied en
de gebouwen langs de beeldbepalende en historische routes vormen het
visitekaartje van de gemeente. Het is belangrijk dat er wordt
toegezien op het behoud en verbetering van de kwaliteit van deze
bebouwing.Bij de beoordeling van bouwplannen in deze gebieden zal sprake zijn
van een welstandstoetsing die betrekking heeft op alle aspecten:
bebouwing en omgeving, het bouwwerk op zichzelf en detaillering,
kleur- en materiaalgebruik. De welstandsbeoordeling richt zich op
het handhaven of gericht veranderen en verbeteren van de
basiskwaliteit van deze gebieden. Bij de beoordeling met een
reguliere toets gelden de volgende aandachtsvelden:- Relatie met omgeving- Het bouwwerk op zichzelf-De detaillering (waar van essentieel belang)Lichte toets voor gebieden in kern PuttenVoor bouwplannen die zijn gesitueerd in de woonwijken van de
bebouwde kom (met uitzondering van de historische kern, de
monumenten en de beeldbepalende linten) van Putten wordt een
"lichte" toets toegepast. Er is dan sprake van toetsing op de
hoofdaspecten van een bouwwerk voor wat betreft de plaatsing- en
situering, massa en vorm, kleur en materialen. Deel- of
detailaspecten van een bouwplan blijven buiten beschouwing, tenzij
het behoud van de bestaande kwaliteit in het geding is. Dit om te
voorkomen dat een bouwplan waarop globale criteria van toepassing
zijn, wordt geweigerd vanwege oneffenheden op detailniveau (kleur
kozijn, een iets te lichte kleur dakpan).3.4Nieuwe projectenDe welstandsnota bevat geen welstandscriteria voor
(her)ontwikkelingsprojecten die de bestaande ruimtelijke structuur
en karakteristiek doorbreken en waarvoor het ter plaatse geldende
bestemmingsplan ook geen ruimte laat. Dergelijke welstandscriteria
kunnen namelijk niet worden opgesteld zonder dat er een concreet
stedenbouwkundig plan aan ten grondslag ligt.De welstandsnota beperkt zich in dit verband tot een
procedurevoorschrift (zie hoofdstuk 10). Daarbij is tevens een
constructie nodig wanneer met het bouwen begonnen wordt voordat de
gemeenteraad de nieuwe welstandscriteria heeft vastgesteld.4Ruimtelijke analyse buitengebied4.1InleidingIn samenwerking met zeven andere Gelderse Valleigemeenten heeft
Putten een gebiedsdocument voor het gemeenschappelijke buitengebied
van deze gemeenten op laten stellen. De navolgende hoofdstukken zijn
aan dit document ontleend in een op de gemeente Putten toegespitste
vorm.Het gemeenschappelijk plangebied omvat acht gemeenten, namelijk
Bunschoten, Nijkerk, Putten, Barneveld, Leusden, Woudenberg,
Scherpenzeel en Renswoude.4.2Onwikkelingsgeschiedenis.De ontwikkelingsgeschiedenis van deze regio zal terug gaan tot voor
de Saale-ijstijd. Deze ijstijd, zo'n 200.000-120.000 jaren geleden,
volgde op een periode met een klimaat dat vergelijkbaar is met het
huidige. De Gelderse Vallei, waarvan de naam enigszins verwarrend is
doordat de westzijde bij de provincie Utrecht hoort, was toen het
stroomdal van de Maas. Het stroomdal boog in de ijstijd westwaarts
af door grote veranderingen in het landschap.Tijdens de
Saale-ijstijd drong landijs vanuit Scandinavië Nederland binnen. Dit
landijs had een sterke schurende werking en vormde glaciale bekkens.
De Gelderse Vallei is een van die glaciale bekkens. Aan de randen
van het ijs werd door de druk de bevroren ondergrond weggeduwd tot
stuwwallen.De stuwwallen aan weerszijde van de Gelderse Vallei zijn de
Utrechtse Heuvelrug en de Veluwe. De steile wanden van de stuwwallen
zijn in de loop van de tijd afgevlakt en het bekken is opgevuld met
materiaal dat door rivieren is aangevoerd. Door het stijgen van de
zeespiegel na de ijstijd heeft er in de Vallei kleiafzetting
plaatsgevonden die een ondoordringbare laag heeft gevormd in de
bodem. De wind heeft er zand afgezet in de vorm van dekzandruggen
van zand dat afkomstig was van onder andere de stuwwallen. Buiten de
dekzandruggen bestond het gebied vooral uit natte heide, moeras en
kleine vennen. In de lagere delen op de natte plekken heeft
veenvorming plaats kunnen vinden. Doordat het water in deze regio in
noordwestelijke richting afstroomt en door het asymmetrische profiel
van de Vallei is het veen vooral aan de westzijde, dicht tegen de
Utrechtse Heuvelrug gelegen. Deze natuurlijke driedeling in de regio zorgt voor een grote
variatie in het landschap en heeft de ontwikkeling van het
cultuurlandschap in grote mate bepaald. Als eerste werden de hogere
delen van het gebied in gebruik genomen voor landbouw en bewoning.
Doordat in de Vallei alleen de dekzandruggen geschikt waren voor
bewoning en landbouw, is het resultaat een landschap met verspreide
boerderijen. Dit kleinschalige landschap in het centrum van de
Vallei met onregelmatige blokverkaveling wordt het hoeven- of
Kampenlandschap genoemd. Dit landschap is ook wel bekend als het
coulisselandschap.Eeuwenlang bestond de landbouw in de Gelderse Vallei voornamelijk
uit akkerbouw. Rogge en boekweit waren de belangrijkste gewassen.
Het vee dat werd gehouden was nodig om het bouwland te kunnen
bemesten en bewerken en stond dus in dienst van de akkerbouw. Met de
komst van kunstmest kwamen er nieuwe mogelijkheden voor de landbouw
en werd het areaal landbouwgrond vergroot, de heidegrond werd
ontgonnen. Een andere grote verandering in het landschap vond plaats
door het kanaliseren van natuurlijke waterlopen.Een bijzonder geval
in dat opzicht is de aanleg van De Grift (ten zuiden van
Amersfoort), waartoe in 1550 is besloten. De Grift heeft naast het
waterstaatkundige belang (goede waterafvoer), een belangrijke rol
vervuld bij het transport van de afgegraven turf.Maar een klein deel van de Vallei is systematisch ingericht,
namelijk de broekontginningen. Deze ontginningen zijn te herkennen
aan de strookvormige verkaveling, waarbij de sloten voor de
ontwatering en afvoer van turf bijna even belangrijk waren als de
percelen. Doordat er werd ontgonnen vanuit de hoger gelegen ruggen
ontstonden er lintdorpen. In de 17e eeuw en later zijn
tal van landgoederen en buitenplaatsen tot ontwikkeling gekomen.
Deze zijn voornamelijk gesitueerd aan de rand van de stuwwal en op
de dekzandruggen. Deze landgoederen omvatten elementen van de
verschillende landschapstypen, parken, boscomplexen, agrarisch
gebied en natuurterreinen, waaronder heidevelden. Ook zijn er enkele
verdedigingswerken opgezet langs de grens van de provincies Utrecht
en Gelderland die inmiddels zijn uitgegroeid tot landhuizen of
landgoederen.De jongste ontginningen zijn de heide- en
broekontginningen. Vanaf 1850 zijn nagenoeg alle resterende heide-
en broekgebieden ontgonnen. Nog maar enkele heidegebieden zijn in
het huidige landschap aanwezig. Deze heide- en broekontginningen
zijn grootschalig en rationeel ingedeeld. Het landschap is vaak arm
aan beplanting en omdat de ontginning relatief kort geleden plaats
heeft gevonden komt er weinig oude bebouwing voor. Een belangrijk
historisch element in deze regio is de Grebbelinie. De Grebbelinie
was een waterlinie en diende om de vijand zo lang mogelijk tegen te
houden om de verdedigingslinie rond de Hollandse Waterlinie op
sterkte te krijgen. De Vallei was door zijn slechte afwatering een
moeilijk te doorkruisen gebied. Alleen de wegen, die altijd op
hogere delen zijn aangelegd, hoefden te worden verdedigd. Om de
doorkruising moeilijker te maken zijn delen van het gebied
geïnundeerd. De benodigde hoeveelheid water werd verminderd door het
gebied op te delen in kleinere kommen en met sluizen met elkaar te
verbinden. Het hoogteverschil tussen de eerste en laatste kom
bedroeg 6.5 meter. 4.3Ontwikkeling bebouwing en infrastructuurHet landschap heeft verschillende ontwikkelingen meegemaakt. Het
land is ontgonnen en er zijn steeds meer kernen ontstaan die zich
vervolgens uitbreidden. Ook de infrastructuur wordt in de loop der
jaren steeds beeldbepalender.Omstreeks 1850In 1850 waren er kleine nederzettingen die door middel van
doorgaande wegen en paden met elkaar verbonden waren. Omstreeks 1930Het beeld is wat geïntensiveerd ten opzichte van 1850: de kernen en
het stelsel van (hoofd-)wegen zijn enigszins uitgebreid. De grootste
verandering betreft de aanleg van spoorlijnen.Omstreeks 2000De daarop volgende zeventig jaar zijn de kernen fors gegroeid,
vooral vanaf de jaren vijftig. Daarbij is een nieuwe
ontsluitingsstructuur toegevoegd in de vorm van de diverse
snelwegen. De meeste hoofdwegen van 1850 vervullen nu nog een
belangrijke functie in het gebied.4.4LandschapstypenDe ontstaansgeschiedenis heeft tot een vijftal landschapstypen
geleid (zie afbeelding Landschapstypen Gelderse Vallei). Deze
landschapstypen hebben ieder een eigen karakter, maar vormen tezamen
het landschap van de Gelderse Vallei en de stuwwallen. Het
onderscheid naar deze landschapstypen is in het kader van de
voorliggende welstandsnota relevant, omdat het de basis kan zijn
voor een differentiatie van de welstandscriteria. Dat houdt vooral
verband met de mate van openheid en zichtbaarheid en daarmee aan het
maatschappelijk belang dat aan een bouwwerk gehecht wordt, waardoor
aan aspecten als kleurstelling en detaillering een verschillend
belang toegekend kan worden. Voor Putten gelden de landschapstypen:
Polderlandschap, Kampenlandschap en Heideontginningslandschap).Plaatje: Landschapstypen Gelderse Vallei4.4.1.PolderlandschapHet polderlandschap bevindt zich in het noorden van de Gelderse
Vallei, binnen de gemeenten Bunschoten, Nijkerk en Putten. LandschapspatroonHet polderlandschap is een grootschalig en zeer open landschap met
weinig bebouwing. Het uiterlijk van de polder is door de eeuwen heen
grotendeels gelijk gebleven. Na de ontginning van de veenwildernis
werd ieder perceel aan beide zijden ontwaterd door sloten.
Voortdurende afwatering leidde echter tot een daling van het
maaiveld, waardoor de boeren genoodzaakt waren om gezamenlijk een
oplossing te bedenken. Vanaf de zestiende eeuw werd de afwatering
grootschalig aangepakt met de aanleg van een wetering en/of sluis.
Zo ontstonden de eerste polders. Sloten en wegen zijn
structuurbepalend in het landschap. De grond wordt vooral gebruikt
als grasland met schaars verspreide bebouwing en beplanting langs de
wegen. Plaatje: Kenmerken PolderlandschapPlaatje: Voorbeeld bebouwingscomplexen in het polderlandschapDe openheid van de (Eem-)polders is ontstaan als gevolg van een
eeuwenlange wisselwerking tussen de natuurlijke omstandigheden en
het occupatiepatroon. Het drassige gebied werd vanaf de randen
ontgonnen. De polders hebben nu vaak nog een agrarische functie. De boerderijen in het polderlandschap hebben over het algemeen een
geordende opzet, binnen het landschappelijke patroon. Dat geldt
zeker voor de boerderijen van een meer recente datum. De situering
is op enige afstand tot de weg, met de woning wat vooruitgeschoven
ten opzichte van de bedrijfsgebouwen. Erfbeplanting vormt veelal een
samenhangend patroon waarin de bebouwing is opgenomen.Veranderingen in de tijdHet polderlandschap is in de loop der tijd weinig veranderd: de
ontgonnen structuur is behouden gebleven. De toevoeging betreft
bebouwing langs de hoofdwegen. Plaatje: Historische ontwikkeling4.4.2KampenlandschapHet kampenlandschap is gelegen op lange smalle dekzandruggen langs
de oost-west gerichte beeklopen. Het is een kleinschalig landschap
van individuele ontginningen, de kampen. Op de zandrug liggen de
bouwlanden, door singels, houtwallen en kleine bossen omgeven
waarbij de mogelijkheden voor de jacht vaak een belangrijke
drijfveer bij de inrichting zijn geweest.Langs de zandrug liggen de
nattere gronden, de beekdalen, die als weide en hooiland dienst
deden. De bebouwing ligt in clusters en vormt dan vaak een
langgerekt lint langs de beekdalen of ligt verspreid. Soms is de
bebouwing gegroepeerd in kleine buurtschappen. Binnen het kampenlandschap komen veel landgoederen en buitenplaatsen
voor. Vanwege hun verschijningsvorm zijn ze toegedeeld aan het
kampenlandschap. Ze omvatten vaak ook delen van voormalige
heidegebieden. Met name in het zuidelijke deel van de Gelderse
Vallei is sprake van een aantal grote landgoederen die omvangrijke
landschappelijke eenheden vormen. Naast de imposante hoofdgebouwen
behoren vaak vele boerderijen (hofsteden), woningen en koetshuizen
tot die landgoederen. Veelal is hierbij sprake van een bindende
kleurstelling en detaillering.Boerderijen liggen op de smalle zandrug met de achterzijde naar de
natte gronden van de beekdalen. De situering is gevarieerd: direct
aan en op enige afstand tot de weg. Erfbeplanting en houtsingels
vormen een samenhangend patroon waarin de bebouwing is opgenomen.
Beplanting in de vorm van kleine bosjes en houtsingels als
afscherming tussen het erf en de akkers en weiden. Plaatje: Kenmerken KampenlandschapPlaatje: Voorbeelden bebouwingscomplexen in het
kampenlandschapDoor schaalvergroting wordt de kleinschalige afwisseling van het
landschap minder duidelijk. Beplantingselementen verdwijnen en
nieuwe bebouwing verschijnt op plaatsen waar vanouds geen bebouwing
stond. De vroeger herkenbare structuur van het Kampenlandschap
vervaagt hierdoor. Veranderingen in de tijdHet kampenlandschap is
niet wezenlijk veranderd. Het idee van de kleinschaligheid is nog
duidelijk te zien door de groenstroken langs de kavels. De kavels
zijn wel iets groter geworden, onder andere door de
schaalvergroting. Verspreid over het gebied is er steeds meer
bebouwing bijgekomen.Plaatje: 1850, 1930, 20004.4.3.HeideontginningslandschapLangs de flank van de Veluwe bevindt zich het
heideontginningslandschap.De vaak omvangrijke heidegebieden zijn ontgonnen in een rationeel
patroon. Een gemeenschappelijk beeld binnen deze verschillende
gebieden ontbreekt. Bebouwing komt verspreid voor in het gebied. De
kavels liggen aan lange, doorgaande wegen. Het landschap is meestal
arm aan beplanting. Door gelijkmatige verdeling van de bebouwing en
het ontbreken van beplanting mist het landschap variatie en
geleding. De bebouwing bepaalt het beeld van het landschap.Van oudsher komen in dit gebied schaapskooien voor, om de mest van
de schapen te verzamelen voor de bemesting van de akkers. Het zijn
markante kleine gebouwen met een grote ononderbroken kap, tot zeer
dicht boven de grond doorlopend. Van oorsprong waren de wanden van
hout, maar velen hebben later een bakstenen voet gekregen.De kavels hebben een verschillende inrichting waarbij de nadruk ligt
op functionaliteit. Het woongedeelte en het bedrijfsgedeelte zijn
veelal gescheiden.Plaatje:Kenmerken HeideontginningslandschapPlaatje:Bebouwing in
heideontginningslandschapIn het relatief jonge landschap is verdergaande schaalvergroting in
de landbouw duidelijk zichtbaar. Dat heeft tot een ingrijpende
verandering van het landschap geleid, met grootschalige
bedrijfsgebouwen (met name bio-industrie) in grote aantallen en op
beperkte oppervlakten. Veranderingen in de tijdHet heideontginningslandschap is veel veranderd de afgelopen 150
jaar. Gedeeltelijk moesten de heidevelden in 1850 nog ontgonnen
worden. Ook is er veel bebouwing bijgekomen. De oppervlakte van de
kavels is in de loop der tijd vergroot voor de realisering van
grootschalige bedrijfsgebouwen voor de bio-industrie. Anderzijds is
een visuele versnippering opgetreden door de plaatsing van hoofd- en
bijgebouwen. Dat is op grote schaal gebeurd, waarmee de ruimtelijke
karakteristiek van het landschap sterk is veranderd. Plaatje: Historische ontwikkelingHet boslandschap bevindt zich op de flanken van de Veluwe in
respectievelijk de gemeenten Putten en Barneveld. LandschapspatroonHet laatste landschap dat zich in deze regio bevindt is het
boslandschap. De Veluwe is een bosgebied met grote heideterreinen en
stuifzandgebieden. Tevens heeft het landschap van de Veluwe meer
variatie en een hogere natuurwaarde dan het landschap van de
Utrechtse Heuvelrug. Binnen het plangebied bevinden zich op de
Veluwe kleine dorpen. In de gemeente Putten ligt het dorp Koudhoorn,
in de gemeente Barneveld zijn de dorpen Kootwijk en Garderen. Kenmerkende bebouwingstypen zijn niet te noemen, aangezien er
relatief weinig bebouwing in het gebied te vinden is. Wel bevinden
zich er veel militaire oefenterreinen.4.5BebouwingEr zijn, zoals in de vorige paragrafen omschreven, verschillende
landschapstypen te onderscheiden. De bebouwing die zich in het
gebied voordoet, blijkt slechts in geringe mate verband te houden
met het landschapstype; de verschillen houden vooral verband met de
tijd waarin de bebouwing is opgericht. Voor de voorliggende
welstandsnota zijn met name de recente ontwikkelingen van belang
zijn. Ook daarvoor geldt dat zich in de Gelderse Vallei
vergelijkbare ontwikkelingen hebben voorgedaan. Om die reden is de
bebouwing in objectcriteria ondergebracht, zoals
hallenhuisboerderij, bedrijfsbebouwing, agrarische bedrijfswoning en
recreatieterreinen.In de periode van de jaren '80 tot heden hebben zich in grote delen
van de Gelderse Vallei ingrijpende veranderingen voorgedaan. Dat
betreft processen van verandering en schaalvergroting binnen de
agrarische sector. Dat gaat gepaard met een schaalvergroting van de
agrarische opstallen. Bovendien heeft de bio-industrie grote
ruimtelijke consequenties, door de grote stallen en de grote
aantallen.Die processen hebben bovendien tot gevolg dat boerderijen
'overbodig' worden en ruimte gaan bieden aan andere niet-agrarische
activiteiten en wonen. Met name het wonen heeft een enorme vlucht
genomen. Men treft in de periode van de jaren '80 tot heden
hoofdzakelijk twee stromen of bouwstijlen in het buitengebied aan.
De eerste stroming tracht op een respectvolle manier om te gaan met
de historische bouwstijl van de hallenhuizen door de
hoofdkarakteristiek terug te brengen in de nieuwbouw. Hierbij is
echter niet langer sprake van woonhuis en bedrijfsgedeelte onder een
kap, maar van alleen wonen. Door verandering in de schaal zijn de
bouwwerken niet zo omvangrijk als de oorspronkelijke. Met het
toepassen van een forse kap (zadeldak met wolfseinde) met riet of
donkere pannen gaan de oorspronkelijke verhoudingen daarbij evenwel
verloren, waarmee veeleer een compact beeld ontstaat, dat als
storend kan worden ervaren. Dit wordt versterkt wanneer men flinke
aanbouwen of uitbouwen ook nog voorziet van een forse kap. De tweede stroming probeert afstand te nemen van de historische
stijlen door het gebruik van contrasterende materialen en kleuren.
Hout wordt veel toegepast in lichte tot donkere kleuren (meestal wit
tot donkergroen, maar ook lichtgeel en zalmkleurige tinten), vooral
als accent in de puntgevel. Zo ontstaat een duidelijk verschil in de
opbouw met een rode gemetselde begane grond met donkere plint en een
houten puntgevel. De daken zijn in het algemeen zadeldaken en vaak
voorzien van dakkapellen met houten zijwangen. Ze zijn gedekt met
donkerbruine tot antracietkleurige pannen (donker geglazuurde pannen
komen ook voor; deze zijn zeer opvallend aanwezig). Soms ziet men
toch overeenkomsten met de jaren '30 stijl met grote oversteken van
de dakgoten met witte randen.De nieuwe agrarische bedrijfsbebouwing behoort eveneens tot de
tweede stroming, al speelt daar vooral de efficiency een rol. De
huidige agrarische bedrijfsvoering is vooral gebaat bij grote,
goedkope en goed te gebruiken ruimten. Dat uit zich in het gebruik
van damwandprofielen bij de gevels en golfplaten afdekkingen. Dit
wordt in vele situaties als ruimtelijk storend ervaren. Dat wordt
verminderd indien donkere tinten en profielen worden gebruikt en als
een duidelijke plint van metselwerk aanwezig is.Door aanpassingen en toevoegingen varieert het huidige beeld van een
agrarisch bedrijf. Bijgebouwen of schuren zijn in de loop van de
tijd, door behoefte aan meer overkapte ruimte, achter of zelfs
rondom het hoofdgebouw geplaatst.Vaak is ook het hoofdgebouw
uitgebreid. Van kleine ingrepen in het verleden tot hedendaagse
uitbouwen of aanbouwen die door hun proporties de 'leesbaarheid' van
het gebouw aantasten. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer de
uitbouwen de verhoudingen en inhoud van een woonhuis krijgen. De
aanbouw is dan niet meer ondergeschikt te noemen, vooral als de
kapvorm dominant wordt.De hoofdopzet van een agrarisch bebouwingscomplex is een hoofdgebouw
(woning) met meerdere schuren en stallen. Het hoofdgebouw valt op
door zijn ligging in het complex: meestal naar de weg gericht en
nokrichting haaks op de weg met de bijgebouwen achter of gelijk met
de voorgevellijn van het hoofdgebouw. Het hoofdgebouw kan ook
geflankeerd zijn door later toegevoegde bijgebouwen of wanneer een
nieuw hoofdgebouw (zoals een tweede woning voor de 'rustende boer')
naast de oorspronkelijke bebouwing is neergezet. Bijgebouwen bestaan vaak uit één of meer lange stallen en één of
meer werktuigbergingen of schuren. Het gaat voor het merendeel om
grote, eenvoudige, lange, rechthoekige constructies met een zadeldak
gedekt met donkergrijze golfplaten. De meeste gebouwen zijn
gemetseld op een simpele wijze met een oranje tot rode baksteen in
halfsteens verband, soms gedeeltelijk open of bedekt met een groene
damwandprofiel. Overwegend is sprake van een asymmetrisch zadeldak
en een situering haaks op de weg. De schuren of stallen kunnen
vrijstaand zijn maar ook gecombineerd, zowel onderling als via een
plat verbindingsstuk aan het woonhuis. De bijgebouwen zijn
gesitueerd afhankelijk van de diepte of de breedte van de kavels.
Bij smalle en diepe kavels (polderlandschap en
veenontginningslandschap) staan de meeste bijgebouwen met de
nokrichting evenwijdig aan de nokrichting van het hoofdgebouw. Bij
brede en ondiepe kavels (kampenlandschap en
heideontginningslandschap) kunnen de bijgebouwen haaks staan ten
opzichte van het hoofdgebouw.De mate waarin zich nieuwbouwinitiatieven hebben voorgedaan
verschilt binnen de Gelderse Vallei. In algemene zin kan gesteld
worden dat in delen van met name de gemeenten Barneveld, Putten en
Nijkerk veel burgerwoningbouw is gerealiseerd, vooral in de laatste
tien jaren. Die initiatieven zorgen voor een zekere eenvormigheid
binnen het gebied. Bovendien zijn hier diverse recreatieterreinen
ontstaan met recreatiewoningen, bungalows en stacaravans in diverse
vormen en kleuren.De constateringen van dit hoofdstuk hebben geleid
tot het opstellen van de in hoofdstuk 8 genoemde objectgerichte
criteria voor het buitengebied.5Ruimtelijke structuur van het dorp PuttenAlgemeenPutten is een landelijke gemeente in het hart van Nederland. Er
wonen ruim 23.000 mensen (1 januari 2003). De oppervlakte bedraagt
ruim 8.500 honderd hectare.De gemeente ligt gedeeltelijk in het
grootste aaneengesloten bosgebied van Nederland, het Centraal Veluws
Natuurgebied. Het noordwesten van de gemeente wordt begrensd door
het Randmeer.Het grootste deel van het grondgebied van Putten
bestaat uit het landelijke buitengebied met een boeiend en
afwisselend landschap van bossen, heide en weilanden. De
geschiedenis van Putten gaat terug tot de vroege Middeleeuwen. Uit
het jaar 855 dateert het oudste schriftelijke bewijs, waaruit blijkt
dat hier reeds sprake was van een gemeenschap van mensen.NederzettingspatroonHet afwisselende landschap van de gemeente Putten is ontstaan
tijdens de ijstijd. Het dorp Putten ligt op een kruispunt van wegen,
in een gebied waar bossen, kampen en essen samenkomen. Het landschap
ontleent zijn identiteit aan het plaatselijk reliëf en de
afwisseling tussen oude bosrelicten, heidevelden en
kampontginningen. De verscheidenheid aan landschapstypen is erg
groot. De bossen en kampen zijn, in tegenstelling tot de essen, nog
duidelijk herkenbaar in het landschapsbeeld. In het westen van de
gemeente Putten zijn lage gebieden, in het midden het stroomdal
afgewisseld met dekzandruggen en in het oosten de stuwwal, het
Veluwemassief.De nauwe relatie, die eeuwenlang tussen het dorp
Putten en zijn omgeving heeft bestaan, is van groot belang geweest
voor de structuur van het dorp. De meeste wegen zijn op de oostelijk
gelegen bossen georiënteerd. Het plaatselijk reliëf en de daaraan
gerelateerde grondwaterstand zijn in sterke mate bepalend geweest
voor het nederzettingspatroon. Het dorp Putten is van oorsprong een
kruispuntnederzetting met een groot aantal buurtschappen daaromheen.
Norden, Bijsteren, Halvinkhuizen en Krachtighuizen zijn daar
voorbeelden van. Het dorp is gevormd in de omgeving van het
kruispunt 'De Pol'. De naam van het kruispunt duidt op een hoogte
die ter plaatse aanwezig was. Op deze hoogte kruisten oude wegen
elkaar. Deze wegen heten nu de Achterstraat, de Garderenseweg, de
Kerkstraat, het Molenwegje en de Bakkerstraat. De plek was goed
geschikt voor bewoning en vanaf dit punt is het dorp ontstaan. Ruimtelijke ontwikkeling van het dorp PuttenRuimtelijke ontwikkeling van het dorp PnRuimtelijke ontwikkeling van het dorp Putten
Omstreeks 1850 bestond Putten uit enkele straten waarlangs een
mengeling van woonhuizen en boerderijen stond. Tegenwoordig zijn er
in de omgeving nog veel landgoederen en kastelen te vinden. Oude
boerderijen en schaapskooien vormen een afspiegeling van de
eeuwenoude relatie, die tussen de dorpskern en het landschap heeft
bestaan. Alle boerderijen zijn tussen de
Voorthuizerstraat-Harderwijkerstraat en het Nuldernauw gesitueerd.
De boerderijen zijn karakteristieke Veluwse boerderijen met
wolfeinden.Markante en cultuurhistorisch waardevolle gebouwen zijn in het
centrum van Putten gesitueerd. De achtkantige korenmolen aan de
Engweg werd in 1899 gebouwd. De molen is vanuit de wijde omtrek
zichtbaar. Het dorpsbeeld wordt tevens bepaald door de kerktorens en
de aanwezigheid van enkele monumentale gebouwen. De meeste van
dergelijke panden zijn aan oude invalswegen gesitueerd.Twee markante plekken in het dorp zijn het kerkhof aan de Engweg en
het kerkhof aan de Brinkstraat. Het kerkhof ten noorden van de
Engweg lag er al in 1850. In de vijftiger jaren van de negentiende
eeuw is het kerkhof ten zuiden van de Engweg uitgebreid. Tot die
tijd lagen de kerkhoven nog aan de rand van het dorp.De unieke ligging aan de rand van het Veluwemassief en de aanleg van
een spoorlijn in 1863 ten westen van het dorp hadden een toename van
het toerisme en de hoeveelheid forensen tot gevolg. Daardoor zijn er
aan de oostkant van putten enkele villawijken in het bos ontstaan.
Het vreemdelingenverkeer begon zich te ontwikkelen. Pensions, hotels
en de verhuur van gemeubileerde kamers kwamen in opkomst. Toen men
aan het eind van de vorige eeuw de waarde van de bossen als
leverancier van zuivere lucht en van een gezond klimaat ontdekte,
werd Putten een bekend vakantie- en kuuroord. Ook werd Putten een
bekende vestigingsplaats voor gepensioneerden voor tweede woningen
van gegoede burgers. Tot 1950 is het dorp op organische wijze gegroeid. De wegen vanuit
de oude kern werden volgebouwd, waardoor meerdere linten zijn
ontstaan.Hierna vonden planmatige uitbreidingen plaats tussen de
linten in noordelijke en oostelijke richting. Vervolgens werd de
periferie van het dorp volgebouwd. In de jaren '60 is rond de
bebouwde kern tegen het bos aan een ringweg aangelegd, de
Bosrand-Calcariaweg-Sprielderweg-Van Geenstraat. Deze weg sluit aan
de noordzijde aan op de Harderwijkerstraat en aan de zuidkant op de
Oude Rijksweg naar Nijkerk. In de zeventiger en tachtiger jaren
werden woningen gebouwd op de Putter Eng, ten zuiden van de oude
kern. Het oorspronkelijke essenlandschap en veel oude landwegen
verdwenen hierdoor. Projectmatige woningbouw is ook gerealiseerd in
het centrum, waar enkele inbreidings-projecten hebben
plaatsgevonden. De ruimtelijke ontwikkeling van het dorp is ongeveer
kloksgewijs verlopen. Doordat de historische kern altijd het centrum
van het dorp is gebleven, is buiten het centrum de woonfunctie
dominant. De ruimtelijke ontwikkeling van het dorp Putten in de 20e
eeuwPlaatje:In 1927 was Putten een kleine nederzetting aan de rand van
de Veluwe, die bestond uit lintbebouwing en enkele landgoederen
in de omgevingPlaatje: Het infrastructuurnetwerk is uitgebreid. Putten heeft een
groot aantal woningen gerealiseerd. Ten noorden en oosten van de
oude kern is men gaan uitbreiden, ook in het bos zijn woningen
geplaatstPlaatje: De vraag naar woningen zet door en Putten groeit snel. De
bebouwing gaat als een klok om de oude kern heen. Bij het spoor
ontwikkelt zich een industrieterrein.Plaatje: De oude kern is inmiddels omringd door bebouwing. Een
nieuwe wijk is ontstaan ten oosten van de Oude Rijksweg. Er is
een ringweg, de Bosrand aangelegd rond de bebouwing van Putten
die de kern begrenst.BBeleidsregelsInleiding welstandscriteriaGebruik van de welstandscriteriaDe welstandsnota is geen leesboek. Het zal in de praktijk vooral worden
gebruikt om (liefst vooraf) na te gaan met welke eisen de indiener van
een bouwaanvraag te maken krijgt bij de vraag of het uiterlijk en de
plaatsing van het bouwwerk niet in strijd zijn met redelijke eisen van
welstand. Blijkt de aanvraag aan de kenmerken te voldoen om
vergunningsvrij gebouwd te mogen worden dan kan het boek zelfs gesloten
blijven, er wordt dan in principe niet op welstand getoetst. Voor
bouwplannen gelden de gebiedscriteria en eventueel de objectcriteria
voor bepaalde grote bouwwerken. Over de interpretatie van die
gebiedscriteria waakt de welstandscommissie. Bij twijfel daarover is het
verstandig om in een vroeg stadium met de (secretaris van) de commissie
te overleggen. Lichte toets voor gebieden in kern PuttenIn het geval van een 'normale' woonstraat of een bedrijventerrein gaat
het vooral om het handhaven en stimuleren van een zekere basiskwaliteit
voor de dagelijkse woon- en leefomgeving. Daarbij zal steeds de omgeving
uitgangspunt zijn voor de te hanteren criteria, met daarnaast specifieke
kenmerken van de bebouwing zelf en/of de detaillering en het kleur- en
materiaalgebruik ervan. Voor bouwplannen die zijn gesitueerd binnen de
gebieden van hoofdstuk 9 wordt bij de toepassing van de
welstandscriteria een "lichte" toets toegepast. Er is daarbij sprake van
toetsing op de hoofdaspecten van een bouwwerk voor wat betreft de
plaatsing- en situering, massa en vorm, kleur en materialen. Deel- of
detailaspecten van een bouwplan op zichzelf blijven buiten beschouwing.
Dit om te voorkomen dat een bouwplan waarop globale criteria van
toepassing zijn, wordt geweigerd vanwege oneffenheden op detailniveau
(kleur kozijn, een iets te lichte kleur dakpan).Inhoud van de welstandscriteriaDe welstandscriteria beogen, zo duidelijk mogelijk, weer te geven wat er
van de aanvrager wordt verwacht betreffende plaats en uiterlijk van zijn
bouwplan. Die maatstaven kunnen redelijk objectief zijn als het om
kleine bouwwerken zoals dakkapellen en aanbouwen gaat. Genoemd kunnen
worden de voor- en achterkant van de woning, de maatvoering, de
hoofdvorm en de wijze van afdekking, de kleur en het materiaalgebruik.
Bij grotere bouwwerken wordt met relatieve criteria gewerkt die
verwijzen naar de kenmerken van de directe of wijde omgeving waarin
gebouwd gaat worden. Daarbij worden dezelfde aspecten genoemd zoals de
zichtbaarheid vanaf de weg, de plaats, de vorm, de kleuren enzovoort
maar dan in verwijzende zin, het bouwwerk moet in zijn omgeving passen.
Dat is vervolgens het beoordelingskader voor de welstandscommissie.Die
criteria geven aldus een ondergrens aan, strikt genomen zijn ze bedoeld
om bouwplannen die niet in de omgeving passen te weren. Dat is ook
primair de bedoeling van het welstandstoezicht. Maar het spreekt voor
zich dat de gemeente hoopt dat de criteria ook aanleiding zijn om boven
dat minimum uit te stijgen en wil daar ook ruimte voor geven.Afwijken van de welstandscriteriaDuidelijkheid (van de welstandscriteria) en vrijheid (voor de indiener
van een bouwplan) gaan niet altijd samen. Criteria, die vooraf worden
opgesteld brengen onontkoombaar beperkingen met zich mee, die niet
altijd redelijk zijn. Ze kunnen ontoereikend zijn voor juist dat ene
geval dat zulke bijzondere omstandigheden kent dat afwijken van de
criteria gerechtvaardigd is. Er kan ook sprake zijn van een bijzondere
oplossing, die weliswaar op een of meer punten van de criteria afwijkt
maar die toch goed in de omgeving past of zelfs een verrijking voor de
buurt betekent. Voor die gevallen kan de systematiek van de
welstandsnota als volgt worden ingezet. Een regulier vergunningplichtig
bouwwerk dat niet aan de gebiedscriteria voldoet kan op gemotiveerde
aanvraag worden voorgelegd aan de welstandscommissie met de vraag of het
op de afwijkende punten de toets van de algemene welstandscriteria kan
doorstaan. Gezien de interpretatieruimte die de gebiedscriteria bieden
mogen in dat geval bijzondere eisen aan het architectonisch vakmanschap
worden gesteld. Het gaat immers om afwijkingen die door ht beveogd gezag
en door de welstandscommissie goed gemotiveerd moeten kunnen worden.
Tegenover de gemeenteraad maar ook tegenover diegenen die niet voor zo'n
afwijking in aanmerking kwamen.De vraag is vervolgens wat de
consequentie is van die afwijkingen en van eerdere bouwaanvragen die
afwijken van de nu vastgelegde criteria en eerder met een positief
welstandsadvies zijn gerealiseerd.6.Loketcriteria (vervallen)7Objectgerichte criteria buitengebied7.Diverse bebouwingsvormen komen in de gemeente Putten veelvuldig
voor, waarvoor het opstellen van objectcriteria relevant is. In het
buitengebied betreft dat de historische agrarische bebouwing (het
hallenhuis-type), de agrarische bedrijfsbebouwing, de agrarische
woningen en de burgerwoningen, recreatieterreinen, landgoederen en
windturbines.Ook voor de dorpen kunnen dergelijke objecten worden
benoemd, zoals scholen, bebouwing op volkstuinen en op
sportterreinen. Maar ook veelvuldig voorkomende regulier
vergunningplichtige bouwwerken, zoals dakopbouwen, worden hieronder
behandeld.In het navolgende worden hiervoor objectgerichte criteria opgesteld,
die eventueel per landschapstype of per gebied kunnen worden
aangepast. Om die reden wordt steeds verwezen naar de
gebiedscriteria buitengebied van hoofdstuk 8.7.1Object "hallenhuisboerderij"ObjectbeschrijvingEen veel in de gemeente Putten voorkomend historisch
boerderijtype is de hallenhuisboerderij. Kenmerkend voor deze
boerderijen is dat het woongedeelte, het voorhuis, en het
werkgedeelte, het achterhuis, onder één doorlopende kap zijn
geplaatst, waarvan de lengteas meestal evenwijdig aan de
verkavelingrichting ligt. Het voorhuis is op de weg georiënteerd
kent aan de voor- en zijkant meestal geen uitbouwen. Een brandmuur
scheidt woonhuis en schuurgedeelte van elkaar. Het bedrijfsgedeelte
kenmerkt zich door de centrale plaats van de deel tussen de stallen
in de middenbeuk. De stallen en opslagruimte bevinden zich onder een
groot dak met lage zijbeuken. Door deze lage zijbeuken komt hier het
dak van een hallenhuisboerderij tot dicht aan de grond. De meeste
hallenhuisboerderijen dateren uit de negentiende eeuw, hoewel ook
regelmatig boerderijen uit de zeventiende en achttiende eeuw
voorkomen. Daarnaast zijn tot in de eerste helft van de twintigste
eeuw nog moderne varianten op het hallenhuistype gebouwd.Vanuit deze standaardvorm ontwikkelde zich in verschillende streken
een aantal varianten. Het langhuistype, met een rechthoekige
plattegrond komt daarvan in Putten het meeste voor. Daarnaast
ontwikkelde zich de minder voorkomende T- of dwarshuisboerderij,
waarbij het woonhuis dwars op het achterhuis staat en het voorste
gedeelte van de zijgevel is opgeheven tot het niveau van de
voorgevel. Het woonhuis is veelal voorzien van een schilddak dat
haaks staat op het grote zadeldak van het bedrijfsgedeelte. Een
andere variant is de krukhuis-boerderij, waarvan slechts één
zijgevel is opgehoogd en verlengd zodat een L-vormige plattegrond is
ontstaan. De één bouwlaag hoge massa wordt gedekt door een fors zadeldak
waarvan de nokuiteinden eventueel zijn afgewolfd. Bij modernere
varianten komen mansardekappen voor. De daken zijn gedekt met riet,
gebakken pannen of een combinatie van beide. Vaak hebben rieten
kappen een gedeelte met pannen voor de opvang van regenwater. De
bakstenen schoorstenen zijn vaak midden op de nok geplaatst.
Tuitgevels, waarbij de geveltop wordt beëindigd door de schoorsteen,
komen ook regelmatig voor. De voorgevels van de oudere boerderijen,
uit de zeventiende en achttiende eeuw, hebben een indeling bestaande
uit vier of vijf traveeën. In het midden bevinden zich twee vensters
of een voordeur met rechts daarvan een opkamervenster met
kelderlicht en links ervan een kleiner venster. Op de
zolderverdieping bevindt zich een klein venster of een luik. De
negentiende-eeuwse voorgevels hebben een meer symmetrische indeling
met beneden twee of vier vensters van dezelfde afmeting met
eventueel een centraal geplaatste deur. In de geveltop bevinden zich
meer grotere ramen en soms in de vorm van een serlianavenster. Dit leidt aan de voorkant tot een hiërarchische opbouw van de gevel.
De gevelopeningen aan de voorzijde van het woonhuis zijn relatief
smal en hoog, vooral de raampartijen. Ramen met roedeverdeling komen
veelvuldig voor. De ramen zijn in het bedrijfsgedeelte minder talrijk en kleiner van
omvang dan in het voorhuis. Daar tegenover staan de relatief grote
openingen naar de stallen en de deel aan zij- en achterkant. In de
zijgevels bevinden zich een eventuele hoofdingang, een tweede ingang
naar de keuken en in sommige gevallen een zijbaander, dat is een
dubbele schuurdeur in één van de zijgevels. In het midden van een
oorspronkelijke achtergevel is een dubbele schuurdeur, de
achterbaander, geplaatst met aan weerszijden kleinere mestdeuren. In
de geveltop zit vaak een zolderluik. Achtergevels zijn echter in
veel gevallen gewijzigd, hetzij door de moderne agrarische
bedrijfsvoering, hetzij door functieverandering.De gevels zijn veelal opgetrokken uit roodachtige baksteen en
gemetseld in staand verband (één laag koppen afgewisseld met één
laag strekken) en hebben een donker gepleisterd trasraam. Ook komen
geheel gepleisterde gevels voor, waarbij de gevels (crème)wit zijn
en de trasramen donkergrijs of zwart. Soms verschilt de
materiaalkeuze tussen het woon- en het werkgedeelte. De vensters
worden beëindigd door een laag strekken, een segmentboog of een
rollaag. Status verwerkte men vaak in het uiterlijk van het
woongedeelte van de boerderij. Gevel- en raamindelingen, kozijnen,
deuren, en luiken en al of niet gedecoreerde windveren geven hier
nader vorm aan. Met name het bovenlicht (het raam boven de voordeur)
leende zich bij uitstek voor versieringen, zoals een levensboom. In
het algemeen zijn de windveren en kozijnen wit. Deuren hebben een
donkere kleur, evenals het schuurgedeelte. Hier was de gevel
oorspronkelijk van hout, maar die is in veel gevallen door bakstenen
vervangen. Het kleurgebruik van in het bijzonder de luiken vertonen
regionale kleurverschillen en op de landgoederen meerdere
kleurschakeringen.Het erf van een hallenhuisboerderij is onder te verdelen in een
voor- en achtererf die (oorspronkelijk) sterk van karakter
verschillen. Het voorerf met zijn (moes)tuin en/of boomgaard was het
terrein van de boerin. Geschoren heggen en hagen beschermden het
voorerf tegen vee, terwijl leibomen als zonnescherm dienden. Nam de
rijkdom van de boer toe dan verhuisden moestuin en boomgaard naar de
zijkant van het erf en ontstond er ruimte voor een siertuin. Het
achtererf was het bedrijfsterrein van de boer en was integraal
verbonden met het omringende landschap. In de loop der tijd zijn
hier vaak verscheidene gebouwen verschenen. Veel boerderijen hebben
één of twee hooibergen met houten of betonnen staanders. Daarnaast
zijn er wagen- of veeschuren te vinden. Een enkele boerderij heeft
een apart bakhuis, boenhok of een zomerhuis, waar 's zomers het
wring- en karnhuis en een stalruimte voor jong vee en varkens werd
ondergebracht. Ook komt het voor dat een tweede bedrijfswoning op de
kavel is gebouwd.Waardebepaling, ontwikkelingen en beleidHet hallenhuis is typerend voor de historische agrarische bebouwing
in Putten Veel panden zijn cultuurhistorisch waardevol en een aantal
is aangewezen als monument. Het hallenhuis staat echter onder druk
door de veranderingen in de landbouw. Een aantal ontwikkelingen is
te signaleren. Ten eerste is de bedrijfsvoering in de landbouw sterk
veranderd. Het (kleine) bedrijfsgedeelte van het hallenhuis voldoet
niet meer aan de eisen die moderne landbouwbedrijven stellen. Dit
heeft geleid tot de bouw van een nieuw bedrijfsgedeelte naast en/ of
achter de oude boerderij dat, wat schaal, materiaalgebruik en
detaillering betreft, vaak afwijkt van de oorspronkelijke agrarische
bebouwing. In het bedrijfsgedeelte van het hallenhuis vindt dan
alleen nog opslag plaats of er komt een woonfunctie. Een tweede
ontwikkeling is het verloren gaan van de agrarische functie. Veelal krijgt de boerderij een volledige woonfunctie. Het is echter
ook mogelijk dat er combinaties van wonen en werken ontstaan of dat
er een nieuwe bedrijfsfunctie intrekt. Deze functionele verandering
brengt vaak ook bouwkundige veranderingen met zich mee, die niet
altijd passen bij het historische karakter. Aan de andere kant is er
nu ook meer informatie en aandacht voor de streekeigen identiteit
van boerderijen. Ruimtelijke kwaliteit en cultuurhistorie worden in
toenemende mate gewaardeerd. Ook dat is een ontwikkeling.Nieuwe
toevoegingen aan een hallenhuisboerderij mogen een eigentijdse
uitstraling hebben, maar dienen in harmonie met het historische
bouwwerk te worden vormgegeven. Het welstandsbeleid is er op gericht
de belangrijkste karakteristieken van de hallenhuisboerderij te
beschermen. In dat kader kan niet voorbij worden gegaan aan de
plaatsing van de hoofd- en bijgebouwen op het erf en de inrichting
van het erf zelf. Boerderij en erf vormen samen één geheel met het
landschap. Voor de welstandsbeoordeling dienen boerderij en erf
daarom als een eenheid te worden gezien.ObjectcriteriaAlgemeen- De bouwwerken passen bij de hierboven beschreven karakteristiek,
wat betreft situering op de kavel, schaal en vormgeving van de
bouwmassa, indeling van de gevels en detaillering, kleur- en
materiaalgebruik.- Bij verbouw dienen de oorspronkelijke kenmerken als
uitgangspunt.Plaatsing- De bestaande plaatsing van de hallenhuisboerderij wordt
gehandhaafd.- In de directe nabijheid van de weg is de representatieve gevel
georiënteerd op de weg.- Overige erfbebouwing staat achter de hallenhuisboerderij.Massa en vorm- Er worden ononderbroken, forse kappen toegepast, al dan niet met
wolfeinden.- De dakgoten aan de zijkant bevinden zich onder of op gelijke
hoogte van de bovenkant van de kozijnen in de voorgevel.- De gevelgeleding wordt gekenmerkt door een evenwichtige,
hiërarchische opbouw.- De oorspronkelijke indeling naar woon- en bedrijfsgedeelte is
herkenbaar in de gevelopzet.- De rechthoekige hoofdvorm wordt niet verstoord door aan- en
uitbouwen.- Aan- en uitbouwen zijn ondergeschikt aan het hoofdgebouw en worden
terughoudend vormgegeven.Detaillering, vorm en materiaal- Gevels worden opgetrokken in roodachtige baksteen of zijn
(crème)wit gepleisterd.- Het trasraam van het voorhuis is zwart of donkergrijs
gepleisterd.- Kozijnen en ander houtwerk dienen in witte en/of donkere tinten te
worden geverfd.- De kleuren van de luiken moeten aansluiten bij lokaal of regionaal
gebruik.- Daken worden gedekt met riet of matte gebakken pannen of een
combinatie daarvan.- Bij detaillering dient zorgvuldigheid te worden betracht.- Kleurgebruik en detaillering van aan- en uitbouwen zijn afgestemd
op de hoofdmassa.Voor de overige bebouwing van het erf bij de hallenhuisboerderij
wordt verwezen naar de objectcriteria voor agrarische
bedrijfsbebouwing.Relatie met overige criteria- Eventuele nadere bepalingen per gebied zijn te vinden in de
gebiedsbeschrijving en de -criteria.7.2Object "agrarische bedrijfswoning"In het buitengebied komen veel losstaande agrarische
bedrijfswoningen voor. Daarin hebben zich de afgelopen periode veel
veranderingen voorgedaan, waarbij nieuwbouw is verschenen. De
modernere agrarische woonbebouwing heeft, in tegenstelling tot het
hallenhuis, de woon- en werkruimtes niet onder één dak. Soms zijn
woonbebouwing en bijgebouwen geheel van elkaar gescheiden.
Bijgebouwen en aan- en uitbouwen staan naast of achter de
hoofdmassa. De veelal haaks op de straat staande zadeldaken zijn
voorzien van rode of donkere dakpannen. De opbouw van de massa is
eenvoudig met rechte lijnen en symmetrische opbouw van de gevels.
Decoraties en ornamenten komen nauwelijks voor en het
materiaalgebruik bestaat uit (bak)steen met kozijnen van hout of
kunststof.Waardebepaling, ontwikkelingen en beleidDe agrarische bedrijfswoningen zijn functioneel gebonden aan het
buitengebied. Er is een tendens waarneembaar waarbij de
bedrijfswoning 'los komt' van de overige agrarische bebouwing, door
de toepassing van afwijkende vormen en afwijkend kleur- en
materiaalgebruik. De identiteit van het agrarische karakter van het
gebied verandert daarmee.De gemeente streeft naar het herkenbaar
houden van de (oorspronkelijke) agrarische functie van de bebouwing.
De welstandsbeoordeling richt zich dan ook op het handhaven of het
gericht veranderen en verbeteren van de basiskwaliteit van het
gebied.ObjectcriteriaRuimtelijke structuur- De bouwwerken passen in de omgevingskarakteristiek (bebouwing) en
de bestaande organisatie op het perceel en zijn gerelateerd aan de
landschappelijke inrichting.Plaatsing- In de directe nabijheid van de weg is de woning georiënteerd op de
weg.- De plaatsing van bijgebouwen is ondergeschikt aan het
hoofdgebouw.Massa en vorm- De hoofdvorm is enkelvoudig en rechthoekig en afgestemd op
belendende bebouwing.- Aan- en uitbouwen zijn in de massa ondergeschikt aan het
hoofdgebouw en worden terughoudend vormgegeven.- Er worden ononderbroken, forse kappen toegepast.- De nokrichting staat in de verkavelingsrichting van het
landschap.Detaillering, kleur- en materiaalgebruik- De gevelgeleding wordt gekenmerkt door een evenwichtige,
hiërarchische opbouw.- De hoofdmaterialen zijn natuurlijke materialen: (bak-)steen,
pleisterwerk, hout, dakpannen, riet en grasdak.- De hoofdkleuren zijn gedempte (aard-)kleuren of stucwerk in
gebroken wit of grijs.- Kleurgebruik en detaillering van aan- en uitbouwen zijn afgestemd
op de hoofdmassa.- Materiaalgebruik en kleuren van bijgebouwen in de nabijheid van
het hoofdgebouw zijn afgestemd op het hoofdgebouw.- Detailleringen worden terughoudend en sober uitgevoerd.Eventuele nadere bepalingen per gebied zijn te vinden in de
gebiedsbeschrijving en -criteria.7.3Object "niet agrarsiche woonbebouwing"ObjectbeschrijvingOp diverse plekken in het buitengebied zijn van oudsher
burgerwoningen aanwezig: bescheiden arbeidershuisjes, woningen en
villa's.Het aantal burgerwoningen neemt de laatste jaren toe. Het
gaat daarbij om toevoegingen en om veranderingen waarbij agrarische
functies plaats maken voor woonfuncties. Het betreft veelal
vrijstaande woningen die refereren aan een boerderijstijl of villa’s
met een historiserende maar ook met een moderne architectuur.De woningen hebben overwegend één bouwlaag en nooit meer dan twee
bouwlagen. Er komen veel verschillende dakvormen voor. De vormen van
de massa zijn voornamelijk enkelvoudig en geometrisch.
Detailleringen, kleur- en materiaalgebruik zijn zeer divers. Waardebepaling, ontwikkelingen en beleidVooral de gebieden dicht bij de kernen hebben een grote
aantrekkingskracht, door de beschikbare ruimte en de extensieve
bebouwingsdichtheid. Het extensieve karakter van het buitengebied
moet behouden blijven.ObjectcriteriaRuimtelijke structuur- De bouwwerken passen in de omgevingskarakteristiek (bebouwing) en
de bestaande organisatie op het perceel en zijn gerelateerd aan de
landschappelijke inrichting.Plaatsing- In de directe nabijheid van de weg, is de woning georiënteerd op
de weg.- De plaatsing van bijgebouwen is ondergeschikt aan het
hoofdgebouw.Massa en vorm- De hoofdvorm is enkelvoudig en rechthoekig.- Aan- en uitbouwen zijn in de massa ondergeschikt aan het
hoofdgebouw en worden terughoudend vormgegeven.- Er worden ononderbroken, forse kappen toegepast.- De nokrichting is in de verkavelingsrichting van het
landschap.Detaillering, kleur- en materiaalgebruik- De gevelgeleding wordt gekenmerkt door een evenwichtige,
hiërarchische opbouw. - De hoofdmaterialen zijn natuurlijke materialen: (bak-)steen,
pleisterwerk, hout, gegolfde dakpannen, riet en grasdak.- De hoofdkleuren zijn gedempte (aard-)kleuren of stucwerk in
gebroken wit of grijs.- Kleurgebruik en detaillering van aan- en uitbouwen zijn afgestemd
op de hoofdmassa.- Materiaalgebruik en kleuren van bijgebouwen in de nabijheid van
het hoofdgebouw zijn afgestemd op het hoofdgebouw.- Bij verbouw worden bestaande details gerespecteerd.- De bebouwing is niet gebonden aan een bepaalde bouwstijl.- De woningen hebben een individuele uitstraling.Eventuele nadere bepalingen per gebied zijn te vinden in de
gebiedsbeschrijving en -criteria.7.4Object "agrarische bedrijfsbebouwing"ObjectbeschrijvingOp een agrarisch bouwperceel staan bedrijfswoonbebouwing (één of
meerdere woonhuizen met hun bijgebouwen) en een aantal
bedrijfsgebouwen. De bedrijfsgebouwen staan achter of gelijk met de
voorgevellijn van de bedrijfswoonbebouwing. De bedrijfsbebouwing
bestaat uit één of meer lange bedrijfshallen of stallen en ook komen
één of meer werktuigbergingen of schuren voor. Het gaat voor het
merendeel om grote, eenvoudige, rechthoekige constructies met een
zadeldak in gedekte tinten. De meeste gebouwen zijn gemetseld in
bruinrode baksteen in halfsteens verband; soms gedeeltelijk open of
afgewisseld met profielplaten. Overwegend is sprake van een zadeldak
en een situering haaks op de weg. Ook achter elkaar geplaatste
zadeldaken komen voor. De schuren of stallen kunnen vrijstaand zijn
maar ook gecombineerd, zowel onderling als via een plat
verbindingsstuk aan de bedrijfswoon-bebouwing. De bedrijfsgebouwen
zijn gesitueerd afhankelijk van de ruimtelijke mogelijkheden van het
perceel. Bij brede en ondiepe kavels kunnen de bedrijfsgebouwen
haaks staan op de bedrijfswoonbebouwing.Waardebepaling, ontwikkelingen en beleidDoor de grote afmetingen van de constructies heeft de
bedrijfsbebouwing een grote invloed op het bebouwingsbeeld. De
nokhoogten en goothoogten zijn in de bestemmingsplannen die
betrekking hebben op de agrarisch gebieden geregeld. De bestaande bedrijfswoonbebouwing en bedrijfsbebouwing en de
landschappelijke inrichting vormen het kader voor de
welstandstoets.ObjectcriteriaRuimtelijke structuur- De bouwwerken passen in de omgevingskarakteristiek (bebouwing) en
de bestaande organisatie op het perceel en zijn gerelateerd aan de
landschappelijke inrichting.Plaatsing- De plaatsing is ondergeschikt aan de bedrijfswoonbebouwing.Massa en vorm- De hoofdvorm is enkelvoudig en rechthoekig.- De nokrichting is in de verkavelingrichting van het
landschap.- De massaopbouw op het erf is in onderlinge samenhang.- De gevelgeleding is horizontaal.Detaillering, kleur- en materiaalgebruik- De gevels worden in metselwerk uitgevoerd. Ander materiaal is
toegestaan, mits in donkere tinten uitgevoerd en voorzien van een
profiel en een zichtbare metselwerkplint.- De dakvlakken worden in pannen uitgevoerd. Ander materiaal is
toegestaan mits in grijze of donkere tinten uitgevoerd, afwijkend
van de gevelkleur en voorzien van een (golfplaten- of dakpan-)
profiel.Eventuele nadere bepalingen per gebied zijn te vinden in de
gebiedsbeschrijving en -criteria.7.5Object "gedrijfsbebouwing van voormalige agrarische
bedrijven"ObjectbeschrijvingHet komt voor dat agrarische bedrijven hun functie verliezen of
veranderen/ inkrimpen waardoor bijgebouwen vaak omgebouwd worden
t.b.v. van andere activiteiten of functies. Bijgebouwen van de
traditionele agrarische bedrijven zijn meestal discreet, ondanks de
soms zorgvuldig gemetselde gevels en sobere ornamentiek (raamdorpels
en windveren). Waardebepaling, ontwikkelingen en beleidDe uitstraling van een traditioneel complex is vaak te danken aan de
opzet en schakering van de gebouwen waar ook de schuren bijhoren.
Bij verandering van functie is het van belang dat het
bebouwingsbeeld, de architectonische karakteristieken en kleur- en
materiaalgebruik gehandhaafd blijven en dat het uiterlijk niet
aangetast wordt. Dit betekent dat wijzigingen in de gevels,
openingen en dakvorm geen uitgangspunt zijn bij
functieverandering.De oorspronkelijke bebouwing (voor verandering van functie) vormt
het kader voor de welstandstoets.ObjectcriteriaRuimtelijke structuur- De bestaande organisatie op het perceel en zijn gerelateerd aan de
landschappelijke inrichting.Plaatsing- De plaatsing is ondergeschikt
aan het hoofdgebouw (woning).Massa en vorm- De hoofdvorm is de oorspronkelijke opzet (meestal enkelvoudig en
rechthoekig).Detaillering, kleur- en materiaalgebruik- De gevels zijn in metselwerk uitgevoerd. Ander materiaal, is waar
nodig en op kleine schaal toegestaan, mits het algemeen beeld en
gevelopbouw gerespecteerd blijven.- De dakvlakken worden in pannen uitgevoerd. Ander materiaal is
toegestaan mits in grijze of donkere tinten uitgevoerd, afwijkend
van de gevelkleur en voorzien van een (golfplaten- of dakpan-)
profiel.Eventuele nadere bepalingen per gebied zijn te vinden in de
gebiedsbeschrijving en -criteria.7.6Object "landgoederen"ObjectbeschrijvingIn het gebied bevinden zich diverse recreatieterreinen voor
verblijfsrecreatie. De terreinen worden veelal omringd door opgaande
beplanting, waardoor deze vanaf de openbare weg niet of nauwelijks
zichtbaar zijn. De bebouwing is kleinschalig en introvert ten
opzichte van de omgeving, zij is niet prominent in het landschap
aanwezig.De recreatieve bebouwing heeft veelal één bouwlaag met een
bescheiden zadel- of tentdak. Het betreft enkelvoudige vormen, met
de nadruk op rechte lijnen en een geordende gevelindeling. De
geleding is evenwichtig. Detailleringen worden niet veelvuldig
toegepast bij de recreatieve bebouwing. Overstekken treft men wel
veel aan. Het materiaalgebruik bestaat hoofdzakelijk uit natuurlijke
materialen: hout en bakstenen, pannen en riet.Waardebepaling,
ontwikkelingen en beleidDe kleinschaligheid van de bebouwing en de
besloten ligging zijn belangrijke waarden. Het beleid van de
gemeente is gericht op het in stand houden van het extensieve
karakter van de bebouwing.Bij de (ver)bouw van bebouwing dient
extra aandacht te zijn voor de plaatsing in en het karakter van de
omgeving. ObjectcriteriaRuimtelijke structuur- De bouwwerken passen in de omgevingskarakteristiek (bebouwing) en
de bestaande organisatie op het perceel en zijn gerelateerd aan de
landschappelijke inrichting.Plaatsing- De bebouwing mag geen afbreuk doen aan het landelijk karakter van
de omgeving.- De bouwwerken hebben een gevarieerde plaatsing op de kavels.Massa en vorm- De bebouwing is vrijstaand.- De bebouwing heeft niet meer dan één bouwlaag, woonruimte onder de
schuine kap is mogelijk.Detaillering, kleur- en materiaalgebruik- Gevels hebben een neutrale en horizontale geleding.- Detailleringen worden terughoudend en sober uitgevoerd.- Het materiaalgebruik bestaat in hoofdzaak uit natuurlijke
materialen, met de nadruk op hout, baksteen, pannen en riet.- Het kleurgebruik is ingetogen, met de nadruk op aardkleuren en
donkere tinten.7.7Object "landgoederen"Van oorsprong liggen in het gebied diverse landgoederen, die de
ontwikkeling van het landelijke gebied hebben beïnvloed. De
landgoederen hebben een rijke historie die terug kan gaan naar de
middeleeuwen. De bouwwerken bestaan uit een hoofdgebouw met daar
omheen verscheidende bijgebouwen. Bovendien maken veelvuldig
verscheidene boerderijen in de directe omgeving deel uit van het
landgoed.Het hoofdgebouw van een landgoed heeft een prominente plaatsing op
de kavel. De hoofdbebouwing is veelal opgebouwd uit twee bouwlagen
met een kap evenwijdig aan de representatieve voorgevel. De gevels
zijn overwegend geometrisch opgebouwd, met een verticale geleding en
met een samenhangende massaopbouw.ObjectcriteriaRuimtelijke structuur- De bouwwerken passen in de omgevingskarakteristiek (bebouwing) en
de bestaande organisatie op het perceel en zijn gerelateerd aan de
landschappelijke inrichting.Plaatsing- De plaatsing van bijgebouwen is ondergeschikt aan het
hoofdgebouw.Massa en vorm- Het bouwwerk kent een representatieve gevel die op de openbare
ruimte gericht is.- De bebouwing wordt gekenmerkt door een rijzig karakter.- Er worden enkelvoudige en samengestelde kappen toegepast.Detaillering, kleur- en materiaalgebruik- De gevelgeleding wordt gekenmerkt door een verticale geleding en
horizontale verbanden.- De hoofdmaterialen zijn natuurlijke materialen: (bak)steen,
pleisterwerk, hout, dakpannen en riet.- De hoofdkleuren van de gevels zijn stucwerk in gebroken wit of
grijs of gedempte (aard)kleuren.- Binnen een dakvlak komen geen kleurverschillen voor.- Er worden rijke detailleringen toegepast, zoals ornamenten en
geveldecoraties.- Kleurgebruik en detaillering van aan- en uitbouwen zijn afgestemd
op de hoofdmassa.- Materiaalgebruik en kleuren van bijgebouwen in de nabijheid van
het hoofdgebouw zijn afgestemd op het hoofdgebouw. Eventuele nadere bepalingen per gebied zijn te vinden in de
gebiedsbeschrijving en -criteria.8Gebiedsgerichte welstandscriteria buitengebied8.1GebiedsindelingDe landschapstypenkaart van de 8 gemeenten van de Gelderse Vallei
geeft globaal de verschillende landschappen aanwezig in de gemeente
Putten aan (zie afbeelding uitsnede Putten).Voor de begrenzing van het buitengebied van Putten, ten behoeve van
de gebiedsgerichte criteria van het buitengebied, zijn de
nauwkeurige contouren vanuit de verschillende landschappen uit het
Ontwerp Landschapsbeleidplan Putten (2001) aangehouden. Het gebied
Krachtighuizen, met een veelheid aan recreatiebebouwing en het
gebied strand Nulde, eveneens met recreatiebebouwing, zijn apart
vermeld. Zie kaart deelgebieden buitengebied Putten.plaatje: Uitsnede PuttenOntwikkeling en beleidIn de kaart ontwikkelingsvisie (Voorontwerp Bestemmingsplan
Westelijk Buitengebied 2002) zijn, met uitzondering van het
oostelijke bosgebied (Bestemmingsplan Oostelijk Buitengebied 1998),
9 zones aangewezen aan het buitengebied. De 10e zone heeft
betrekking tot het Nuldernauw. De zonering heeft onder andere
betrekking op landbouw, recreatie en wonen en wordt omschreven voor
de verschillende landschapstypen.De welstandscriteria hebben betrekking op de 'overige bebouwing',
bebouwing die niet reeds via de objectcriteria is geregeld. Tevens
kan een nuancering van de loket- en objectcriteria
plaatshebben.8.2PolderlandschapDit gebied wordt begrensd aan de westzijde door het Nuldernauw. In
het oosten ligt de grens met het heideontginningslandschap en het
kampenlandschap aan de Waterweg/Schuiterbeek tot aan de
Nijkerkerstraat en loopt door langs de Diemerseweg, omvat Diermen en
sluit weer aan op de Nijkerkerstraat. In het zuidelijke gedeelte
loopt de Rijksweg A28 dwars door het gebied.In het gebied tussen het Nuldernauw en de Rijksweg A28 is er vrijwel
niet gebouwd. Oostelijk van de Rijksweg A28 komt wel bebouwing voor.
De bebouwing bevindt zich, in kleine dichtheid, langs de Waterweg of
de kleine wegen haaks daarop zoals de Knardersteeg. De verkaveling
heeft een rechthoekig, trapeziumvormig patroon.In dit gebied is
camping "Arlerstrand" gevestigd.BebouwingDe bebouwing, grotendeels agrarisch, bestaat uit een hoofdgebouw,
meestal een hallenhuis in oorspronkelijke staat of gerenoveerd en
annexen, zoals aanbouwen, bijgebouwen, schuren en stallen. De
complexen hebben een groen karakter met bosachtige beplanting
waardoor vaak een deel van de gebouwen aan het zicht wordt
onttrokken. De bebouwing is meestal naar de weg gericht of
terugliggend met nokrichting haaks op de weg met annexen achter de
voorgevellijn. Het hoofdgebouw kan ook geflankeerd zijn door
bijgebouwen in hallenhuisstijl, naoorlogse uitbreiding op het erf
(vooral jaren’50/’60) en schuren. Recentere gebouwen, vaak uit twee
lagen met kap zoals de jaren ‘50/’60 woningen, kunnen uit grijsgele
of okergele bakstenen bestaan. Een enkel hallenhuis, bij Beldersgat,
is T-vormig doordat er in een latere fase een frontgebouw is
toegevoegd. Het kleurgebruik voor het schilderwerk is ook
traditioneel met wit en donkergroen voor het houtwerk.Nieuwe schuren zijn voor het merendeel eenvoudige lange rechthoekige
gemetselde constructies met een zadeldak gedekt met donkergrijze
golfplaten. Sommige schuren zijn uit donkerkleurig hout opgetrokken
op een gemetselde basis en hebben een oorspronkelijk karakter. De
schuren zijn of vrijstaand of aaneengeschakeld in rijen, afhankelijk
van de omvang van het agrarisch bedrijf.Door het open landschap zijn de ruimtelijke structuren van het
gebied en van de vrij goed instandgehouden traditionele agrarische
bedrijven duidelijk afleesbaar. Dit vrijwel ongeschonden gebied
straalt rust uit.Ontwikkeling en beleidHet landbouwbeleid is gericht op versterking van de
melkveehouderijsector. Inplaatsing van intensieve veehouderij is
niet mogelijk vanwege milieuproblemen op lange termijn. Bestaande
intensieve veehouderij is toegestaan alsmede de verplaatsing van
bedrijven ten behoeve van betere productieomstandigheden.Op het
gebied van recreatie is omschakeling van een agrarisch bedrijf naar
recreatieactiviteiten ongewenst. Nieuwbouw is alleen mogelijk in het
kader van de ruimte-voor-ruimte-regeling (Voorontwerp
Bestemmingsplan Westelijk Buitengebied 2002).WelstandscriteriaAlgemeen- de bouwwerken passen in de omgevingskarakteristiek (bebouwing) en
de bestaande organisatie op het perceel en zijn gerelateerd aan de
landschappelijke inrichting.8.3KampenlandschapDit gebied strekt zich globaal uit van Diermen en het
polderlandschap in het westen tot aan Veenhuizerveld en het
bosgebied in het oosten, alsmede rondom de "enclave" van de
Huinerbroek. Noordelijk is het gebied begrensd door de 't
Oeverstraat/Zuiderzeestraatweg en de gemeente Ermelo. In de
zuidelijk richting is het heidegebied de grens. In dit gebied staan
de landgoederen Vanenburg en Bijstein.BebouwingDe bebouwing concentreert zich voor een merendeel rondom kruispunten
in het kleine wegennet zoals Diermen, Hell/Veldhuizen,
Hoonhorst/Hoge Steeg, Klein Boeyen en Klein Weelderen/Lange Meeën in
het oostelijke en zuidelijke gedeelten. In het westelijke en
oostelijke gedeelte zijn groepen met grootschalige agrarische
bedrijven (Rozendaal, Huinen, Veenhuizeveld, Halvinkhuizen) of met
kleinere bebouwing (De Paardebloem, Hondskont en Huinerwal) te
vinden.Het gebied oogt relatief goed behouden, de nederzettingen hebben nog
een traditionele uitstraling ondanks sommige recente grootschalige
bouwwerken (bijvoorbeeld een manege bij Hell). De agrarische
bedrijvencomplexen staan met veel aangeplant groen (hoge bomen) in
een vrij open landschap of tegen de randen van de bosstroken boven
de heiden. De verkaveling zelf is onregelmatig en gevarieerd.In het halfopen landschap (Diermen, Hell/Veldhuizen en
Hoonhorst/Hoge Steeg) zijn de hoofdwoningen nog vaak kleine
hallenhuizen met een afgewolfd zadeldak, soms met bijgebouwen uit de
jaren '50/'70, met nok gericht naar de weg. De schuren geven een
andere ruimere schaal aan de complexen. Deze staan achter de
gevellijn in zicht vanaf de openbare weg en zijn vaak fors van
afmetingen. Dit geldt vooral voor de recente constructies. Het
merendeel is gemetseld en gedekt met golfplaten, maar de nieuwe
schuren hebben een stalen constructie en zijn deels voorzien van
groene geprofileerde stalen platen. Ze zijn hoger en grote
dakvlakken zijn opvallend. Toch is het beeld dat van een vrij
oorspronkelijk gebleven agrarisch gebied. Rood en bruingrijs
metselwerk, soms wit gepleisterd, riet en donkere dakpannen (oranje
komt in mindere maat voor), wit, donkergroen en donkerbruin (jaren
'70) in het schilderwerk en hout zijn de gebruikelijke kleuren en
materialen.In het gebied waar de beboste clusters dichter zijn, zijn
de hoofdwoningen groter van opzet. De complexen staan tegen de
bosrand met de schuren achter de gevellijn, gericht naar de weg maar
terugliggend. De gebouwen zijn opgetrokken uit lichtrode tot
donkerrode bakstenen, hebben een afgewolfd zadeldak met donkere
pannen. De schuren zijn gedekt met lichte of donkere pannen of
golfplaten. Ondanks de schaal van de complexen is het beeld
ingetogen en rustig.Commerciële gebouwen staan langs de N303 ten hoogte van Veldhuizen.
Ze zijn als blikvanger ontworpen maar hebben geen architectonische
relatie met de omgevende bebouwing.In het oostelijke gedeelte staat landgoed Oldenaller, verscholen in
het beboste domein maar desalniettemin een beeldbepalend element -
zichtbaar vanaf de Nijkerstraat door een opening of zichtas in het
bos en in het landschap. Dicht bij de kern Putten staat landgoed
Bijstein.Het algemene beeld van dit gebied is dat in het open
landschap de gebouwen laag op de bodem staan en bij de beboste
gebieden de grote gebouwen tegen de bosrand staan. De natuurlijke
omgeving bepaalt de schaal en kenmerken van de complexen.Ontwikkeling en beleidIn het agrarische ontwikkelingsgebied moet rekening gehouden worden
met een aanmerkelijke schaalvergroting, waardoor enerzijds bedrijven
fors zullen groeien, anderzijds bedrijven zullen stoppen met hun
bedrijfsvoering.In de landgoederenzone is een beperkt aantal
bedrijven met kleinschalige activiteiten toegestaan. In het
agrarisch ontwikkelingsgebied zal verplaatsing van
verblijfsrecreatie bedrijven worden gestimuleerd (naar
Krachtighuizen). Nieuwe voorzieningen worden niet toegestaan.Wonen is alleen toegestaan in bestaande bebouwing. Bij
functiewijziging van een agrarisch of niet-agrarisch zal overtollige
bebouwing moeten worden gesloopt.Er is geen aanleiding gevonden tot
een verbijzondering van de loket- en objectcriteria voor de
bebouwing in dit gebied. Om die reden wordt volstaan met het een
algemeen criterium.WelstandscriteriaAlgemeen- De bouwwerken passen in de omgevingskarakteristiek (bebouwing) en
de bestaande organisatie op het perceel en zijn gerelateerd aan de
landschappelijke inrichting.8.4HeideontginningslandschapHet heideontginningslandschap ten zuiden van de gemeente Putten en
aangrenzend in de gemeente Nijkerk kent weinig bebouwing. Het gaat
om de Kruishaarsche Heide en de Appelsche Heide. Het
heideontginningslandschap (inclusief het Huinerbroek) bedekt het
centraal gedeelte van de gemeente Putten tussen het polderlandschap,
het kampenlandschap en de Veluwe. In dit gebied is landgoed
Vanenburg aanwezig.BebouwingIn het algemeen staat de bebouwing langs wegen en stegen die vrijwel
evenwijdig van elkaar in oost-west richting lopen (onder andere de
Stenenkamerse Weg, de Hooiweg, de Hellerweg en de Oude
Nijkerkerweg). De kavels zijn voor het merendeel langwerpig en
rechthoekig.De grote bedrijven met markant hoofdgebouw (hallenhuis
of jaren'50 tot '90 woning) zijn voorzien van lange schuren. De
nieuwe schuren met een groene stalen bekleding zijn hoger en vallen
op doordat de hoge kopse kanten tot aan de gootlijn gemetseld zijn
waardoor een hoog geometrisch element dominant in het landschap
staat. Ook een aaneenschakeling van verschillende vormen, aanbouwen
even belangrijk als het hoofdgebouw en kleur- en materiaalgebruik
kunnen een storende factor zijn (voorbeelden nabij Rozendaal).De
kleinschalige bebouwing is discreter al treden ook afwijkende en
recente bouwvormen op. Dit is het geval langs de Stenenkamerse Weg,
de Hooiweg en de Arkemheense Weg. In de Hoeverveld is recentelijk
een woning met de opzet van een hallenhuis gebouwd met een forse
aanbouw die niet voor het hoofdgebouw onder doet met als oorzaak een
verstoring van de hiërarchische opbouw en leesbaarheid van de
bebouwing.In dit gebied bevindt zich landgoed Vanenburg. Deze is
gesitueerd in het noordelijke gedeelte van het gebied en is
opvallend door zijn uitstraling maar ook door de omringende
bebouwing. In de directe omgeving van landgoed Vanenburg en langs de
Vanenburger Allee staan historische en heel recente gebouwen met een
landhuisachtige uitstraling. Bij de recentere bebouwing is veel
gebruik gemaakt van staal, glas en zinken dakbedekking.Aan het gebied gesitueerd boven de N798 zijn meer ruimtelijke en
architectonische kwaliteiten toe te kennen dan het zuidelijker
gedeelte naar de Veluwe toe.Ontwikkeling en beleidIn het agrarische ontwikkelingsgebied moet rekening gehouden worden
met een aanmerkelijke schaalvergroting, waardoor enerzijds bedrijven
fors zullen groeien, anderzijds bedrijven zullen stoppen met hun
bedrijfsvoering.In de landgoederenzone is een beperkt aantal
bedrijven met kleinschalige activiteiten toegestaan. In het
agrarisch ontwikkelingsgebied zal verplaatsing van
verblijfsrecreatie bedrijven worden gestimuleerd. Nieuwe
voorzieningen worden niet toegestaan.Wonen is alleen toegestaan in
bestaande bebouwing. Bij functiewijziging van een agrarisch of
niet-agrarisch zal overtollige bebouwing moeten worden gesloopt.Er
wordt geen aanleiding gevonden tot een verbijzondering van de loket-
en objectcriteria voor de bebouwing in dit gebied. Om die reden
wordt volstaan met een algemeen criterium.WelstandscriteriaAlgemeen- De bouwwerken passen in de omgevingskarakteristiek (bebouwing) en
de bestaande organisatie op het perceel en zijn gerelateerd aan de
landschappelijke inrichting.8.5BoslandschapHet boslandschap in Putten bevindt zich in het oostelijke gedeelte
van de gemeente. Het volgt een lijn van het noordelijke kruispunt
spoorlijn/gemeentegrens onder Ermelo tot Veenhuizerveld en dwars
door de kern Putten en Krachtighuizen. Behalve de nederzetting
Koudhoorn en enkele bescheiden bebouwing (zoals in het
noordwestelijke gedeelte bij Schoonderbeek/Oud-Groevenbeek) is er in
het bosgebied nauwelijks gebouwd.Het recreatiegebied Krachtighuizen
(vooral het gedeelte oostelijk van de N303) maakt deel uit van het
overgangsgebied en verweving tussen kampenlandschap en boslandschap.
Door de bosachtige omgeving kan het worden toegekend aan de het
boslandschap.BebouwingKoudhoorn is gesitueerd tussen Krachtighuizen en Garderen (gemeente
Barneveld) onder de N797. De bebouwing ligt aan een V-achtige weg
dat begint en eindigt bij de N797 en is kleinschalig. Het zijn voor
grotendeels woningen met een diversiteit aan bouwperiodes,
bouwstijlen, kleur- en materiaalgebruik. Kleine hallenhuizen, vaak
wit geschilderd met latere (meestal jaren '50/'60) aanbouwen of
bijgebouwen met dwarse verbinding staan naast of tegenover jaren '70
tot '00 woningen (deze zijn soms wat omvangrijker en groter). De
lage bebouwing uit één laag met kap staat discreet in de beboste
omgeving. De woningen zijn opgetrokken uit baksteen (grijsgeel, rood
en donkerrood, wit geschilderd komt ook voor) en hebben een al dan
niet afgewolfd zadeldak met lichte of donkere pannen. Het houtwerk
(dakranden, windveren, kozijnen, houten delen in bijvoorbeeld
topgevels) is wit, crèmegeel, donkergroen of donkerbruin. Doordat de
woningen laag zijn en er veel aangeplante groen op de erven staat
werkt de diversiteit niet storend.Krachtighuizen is voor een groot deel een recreatiegebied waar ook
individuele vrijstaande woningen voorkomen (bij Huinerenk).
Kleinschalige tot grootschalige bouwwerken, van bungalowtjes tot
villa-achtige gebouwen staan in dit overgangsgebied naar de Veluwe.
De dichtheid en de grote variatie in bouwstijl, bouwvolume, kleur-
en materiaalgebruik is gecompenseerd door veel beplanting waardoor
een gedeelte in de natuurlijke omgeving verdwijnt. Het beeld langs
de N303 is dan ook meer dat van een losse lintbebouwing naar de
ingang van de kern Putten.Ontwikkeling en beleidIn het gebied tussen Krachtighuizen en de Voorthuizerstraat alsmede
het gemengd gebied, zuidelijk van de kern Putten, is nieuwvestiging
van agrarische bedrijven niet toegestaan. Bij Krachtighuizen is
nieuwvestiging van verblijfsrecreatie mogelijk wanneer het
uitplaatsing van bedrijven van elders in de gemeente betreft.Tussen
Krachtighuizen en de Voorthuizerstraat zijn nieuwe landgoederen
toegestaan ter versterking van natuur en landschap.In het bosgebied,
dat deel uitmaakt van het Centraal Veluws Natuurgebied
Natuureducatieve functies en kleinschalige milieuvriendelijke vormen
van landbouw die het natuurbelang ten goede komen zijn inpasbaar.Ten
aanzien van wonen en niet-agrarische bedrijvigheid is het beleid
gericht op handhaving van de huidige situatie. Nieuwe woonsituaties
en nieuwbouw van burgerwoningen zijn niet van toepassing.In
Koudhoorn is het beleid gericht op handhaving van de bestaande
agrarische bedrijvigheid hoewel functieverandering naar wonen (met
beperkte toename) mogelijk is.WelstandscriteriaAlgemeen- De bouwwerken passen in de omgevingskarakteristiek (bebouwing) en
de bestaande organisatie op het perceel en zijn gerelateerd aan de
landschappelijke inrichting.9Welstandscriteria van het dorp Putten9De ruimtelijke ontwikkeling van Putten heeft ervoor gezorgd dat er
in de loop van de jaren verschillende wijken zijn ontstaan. Iedere
bouwperiode heeft zijn eigen specifieke kenmerken. Op basis van deze
kenmerken is een gebiedsindeling gemaakt.Door het dorp Putten lopen
diverse linten waarlangs voornamelijk vrijstaande bebouwing staat.
Het betreft de linten langs de Stationsstraat, Harderwijkerstraat,
Garderenseweg en de Postweg/Drieseweg. Deze linten hebben zich in de
loop van meerdere decennia ontwikkeld, waardoor de bebouwing zeer
gevarieerd is. Het zijn de meer beeldbepalende routes door het dorp
Putten.De specifieke kenmerken elk gebied zijn ontstaan door de stijl van
de betreffende bouwperiode en veranderingen in de loop van de jaren.
Elk gebied wordt beschreven aan de hand van een vast patroon. Eerst
de ruimtelijke structuur, daarna de plaatsing van de bouwwerken in
het gebied, vervolgens de soort bebouwing, waarna de details en het
kleur- en materiaalgebruik volgen. De onderscheiden deelgebieden zijn (zie ook Bijlage C voor kaart
deelgebieden kern Putten):1. Historische kern.2. Stationsstraat.3. Postweg/Drieseweg.4. Noord.5. Zuidoost.6. Halvinkhuizerweg-west/Buiteneng.7. De oostzijde van de bosrand en het daarachter gelegen
gebied.8. Husselerveld.9. Sprielderweg.10. Bedrijventerreinen.10.1 Keizerswoert.10.2 Ambachtstraat.10.3 De Hoge Eng.11. Voorzieningen.9.1Historische kernGebiedsbeschrijvingDe historische kern van Putten ligt binnen de Brinkstraat,
Dorpsstraat, Engweg en Voorthuizerstraat. De kern is ontstaan op het
kruispunt van de Achterstraat, Dorpsstraat, Molenweg, Bakkerstraat
en Garderenseweg, waar het huidige (winkel)centrum is gevestigd. Het
is een gebied waarin verschillende voorzieningen zijn
geconcentreerd, zoals winkels, dienstverlening, horeca, enkele
bedrijven en kantoren. Aan de randen van het gebied neemt het
aandeel van de woonfunctie toe. De bebouwingsdichtheid is relatief hoog; in sommige delen zijn ook
de achterterreinen helemaal volgebouwd. Een aantal binnenterreinen
heeft nog een tamelijk open karakter. Als invulling tussen de oude
bebouwing zijn enkele nieuwbouwprojecten geplaatst. De meeste
bebouwing is direct aan de straat gelegen en staat in één rooilijn,
waardoor het gebied een steenachtig karakter heeft. Alle bebouwing
is op de weg georiënteerd en staat dicht op elkaar. De hoogte van de
bebouwing varieert, evenals de breedte van de percelen en
voorgevels. Voortuinen zijn hier niet of nauwelijks te vinden. Het
gebied ademt de sfeer van een dorpscentrum. De bebouwing in het centrum is zeer gevarieerd, mede doordat in de
loop van de jaren open plekken zijn opgevuld en woningen zijn
vervangen. De hoofdvorm staat direct aan de straat, terwijl
aanbouwen en bijgebouwen vrijwel allemaal aan de achterzijde gelegen
zijn. Door de grote variatie in bouwstijlen is er geen eenduidig
beeld in de kaprichting. Een groot deel van de winkelpanden aan de
Dorpsstraat heeft aan de voorzijde een luifel die boven- en onderpui
van elkaar scheidt. In de historische kern bevinden zich enkele
monumenten en ook een aantal zeer waardevolle gebouwen. Detaillering, kleur- en materiaalgebruikIn het algemeen is voor de bebouwing bruine baksteen gebruikt, een
enkele keer wit pleisterwerk. Er komen vooral dakpannen in donkere
tinten voor. Omdat de bebouwing in dit deelgebied organisch gegroeid
is, is er geen eenduidige detaillering te onderscheiden. Bovendien
zijn veel panden vernieuwd en/of verbouwd. Moderne invullingen staan
hier naast karakteristieke oude bebouwing. Ook wat het kleur- en
materiaalgebruik betreft is er een grote verscheidenheid.Waardebepaling, ontwikkeling en beleidHet behoud van het karakter van het historische dorpsgebied, in een
lange reeks van jaren opgebouwd, is van groot belang voor de
identiteit van het dorp als geheel. De karakteristieke
verschijningsvorm, samenhang en sfeer zijn waardevol. Ingrepen die
tot een verstoring van dit beeld leiden dienen te worden vermeden.
Het beleid is gericht op behoud en waar nodig, versterking van de
ruimtelijke karakteristiek. Deze komt vooral tot uitdrukking in de
losse opstelling van de bebouwing, in het individuele en
kleinschalige karakter van de panden enerzijds en in het
samenhangende architectonisch karakter van de gevels anderzijds.
Verdichting en schaalvergroting, door het dynamische karakter van de
centrumfunctie, is slechts in beperkte mate mogelijk. De aanvragen
daarvoor zullen met aandacht voor de specifieke ruimtelijke
kenmerken van het historisch dorpsgebied zoals openheid, relatie met
het landschap, doorzichten e.d. benaderd worden. Dit geldt voor de
veranderingen in de openbare ruimte en die aan de panden. Nieuwe
bebouwing zal wat betreft schaal en ook wat betreft kleur- en
materiaalgebruik in harmonie met de bestaande bebouwing ontworpen
moeten worden.Scherpe contrasten dienen te worden vermeden. Een zekere mate van
terughoudendheid wordt betracht bij de toelating van reclame,
luifels, puien, rolluiken e.d. Deze zal altijd ondergeschikt dienen
te blijven aan het ruimtelijke en architectonische beeld van de
omgeving.Het beleid is vooral gericht op het behoud van variatie binnen het
samenhangende beeld van het historische dorpsgebied. Dit houdt in
dat het individuele karakter van de panden voorop staat. Om de
samenhang en harmonie in het historische dorpsbeeld te bewaren, is
het bij nieuwbouw essentieel dat de gebiedskenmerken tot uitgangpunt
worden genomen. Ingrepen als hekjes, luifels, reclame e.d. dienen
ondergeschikt te blijven. WelstandscriteriaAlgemeenAan de structuur, de opbouw en de breedte van de bebouwing is het
oorspronkelijke ruimtelijke karakter, met als uitgangspunt
kleinschaligheid, diversiteit en de historische ontwikkeling,
afleesbaar.Plaatsing- Het ruimtelijke karakter is gebaseerd op de gegroeide
kleinschaligheid, openheid en diversiteit. - Nieuwbouw sluit aan bij de ritmiek van de bestaande bebouwing in
de omgeving. - De parcellering, de positie en de oriëntatie van de
oorspronkelijke bebouwing zijn richtinggevend bij nieuwbouw.- Bedrijfsbebouwing staat op het achtererf. (historische "deel"
staat aan de straat).- Verspringingen in de rooilijn blijven binnen de uitersten van de
naastgelegen bebouwing.- Het wisselende bebouwingbeeld van herkenbare individuele panden
wordt in stand gehouden.- Panden zijn gericht naar de openbare ruimte. - Zijgevels die duidelijk zichtbaar zijn vanaf de openbare weg zijn
als voorgevel behandeld. Massa en vorm bebouwing- De inpassing van massa en vorm tussen de bestaande bebouwing is
zorgvuldig. - De bouwhoogte is afgestemd op de bouwmassa en kapvorm van de
belendende omgeving. Stedenbouwkundige accentuering kan een extra
verdieping motiveren.- Bij panden die een stedenbouwkundig geheel vormen, blijven
toevoegingen per pand ondergeschikt aan de hoofdstructuur en de
ritmiek van het geheel.- De bestaande samenhang en afwisseling in de vormgeving van de
kappen in de omgeving blijven gehandhaafd. - De vormgeving van het dak is afgestemd op het karakter van het
betreffende pand.Gevels- Bij verbouw en renovatie worden de oorspronkelijke gevelopbouw,
ornamentiek en het materiaal- en kleurgebruik gerespecteerd. - Originele puien in de panden respecteren, d.w.z. de aanwezige
omlijstingen, kroonlijsten, penanten, tussenkolommen en
borstweringen handhaven.- Oorspronkelijke plinten handhaven, bij nieuwe puien plinten in
steenachtig materiaal aanbrengen.- Bij verbouw en renovatie worden de maat en schaal van de
gevelindeling gerespecteerd.- Bij verbouw en renovatie zijn de geleding en ritmiek van de gevel
verticaal gericht. - Pui ontwerpen in goede samenhang met de architectuur van het
oorspronkelijke pand. Passend bij de schaal en de maat van de totale
gevel.- Geheel of vrijwel geheel geblindeerde glaspartijen en geheel of
vrijwel geheel gesloten gevelvlakken zijn op straatniveau niet
toegestaan.Detaillering, kleur- en materiaalgebruik-Het kleurgebruik is ondergeschikt en dient zodanig toegepast te
worden dat deze de architectuur ondersteund. Voor de hoofdmaterialen
worden aardkleuren toegepast, in combinatie met donkere of rode
dakpannen.- De kleuren van stucwerk of geschilderde gevels zijn afgestemd op
het kleurgebruik in de omgeving.- Kleuren van dakpannen en gevels zijn op elkaar afgestemd.- Geen felle, dominante of sterk contrasterende kleuren
toepassen.- Het schilderen van schoon metselwerk is niet toegestaan.- Bij verbouwing of renovatie het oorspronkelijke materiaal en
kleurgebruik tot uitgangspunt nemen.- In hoofdzaak bakstenen voor gevels en dakpannen op de daken
toepassen.- Glas, spiegelende oppervlakken, kunststof en volkern plaat worden
niet toegepast bij beplating van gevels.Aanvullende informatie WelstandsniveauBij de interpretatie van de welstandscriteria in dit deelgebied
wordt een "reguliere toets" toegepast zoals deze staat beschreven in
paragraaf 3.3. 9.2StationsstraatGebiedsbeschrijvingDe Stationsstraat, inclusief de bebouwing aan de Husselsesteeg, is
een van de beeldbepalende routes door het dorp. Langs dit lint is
sprake van een organische structuur. Nieuwe invullingen zorgen voor
verdichting van het bebouwingslint. De bebouwingsdichtheid neemt
naar buiten toe af, waarbij ook de afstanden tot de straat in het
algemeen groter worden. Daardoor is er meer ruimte voor voortuinen
en erfbeplantingen. Dit geeft het geheel een groene
uitstraling.Vrijwel elk pand is individueel ontworpen in verschillende
bouwstijlen. Hierdoor zijn er binnen het lint grote verschillen in
kapvorm en nokrichting ontstaan. De woningen dichtbij het centrum
staan vaak op een smallere kavel dan de woningen in de uiteinden van
het lint. Dit is ook te zien aan de breedte van de gevel. De
bebouwing bestaat veelal uit één of twee lagen met kap. Door de
smalle kavels in het centrum zijn de aan- en bijgebouwen vaak achter
de woning gesitueerd. Op de grotere kavels verder van het centrum
staan deze gebouwen vaker naast het hoofdgebouw.Achter het historische bebouwingslint aan de Stationsstraat zijn aan
de Husselsesteeg in de loop van de jaren woningen gebouwd. Deze
woningen zijn gerealiseerd in verschillende perioden, waardoor er
een grote variatie in de bebouwing aanwezig is. Het gebied kenmerkt
zich door woningbouw op ruime, vrije kavels van verschillende
grootte. Alle woningen zijn georiënteerd op de Husselsesteeg, die
onverhard is. Ook zijn er achter de woningen in het lint van de
Stationsstraat bedrijfsgebouwen te vinden die groter zijn dan de
bebouwing in het lint. Deze gebouwen zijn georiënteerd op de
Stationsstraat, maar maken geen deel uit van het lint doordat zij op
grotere afstand van de straat zijn geplaatst.In de loop van de jaren zijn de open plekken volgebouwd en zijn
woningen vernieuwd of vervangen. De woningen zijn één à twee lagen
hoog en hebben soms wel en soms geen kap. Bijgebouwen en aanbouwen
zijn naast of achter het hoofdvolume geplaatst. Aan sommige woningen
zijn later dakkapellen toegevoegd, die ondergeschikt zijn aan de
bebouwing. Bij enkele woningen maken de dakkapellen deel uit van de
oorspronkelijke bouw. Detaillering, kleur- en materiaalgebruikDoordat binnen het lint in verschillende perioden is gebouwd, is er
geen sprake van een eenduidig detaillering en kleur- en
materiaalgebruik. De bebouwing in het lint is veelal historisch,
waardoor er vooral traditionele kleuren voorkomen zoals donkergroen,
wit en crème. Het materiaal dat is gebruikt, is overwegend een
baksteen in een donkere tint. Ook de dakpannen zijn voornamelijk
donker van kleur.Waardebepaling, ontwikkeling en beleidCultuurhistorische waarde: de ontwikkeling van het dorp vanuit de
kern is zichtbaar en kenmerkend voor het bebouwingslint. Er is een
veelheid en diversiteit aan bebouwingstypen. Nokrichting, kapvorm en
materiaalgebruik zijn niet uniform en hangen vooral af van de
bouwperiode. De natuurlijke uitstraling van het lint is kenmerkend
voor dit gebied. Het beleid is erop gericht deze kwaliteiten te
handhaven en eventueel te versterken. Er is ruimte voor beperkte
aanpassingen. Nieuwe woonbebouwing langs de noordzijde van de
Husselsesteeg is niet gewenst. De ontwikkelingsmogelijkheden zijn
vastgelegd in het bestemmingsplan, dat consoliderend van aard is. WelstandscriteriaAlgemeen- De bestaande gebouwde omgeving is het kwalitatieve referentiepunt
voor ieder (vergunningplichtig) bouwwerk. Dat wil zeggen dat een
bouwkundige toevoeging of verandering de bestaande stedenbouwkundige
structuur, de typologie van gebouwen en detaillering, kleur en
materiaalgebruik ervan als uitgangspunt dient te nemen.Plaatsing- De hoofdgebouwen zijn georiënteerd op de belangrijkste openbare
ruimte.- De hoofdgebouwen zijn op de weg georiënteerd.- Bestaande verspringende rooilijn wordt gerespecteerd.Massa en vorm bebouwing- De hoofdgebouwen zijn individueel herkenbaar.- Bijgebouwen en aan- en uitbouwen zijn ondergeschikt aan het
hoofdgebouw.Aanvullende informatie WelstandsniveauBij de interpretatie van de welstandscriteria in dit deelgebied
wordt een "lichte welstandstoets" toegepast zoals deze staat
beschreven in paragraaf 3.3. Een "reguliere welstandstoets" wordt
toegepast bij de bebouwing langs de Linten die aangegeven staan op
de kaart "deelgebieden kern Putten".9.3Postweg/DriesewegGebiedsbeschrijvingDeze buurt ligt langs twee oude toegangswegen van Putten, de Postweg
en de Drieseweg. Langs deze wegen is de oorspronkelijke
lintbebouwing nog duidelijk aanwezig. De woningen zijn vrijstaand en
hebben een individueel ontwerp. Omdat ze langs de toegangsweg van
Putten staan is de uitstraling van deze woningen belangrijk. Door de
aanwezigheid van verschillende ontwerpen en bouwstijlen is er geen
eenduidige nokrichting, ook dakvorm, detaillering en kleur- en
materiaalgebruik zijn verschillend. De bebouwing is gebouwd rond 1950. Ze heeft zich uitgebreid naar de
straten achter het lint, waardoor er rond het lint een buurt is
ontstaan. De bebouwing achter het lint bestaat uit rijenwoningen,
twee-onder-één-kapwoningen en vrijstaande woningen.De kenmerkende bebouwing van de jaren '50 is nog duidelijk aanwezig
in het westelijke deel van de Schoolstraat.
Twee-onder-één-kapwoningen met rode daken, rode steen en dakkapellen
aan de voorkant. De woningen in het oostelijke deel van de
Schoolstraat zijn in de jaren '60 gebouwd. Hier staan rijenwoningen
met flauwe dakhelling. Dakkapellen zijn in het westelijke deel in
overvloed aanwezig en ontbreken aan de oostzijde volledig. De Driewegenweg valt ook binnen dit deelgebied en kan net als de
Postweg en Drieseweg gezien worden als een historisch lint. De
bebouwing aan deze weg is individueel en gebouwd in verschillende
perioden. Hierdoor is ook hier de nokrichting en vorm van het dak
niet eenduidig. In de loop van de jaren zijn tussen en achter de linten open plekken
opgevuld met bebouwing en is de bestaande bebouwing veranderd of
vervangen. Dit versterkt het karakter van de buurt waarbij de
diversiteit in bebouwing een grote rol inneemt. Een voorbeeld is de
eigentijdse inpassing aan de Leemkuul van 1965. Door zijn opzet
heeft deze straat een heel eigen uitstraling gekregen. Detaillering, kleur- en materiaalgebruikDoor een grote variatie aan bouwstijlen in deze buurt is er geen
eenduidig kleur- of materiaalgebruik. De bebouwing in het lint
kenmerkt zich door diversiteit in kleur en materiaalgebruik. In het
algemeen zijn een donkere baksteen en kleur gebruikt. De woningen
aan de Schoolstraat zijn afgewerkt met de kenmerkende details uit de
jaren '50. Hierbij is aandacht besteed aan de afwerking van de
dakgoot en ook de deuren en ramen zijn van enkele typerende details
voorzien. De daken zijn afgewerkt met rode pannen en de woningen
zijn uitgevoerd in een rode baksteen.De woningen in het oostelijk
deel van de Schoolstraat zijn opgetrokken uit een bruine baksteen en
dakpannen. Ook hier zijn details aangebracht rond de deur en bij de
afwerking van de dakgoten. Waardebepaling, ontwikkeling en beleidDe opzet en inrichting van de buurt zijn typerend voor de jaren '50
en begin van de jaren '60. Rijenwoningen en
twee-onder-één-kap-woningen in een recht stratenpatroon domineren
het beeld. De woningen in het lint zijn echter vrijstaand en zijn
beeldbepalend voor de buurt. Het bestemmingsplan is consoliderend
van aard. WelstandscriteriaAlgemeen- De bestaande gebouwde omgeving is het kwalitatieve referentiepunt
voor ieder (vergunningplichtig) bouwwerk. Dat wil zeggen dat een
bouwkundige toevoeging of verandering de bestaande stedenbouwkundige
structuur, de typologie van gebouwen en detaillering, kleur en
materiaalgebruik ervan als uitgangspunt dient te nemen.Plaatsing- De hoofdgebouwen zijn op de openbare ruimte georiënteerd.- De nokrichting van twee-onder-één-kap- en rijenwoningen is
evenwijdig aan de weg.- Bij nieuwbouw en uitbreiding wordt de bestaande rooilijn van het
hoofdgebouw gehanteerd.Massa en vorm bebouwing- De bebouwing in de linten hebben een individuele uitstraling.- De hoofdgebouwen hebben een enkelvoudige bouwmassa.- Bijgebouwen en aan- en uitbouwen zijn ondergeschikt aan het
hoofdgebouw.- Per rij of cluster eenheid in massaopbouw van de
hoofdgebouwen.Aanvullende informatie WelstandsniveauBij de interpretatie van de welstandscriteria in dit deelgebied
wordt een "lichte welstandstoets" toegepast zoals deze staat
beschreven in paragraaf 3.3. Een "reguliere welstandstoets" wordt
toegepast bij de bebouwing langs de Linten die aangegeven staan op
de kaart "deelgebieden kern Putten".9.4NoordGebiedsbeschrijving De bebouwing in dit deel van Putten is in verschillende
tijdsperioden gerealiseerd. Hierdoor komen er veel verschillende
bouwstijlen voor, de oudste bebouwing stamt uit 1950 en de meest
recente bebouwing is in 1990 gerealiseerd. Er komen vrijstaande
woningen, twee-onder-één-kapwoningen en rijenwoningen voor.In deze
wijk lopen enkele oude lanen waarlangs vrijstaande woningen zijn
geplaatst. De namen van de betreffende lanen zijn Parklaan,
Eikenlaan, Waardenbrug, Klaarwaterboslaan en de Essenburgh. Ook de
Van Haersma de Withstraat in het zuidwesten van het deelgebied Noord
hoort bij de lanen. De woningen aan deze lanen hebben een individueel ontwerp en zijn in
verschillende perioden gebouwd waardoor er veel verschillende
bouwstijlen voorkomen. Daardoor is er geen uniformiteit in de
detaillering. De woningen zijn in één rooilijn geplaatst op enige
afstand van de weg zodat iedere woning de beschikking heeft over een
voortuin. De kavels van de woningen zijn ruim, evenals de ruimte
tussen de verschillende woningen. De woningen zijn centraal op de
kavel geplaatst. Het straatprofiel wordt gekenmerkt door grote bomen
en het ontbreken van een stoep. De woningen hebben een verschillende
nokrichting en ook de vorm van het dak is zeer verschillend.
Dakkapellen komen hier niet regelmatig voor, meestal maken zij deel
uit van de oorspronkelijke bouw. Ten noordwesten van deze vrijstaande woningen staan de meer recente
woningen. Ook hier is een grote variatie in typen bebouwing.
Vrijstaande woningen, twee-onder-één-kapwoningen en rijenwoningen
komen hier naast elkaar voor. Delen van deze buurt zijn projectmatig
ingericht. De inrichting is minder ruim dan in het voorgaande, maar
er is voldoende open ruimte om het geheel een natuurlijke
uitstraling te geven. De woningen staan in één rooilijn op enige afstand van de straat,
waardoor iedere woning de beschikking heeft over een voortuin. Er
komen vooral bij de rijenwoningen relatief gezien veel later
toegevoegde dakkapellen voor, ook later toegevoegde dakopbouwen
komen hier op enkele plaatsen voor. Dan rest nog het zuidelijk deel van de wijk. Hierin komen
vrijstaande woningen, twee-onder-één-kapwoningen en rijenwoningen
naast elkaar voor. De hoogte van de woningen varieert van één laag
met kap of plat dak tot twee lagen met kap. Dit gebied heeft een
recht stratenpatroon.De woningen zijn in verschillende tijdsperioden gerealiseerd en dat
kenmerkt zich in grote verschillen in bouwstijlen. Ook de
detaillering is daardoor per woning zeer verschillend. Door de
projectmatige opzet van delen van de buurt zijn clusters van
woningen ontstaan die een zelfde ontwerp en karakteristieke
uitstraling hebben. Als bijzondere elementen zijn aan te merken de drie belangrijke
wegen die binnen dit gebied vallen, te weten de Oude Rijksweg, de
Harderwijkerstraat en de Bosrand. Langs deze wegen staan vrijstaande
woningen op ruime kavels die met de representatieve zijde naar de
weg zijn geplaatst. De uitstraling, plaatsing en detaillering van de
woningen is hetzelfde als bij de bebouwing in de lanen.Detaillering, kleur- en materiaalgebruikDoor de grote variatie aan bebouwingstypen in dit woongebied is er
geen eenheid in detaillering en kleur- of materiaalgebruik. De
bebouwing langs de lanen zijn individueel ontworpen en hebben door
de verschillende bouwstijlen grote verschillen in detaillering,
kleur- en materiaalgebruik. In de andere twee buurten komt meer
eenheid voor. Per bouwstrook zijn een zelfde detaillering, kleur- en
materiaalgebruik toegepast.Waardebepaling, ontwikkeling en beleidIn deze wijk zijn veel verschillende bebouwingstypen aanwezig. De
waarde van de wijk ligt dan ook vooral in de variatie van de
bebouwing. Er is weinig plaats voor nieuwe ontwikkelingen. De
noordelijke buurt is als laatste invulling toegevoegd. Het
bestemmingsplan is consoliderend van aard. WelstandscriteriaAlgemeen - De bestaande gebouwde omgeving is het kwalitatieve referentiepunt
voor ieder (vergunningplichtig) bouwwerk. Dat wil zeggen dat een
bouwkundige toevoeging of verandering de bestaande stedenbouwkundige
structuur, de typologie van gebouwen en detaillering, kleur en
materiaalgebruik ervan als uitgangspunt dient te nemen.Plaatsing- De hoofdgebouwen zijn georiënteerd op de belangrijkste openbare
ruimte.- Bijgebouwen zijn ondergeschikt aan het hoofdgebouw.Massa en vorm bebouwing- Bij de projectmatige bebouwing geldt: per rij of cluster eenheid
in massaopbouw van het hoofdgebouw.- De nokrichting van twee-onder-één-kap- en rijenwoningen is
evenwijdig aan de weg.- Bij de individuele bouw geldt: de hoofdgebouwen hebben een
individuele uitstraling.Aanvullende informatieWelstandsniveauBij de interpretatie van de welstandscriteria in dit deelgebied
wordt een "lichte welstandstoets" toegepast zoals deze staat
beschreven in paragraaf 3.3. Een "reguliere welstandstoets" wordt
toegepast bij de bebouwing langs de Linten die aangegeven staan op
de kaart "deelgebieden kern Putten".9.5ZuidoostGebiedsbeschrijvingDe woningen in deze buurten, in het oosten van Putten, zijn
gerealiseerd vanaf de jaren '60 waarin een grote vraag naar woningen
was. Er is in zeer korte tijd veel gebouwd en de woningen lijken
veel op elkaar. In deze buurten staat veel sociale woningbouw. De
wijk is op te delen in twee deelgebieden: ten noorden van de
Garderenseweg bevindt zich een combinatie van verschillende
woonmilieus, terwijl ten zuiden van de Garderenseweg veel dezelfde
woningbouw voorkomt. De woonwijken met een traditionele
blokverkaveling liggen achter de bebouwingslinten, Voorthuizerstraat
en Garderenseweg. In de linten bevinden zich vooral vrijstaande woningen, terwijl
erachter meer twee-onder-één-kapwoningen en rijenwoningen voorkomen.
De woningen in de linten zijn veelal individueel ontworpen en staan
met de representatieve zijde naar de openbare ruimte. Deze ruimte is
tevens de doorgaande weg van en naar het centrum. De woningen zijn
centraal op de kavels geplaatst. Doordat de woningen in
verschillende tijdsperioden zijn gebouwd zijn er grote verschillen
in de nokrichting, dakvorm, detaillering en kleur- en
materiaalgebruik. Ten noorden van de GarderensewegIn dit gebied is in verschillende perioden gebouwd, deels voor 1950,
deels tussen 1950 en 1954 en deels in de periode tussen 1954 en
1960. Hierdoor zijn er verschillende karakteristieken ontstaan,
rijenwoningen, twee-onder-één-kapwoningen en vrijstaande. De
variatie in de bebouwingstypen is groot, evenals de dakvorm,
nokrichting en kavelafmeting. Er is veel groen aanwezig. De afstand
van de woningen tot de straat varieert. In het algemeen staan de
woningen met de representatieve zijde naar de openbare ruimte.Ten zuiden van de GarderensewegKenmerkend voor de jaren '60 zijn het strookvormig stratenpatroon en
het straatgericht wonen. Door de eenvoudige hoofdmassa's en
kapvormen ontstaat rust in het bebouwingsbeeld. De herhaling van
gelijkvormige koppen van bouwblokken geven een karakteristiek beeld
naar de zijstraten. De opzet is ruim en er is veel ruimte voor
groen.Een aantal woningen wordt ontsloten door middel van woonpaden (Jacq
Perkpad en Tollenspad).De gebouwen en gebouwcomplexen bestaan uit
eenvoudige stroken van één à twee lagen en een lage kap evenwijdig
aan de straat. De afstand van de bebouwing tot de straat is niet in
alle gevallen gelijk. Vaak staan de bijgebouwen los van het
hoofdgebouw.Er zijn maar enkele woningen waar een later toegevoegde
dakkapel op is geplaatst en heel sporadisch komt een dakopbouw voor. Detaillering, kleur- en materiaalgebruikDe samenhang in het straatbeeld ontstaat onder meer door een
ingetogen kleur- en materiaalgebruik. In dit gebied is veel
roodbruine baksteen gebruikt en dakpannen in een oranje, bruine of
zwarte tint. De bebouwing uit het begin van de jaren '60 heeft meer
detaillering dan de latere bebouwing. Dit komt tot uiting bij de
voordeur en andere gevelopeningen.Waardebepaling, ontwikkeling en beleidDe bebouwing in deze wijk is typerend voor de jaren '60. Er zijn
veel rijenwoningen en twee-onder-één-kapwoningen vrijstaande
woningen komen vooral voor langs de verbindingswegen. Doordat ten
noorden van de Garderenseweg een gevarieerd woonmilieu voorkomt is
het daar goed mogelijk om enkele openstaande percelen met bebouwing
op te vullen. Deze percelen kunnen worden gezien als
ontwikkelingsgebieden. Ten zuiden van de Garderenseweg is geen
ruimte voor verdere ontwikkeling, de open ruimte heeft als
bestemming groenvoorziening. WelstandscriteriaAlgemeen- De bestaande gebouwde omgeving is het kwalitatieve referentiepunt
voor ieder (vergunningplichtig) bouwwerk. Dat wil zeggen dat een
bouwkundige toevoeging of verandering de bestaande stedenbouwkundige
structuur, de typologie van gebouwen en detaillering, kleur en
materiaalgebruik ervan als uitgangspunt dient te nemen.Plaatsing- De hoofdgebouwen zijn op de weg georiënteerd.- Bestaande rooilijn worden gerespecteerd.Massa en vorm bebouwing- De hoofdgebouwen hebben een enkelvoudige bouwmassa.- Per rij of cluster eenheid in massaopbouw van het
hoofdgebouw.- Bijgebouwen en aan-/uitbouwen zijn ondergeschikt aan het
hoofdgebouw.- De nokrichting van twee-onder-één-kap- en rijenwoningen is
evenwijdig aan de weg.Aanvullende informatie WelstandsniveauBij de interpretatie van de welstandscriteria in dit deelgebied
wordt een "lichte welstandstoets" toegepast zoals deze staat
beschreven in paragraaf 3.3. Een "reguliere welstandstoets" wordt
toegepast bij de bebouwing langs de Linten die aangegeven staan op
de kaart "deelgebieden kern Putten".9.6Halvinkhuizerweg-west/BuitenengGebiedsbeschrijvingIn de periode vanaf de jaren '70 is er ten zuiden van de
begraafplaats aan de Engweg en ten westen van de Halvinkhuizerweg
een wijk gerealiseerd met de voor die tijd kenmerkende woonerven en
met de daarbij behorende kenmerkende uitstraling. De buurt wordt
doorsneden door een park, De Groene Scheg. Ten oosten van de Groene SchegHet woongebied ten oosten van De Groene Scheg heeft een gevarieerd,
slingerend stratenpatroon met weinig doorgaande wegen. Door dit
wegenpatroon is hier en daar een open ruimte tussen de bouwblokken
ontstaan.De woningen zijn van allerlei typen, veelal per woonerf
verschillend. De bebouwing staat meestal geclusterd rondom
woonerven. Deze staan in één rooilijn op bepaalde afstand van de
straat. Doordat aan de voorkant van de woningen vaak een carport en
bijgebouw zijn geplaatst, is het niet altijd even duidelijk wat de
voor- of achterkant van de woning is. De buurten zijn sterk naar
binnen gekeerd. De bebouwing heeft eenvoudige hoofd- en kapvormen als kenmerk. Er
wordt een type woonblokken toegepast van twee lagen met
doorgetrokken kap. In het oostelijke deel van de wijk komt ook
gestapelde bouw voor in twee lagen. De gestapelde bouw staat in twee
stroken evenwijdig aan elkaar met een woonpad ertussen. de
gestapelde bouw heeft een lessenaarsdak. Aan beide zijde komen
balkons voor. Waardebepaling, ontwikkeling en beleidDe opzet van dit deelgebied is typerend voor de woonerven. De
bebouwing is gevarieerd en staat in clusters. Binnen het gebied zijn
geen percelen beschikbaar voor nieuwbouw van woningen. Er kunnen
alleen veranderingen aan bestaande bebouwing plaatsvinden, mits dit
past binnen de bestaande situatie. Het bestemmingsplan is
consoliderend van aard.Ten westen van de Groene Scheg, de BuitenengDit deel van de
woonerven is in jaren '80 gerealiseerd. Het is ruimer en
overzichtelijker dan het deelgebied ten oosten van de Groene Scheg.
De wegenstructuur is meer lineair met enkele lussen in het oostelijk
deel en dubbele lussen in het westelijk deel.Het woningaanbod is erg gevarieerd; zowel vrijstaande en
twee-onder-één-kapwoningen als geschakelde en rijenwoningen komen in
dit gebied voor. Door de variatie in de bebouwing is er ook een
verschil in rooilijn. De woningen staan per bouwstrook in een
rooilijn. Per bouwstrook kan de afstand tot de weg verschillen. De
woningen staan met de voorgevel naar de straat gericht en hebben
meestal een voortuin.De woonbebouwing bestaat uit een of twee
bouwlagen met kap. De meest voorkomende kapvorm is het zadelzak,
waarvan de nokrichting overwegend evenwijdig is aan de straat. In de
buurt komen regelmatig dakkapellen voor die later zijn toegevoegd
aan de oorspronkelijke bouw. Aan de Engweg ligt bejaardencentrum "De Schouw". Dit gebouw bestaat
uit drie en gedeeltelijk vier bouwlagen.Detaillering, kleur- en materiaalgebruikAlle woningen zijn opgetrokken uit lichte, zandkleurige of gele
bakstenen met donkere daken. De gevelgeleding is overwegend
horizontaal en van een bijzondere detaillering aan de woningen is
geen sprake.Waardebepaling, ontwikkeling en beleidOok hier geldt dat de opzet van het gebied typerend is voor
woonerven. Grote veranderingen of ontwikkelingen in dit deelgebied
zijn niet te verwachten. Het handhaven van de bestaande situatie
staat voorop. Het bestemmingsplan is consoliderend van aard.
WelstandscriteriaAlgemeen - De bestaande gebouwde omgeving is het kwalitatieve referentiepunt
voor ieder (vergunningplichtig) bouwwerk. Dat wil zeggen dat een
bouwkundige toevoeging of verandering de bestaande stedenbouwkundige
structuur, de typologie van gebouwen en detaillering, kleur en
materiaalgebruik ervan als uitgangspunt dient te nemen.Plaatsing- De bestaande rooilijn wordt gerespecteerd.Massa en vorm
bebouwing- De hoofdgebouwen hebben een enkelvoudige bouwmassa.- Per rij of cluster eenheid in massaopbouw van het
hoofdgebouw.- Bijgebouwen en aan-/uitbouwen zijn ondergeschikt aan het
hoofdgebouw.- De nokrichting van twee-onder-één-kap- en rijenwoningen is
evenwijdig aan de weg.Aanvullende informatieWelstandsniveauBij de interpretatie van de welstandscriteria in dit deelgebied
wordt een "lichte welstandstoets" toegepast zoals deze staat
beschreven in paragraaf 3.3. Een "reguliere welstandstoets" wordt
toegepast bij de bebouwing langs de Linten die aangegeven staan op
de kaart "deelgebieden kern Putten".9.7De oostzijde van de Bosrand en het daarachter gelegen
gebiedRuimtelijke structuurPutten heeft vier woongebieden die in het bos zijn gesitueerd. Deze
liggen aan de oostkant van het dorp, net buiten de rondweg (de
Bosrand-Calcariaweg). Hierbij was het bospatroon uitgangspunt bij de
inrichting van het gebied. Er lopen maar enkele wegen door, waarvan
sommige onverhard zijn.De vier gebieden zijn in de loop van meerdere decennia ontstaan. In
eerste instantie stonden er slechts enkele woningen in het bos. De
open ruimte tussen deze verschillende woningen werd opgevuld met
meer recente bebouwing. Ook werden woningen vervangen door
nieuwbouw. Door deze invullingen in de loop van de tijd komen er verschillende
bouwstijlen voor. Dit maakt het beeld van de gebieden zeer
gevarieerd: geen twee woningen zijn hetzelfde. De bebouwing in deze
gebieden is per pand en veelal met zorg vormgegeven. De woningen zijn alle vrijstaand, liggen op ruime kavels en staan
vrijwel steeds op enige afstand van de weg. Een aantal kavels
bestaat uit bosbeplanting met een woning daarin. Andere kavels
bestaan geheel uit bos, zonder dat er een gebouw aanwezig is. Het
Putterbosch dringt qua sfeer in deze woongebieden duidelijk door.
Hoewel de bebouwing in één rooilijn staan, is door de ruime opzet
van de gebieden geen duidelijke rooilijn zichtbaar. Ook de
oriëntatie van de woningen is niet eenduidig. De woningen zijn één à
twee lagen hoog en zijn voorzien van een kap of plat dak. Er is
tevens sprake van een grote diversiteit aan dakvormen en
nokrichtingen. De positie van bijgebouwen ten opzichte van het
hoofdgebouw komt zeer verschillend voor.Het geheel heeft een bosrijke uitstraling, niet alleen door de
ligging in het bos, maar ook door de aanwezigheid van bomen in de
tuinen. Detaillering, kleur- en materiaalgebruikEr is geen sprake van een eenduidige detaillering en eenduidig
kleur- en materiaalgebruik, mede doordat de bebouwing in
verschillende perioden en stijlen is ontstaan. Qua materiaalgebruik
van de gevels valt op dat gebruik wordt gemaakt van zowel steen als
van hout. Per woning is dit vervolgens op individuele wijze
ingevuld. De woningen hebben een degelijke luxe uitstraling.Waardebepaling, ontwikkeling en beleidDe waarde van dit deelgebied wordt met name bepaald door de
inpassing in het bos en de vrijstaande bebouwing op ruime kavels. De
woningen zijn daarbij ondergeschikt aan het bos. Ook de schaal en de
individualiteit zijn aantrekkelijk. Doorgaand verkeer ontbreekt,
waardoor het wat verkeer betreft een zeer rustige buurt is.Het
bestemmingsplan is consoliderend van aard. Kleine ontwikkelingen
zijn hierin geregeld. In het gebied zijn enkele inbreidingslocaties
aanwezig. Voor ontwikkelingen op deze locaties zullen op basis van
vast te stellen plannen welstandscriteria moeten worden opgesteld.
Deze criteria zullen worden ingevoegd in de welstandsnota. Grote
veranderingen of ontwikkelingen in deze woongebieden zijn echter
niet te verwachten, verouderde woningen zullen worden vervangen of
vernieuwd. Het handhaven van de bestaande situatie en kwaliteit
staat voorop.WelstandscriteriaAlgemeen- De bestaande gebouwde omgeving is het kwalitatieve referentiepunt
voor ieder (vergunningplichtig) bouwwerk. Dat wil zeggen dat een
bouwkundige toevoeging of verandering de bestaande stedenbouwkundige
structuur, de typologie van gebouwen en detaillering, kleur en
materiaalgebruik ervan als uitgangspunt dient te nemen. Massa en vorm bebouwing- De gebouwen zijn individueel herkenbaar.Aanvullende informatie WelstandsniveauBij de interpretatie van de welstandscriteria in dit deelgebied
wordt een "lichte welstandstoets" toegepast zoals deze staat
beschreven in paragraaf 3.3. Een "reguliere welstandstoets" wordt
toegepast bij de bebouwing langs de Linten die aangegeven staan op
de kaart "deelgebieden kern Putten".9.8HusselerveldGebiedsbeschrijvingDe meest recente wijk van Putten is het Husselerveld, gelegen ten
westen van de Nijkerkerstraat. Deze wijk is planmatig ingericht en
een groot deel werd rond 2000 afgerond.De wijk is ruim opgezet en heeft een gevarieerd stratenpatroon.
Zowel rechte straten als hofjes en doodlopende wegen (Cul de Sac's)
komen voor. De stedenbouwkundige opzet van Husselerveld komt deels
voort uit de landschappelijke 'onderlegger'. De waardevolle
houtwallen en bomenrijen in het gebied zijn gebruikt als
structurerende elementen en vormen de dragers voor het openbaar
groen. Een aantal karakteristieke boerderijen die zich in het gebied
bevindt is geïntegreerd in de wijk. De noord-zuid lopende houtwallen
verdelen het gebied in drie deelgebieden. Er is daarmee een
structuur ontstaan van op zichzelf staande woongebieden. De gebieden
zijn van elkaar onderscheiden door kleurverschillen van de baksteen.
In het oostelijke deel van Husselerveld zijn de gevels uitgevoerd in
een donkere kleur baksteen, terwijl lichtere kleuren zijn toegepast
in het deel ten westen van de groenzone van de Mennestraat. In het
deel met de donkere baksteen komen meer twee-onder-één-kapwoningen
en vrijstaande woningen voor. Het stedenbouwkundig patroon binnen elk gebied is eenvoudig en
helder. Haaks op het noord-zuid gerichte patroon lopen in oost-west
richting de belangrijkste fietsverbindingen. Centraal in het gebied
is een groene ruimte ingericht, waar een basisschool is
gerealiseerd. De woning binnen de wijk is gevarieerd. De vrijstaande woningen
staan vooral aan de rand van de wijk, in het midden liggen de
rijenwoningen en twee-onder-één-kapwoningen. Op enkele markante
plaatsen in de wijk zijn bijzondere vrijstaande woningen geplaatst.
De variatie in de wijk is mede een gevolg van de verspringende
rooilijn. De woningen staan met de voorgevel(s) naar de openbare
ruimte gericht en hebben een voortuin. De kavels zijn relatief
klein, maar kunnen per type woning variëren. De bebouwing bestaat uit één, anderhalve of twee lagen met kap. Door
de grote variatie aan woningen zijn er veel verschillen tussen de
plaatsing van bijgebouwen en aan- of uitbouwen, nokrichting en
dakvorm.Detaillering, kleur- en materiaalgebruikDe meeste woningen zijn opgetrokken uit lichte, zandkleurige of gele
steen of gedekt met donkere pannen. De gevelgeleding is overwegend
horizontaal en van een opvallende detaillering aan woningen is in
het algemeen geen sprake. Waardebepaling, ontwikkeling en beleidGrote veranderingen of ontwikkelingen in dit deelgebied zijn niet te
verwachten. Het handhaven van de bestaande situatie staat voorop.
Het huidige bestemmingsplan is consoliderend van aard.Er zijn
plannen voor verdere uitbreiding van Husselerveld. Voor deze
woningen zullen in de toekomst criteria worden opgenomen in deze
nota. WelstandscriteriaAlgemeen- De bestaande gebouwde omgeving is het kwalitatieve referentiepunt
voor ieder (vergunningplichtig) bouwwerk. Dat wil zeggen dat een
bouwkundige toevoeging of verandering de bestaande stedenbouwkundige
structuur, de typologie van gebouwen en detaillering, kleur en
materiaalgebruik ervan als uitgangspunt dient te nemen. Plaatsing- De hoofdgebouwen zijn met de voorgevel en de op de openbare ruimte
gerichte zijgevel representatief ontworpen.- De bestaande rooilijn wordt gerespecteerd.- De bestaande situering is uitgangspunt bij vervanging.Massa en
vorm bebouwing- De hoofdgebouwen hebben een enkelvoudige bouwmassa.- Voor de projectmatig opgezette bebouwing geldt: per rij of cluster
eenheid in massa-opbouw van de hoofdgebouwen.- Voor individuele bebouwing geldt: de bebouwing heft een
individuele uitstraling.- Bijgebouwen zijn ondergeschikt aan het hoofdgebouw.Detaillering, kleur- en materiaalgebruik- Het hoofdkleurgebruik bestaat uit kleuren die aansluiten op de
directe omgeving.Aanvullende informatieWelstandsniveauBij de interpretatie van de welstandscriteria in dit deelgebied
wordt een "lichte welstandstoets" toegepast zoals deze staat
beschreven in paragraaf 3.3. Een "reguliere welstandstoets" wordt
toegepast bij de bebouwing langs de Linten die aangegeven staan op
de kaart "deelgebieden kern Putten".9.9SprielderwegGebiedsbeschrijvingHet gebied ten zuiden van de Sprielderweg en ten oosten van de
Voorthuizerweg is in de huidige situatie een zeer open gebied met
weinig bebouwing. Het zuidelijke deel is bestemd voor een bedrijf,
dat naar het noorden toe wordt uitgebreid. De gebouwen op het
bedrijfsterrein zijn niet hoger dan 10 meter. Het noordelijke deel
van dit terrein is bestemd voor woningen. De terreinen worden van
elkaar gescheiden door een groenstrook en een geluidswal. Achter de bestaande woningen langs de zuidzijde van de Sprielderweg
zal een nieuwe woonbuurt met vrijstaande woningen worden
gerealiseerd. De woningen zullen een vrij en individueel karakter
hebben. Een groot gedeelte van het terrein zal worden ingericht met
openbaar groen. Daarnaast zullen de woningen een grote voortuin
hebben. Tussen de woningen met de nummers 4 en 8 zal plaats zijn
voor een vrijstaande woning. Ten oosten van de woningen met de
huisnummers 2 t/m 14 zijn twee nieuwe huizen gesitueerd waarvan de
voorgevels op 24 meter uit de as van de Sprielderweg staan. Deze
woningen geven een doorkijk naar het zuiden waar een klein ven ligt.
De woningen ten oosten van deze opening komen in een zelfde rooilijn
te liggen als de twee woningen ten westen van de opening en zijn
gelegen langs een ventweg. De tuinen aan de achterzijde grenzen aan
de achtertuinen van de woningen op het terrein. Achter de bestaande
woningen van de Sprielderweg komt een aantal vrijstaande woningen,
deze hebben een kleiner oppervlak dan de woningen in het oostelijk
deel. Aan- of bijgebouwen worden aan de oost- dan wel noordzijde van
de woningen geplaatst. Detaillering, kleur- en materiaalgebruikDe uitstraling van de nieuwe woonbuurt is groen en natuurlijk. Het
kleur- en materiaalgebruik zal hierop moeten worden afgestemd,
enkele uitzonderingen daargelaten. Door de individuele uitstraling
van de woningen zullen er veel verschillen in detail voorkomen. De
dakbedekking van de woningen kan zeer verschillend van aard zijn,
het kan variëren van pannen, leipannen, leien of riet. De woningen
worden uitgevoerd in baksteen of hout, desgewenst afgewisseld met
wit schilder- of keimwerk. Sombere of uitbundige uitstraling van de
gevels moet worden vermeden.Waardebepaling, ontwikkeling en beleidDe woonbuurt is nog in ontwikkeling en zal een individuele
uitstraling krijgen. Er zal een grote oppervlakte voor groen
beschikbaar zijn, waardoor de buurt een natuurlijke uitstraling zal
krijgen. Het bestemmingsplan en het beeldkwaliteitplan zijn bij
vernieuwingen richtinggevend.WelstandscriteriaAlgemeen - De bestaande gebouwde omgeving is het kwalitatieve referentiepunt
voor ieder (vergunningplichtig) bouwwerk. Dat wil zeggen dat een
bouwkundige toevoeging of verandering de bestaande stedenbouwkundige
structuur, de typologie van gebouwen en detaillering, kleur en
materiaalgebruik ervan als uitgangspunt dient te nemen.Plaatsing - De gebouwen zijn individueel herkenbaar.Massa en vorm bebouwing-
De hoofdgebouwen zijn individueel herkenbaar.- Bijgebouwen en aan-
en uitbouwen zijn in omvang ondergeschikt aan het
hoofdgebouw.Aanvullende informatieWelstandsniveauBij de interpretatie van de welstandscriteria in dit deelgebied
wordt een "lichte welstandstoets" toegepast zoals deze staat
beschreven in paragraaf 3.3. Een "reguliere welstandstoets" wordt
toegepast bij de bebouwing langs de Linten die aangegeven staan op
de kaart "deelgebieden kern Putten".9.10BedrijventerreinenInleidingPutten heeft thans drie bedrijventerreinen. In het noordwesten bij
het station, even buiten de kern van het dorp ligt het
bedrijventerrein Keizerswoert, dat rond 1970 is gerealiseerd. In het
dorp ligt het bedrijventerrein Hoge Eind/Ambachtstraat uit de jaren
negentig, terwijl zich ten zuiden van Putten het bedrijventerrein De
Hoge Eng bevindt. Het laatstgenoemde terrein is van zeer recente
datum en nog gedeeltelijk in ontwikkeling. Omdat de terreinen erg
van elkaar verschillen, worden ze afzonderlijk beschreven. 9.10.1KeizerswoertGebiedsbeschrijvingHet bedrijventerrein Keizerswoert is nabij het station gelegen en
herbergt de meest groot-schalige bedrijven van Putten.Het terrein, met een bruto oppervlak van circa 16.5 ha,
wordt vanaf de Stationsweg via de Industrieweg ontsloten en ligt net
iets buiten de woonbebouwing van de kern Putten. De zuidelijke rand
van het gebied bestaat uit woningen die bij het bebouwingslint van
de Stationsstraat horen. Aan de westzijde wordt de begrenzing van
het terrein bepaald door de spoorlijn van Amersfoort naar Zwolle. De
overige grenzen worden bepaald door het omliggende agrarisch
landschap. Het wegprofiel is ruim en in het algemeen is de scheiding tussen
privé-terrein en openbare ruimte duidelijk. Het bedrijventerrein is relatief dichtbebouwd: de kavels worden in
grote mate benut door bedrijfsgebouwen en hun bijgebouwen,
stellages, stallingen en parkeerruimte. De bedrijfsbebouwing staat
veelal centraal op het perceel, met rondom enige ruimte voor
transportbewegingen (bevoorrading en afvoer van producten), parkeren
en buitenopslag. Dat betekent dat er betrekkelijk veel verharding en
slechts in beperkte mate algemene groenvoorzieningen op het terrein
aanwezig zijn. Het terrein heeft echter een groene uitstraling door
de aanwezigheid van privé-groen op diverse bedrijfsterreinen. De
bebouwing staat met de representatieve zijde naar de openbare weg.
Op het terrein bevinden zich enkele bedrijfswoningen. Doordat de
percelen individueel zijn uitgegeven, is een divers beeld ontstaan
van grootschalige en kleinschalige gebouwen. Ze hebben vaak een
eenvoudige hoofdvorm. Een groot deel van de bebouwing is voorzien
van een plat dak. Grootschalige bedrijfsgebouwen kennen een meer
gelede massaopbouw. De meeste bedrijfsgebouwen zijn één tot twee
lagen hoog, de grootschalige bedrijfsgebouwen zijn echter hoger
waardoor ze opvallende elementen worden in het gebied. De nieuwere bedrijfsbebouwing heeft een meer representatieve
uitstraling door toepassing van andere vormgeving en andere
materialen.Detaillering, kleur- en materiaalgebruikBij de bebouwing in dit gebied worden veel verschillende materialen
toegepast. Veel gebouwen zijn opgetrokken uit profielplaat, waarbij
de wanden worden onderbroken door ramen. Bij andere gebouwen komen
weer combinaties voor van kunststof of glas afgewisseld door
bakstenen. Ook het kleurgebruik binnen dit gebied is zeer divers.
Vaak is de representatieve zijde naar de openbare weg gekeerd. Waardebepaling, ontwikkeling en beleidOm de ongewenste bedrijfsvestigingen verspreid in Putten te kunnen
verplaatsen, dienen de bebouwingsmogelijkheden voor woningen op het
bedrijventerrein te worden beperkt. Incidenteel kunnen
bedrijfswoningen worden toegestaan. Omdat bijgebouwen een grote
invloed kunnen hebben op het bebouwingsbeeld door de hoogte of
kleurafwijking, zullen deze ondergeschikt moeten zijn aan het
hoofdgebouw. Bij nieuwbouw dienen de gebouwen te passen binnen de
huidige situatie. WelstandscriteriaAlgemeen- De bestaande gebouwde omgeving is het referentiepunt voor ieder
(vergunningplichtig) bouwwerk. Dat wil zeggen dat een bouwkundige
toevoeging of verandering de bestaande stedenbouwkundige structuur,
de typologie van gebouwen en detaillering, kleur en materiaalgebruik
ervan als uitgangspunt dient te nemen. Daarbij moet worden gestreefd
naar toename van de kwaliteit.Plaatsing- Bebouwing staat met de representatieve zijde (kantoorgedeelte,
entree) naar de openbare weg.- Bebouwing staat in de rooilijn.Massa en vorm bebouwing- De gebouwen zijn individueel herkenbaar en hebben een eenvoudige
hoofdvorm.- De grootschalige bedrijfsbebouwing kent een gelede
massaopbouw.Detaillering, kleur- en materiaalgebruik- Langs de openbare buitenranden is representativiteit een
voorwaarde.Aanvullende informatieWelstandsniveauBij de interpretatie van de welstandscriteria in dit deelgebied
wordt een "lichte welstandstoets" toegepast zoals deze staat
beschreven in paragraaf 3.3. Een "reguliere welstandstoets" wordt
toegepast bij de bebouwing langs de Linten die aangegeven staan op
de kaart "deelgebieden kern Putten".9.10.2.AmbachtstraatHet bedrijventerrein aan de Ambachtstraat heeft een bruto oppervlak
van circa 3,3 ha. Hier is onder meer de gemeentewerf gevestigd. Het
terrein wordt omgeven door woningen en heeft daardoor een extensief
gebruik. Het terrein is enigszins verouderd en herbergt een combinatie van
bedrijven en bedrijfs-woningen. De woningen staan aan de randen van
het terrein, waarbij de bedrijven veelal op de achterterreinen van
de woningen zijn geplaatst. Daarnaast is er een aantal grotere
bedrijven gevestigd, die ooit klein zijn begonnen en steeds verder
zijn uitgebreid.De bebouwing is één à twee lagen hoog en met de representatieve
zijde naar de openbare weg geplaatst. Detaillering, kleur- en materiaalgebruikVeel bebouwing bestaat uit baksteen, maar ook hout en kunststof
komen voor. De bebouwing mist detaillering, maar heeft wel een
individuele uitstraling.Waardebepaling, ontwikkeling en beleidIn de toekomst wordt dit terrein gesaneerd en wordt het terrein
bebouwd met woningen. Tot die tijd geldt dat de huidige situatie
bepalend is voor veranderingen. Het bestemmingsplan is consoliderend
van aard.WelstandscriteriaAlgemeen - De bestaande gebouwde omgeving is het referentiepunt voor ieder
(vergunningplichtig) bouwwerk. Dat wil zeggen dat een bouwkundige
toevoeging of verandering de bestaande stedenbouwkundige structuur,
de typologie van gebouwen en detaillering, kleur en materiaalgebruik
ervan als uitgangspunt dient te nemen. Daarbij moet worden gestreefd
naar toename van de kwaliteit.Plaatsing- Bebouwing staat met de representatieve zijde (kantoorgedeelte,
entree) naar de openbare weg.- Bebouwing staat in de rooilijn.Massa en vorm bebouwing- De gebouwen zijn individueel herkenbaar en hebben een eenvoudige
hoofdvorm.- De grootschalige bedrijfsbebouwing kent een gelede
massaopbouw.Detaillering, kleur- en
materiaalgebruik- Langs de openbare buitenranden is representativiteit een
voorwaarde.Aanvullende informatieWelstandsniveauBij de interpretatie van de welstandscriteria in dit deelgebied
wordt een "lichte welstandstoets" toegepast zoals deze staat
beschreven in paragraaf 3.3. Een "reguliere welstandstoets" wordt
toegepast bij de bebouwing langs de Linten die aangegeven staan op
de kaart "deelgebieden kern Putten".9.10.3De Hoge EngGebiedsbeschrijvingHet bedrijventerrein De Hoge Eng heeft een bruto oppervlakte van 8.3
ha. Dit bedrijventerrein is deels nog in aanbouw en in aan de
zuidkant van Putten gelegen. Het bedrijvenpark wordt omsloten door
de Van Geenstraat, de Halvinkhuizerweg, de Hoge Engweg en de
Voorthuizerstraat. Het terrein grenst aan het bestaande woongebied
van Putten en wordt ervan onderscheiden door de Van Geenstraat. Het
terrein is bestemd voor kleinere, milieuvriendelijke bedrijven en
kantoren. De Hoge Eng heeft uitdrukkelijk een representatief
karakter langs de wegen Van Geenstraat en Halvinkhuizerweg. Aan de
zuidkant van het terrein is een klein woonwagenterrein gelegen. Dit
terrein is welstandsvrij, hiervoor worden geen criteria opgesteld. Er is sprake van relatief extensief ruimtegebruik, waarbij de
bedrijfsbebouwing veelal centraal op het perceel staat, met rondom
ruimte voor eventuele transportbewegingen (bevoorrading en afvoer
van producten), parkeren en buitenopslag. Dat leidt tot relatief
veel verharding. Er is een aantal grote bedrijfsgebouwen geplaatst met de
representatieve zijde naar de Van Geenstraat. Dit betekent dat
kwalitatief hoge eisen gesteld worden aan de verschijningsvorm van
de bebouwing in deze zone. De bedrijven hebben een samenhangend en
verzorgd totaalbeeld, waarbinnen ieder bedrijf een eigen gezicht
heeft. Op het terrein zelf komen naast bedrijfsgebouwen ook
bedrijfswoningen voor. Enkele zijn op zeer prominente plaatsen van
het terrein geplaatst en op de straat georiënteerd. In het geval van
een bedrijfswoning is de bedrijfshuisvesting veelal op het achtererf
van de woning geplaatst.De opzet van het bedrijventerrein is ruim. De bebouwing is één tot
twee lagen hoog. Doordat de percelen individueel zijn uitgegeven, is
een divers beeld van grootschalige en kleinschalige gebouwen
ontstaan, waarbij de gebouwen vaak één tot twee verdiepingen hoog
zijn. Veel bedrijfspanden zijn voorzien van een plat dak terwijl
bedrijfswoningen een kap hebben.Detaillering, kleur- en materiaalgebruikDoor de individuele ontwerpen is er een grote variatie aan kleur en
materiaal op het bedrijventerrein. Kunststof en glas komen voor
naast baksteen. De detaillering is per gebouw verschillend. Ieder
gebouw is met zorg ontworpen. Waardebepaling, ontwikkeling en beleidAan de rand van het bedrijventerrein, waar de gebouwen voor velen
zichtbaar zijn, is representativiteit van groot belang. Het
bedrijventerrein neemt een belangrijke plaats in in Putten door zijn
centrale ligging aan de Van Geenstraat en opvallende individuele
ontwerpen. Het bestemmingsplan is consoliderend van aard.WelstandscriteriaAlgemeen- De bestaande gebouwde omgeving is het kwalitatieve referentiepunt
voor ieder (vergunningplichtig) bouwwerk. Dat wil zeggen dat een
bouwkundige toevoeging of verandering de bestaande stedenbouwkundige
structuur, de typologie van gebouwen en detaillering, kleur en
materiaalgebruik ervan als uitgangspunt dient te nemen.Plaatsing- Bebouwing is individueel herkenbaar.- De bebouwing staat met de representatieve zijde (kantoorgedeelte,
entree) naar de Van Geenstraat of Halvinkhuizerweg. Indien het pand
niet gelegen is aan de Van Geenstraat of Halvinkhuizerweg, dient de
representatieve zijde naar de openbare ruimte gekeerd te zijn Massa en vorm bebouwing- Panden hebben een individuele uitstraling.- Bebouwing heeft een hiërarchische gevelindeling.Detaillering, kleur- en materiaalgebruik- Het representatieve deel wordt in hoofdzaak uitgevoerd in
hoogwaardige materiaalsoorten, zoals natuursteen, aluminium,
baksteen en glasgevels.- Aan en uitbouwen en bijgebouwen sluiten in
kleur en materiaalgebruik aan bij het hoofdgebouw.Aanvullende informatieWelstandsniveauBij de interpretatie van de welstandscriteria in dit deelgebied
wordt een "lichte welstandstoets" toegepast zoals deze staat
beschreven in paragraaf 3.3. Een "reguliere welstandstoets" wordt
toegepast bij de bebouwing langs de Linten die aangegeven staan op
de kaart "deelgebieden kern Putten".9.11VoorzieningenGebiedsbeschrijving Binnen de kern Putten zijn drie gebieden aan te wijzen waar
voornamelijk voorzieningen te vinden zijn: sportpark de Putter Eng,
algemene begraafplaats Schootmanshof en algemene begraafplaats
Engweg. De gebieden bestaan hoofdzakelijk uit groene gebieden
waarvan de structuur wordt bepaald door de erdoor en erlangs lopende
ontsluitingen en beplantingen.De bebouwing op de begraafplaatsen is kleinschalig en functioneel,
zij is ondergeschikt aan de functie van het terrein. De gebouwen
bestaan uit één laag met plat dak. Op begraafplaats Schootmanshof
staat naast de functionele gebouwen nog een kerkgebouw. Op het
sportterrein zijn de gebouwen groter en bestaan uit meer dan één
verdieping. De gebouwen staan vrij in de ruimte. Detaillering, kleur- en materiaalgebruikDe bebouwing is eenvoudig en uitgevoerd in de kleuren, rood/ bruin
en donker geel. Details ontbreken. Waardebepaling, ontwikkeling en
beleidAan de rand van het sportpark kunnen de gebouwen zichtbaar
zijn vanaf de openbare weg. Hier is enige representativiteit van
belang. WelstandscriteriaAlgemeen - De bestaande gebouwde omgeving is het kwalitatieve referentiepunt
voor ieder (vergunningplichtig) bouwwerk. Dat wil zeggen dat een
bouwkundige toevoeging of verandering de bestaande stedenbouwkundige
structuur, de typologie van gebouwen en detaillering, kleur en
materiaalgebruik ervan als uitgangspunt dient te nemen.Plaatsing- Indien de bebouwing van af de openbare weg zichtbaar is, is de
representatieve zijde naar deze weg gericht.Massa en vorm bebouwing- Gebouwen staan vrij in de ruimte en zijn rondom ontworpen.- Panden hebben een individuele uitstraling.- Bebouwing heeft een hiërarchische gevelindeling.Detaillering, kleur- en materiaalgebruik- Het hoofdgebouw is richtinggevend voor kleur- en materiaalgebruik
ten aanzien van aan- en uitbouwen en bijgebouwenAanvullende informatieWelstandsniveauBij de interpretatie van de welstandscriteria in dit deelgebied
wordt een "lichte welstandstoets" toegepast zoals deze staat
beschreven in paragraaf 3.3. Een "reguliere welstandstoets" wordt
toegepast bij de bebouwing langs de Linten die aangegeven staan op
de kaart "deelgebieden kern Putten".10Nieuwe projecten10Zodra een (her)ontwikkelingslocatie aan de orde is zal de
gemeenteraad de aanvullende gebiedsgerichte welstandscriteria
daarvoor vaststellen, als aanvulling op deze welstandsnota. Het
opstellen van deze welstandscriteria wordt voortaan een vast
onderdeel van de stedenbouwkundige planvoorbereiding. De criteria
worden opgesteld in overleg met de welstandscommissie. Tegelijk
kunnen afspraken worden vastgelegd over de werkwijze bij eventuele
planbegeleiding en bij de welstandsbeoordeling.Voor dergelijke aanvullingen op de welstandsnota geldt dat de
inspraak wordt gekoppeld aan de reguliere inspraakregeling bij de
planvoorbereiding.De welstandscriteria voor deze nieuwe projecten
moeten zijn vastgesteld door de gemeenteraad voordat de planvorming
van de eerste bouwplannen start en wordt bekend gemaakt aan alle
potentiële opdrachtgevers in het betreffende gebied.Bouwplannen die worden ingediend voordat de aanvullende
gebiedscriteria door de gemeenteraad zijn vastgesteld, zullen steeds
aan de welstandscommissie worden voorgelegd. Daarbij wordt getoetst
aan de van toepassing zijnde loket- en objectcriteria en de
bestaande gebiedscriteria. Voor zover die niet (meer) van toepassing
zijn, worden de algemene welstandscriteria gehanteerd. Eén van de nieuwe projecten betreft "Bijsteren". Voor dit gebied is
een beeldkwaliteitsplan gemaakt die dient als basis voor de
beoordeling van bouwplannen in dit gebied. Te zijner tijd zal voor
dit gebied opgenomen worden als apart deelgebied die deel uitmaakt
van de kom. 11Excessenregeling11Op grond van artikel 19 van de Woningwet kunnen burgemeester en
wethouders de eigenaar van een bouwwerk dat 'in ernstige mate is
strijd is met redelijke eisen van welstand' aanschrijven om de
strijdige situatie ongedaan te maken.De gemeente hanteert bij het toepassen van deze excessenregeling het
criterium dat sprake moet zijn van een buitensporigheid in het
uiterlijk die ook voor niet-deskundigen evident is en die afbreuk
doet aan de ruimtelijke kwaliteit van een gebied.Vaak heeft dit betrekking op:- het visueel of fysiek afsluiten van een bouwwerk voor zijn
omgeving;- het ontkennen of vernietigen van architectonische bijzonderheden
bij aanpassing van een bouwwerk;- inferieur materiaalgebruik;- toepassing van felle of contrasterende kleuren;- te opdringerige reclames;- een te grove inbreuk op wat in de omgeving gebruikelijk is (zie
daarvoor de gebiedsgerichte criteria).12Algemene welstandscriteria12De welstandstoets heeft steeds plaats gehad aan de hand van de
volgende aspecten: het gebouw in zijn omgeving, het gebouw op
zichzelf, de detaillering en het kleur- en materiaalgebruik. Die
indeling is op zich nog steeds bruikbaar en zal ook van nut blijken
bij het formuleren van criteria maar geeft zelf geen of onvoldoende
inzicht in de inhoudelijke kant ervan. Voor het 'inkleuren' van deze
aspecten met de algemene principes die de beoordeling van een
bouwplan op kwaliteit (of het ontbreken daarvan) mogelijk maken is
gebruik gemaakt van een notitie van voormalig rijksbouwmeester prof.
ir. Tj. Dijkstra waarin de aspecten in vijf punten worden
uitgewerkt. Die worden hier puntsgewijs samengevat, de complete
tekst is te vinden in de bijlage:Van een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag
worden verwacht dat:
Het een positieve bijdrage levert aan de kwaliteit van de
openbare (stedelijke of landschappelijke) ruimte. Daarbij
worden hogere eisen gesteld naarmate de openbare betekenis
van het bouwwerk of van de omgeving groter is (relatie
tussen bouwwerk en omgeving).
Dat verwijzingen en associaties zorgvuldig worden gebruikt
en uitgewerkt, zodat er concepten en vormen ontstaan die
bruikbaar zijn in de bestaande maatschappelijke realiteit
(betekenissen van vormen in de sociaal-culturele
context).
Er structuur is aangebracht in het beeld, zonder dat de
aantrekkingskracht door simpelheid verloren gaat (evenwicht
tussen helderheid en complexiteit).
Het een samenhangend stelsel van maatverhoudingen heeft dat
beheerst wordt toegepast in ruimtes, volumes en
vlakverdelingen (schaal en maatverhoudingen).
Materiaal, textuur, kleur en licht het karakter van het
bouwwerk zelf ondersteunen en de ruimtelijke samenhang met
de omgeving of de te verwachten ontwikkeling daarvan
duidelijk maken.
Deze algemene welstandscriteria worden als een vangnet gebruikt voor
die gevallen waarin de overige criteria niet toereikend zijn. Ze
zijn ook, in hun samenhang, een illustratie van de wijze waarop de
onafhankelijke, deskundige en geïnteresseerde welstandscommissie tot
een oordeel komt, niet door het "afvinken" van onderdelen maar door
een integrale afweging.13Welstandsgebiedenkaart13De welstandsgebiedenkaart is in te zien via www.putten.nlABegrippenlijstaanbouw:nieuw gedeelte, gebouwd aan een bestaand gebouw;aardkleuren:donkere traditionele kleuren zoals bruin, donkerrood, groen, zwart;Afgewolfd:de nok van een zadeldak loopt niet door tot de geveleinden, maar wordt met een
driehoekig dakschild of dakvlak afgesloten. Term die gebruikt wordt wanneer een
uiteinde van de nok van een zadeldak is afgeschuind;alternerend:om-en-om verspringend. Niet tegenover elkaar staand;arbeiderswoning:klein type woonhuis voor arbeiders en ambachtslieden. Veelal twee aan twee of in
een rijtje van verscheidene woningen;band:horizontale versiering in natuursteen of baksteen, ter verlevendiging van de
gevel;bedrijfswoning/dienstwoning:een woning in of bij een gebouw of op een terrein, kennelijk slechts bedoelding
naar het verleden;bevoegd gezag:het bestuursorgaan dat op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht en
het Besluit omgevingsrecht bevoegd is tot het verlenen van de
omgevingsvergunningen voor een bepaalde locatie;blinde gevel:gevel zonder openingen;bijgebouw:een gebouw, dat in bouwkundig opzicht ondergeschikt is aan een op hetzelfde
bouwperceel gelegen hoofdgebouw;borstwering:dichte, tot borsthoogte opgetrokken muur, die oorspronkelijk ter verdediging
diende. Later wordt een dergelijke muur vooral als bescherming tegen aanvallen
aangebracht. In die functie wordt de borstwering langs het dak toegepast in een
meer open vorm, bij wijze van leuning of balustrade of zelfs als louter
versiering of verwijzing naar het verleden;bouwblok:een geheel van geschakelde bebouwing;bouwlaag:horizontale reeks ruimten in een gebouw;bouwwerk:elke constructie van enige omvang van hout, steen, metaal of ander materiaal,
welke hetzij direct of indirect met de grond verbonden is, hetzij direct of
indirect steun vindt in of op de grond;bouwperceel:een aaneengesloten stuk grond, waarop krachtens het plan een zelfstandige, bij
elkaar behorende bebouwing is toegelaten;bouwlaag:een doorlopend gedeelte van een gebouw dat door op gelijke of bij benadering
gelijke hoogte liggende vloeren of balklagen is begrensd, zulks met inbegrip van
de begane grond en met uitsluiting van onderbouw en zolder;buitenplaats:een historische buitenplaats is aangelegd. Zij kan deel uit maken van een
landgoed. Het geheel wordt met name gevormd door een, eventueel thans verdwenen,
in oorsprong versterkt huis, kasteel, buitenhuis of landhuis, met bijgebouwen,
omgeven door tuinen en/of park met een of meer van de volgende onderdelen:
grachten, waterpartijen, lanen, boomgroepen, parkbossen, (sier)weiden,
moestuinen, ornamenten;cataloguswoning:standaard woningtype zonder regionale kenmerken uit een woningcatalogus;dakkapel:klein uitspringend venster dat het hellende dakvlak onderbreekt, aangebracht om
lucht en licht onder de kap toe te laten;dakopbouw:een toevoeging aan de bouwmassa door het verhogen van de nok van het dak, die
het silhouet van het oorspronkelijke dak veranderd;dakschild:elk der hellende en elkaar snijdende vlakken van een dak;damwandprofielmetalen
beplantingmateriaal;detaillering:een klein toegevoegd onderdeel wat een bijzonderheid aangeeft;eigentijds:hedendaags, modern;ensemble:architectonisch en stedenbouwkundig compositorisch geheel;erker:ronde, vierkante of veelhoekige uitkragende uitbouw aan de gevel, die vaak
uitsteekt langs een of meer bouwlagen: kan gezien worden als een uitgebouwd
venster;façade:gevel;(gevel)geleding:elementen van een gebouw die de indeling van wanden of gevels bepalen of
accentueren zoals pilasters, lisenen en lijsten;(gevel)indeling:compositie van de gevel. De indeling van bijvoorbeeld raamopeningen over de
gevel;hallenhuis:boerderij naar het Saksische type, het 'los hoes': zware gebinten die een
middenbeuk begrenzen, vormen het geraamte, waarbij aan weerszijden de lagere
zijbeuken aansluiten. De plattegrond bestaat uit een langwerpige rechthoek, aan
de ene smalle zijde de inrit naar de middenbeuk of deel, links en rechts hiervan
de lage veestallen in open verbinding met de deel;herenhuis:het herenhuis is te beschouwen als het basistype voor de vele buitenplaatsen die
in de 18e en 19e eeuw zijn gebouwd. Kenmerkend is de blok- of kubusvormige
hoofdvorm met een symmetrisch ingedeelde voorgevel en plattegrond. In
verschillende varianten is dit type woonhuis tot in de 20e eeuw gebouwd. Door
zijn statige uiterlijk was het herenhuis bij uitstek geschikt voor gebouwen met
een representatieve functie;hoofdgebouw:een gebouw, dat op een bouwperceel door zijn constructie of afmetingen dan wel
gelet op de bestemming als belangrijkste gebouw valt aan te merken;hoofdvorm:oorspronkelijk de vorm van het eerste deel;kamp:een individuele, blokvormige ontginning met bewoning op de kavel. De ontginning
was in veel gevallen omgeven door een houtwal of een heg;kaprichting:richting waarnaar de lange zijde van een kap georiënteerd is;klos:blokjes waarmee iets op zijn plaats gehouden of ondersteund wordt, zoals een
goot(lijst). De klos is een eenvoudige vorm van de console. De klosjes bij een
kroonlijst worden ook wel modillons genoemd;kozijn:omlijsting van steen, hout of
ijzer, bestaand uit de onder- of bovendorpel en twee of meer stijlen, om een
ingang of lichtopening te omlijsten en er een raam, deur of luik in te
bevestigen;kwalitatief referentiebeeld:gewaardeerd beeld waarnaar men zijn handelen of denken kan richten;landhuis:royaal opgezet woonhuis in de regel vrijstaand of twee onder een kap gebouwd.
Vertoont qua bouwstijl invloeden van stromingen;landgoed:geheel of gedeeltelijk
met bossen of andere houtopstanden bezette terreinen, daaronder begrepen die
waarop een buitenplaats voorkomt, voor zover het blijven voortbestaan van die
terreinen in de bestaande toestand voor het behoud van het natuurschoon
wenselijk wordt geacht;langhuisboerderij:Boerderij waarbij het woonhuis en het achterhuis onder een dak in elkaars
verlengde liggen;latei:houten, stenen of ijzeren balk die een venster, ingang of andere opening van
enige breedte overspant en bovendien het bovenliggende muurwerk draagt, tenzij
er een ontlastingsboog over is geslagen;lessenaarsdak:een dak dat bestaat uit een hellend dakschild of dakvlak volgens het model van
de oude lessenaar;linie:een reeks van verdedigingswerken die elkaar ondersteunen;lint(bebouwing):langgerekte lijn van (veelal vrijstaande) bebouwing langs een weg of rivier of
gegraven watergang;loggia:een soort balkon, dat ingebouwd is en zich binnen het geveldak van een gebouw
bevindt. Als decoratief en schaduwrijk element is de loggia vooral via de
renaissance in het noorden bekend geworden;mansardedak:een gebroken dakvorm die door de Fransman Mansard (ca. 1660) is ontwikkeld ten
behoeve van meer zolderruimte voor slaapvertrekken. In eenvoudige vorm veel
toegepast bij kleine woningen vanaf de tweede helft van de negentiende
eeuw;nieuwe bouwen:ook wel Functionalisme of Nieuwe Zakelijkheid genoemd. Een architectuurstroming
die in Nederland in de jaren twintig en dertig haar hoogtepunt heeft en die het
bouwen wetenschappelijk benadert door uit te gaan van de functie van het gebouw,
de toepassing van moderne materialen en te streven naar standaardisering;nok:horizontale snijlijn van twee dakvlakken, bovenste rand van een dak;nokvulling:de in een topgevel onder de nok aanwezige houten schoren opgevuld met decoratief
uitgezaagde panelen;ondergeschikt:voert niet de boventoon;ontginning:het gebruiksklaar maken van woeste gronden voor agrarische productie en/of
bewoning;ornamentiek:versieringskunst aangebracht op de buitenkant van een bouwwerk;orthogonaal:rechthoekig. bijv. een orthogonaal stratenpatroon;overstek:bouwdeel dat vooruitsteekt ten opzicht van het eronder gelegen deel;parcellering:de mate van indeling van percelen. Deze indeling van breedtes en hoogtes van
bouwwerken bepaalt het straatbeeld;pilaster:weinig uitspringende, band- of liseenachtige, van een basement, een schacht en
een kapiteel voorziene muurpijler, dienende om een muraalboog ofwel een
hoofdgestel te dragen.;pleisteren:een muur of plafond bedekken met een laag metselspecie van kalk en zand of
portlandcement. Voor fijner inwendig werk wordt de muur eerst gecementeerd
(geraapt) en dan overtrokken met een dunne laag pleisterspecie;plint:een duidelijk te onderscheiden horizontale lijn aan de onderzijde van een
gebouw;portiek:vaak ingebouwde, aan de straatzijde geheel open ruimte, waarin zich de ingang
van een gebouw bevindt;puntgevel:hoge puntvormige gevel, bijvoorbeeld aan de zijkant van een zadeldak;rollaag:reeks van gemetselde stenen op hun kant, bijvoorbeeld als strek- of
ontlastingsboog boven vensters, als kantlaag van een punt- of tuitgevel, als
afdekking van een muur;rooilijn:richtlijn waarin gebouwen worden geplaatst en die de grens aangeeft met de
openbare weg. Ook wel: de plaats die de lijn van de voorgevel bepaalt;samengesteld:uit verschillende bestanddelen gevormd, bijvoorbeeld een groot venster gevormd
door middel van een aantal kleine samengevoegde vensters;schilddak:dak, gevormd door twee driehoekige schilden aan de smalle en twee
trapeziumvormige aan de lange zijden;serre:uitbouwsel aan een (woon)huis
voornamelijk uit glas bestaand en met deuren in direct contact met de tuin. In
de loop van de negentiende eeuw was de serre - het Franse woord voor broeikas -
een zeer geliefd onderdeel van zomerhuizen;situering:plaats van het bouwwerk in zijn omgeving;spant:driehoekig samenstel van balken, ook gebint of bint genoemd: het voornaamste
onderdeel van een dakkap, bestaande uit een horizontale, van muur tot muur
reikende, kap- en trekbalk en twee schuin tegen elkaar gestelde kapbenen;speklaag:band van natuursteen als afwisseling in het metselwerk van baksteen;stucwerk:in pleisterkalk uitgevoerd werk;textuur:de voelbare structuur van een materiaal (bij metselwerk dus de oneffenheden van
de steen en het voegwerk);timpaan:het in een fronton besloten veld;traditioneel:zoals de gewoonte dat meebrengt, van oudsher. Onder traditionele kleuren worden
in de meeste gevallen donkere tinten verstaan, zoals (donker)bruin, donkerrood,
antraciet e.d.;topgevel:gevel van een gebouw, eindigend in een puntvormige top;uitbouw:ruimte in een gebouw die naar buiten steekt;villa:aanduiding voor een vrijstaande, aanzienlijke woning. De stadsvilla is
ontwikkeld in de tweede helft van de 19e eeuw toen het voor een grotere groep
stedelingen financieel mogelijk werd huizen te laten bouwen te midden van veel
groen. De inspiratiebron was de middeleeuwse bouwtraditie van vakwerkhuizen. De
nadruk lag op een onregelmatige gevormde dakpartij en een asymmetrische
gevelopbouw. Karakteristiek zijn het siermetselwerk, de houten
topgeveldecoratie, de gedeeltelijke bepleistering van de gevels of het
siermetselwerk in gekleurde baksteen of natuursteen op constructieve
punten;(ver)vlechting:metselwerk, toegepast bij puntgevels ten behoeve van een versteviging van het
verband. Loodrecht op de schuine zijkanten van een bakstenen puntgevel worden
wigvormige stukken - meestal vier tot acht lagen breed - in horizontale laging
ingelaten;welstandsvrij:er is geen advies vereist van de welstandscommissie;wetering:een watergang, tocht, brede sloot enzovoort, waarlangs de afwatering van lage
landen plaatsheeft;windveer:plank bevestigd langs de kanten van een rieten of pannendak ter afdekking van de
voorraad. De windveer is vaak decoratief uitgesneden;wolfdak:dak met afgeschuinde kanten aan de korte zijden;wolfeinde:de beëindiging van een schilddak, de afgeschuinde kant aan de korte zijde;woning:een complex van ruimten, uitsluitend bedoeld voor de huisvesting van één
afzonderlijke huishouding;woonblok:aantal aaneengebouwde huizen;zadeldak:dak, bestaande uit twee tegen elkaar geplaatste hellende schilden;zichtas:een as waarlangs men kijkt vanuit een huis of ander uitgangspunt naar een
bepaald karakteristiek punt in het verschiet, waarlangs het uitzicht vrij
is;zijwang:zijkant van een dakkapel.BTekst algemene criteriaInleidingDe algemene welstandscriteria hebben betrekking op de zeggingskracht en het
vakmanschap van het architectonisch ontwerp en is terug te voeren op vrij
universele kwaliteitsprincipes. Deze liggen (haast onzichtbaar) ten grondslag
aan elke planbeoordeling omdat ze het uitgangspunt vormen voor de uitwerking van
de gebiedsgerichte en objectgerichte welstandscriteria. In de praktijk zullen
die uitwerkingen meestal voldoende houvast bieden voor de planbeoordeling. Relatie tussen vorm, gebruik en constructieVan een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden
verwacht dat de verschijningsvorm een relatie heeft met het gebruik ervan en de
wijze waarop het gemaakt is, terwijl de vormgeving daarnaast ook zijn eigen
samenhang en logica heeft. Een bouwwerk wordt primair gemaakt om te worden gebruikt. Hoewel het
welstandstoezicht slechts is gericht op de uiterlijke verschijningsvorm, kan de
vorm van het bouwwerk niet los worden gedacht van de eisen vanuit het gebruik en
de mogelijkheden die materialen en technieken bieden om een doelmatige
constructie te maken. Gebruik en constructie staan aan de wieg van iedere vorm.
Daarmee is nog niet gezegd dat de vorm altijd ondergeschikt is aan het gebruik
of de constructie. Ook wanneer andere aspecten dan gebruik en constructie de
vorm tijdens het ontwerpproces gaan domineren, mag worden verwacht dat de
uiteindelijke verschijningsvorm een begrijpelijke relatie houdt met zijn
oorsprong. Daarmee is tegelijk gezegd dat de verschijningsvorm méér is dan een
rechtstreekse optelsom van gebruik en constructie. Er zijn daarnaast andere
factoren die hun invloed kunnen hebben zoals de omgeving en de associatieve
betekenis van de vorm in de sociaal-culturele context. Maar als de vorm in
tegenspraak is met het gebruik en de constructie dan verliest zij daarmee aan
begrijpelijkheid en integriteit. Relatie tussen bouwwerk en omgeving Van een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden
verwacht dat het een positieve bijdrage levert aan de kwaliteit van de openbare
(stedelijke of landschappelijke) ruimte. Daarbij worden hogere eisen gesteld
naarmate de openbare betekenis van het bouwwerk of van de omgeving groter
is.Bij het oprichten van een gebouw is sprake van het afzonderen en in bezit nemen
van een deel van de algemene ruimte voor particulier gebruik. Gevels en volumes
vormen zowel de externe begrenzing van de gebouwen als ook de wanden van de
openbare ruimte die zij gezamenlijk bepalen. Het gebouw is een particulier
object in een openbare context, het bestaansrecht van het gebouw ligt niet in
het eigen functioneren alleen maar ook in de betekenis die het gebouw heeft in
zijn stedelijke of landschappelijke omgeving. Ook van een gebouw dat
contrasteert met zijn omgeving mag worden verwacht dat het zorgvuldig is
ontworpen en de omgeving niet ontkent. Waar het om gaat is dat het gebouw een
positieve bijdrage levert aan de kwaliteit van de omgeving en de te verwachten
ontwikkeling daarvan. Over de wijze waarop dat bij voorkeur zou moeten gebeuren
kunnen de gebiedsgerichte welstandscriteria duidelijkheid verschaffen.Betekenissen van vormen in de sociaal-culturele contextVan een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden
verwacht dat verwijzingen en associaties zorgvuldig worden gebruikt en
uitgewerkt, zodat er concepten en vormen ontstaan die bruikbaar zijn in de
bestaande maatschappelijke realiteit. Voor vormgeving gelden in iedere cultuur bepaalde regels, net zoals een taal
zijn eigen grammaticale regels heeft om zinnen en teksten te maken. Die regels
zijn geen wetten en moeten ter discussie kunnen staan. Maar als ze worden
verhaspeld of ongeïnspireerd gebruikt, wordt een tekst verwarrend of saai.
Precies zo wordt een bouwwerk verwarrend of saai als de regels van de
architectonische vormgeving niet bewust worden gehanteerd. Als vormen regelmatig
in een bepaald verband zijn waargenomen krijgen zij een zelfstandige betekenis
en roepen zij, los van gebruik en constructie, bepaalde associaties op.
Pilasters in classicistische gevels verwijzen naar zuilenstructuren van tempels,
transparante gevels van glas en metaal roepen associaties op met techniek en
vooruitgang.In iedere bouwstijl wordt gebruik gemaakt van verwijzingen en associaties naar
wat eerder of elders reeds aanwezig was of naar wat in de toekomst wordt
verwacht. De kracht of de kwaliteit van een bouwwerk ligt echter vooral in de
wijze waarop die verwijzingen en associaties worden verwerkt en geïnterpreteerd
binnen het kader van de actuele culturele ontwikkelingen, zodat concepten en
vormen ontstaan die bruikbaar zijn in de bestaande maatschappelijke realiteit.
Zorgvuldig gebruik van verwijzingen en associaties betekent onder meer dat er
een bouwwerk ontstaat dat integer is naar zijn tijd doordat het op grond van
zijn uiterlijk in de tijd worden geplaatst waarin het werd gebouwd of verbouwd.
Bij restauraties is sprake van herstel van elementen uit het verleden, maar bij
nieuw- of verbouw in bestaande (monumentale) omgeving betekent dit dat duidelijk
moet zijn wat authentiek is en wat nieuw is toegevoegd. Een ontwerp kan worden
geïnspireerd door een bepaalde tijdsperiode, maar dat is iets anders dan het
imiteren van stijlen, vormen en detailleringen uit het verleden.Associatieve betekenissen zijn van groot belang om een omgeving te 'begrijpen'
als beeld van de tijd waarin zij is ontstaan, als verhaal van de geschiedenis,
als representant van een stijl. Daarom is het zo belangrijk om ook bij nieuwe
bouwplannen zorgvuldig met stijlvormen om te gaan, zij vormen immers de
geschiedenis van de toekomst. Evenwicht tussen helderheid en complexiteitVan een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden
verwacht dat er structuur is aangebracht in het beeld, zonder dat de
aantrekkingskracht door simpelheid verloren gaat. Een belangrijke eis die aan een ontwerp voor een gebouw mag worden gesteld is
dat er structuur wordt aangebracht in het beeld. Een heldere structuur biedt
houvast voor de waarneming en is bepalend voor het beeld dat men vasthoudt van
een gebouw. Symmetrie, ritme, herkenbare maatreeksen en materialen maken het
voor de gemiddelde waarnemer mogelijk de grote hoeveelheid visuele informatie
die de gebouwde omgeving geeft, te reduceren tot een bevattelijk beeld. Het streven naar helderheid mag echter niet ontaarden in simpelheid. Een
bouwwerk moet de waarnemer blijven prikkelen en intrigeren en zijn geheimen niet
direct prijsgeven. Er mag best een beheerst beroep op de creativiteit van de
voorbijganger worden gedaan. Van oudsher worden daarom helderheid en
complexiteit als complementaire begrippen ingebracht bij het ontwerpen van
bouwwerken. Complexiteit in de architectonische compositie ontstaat vanuit de
stedenbouwkundige eisen en het programma van eisen voor het bouwwerk. Bij een
gebouwde omgeving met een hoge belevingswaarde zijn helderheid en complexiteit
tegelijk aanwezig in evenwichtige en spanningsvolle relatie. Schaal en maatverhoudingenVan een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden
verwacht dat het een samenhangend stelsel van maatverhoudingen heeft dat
beheerst wordt toegepast in ruimtes, volumes en vlakverdelingen. Ieder bouwwerk heeft een schaal die voortkomt uit de grootte of de betekenis van
de betreffende bouwopgave. Grote bouwwerken kunnen uiteraard binnen hun eigen
grenzen geleed zijn maar worden onherkenbaar en ongeloofwaardig als ze er
uitzien alsof ze bestaan uit een verzameling losstaande kleine bouwwerken. De
maatverhoudingen van een bouwwerk zijn van groot belang voor de belevingswaarde
ervan, maar vormen tegelijk één van de meest ongrijpbare aspecten bij het
beoordelen van ontwerpen. De waarnemer ervaart bewust of onbewust de
maatverhoudingen van een bouwwerk, maar wáárom de maatverhoudingen van een
bepaalde ruimte aangenamer, evenwichtiger of spannender zijn dan die van een
andere, valt nauwelijks vast te stellen.Duidelijk is dat de kracht van een
compositie groter is naarmate de maatverhoudingen een sterkere samenhang en
hiërarchie vertonen. Mits bewust toegepast kunnen ook spanning en contrast
daarin hun werking hebben.De afmetingen en verhoudingen van gevelelementen vormen tezamen de compositie
van het gevelvlak. Hellende daken vormen een belangrijk element in de totale
compositie. Als toegevoegde elementen (zoals een dakkapel, een aanbouw of een
zonnecollector) te dominant zijn ten opzichte van de hoofdmassa en/of de
vlakverdeling, verstoren zij het beeld niet alleen van het object zelf maar ook
van de omgeving waarin dat is geplaatst.Materiaal, textuur, kleur en lichtVan een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden
verwacht dat materiaal, textuur, kleur en licht het karakter van het bouwwerk
zelf ondersteunen en de ruimtelijke samenhang met de omgeving of de te
verwachten ontwikkeling daarvan duidelijk maken. Door middel van materialen, kleuren en lichttoetreding krijgt een bouwwerk
uiteindelijk zijn visuele en tactiele kracht: het wordt zichtbaar en voelbaar.
De keuze van materialen en kleuren is tegenwoordig niet meer beperkt tot wat
lokaal aan materiaal en ambachtelijke kennis voorhanden is. Die keuzevrijheid
maakt de keuze moeilijker en het risico van een onsamenhangend beeld groot. Als
materialen en kleuren teveel los staan van het ontwerp en daarin geen
ondersteunende functie hebben maar slechts worden gekozen op grond van
decoratieve werking, wordt de betekenis ervan toevallig en kan het afbreuk doen
aan de zeggingskracht van het bouwwerk. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer
het gebruik van materialen en kleuren geen ondersteuning geeft aan de
architectonische vormgeving of wanneer het gebruik van materialen en kleuren een
juiste interpretatie van de aard en de ontstaansperiode van het bouwwerk in de
weg staat.CLijst monumentenDeze panden worden op grond van de Monumentenwet en de Monumentenverordening
beschermd. Voor onderhoud en verbouwingen aan monumenten is tevens een
omgevingsvergunning ingevolge de Wabo vereist. Voor de monumenten geldt een
reguliere toets. Dit geldt voor:RIJKSMONUMENTENArlersteeg 30 en 32 "Puttergemaal" van de polder Arkemheen.Arnhemsekarweg 6 Veluwse keuterijtje "'t Leme Hüss".Beekweg 13 Hoeve "Groot Roest". Beulekampersteeg 43 boerderij Klein Boeijen.Beulekampersteeg 54 Hoeve "De Renselaar". Diermenseweg 3 boerderij Den AllerDonkeresteeg 12 Hoeve. Donkeresteeg 13 Hoeve "Oude Rookhuizen". Dorpsstraat 13 voormalige slagerij.Garderenseweg 142 landhuis Groot Schovenhorst.Garderenseweg 146 - 150 Groot Spriel. Dit monument bestaat uit twee
monumenten:Garderenseweg 146: het
koetshuis.Garderenseweg 150: landhuis Groot Spriel.Halvinkhuizerweg 3 Korenmolen "'t Hert". Hellerweg 8 Hoeve "Groot Hell.Huddingweg 18 Hoeve "De Keut".Huinerenkweg 12 Witgepleisterd landarbeidershuisje.Kerkplein 11 Kerk.Kerkplein 11 De bakstenen toren van de kerk. Kiefveldersteeg 11 Boerderij.Mr. J.H. Schoberlaan 1 Vroeg 19e eeuws
keuterijtje.Nijkerkerstraat 35 Landgoed Bijstein.Oldenallerallee 1 Oldenallerallee 3 Huis Oldenaller en duiventoren.Oldenallerallee 5 17e eeuwse hoeve.Postweg 2 Boerderij.Putterbrink 1 In oorsprong 17e eeuwse boerderij.Putterbrink 2 - 4 Veluwse boerderij.Stationsstraat 92 Hoeve "Groot Hussel". Dit rijksmonument bestaat in feite uit
twee monumenten:Stationsstraat 92: de wagenschuur.Stationsstraat 94: de
boerderij Groot Hussel.Hoek Stationsstraat/Husselsesteeg Schaapskooi.Vanenburgerallee 13 Veldhoefweg 5 Boerderij Veldhoef.Waterweg 1 Hoeve, terzijde van de Oldenallerallee.Hoek Waterweg/Nijkerkerstraat
Aan het einde van de oprijlaan, op de hoek.van de Waterweg en de Nijkerkerstraat
twee bakstenen hekpijlers met dekplaten.Zuiderveldweg 2 De minister heeft in oktober 2008 besloten om de herdenkingshof (met het
monument de Vrouw van Putten) op de rijksmonumentenlijst te plaatsen. De
minister heeft in 2008 besloten om De Vanenburg op de rijksmonumentenlijst op te
nemen als beschermde buitenplaats. GEMEENTELIJKE MONUMENTENHet pand op de hoek van de Achterstraat 21/Molenstraat.De boerderij De Hoonhorst aan de Broekermolenweg 14 De boerderij Groot Deuverden aan de Donkeresteeg 20 De Gedachtenisruimte aan de Dorpsstraat 127De dorpspomp aan de DorpsstraatHet woonhuis aan de Van Eeghenlaan 19De boerderij aan de Gervenseweg 27 De boerderij De Blankevoort aan de Hogesteeg 39De knotlinden aan het Marktplein-KelnarijstraatDe boerderij aan de Nijkerkerstraat 68De boerderij aan de Poolseweg 10Het gebouw van de Woningstichting aan de Spoorstraat 2Het pand aan de Voorthuizerstraat 280 (tolhuis)De boerderij Groot Koestapel aan Voorthuizerstraat 286De tuinmanswoning aan de Harderwijkerstraat 40