CVDR110624_1'Oog voor vrijwilligers' Nota vrijwilligersbeleid 2005-2009 Gemeente GeertruidenbergnlregelingGeertruidenberg2018-05-08Geertruidenberg-Nota vrijwilligersbeleidGemeentewetgemeenteraadmaatschappelijke zorg en welzijn2005-01-27De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2005-03-26Nieuwe regeling.27-01-2005, nr. 8Geen.De publicatiedatum betreft de datum van bekendmaking aan Stg. Trema, een van de uitvoerende instanties. De datum van in werking treding is conform het bepaalde in de Gemeentewet de 8e dag na die van bekendmaking.'Oog voor vrijwilligers' Nota vrijwilligersbeleid 2005-2009 Gemeente GeertruidenbergNr. 08De raad van de gemeente Geertruidenberg;gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van
gelet op de bepalingen van de gemeentewet;gezien de wens van de politieke partijen om het vrijwilligersbeleid in de
gemeente Geertruidenberg een positieve impuls te geven;overwegende, dat het
gewenst is om dit beleid vast te leggen in een nota om zodoende de
uitgangspunten voor een gestructureerde ondersteuning van het
vrijwilligerswerk vorm te kunnen geven;besluit:
Vast te stellen de nota vrijwilligersbeleid 'oog voor vrijwilligers'
en in te stemmen met de uitvoering van het hierin opgenomen gewenste
gemeentelijk beleid door het Servicepunt Vrijwilligers van de
Stichting Trema te Raamsdonksveer.
Voor de onder punt 1 genoemde uitvoering in het kalenderjaar 2005
een krediet beschikbaar te stellen van € 7.864,00.
Dit bedrag ten laste te brengen van de 'post onvoorzien' van de
begroting 2005.
In het kader van de sociale activering aan te sluiten bij de
vacaturebank van de stedelijke instelling voor breed welzijn Meritis
te Oosterhout.
in het 4e kwartaal van 2005 een evaluatie te houden om te bezien of
het thans vast te stellen beleid gecontinueerd, uitgebreid of
beëindigd dient te worden.
Raamsdonksveer, 27 januari 2005 De raad van de gemeente Geertruidenberg,de griffier, de voorzitter,drs. K.M.C. Millenaar-Rammelaere M.J.A. Meijer OOG VOOR VRIJWILLIGERSNota vrijwilligersbeleid 2005 – 2009Gemeente Geertruidenberg21-12-20041VRIJWILLIGERSWERK EN ACHTERGRONDENDit hoofdstuk biedt inzicht in de algemene achtergronden van
vrijwilligerswerk. Het geeft antwoord op vragen als wat we onder
vrijwilligerswerk verstaan, waarom het belangrijk is, waarom mensen
vrijwilligerswerk doen, enzovoorts.1.1Wat verstaan we onder vrijwilligerswerk?In Geertruidenberg zijn tal van voorzieningen waaraan vrijwilligers een
bijdrage leveren. Deze werkzaamheden kunnen bestuurlijk of uitvoerend
zijn én zeer divers van aard. Om het te omvatten wordt in deze nota de
meest gangbare definitie van vrijwilligerswerk gehanteerd:Werk
dat in enig georganiseerd verband, onverplicht en onbetaald, wordt
verricht ten behoeve van andere mensen of de
samenleving.1.2Waarom is vrijwilligerswerk belangrijk?In Nederland neemt vrijwilligersbeleid een belangrijke plaats in. In
bijna alle sectoren leveren vrijwilligers een grote bijdrage aan de
samenleving. Vrijwilligers leveren met hun inzet een essentiële bijdrage
aan de sociale infrastructuur binnen de lokale samenleving. Daarmee
vergroten zij de sociale kwaliteit van de samenleving. Vrijwilligerswerk
biedt onder andere de volgende voordelen:· een uitgebreider en meer
divers aanbod van voorzieningen;· een hogere kwaliteit van het aanbod
van voorzieningen voor de burgers;· mogelijkheden tot zelfontplooiing;·
een zinvolle tijdsbesteding;· het vormen van netwerken die de sociale
cohesie bevorderen.1.3Aantallen vrijwilligers en tijdbestedingVerschillende onderzoeken doen uitspraken over het percentage van de
Nederlanders van 18 jaar en ouder dat vrijwilligerswerk verricht.
Wanneer deze onderzoeken naast elkaar gezet worden, blijkt dit
percentage al decennia stabiel[1]. De onderzoeken verschillen wel van
mening over de hoogte; het geconstateerde percentage varieert van 25 tot
45[2]. Hiermee is de bereidheid in ons land om vrijwilligerswerk te doen
naar internationale maatstaven hoog[3]. Vrijwilligers besteden door de
jaren heen gemiddeld tussen de 4,5 en 5 uur per week tijd aan hun
vrijwilligerswerk. Dit komt overeen met 8,5 tot 10% van hun vrije tijd.
Vrijwilligers werken zo’n 600.000.000 uren per jaar: de economische
waarde bedraagt zo’n 5 miljard euro![1] Sociaal cultureel Planbureau, Sociaal en Cultureel Rapport 1998 — 25
jaar sociale vernieuwing, SCP/Elsevier, Den Haag/Rijswijk, 1998.[2] De
verschillen worden onder meer veroorzaakt door de gehanteerde
onderzoeksmethode,[3] Dekker, P. (red), vrijwilligersbeleid vergeleken —
Civil Society en vrijwilligerswerk III, SCP/VLUGA, Rijswijk/Den Haag,
1999.1.4Sectoren vrijwilligerswerkEr zijn verschillende organisatiesoorten waar vrijwilligerswerk
voorkomt, zoals:· Ouderenorganisaties· Jongerenorganisaties·
Vrouwenorganisaties· Sportverenigingen· Organisaties voor de zorg·
Zelfhulporganisaties· Culturele organisaties· Club- en buurthuizen·
Scholen/onderwijsinstellingen· Actiegroepen of belangengroeperingenDe
meeste vrijwilligers zijn te vinden in de sport en zorg.1.5Werving en motieven vrijwilligersBij onderzoek[4] naar de wijze van werving voor het vrijwilligerswerk
blijkt dat 32% is geworven door familie en vrienden en 30% als lid van
de organisatie. Er wordt 6% geworven via een vrijwilligerscentrale,
vacaturebank of manifestatie van vrijwilligers. Mensen motiveren hun
deelname aan vrijwilligerswerk op verschillende manieren[5]:·
betrokkenheid bij de plaatselijke gemeenschap;· affiniteit met de
doelstellingen van een organisatie;· het opdoen van sociale contacten;·
het verlangen de eigen ervaringen en capaciteiten toe te passen voor een
nuttige zaak;· het opdoen van werkervaring;·
statusverwerving.Tijdsgebrek is het meest genoemde argument om geen
vrijwilligerswerk te doen. Mensen die stoppen met vrijwilligerswerk
noemen dit argument ook het vaakst: 51,2 %[6]. Van deze laatste groep
heeft de overgrote meerderheid het te druk gekregen met een betaalde
baan.1.6Kenmerken van vrijwilligersVerschillende onderzoeken[7] geven inzicht in kenmerken van de groep
vrijwilligers. Uit deze onderzoeken blijkt dat hoger opgeleiden vaker
actief zijn als vrijwilliger dan lager opgeleiden. Zij besteden daaraan
overigens niet meer tijd dan de lager opgeleiden. Hoewel vrouwen minder
vaak lid zijn van organisaties, zijn ze als lid zeker zo actief als
mannen. Jongeren en ouderen zijn minder actief dan de groep die hier
tussenin zit. Op die middengroep wordt vaker een appèl gedaan voor
vrijwilligerswerk in het verlengde van betaald werk en vanwege de eigen
kinderen (bijvoorbeeld meehelpen op school of bij een
sportvereniging).[4] Nov/sVM, Feiten en cijfers. Een overzicht van
feiten en cijfers en ontwikkelingen over vrijwilligersbeleid in
Nederland, NOV Publicaties Utrecht, 1999,[5] zie noot 4.[6] ‘zie noot
5.[7] zie noot 4.1.7OntwikkelingenDe organisaties die gebruikmaken van vrijwilligers merken dat het vinden
en behouden van vrijwilligers minder vanzelfsprekend wordt, ondanks de
onverminderd hoge participatie in het vrijwilligerswerk. In sommige
sectoren (zoals zorg) en voor sommige functies (zoals bestuurswerk) is
het vinden van vrijwilligers een hele opgave geworden. Een aantal trends
vraagt om een andere kijk op het vrijwilligerswerk. Denk hierbij aan
trends zoals de 24-uureconomie (andere tijdsbesteding), toename van het
aanbod van mogelijkheden voor vrijetijdsbesteding, regulerende overheid
(beleid, wetgeving en kaders waarbinnen organisaties moeten opereren),
vergrijzing (meer ouderen), een grotere rol van het bedrijfsleven binnen
het vrijwilligerswerk, beweging in motieven en de sociale activering.
Dit leidt tot een “nieuwe vrijwilliger”: vrijwilligersorganisaties
moeten inspelen op deze ontwikkelingen.2BELEIDSVERANTWOORDELIJKHEDENDe invloed van de overheid op vrijwilligerswerk is door allerlei
veranderingen in de maatschappij toegenomen.Tussen de drie
overheidslagen geldt daarbij momenteel volgens de Welzijnswet 1994 de
volgende rolverdeling:· Het Rijk is verantwoordelijk voor het beleid
inzake de landelijke functies.· Provincies zijn verantwoordelijk voor
het steunfunctiewerk.· Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het
uitvoerende werk.Dit hoofdstuk geeft op hoofdlijnen aan op welke manier
de drie overheidslagen hun beleidsverantwoordelijkheden invullen.2.1RijksbeleidBinnen de verschillende departementen van het rijk richt men zich op
vrijwilligerswerk. Zo richt het ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zich onder meer op het vrijwilligerswerk in het onderwijs.
Justitie richt zich onder meer op vrijwilligerswerk bij slachtofferhulp
en bij de opvang van asielzoekers en vluchtelingen. Elk departement
voert in principe een eigen beleid, dat zich direct of indirect richt op
het werk dat wordt gedaan door vrijwilligers in de hen betreffende
sectoren.Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
heeft op het terrein van vrijwilligersbeleid op landelijk niveau een
coördinerende rol tussen de departementen. VWS heeft binnen dit beleid
de volgende speerpunten gekozen:· Werkontwikkeling, onderzoek en
ondersteuning;· Versterking, promotie en imagoverbetering;·
Kwaliteitsbevordering;· Facetbeleid en wet- en
regelgeving.Commissie ter stimulering van het
lokaal vrijwilligerswerkNaast bovenbeschreven
speerpunten heeft VWS in dit kader ook een Commissie ter stimulering van
het lokaal Vrijwilligerswerk geïnstalleerd (Commissie Groenman) die zich
bezighoudt met het vasthouden, ondersteunen en verder uitbouwen van het
vrijwilligerswerkbeleid en de lokale structuur ten aanzien van
ondersteuning van vrijwilligers in gemeenten en provincies.De commissie
heeft tot taak de gemeenten en provincies te stimuleren om nieuw
vrijwilligerswerkbeleid op te zetten.Tijdelijke
stimuleringsregeling vrijwilligerswerk (TSV)Het
kabinet heeft vanaf 1 januari 2001 een bedrag van 25 miljoen per jaar
beschikbaar gesteld voor de versterking van lokaal vrijwilligerswerk.
Gemeenten en provincies konden op grond van deze regeling voor de
periode 2002 tot en met 2004 een meerjarige uitkering aanvragen voor
activiteiten waarmee het vrijwilligerswerk kan worden versterkt. Met de
regeling beoogt het kabinet structurele inbedding van de resultaten in
het gemeentelijke en provinciale vrijwilligerswerkbeleid. De gemeente
Geertruidenberg heeft een aanvraag ingediend om in aanmerking te komen
voor deze gelden. Door gebrek aan ambtelijke capaciteit heeft geen
uitwerking van de plannen plaatsgevonden, waardoor Geertruidenberg geen
aanspraak meer kan maken op deze middelen.Daarnaast zijn er
verschillende stimulerende maatregelen die het werk van
vrijwilligersorganisaties in de gemeenten kunnen vergemakkelijken,
bijvoorbeeld compensatie voor de heffing van regulerende
energiebelasting, vrijstelling van omzetbelasting, de kantineregeling,
verkopen van loten, enz.2.2Provinciaal beleidProvincies zijn verantwoordelijk voor de ondersteunende functies van het
vrijwilligers-werk. Zij doen dit via subsidiëring van een netwerk van
provinciale steunfunctie-organisaties. Daarnaast hebben veel provincies
ook een eigen beleidsprogramma, waarmee zij gemeenten stimuleren tot het
voeren van een goed vrijwilligerswerkbeleid. Per provincie is dit
beleidsprogramma anders ingevuld. De speerpunten die de provincie
Noord-Brabant in haar beleid hanteert zijn de volgende:· Waardering van
het vrijwilligerswerk;· Vernieuwing;· Interculturalisatie;· Lokale
beleidsontwikkeling.De provincie Noord-Brabant heeft het Internationaal
Jaar van de Vrijwilliger (2001) aangegrepen om een aanzet te geven tot
een duurzaam provinciaal vrijwilligersbeleid. Daarnaast zijn er
bouwstenen ontwikkeld voor een provinciaal vrijwilligerstatuut. Dit
statuut is in januari 2002 gepresenteerd tijdens een grote
vrijwilligersmanifestatie. Het dient als model om de relatie tussen
organisatie en vrijwilliger vorm te geven. Naast het reguliere budget
zijn in 2001 extra middelen ter beschikking gesteld voor het faciliteren
van een aantal concrete activiteiten en projecten van organisaties.
Tevens zijn gelden beschikbaar gesteld waarop organisaties aanspraak
konden maken om hun vrijwilligers “in het zonnetje te zetten”.2.3Gemeentelijk beleidGemeenten zijn op grond van de Welzijnswet 1994 onder meer
verantwoordelijk voor het formuleren van beleid ten aanzien van de
uitvoering van het vrijwilligersbeleid. Dit betekent dat zij
verantwoordelijk zijn voor het maken van beleid dat problemen in de
uitvoering voorkomt en oplost. Gemeenten kunnen hun verantwoordelijkheid
invullen door expliciete voorwaarden te scheppen waarbinnen
vrijwilligers en vrijwilligers-organisaties hun taken goed kunnen
uitvoeren. Voorbeelden hiervan zijn het bieden van ondersteuning bij het
zoeken van nieuwe vrijwilligers of scholing van vrijwilligers. Wanneer
gemeenten dergelijke expliciete voorwaarden vaststellen, formuleren zij
in wezen lokaal vrijwilligerswerkbeleid.Binnen de meeste gemeenten is
vrijwilligerswerkbeleid geen compleet nieuw fenomeen. Beleid betreffende
het vrijwilligerswerk wordt echter vaak verspreid binnen de
gemeentelijke organisatie gemaakt. Bovendien is veel bestaand beleid
impliciet. Gemeentelijk vrijwilligerswerkbeleid zal sterker zijn wanneer
verspreide en impliciete beleidsmaatregelen met elkaar in verband worden
gebracht.3VRIJWILLIGERSBELEID IN GEERTRUIDENBERGKenmerkende woorden bij vrijwilligerswerk zijn spontaniteit,
flexibiliteit en kwaliteit van onderop, omdat mensen geheel onverplicht
werkzaamheden op zich nemen. Enige terughoudendheid van de gemeente ten
aanzien van het geven van inhoud en richting aan het vrijwilligerswerk
lijkt ons dan ook op zijn plaats. Dit betekent niet dat de gemeente
alleen langs de zijlijn moet toekijken. De gemeente
Geertruidenberg is van mening dat haar rol vooral ondersteunend en
faciliterend is. Het interne vrijwilligers-beleid is
bijvoorbeeld primair de verantwoordelijkheid van de eigen
organisatie.3.1Bestaand gemeentelijk beleidIn de gemeente Geertruidenberg is tot op heden nog geen expliciet
vrijwilligersbeleid geformuleerd, maar dat wil niet zeggen dat wij geen
oog voor vrijwilligers hebben en helemaal niets voor hen doen. De
gemeente ondersteunt het vrijwilligerswerk op dit moment langs een
tweetal hoofdlijnen:· De subsidieverordening biedt mogelijkheden tot
financiële steun aan instellingen voor het realiseren van een
activiteitenprogramma. De activiteiten dienen dan wel binnen de
gemeentelijke beleidsdoelstellingen te vallen. Indirect wordt hiermee
ook het vrijwilligerswerk als zodanig ondersteund. Naast de meerjaren
subsidies worden ook éénmalige activiteitensubsidies,
investeringssubsidies, en jubileumsubsidies verstrekt.· De gemeente
ondersteunt een groot aantal organisaties in de huisvesting. Deze
ondersteuning kan in directe zin bestaan uit het verhuren van
accommodaties of het verlenen van een investeringssubsidie. Vaker worden
organisaties indirect onder-steund in die zin dat zij met een
activiteitensubsidie hun eigen huisvesting kunnen regelen en/of
bekostigen.· Bij iedere activiteit van sport, ouderen en/of cultuur
wordt aandacht geschonken aan het vrijwilligerswerk en daar waar
mogelijk worden de vrijwilligers dan ook in het zonnetje gezet.3.2Opties voor nieuw beleidEr zijn tal van instrumenten voor handen om vrijwilligerswerk extra te
ondersteunen en te faciliteren. Hieronder treft u een aantal
instrumenten aan die voor Geertruidenberg mogelijk interessant kunnen
zijn. Deze lijst is tot stand gekomen door bestudering van bestaande
literatuur en beleidsplannen van andere gemeenten.· Het afsluiten
van (een) collectieve verzekering(en)Tijdens het uitvoeren van
vrijwilligerswerk kan de vrijwilliger schade veroorzaken of zelf schade
lijden. Een eigen particuliere wettelijke aansprakelijkheidsverzekering
of collectieve verzekering (WAO) dekt niet altijd de gevolgen van een
ongeval tijdens het verrichten van vrijwilligerswerk. Een organisatie
doet er daarom goed aan een aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven
(AVB) en een collectieve ongevallen-verzekering af te sluiten. Zo’n
verzekering kost niet meer dan een paar euro per vrijwilliger per jaar.
Vanwege het belang van een goede verzekering en vanuit het oogpunt van
kostenbesparing kunnen wij overwegen een collectieve verzekering af te
sluiten voor onze vrijwilligers en –organisaties, waarbij gesubsidieerde
en niet-gesubsidieerde organisaties zich kunnen aansluiten. Het
verzekeren van vrijwilligers blijft een verantwoordelijkheid van de
organisaties, maar door een collectieve aanpak kunnen de kosten voor de
organisaties beperkt worden.Belangrijke vragen en
afwegingen hierbij:- Bestaat er bij de
verenigingen/instellingen behoefte aan het afsluiten van een collectieve
aansprakelijkheids- en/of ongevallenverzekering ?- Hoeveel ambtelijke
tijd kost de coördinatie hiervan ?- Hoe hoog zijn de kosten ?- Wordt die
tijd en de financiële middelen door de gemeente beschikbaar gesteld
?· Het organiseren van (een) cursus(sen)
deskundigheidsbevorderingDe eisen die aan
vrijwilligersorganisaties worden gesteld worden steeds hoger. Voor een
vrijwilligersorganisatie wordt scholing daarom steeds belangrijker.
Privatisering, wet- en regelgeving onder andere op het gebied van milieu
en automatisering vragen om steeds meer deskundigheid. In de eerste
plaats is het bekwamen van vrijwilligers een verantwoordelijkheid van de
organisaties zelf. Het gemeentelijk beleid kan aanvullend zijn op wat de
organisaties aan hun vrijwilligers bieden. Door te investeren in de
deskundigheid van vrijwilligers wordt de kwaliteit en continuïteit van
het vrijwilligerswerk verbeterd en is er aandacht voor de persoonlijke
ontwikkeling van vrijwilligers. Vrijwilligers dienen voldoende te worden
toegerust voor hun vrijwilligerstaken. Belangrijke vragen
en afwegingen hierbij:- Wat verstaan we onder
deskundigheidsbevordering? Opleidingen voor voetbaltrainers, dirigenten,
e.d. moeten hier naar onze mening buiten vallen. De cursussen moeten de
specifiekheid van de vereniging overschrijden. Bijvoorbeeld op het
gebied van kader- en bestuursfuncties, of ook: communicatie,
conflicthantering, effectief vergaderen, etc.- Is de gemeente
Geertruidenberg bereid om een deel van die kosten voor haar rekening te
nemen?· Het uitgeven van een informatiefolderOm de
werkwijze van de subsidieverordening te verduidelijken zou er een aparte
folder (een soort ‘draaiboek’) gemaakt kunnen worden voor
vrijwilligers(organisaties), waarin uitgelegd wordt hoe ze een verzoek
kunnen indienen en hoe de verdere procedure verloopt. Wanneer komen ze
in aanmerking en wat moet er precies gedaan worden? Daarnaast is het ook
handig wanneer er – ondermeer vanwege de uniformiteit - duidelijke
aanvraagformulieren worden gemaakt. Bovendien zou deze informatie ook op
de gemeentelijke website geplaatst kunnen
worden.Belangrijke vragen en afwegingen
hierbij:- Hoeveel ambtelijke tijd gaat het ontwerpen
van een ‘draaiboek’ kosten ?- Hoeveel kost het vervaardigen van een
folder ?- Wie zou dit kunnen doen ?· Het organiseren van een
vrijwilligersdag en vrijwilligersprijsDe gemeente kan
verschillende activiteiten ontplooien om de vrijwilligers en de
organisaties in het zonnetje te zetten. Dit kan bijvoorbeeld door de
verkiezing van de vrijwilliger en/of vrijwilligersorganisatie van het
jaar. In de gemeente Geertruidenberg wordt reeds sedert een groot aantal
jaren een vrijwilligersavond georganiseerd. Ook kan een speciale
vrijwilligersdag georganiseerd worden. Een goed moment hiervoor kan zijn
7 december, de internationale vrijwilligersdag.Belangrijke
vragen en afwegingen hierbij:- Zijn we voorstander
van een verkiezing waarbij alleen de vrijwilliger van het jaar wordt
gekozen, of kiezen we ook de vereniging/instelling van het jaar ?- Hoe
en wanneer organiseren we de verkiezing?- Willen we een hele dag
organiseren of alleen een avond ?- Wie doet wat en hoeveel tijd en geld
mag het kosten ?- Wat voor een prijs wordt er beschikbaar gesteld
?· Het plaatsen van een periodieke rubriek in
gemeentekrantHet is mogelijk om bijvoorbeeld maandelijks in de
gemeentekrant een interview te plaatsen met een plaatselijke
vrijwilliger. Op die manier kunnen vrijwilligers en het
vrijwilligerswerk regelmatig op positieve manier onder de aandacht
gebracht worden.Belangrijke vragen en afwegingen
hierbij:- Wie doet de interviews en schrijft de
stukjes ? Misschien het servicepunt ?- Hoeveel en welke kosten zijn
hiermee gemoeid ?· Het opzetten van een websiteIn het kader
van het project vraaggericht werken, de invoering van de gemeentewinkel
en dientengevolge de verbetering van de gemeentelijke website en
intranet, is het logisch om in dit verband ook het gemeentelijke
vrijwilligersbeleid mee te nemen bij de op te zetten nieuwe
website.Belangrijke vragen en afwegingen
hierbij:- wie gaat de website opzetten ?- wie gaat de
website onderhouden ?- welke links gaat men koppelen aan de website ?-
hoeveel en welke kosten zijn hiermee gemoeid ?· Het instellen van
een vast ambtelijk aanspreekpuntVrijwilligers beschouwen het
gemeentelijke apparaat vaak als één organisatie. In de praktijk wil het
wel eens voorkomen dat afdelingen langs elkaar heen werken of dat men
met een vraag van de ene naar de andere afdeling wordt gestuurd. Dit kan
een grote bron van frustratie zijn die zeer demotiverend werkt. Het kan
daarom handig zijn een ambtenaar aan te wijzen die een vast
aanspreekpunt is voor vrijwilligers en –organisaties. Van deze ambtenaar
kan niet worden verlangd dat hij op alle vragen een antwoord heeft. Wel
dient hij erop toe te zien dat de vrager uiteindelijk een antwoord
krijgt op zijn vraag. De gemeente zal ervoor moeten zorgen dat de nodige
bekendheid wordt gegeven aan het aanspreekpunt. Dit kan bijvoorbeeld
door de naam en het telefoonnummer van de ambtenaar te vermelden in de
gemeentegids en op de gemeentelijke website. In het kader van de op te
zetten nieuwe gemeentewinkel zou naar onze mening in eerste instantie
binnen de frontoffice (FO) een persoon als aanspreekpunt moeten gaan
fungeren.Belangrijke vragen en afwegingen
hierbij:- Past deze doelstelling binnen de
ontwikkelingen van de op te zetten gemeentewinkel c.q. de frontoffice
(FO) en backoffice (BO) gedachte ?- Moet deze persoon in de FO of in de
BO werken?- Heeft een dergelijke functie gevolgen in personele zin
(formatie) ?· Het invoeren van een
vrijwilligerswerkplatformEen vrijwilligerswerkplatform kan gezien
worden als een overleg met als doel dat de gemeente en de
vrijwilligersorganisaties elkaar op de hoogte houden van knelpunten en
wensen. Ook kunnen organisaties elkaar binnen het overleg op de hoogte
houden van alle activiteiten. Het platform biedt een plaats om te komen
tot een initiatief voor een gezamenlijke aanpak. Bovendien kunnen met
rondetafelgesprekken basisuitgangspunten voor het beleid worden
besproken.Belangrijke vragen en afwegingen
hierbij:- Het oprichten van een platform kost erg
veel ambtelijke inzet. Wegen de baten wel op tegen de kosten?- Willen we
het vrijwilligersbeleid wel breed opzetten? Hebben we de partners
voldoende te bieden?· Het oprichten van een
vrijwilligerscentraleHet werk van vrijwilligers heeft soms
baat bij begeleiding door, overleg met en deskundigheid van
beroepskrachten of zeer ervaren vrijwilligers. De eisen die aan
organisaties worden gesteld worden namelijk steeds hoger. Veel gemeenten
hebben er daarom voor gekozen een vrijwilligerscentrale op te richten.
Soms is de centrale een aparte organisatie, maar in de grotere gemeenten
is de centrale vaak onderdeel van een grotere welzijnsorganisatie.
Grotere centrales en de grotere gemeenten bieden een uitgebreid pakket
van diensten aan. Kleine centrales doen vooral aan bemiddeling van
vrijwilligers en verstrekken informatie en advies. Kleinere gemeenten
zouden ervoor kunnen kiezen de ondersteuning samen met omliggende
gemeenten te organiseren of bij een grotere welzijnsinstelling in een
van de omliggende gemeenten in te kopen. Ook kan gedacht worden aan de
inzet van vrijwilligers naast een betaalde coördinator voor een
vrijwilligerscentrale of het uitvoeren van een beperkt aantal taken van
een functie.De functiegebieden van een vrijwilligerscentrale zijn:-
Bemiddeling: het bij elkaar brengen van vraag en aanbod (passief of
actief).- Informatie en advies: dit wordt gegeven aan zowel
vrijwilligers als aan organisaties, bijvoorbeeld over vragen m.b.t.
rechten en plichten van vrijwilligers.- Belangenbehartiging:
ondersteuning van vrijwilligers en – organisaties in allerlei
situaties.- Promotie: het promoten van lokaal/regionaal
vrijwilligerswerk. Tevens is het promoten van de activiteiten van de
centrale een belangrijke taak.- Deskundigheidsbevordering: door het
aanbieden van cursussen en trainingen.- Werkontwikkeling: de centrale
heeft een rol waar het gaat om het vinden van vrijwilligerswerk als
aanloop naar betaald werk (= sociale activering en blijft hier in dit
verband buiten beschouwing).Belangrijke vraag en afweging
hierbij:- Is er in de gemeente Geertruidenberg een
instelling die een belangrijke rol kan spelen bij de ondersteuning van
het vrijwilligerswerk ?3.3De rol van een ondersteunende instellingIn een groot deel van de gemeenten is het vrijwilligerswerk, ondermeer
als gevolg van de Tijdelijke Stimuleringsregeling Vrijwilligerswerk
(TSV) uit 2001 al op een of andere manier onder de aandacht gebracht.
Als gevolg van eerdergenoemde regeling zijn bij een groot aantal
welzijnsinstellingen steun- c.q. servicepunten vrijwilligerswerk
opgericht met als doel de gemeenten ondersteuning te bieden ten aanzien
van het stimuleren en uitvoeren van het gemeentelijke
vrijwilligersbeleid. In de gemeente Geertruidenberg is onderzocht, welke
organisaties een rol zouden kunnen spelen voor wat betreft de externe
ondersteuning van het vrijwilligerswerk. Wij hebben geconstateerd dat in
principe twee instanties hiervoor in aanmerking zouden kunnen komen,
namelijk de stedelijke instelling voor breed welzijn Meritis te
Oosterhout en het Algemeen Maatschappelijk Werk Stichting Trema te
Raamsdonksveer. Voor wat betreft de ondersteunende rol van Meritis, ten
aanzien van het vrijwilligerswerk in de gemeente Geertruidenberg,
verwijzen wij u naar hoofdstuk 4 van deze nota (sociale activering).
Omdat ook de ondersteuning van het jeugdbeleid, het algemeen
maatschappelijk werk (AMW) en de kinderopvang reeds via de Stichting
Trema plaatsvindt, ligt het naar onze mening in de lijn om deze
stichting ook te betrekken bij de ondersteuning van het
vrijwilligersbeleid. Bovendien heeft de Stichting Trema voor de
ondersteuning van gemeenten een afzonderlijk Servicepunt Vrijwilligers
(SVP) opgericht met als doel om specifieke ondersteuning te kunnen
bieden aan gemeenten bij de uitvoering van het vrijwilligerswerk. In
verband hiermede hebben wij in oktober jl. een verzoek om offerte
ingediend bij genoemde stichting op welke wijze en tegen welke prijs men
ondersteuning zou kunnen bieden voor wat betreft het vrijwilligerswerk
in de gemeente Geertruidenberg.In het verlengde van de in hoofdstuk 2.3
genoemde opties voor nieuw beleid heeft men een aanbieding gedaan voor
uitvoering van het basispakket. De coördinatie voor de uitvoering van
het basispakket ligt in handen van een medewerker van het Servicepunt
Vrijwilligers (SPV). Voor een deel van de uitvoering wordt een beroep
gedaan op vrijwilligers. De uitvoering van de taken, welke deel uitmaken
van het basispakket, vraagt gemiddeld 3 uren per week.In het basispakket
van het Servicepunt Vrijwilligers zijn onderstaande diensten
opgenomen:
Het doorlinken van de gemeentelijke website naar de website van
het SPV; de site van de SPV zal zodanig worden aangepast dat
duidelijk is, dat ook de gemeente Geertruidenberg hierin
participeert; het onder de aandacht brengen van de vacatures en
de primaire bemiddeling tussen organisaties en vrijwilligers is
een van de basistaken van het SPV.
In overleg met de vrijwilligers en de organisaties waar zij
werkzaam zijn wordt bekeken welke behoefte aan
deskundigheidsbevordering er bestaat; slechts in beperkte mate
wordt door het SPV in cursussen voorzien, hetgeen betekent dat
voor het inhuren van specifieke cursussen extra budget
beschikbaar dient te zijn.
Voor het verstrekken van informatie over onkostenvergoedingen,
fondsenwerving en knelpunten binnen instellingen en verenigingen
richt het SPV twee dagdelen per week een spreekuur in; om dit op
een goede manier te kunnen realiseren doet de coördinator ook
een beroep op vrijwilligers.
Ook richt het SPV zich momenteel bij de nieuw te ontwikkelen
diensten vooral op flexibilisering in het vrijwilligerswerk.
Daarbij kan men denken aan kortdurend vrijwilligerswerk en op
maat gesneden vrijwilligerswerk. Daarnaast gaat speciale
aandacht uit naar jongeren en vrijwilligerswerk, waarbij
momenteel in het kader van de brede school ontwikkelingen, aan
samenwerking met scholen wordt gewerkt met zogenaamde
maatschappelijke stages.
De kern van deze stages is dat de jongeren kortdurend vrijwilligerswerk
verrichten en daarvoor in hun opleiding ook een waardering ontvangen. Op
deze wijze verricht een jongere niet alleen vrijwilligerswerk, maar
maakt hij ook kennis met allerlei maatschappelijke zaken en
activiteiten. De ontwikkeling van deze diensten behoort ook tot een van
de basistaken van het SPV en kan van tijd tot tijd resulteren in apart
uitgevoerde en gefinancierde projecten. Naast de hierboven genoemde
taken uit het basispakket, bestaat er nog de mogelijkheid om, als
aanvulling, tegen betaling, ook gebruik te maken van de volgende opties
bij het SPV:- (extra) budget deskundigheidsbevordering (zie ook onder
punt 2);- organisatie waarderingsmoment vrijwilligers;-
activiteitenbudget t.b.v. waarderingsmoment;- benodigd budget t.b.v. het
afsluiten van een collectieve verzekering.Naar onze mening zou de door
de Stichting Trema gedane aanbieding voor het afnemen van het
basispakket, zoals hierboven omschreven onder de punten 1 tot en met 4,
op dit moment voldoende mogelijkheden moeten bieden om het
vrijwilligerswerk in de gemeente Geertruidenberg een positieve impuls te
kunnen geven.In het 4e kwartaal van 2005 kan op basis van een evaluatie
bezien worden of het contract met de Stichting Trema, beëindigd,
verlengd of uitgebreid zou moeten worden.4Sociale ActiveringEen bijzondere vorm van vrijwilligerswerk is sociale activering. Hierbij
is niet altijd sprake van vrijblijvendheid. Dit hoofdstuk laat zien wat
sociale activering is en hoe hieraan momenteel vorm wordt gegeven binnen
de gemeente Geertruidenberg.4.1Wat verstaan we onder sociale activering ?Een speciaal werkterrein voor gemeenten binnen het vrijwilligerswerk
betreft sociale activering. Sociale activering is als volgt te
definiëren:Het verhogen van de maatschappelijke
participatie en het doorbreken of voorkomen van sociaal isolement
van langdurig werklozen door maatschappelijk zinvolle activiteiten
die eventueel een eerste stap op weg naar betaald werk kunnen
betekenen.Sociale activering kan activiteiten omvatten als
cursussen, vrijwilligerswerk, dagactiviteiten, ontmoetingsbijeenkomsten,
stages en dergelijke, en is bedoeld voor mensen met een zo grote afstand
tot de arbeidsmarkt dat geen ander (arbeidsmarkt) activeringsinstrument
inzetbaar is. Het biedt deze zogenaamde fase 4-groep mogelijkheden om
via intensieve ondersteuning in een zinvol sociaal verband te
functioneren. Soms geeft deze ondersteuning na lange tijd weer uitzicht
op een betaalde baan. Vaak is echter de actieve betrokkenheid in de
samenleving het doel. Deze mensen, die veelal als onbemiddelbaar worden
beschouwd, blijken vaak goed in staat om zich door middel van
vrijwilligerswerk te ontplooien en de contacten te onderhouden met
lotgenoten. Sociale activering is ook meer dan alleen vrijwilligerswerk.
Andere activiteiten die onder sociale activering vallen zijn:
arbeidsgewenning bij een ideële organisatie, het volgen van een cursus,
begeleid leren, stageachtige activiteiten of activiteiten alleen voor
bepaalde doelgroepen. De deelnemer kan bij sociale activering ook meer
plichten hebben of andere plichten in het kader van zijn of haar
uitkering. Van vrijblijvendheid is niet altijd sprake. Volgens de Raad
voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO) mag vrijwilligerswerk enerzijds
niet zonder meer gebruikt worden als instrument voor sociale activering
en anderzijds kan sociale activering niet zomaar de tekorten in het
vrijwilligerswerk oplossen. Dat werk is hiervoor te belangrijk en te
kwetsbaar. 4.2Gemeentelijk beleidHet sociale activeringsbeleid is als instrument opgenomen in de Wet
Inschakeling Werkzoekenden (WIW), de bekostiging van trajecten vindt
plaats via het Fonds Werk en Inkomen (FWI). In de meeste gemeenten is op
enigerlei wijze vorm gegeven aan het sociale activeringsbeleid.
Voorkoming van een maatsschappelijk isolement kan centraal staan,
waarbij het op termijn naar werk leiden als uitgangspunt gekozen kan
worden.Gemeenten kunnen werklozen verplichten mee te doen aan sociale
activering. Voor bijstandsgerechtigden, die zijn ontheven van de
arbeidsverplichtingen, geldt dit niet. Echter, dat wil niet zeggen dat
deelname van dergelijke cliënten altijd vrijblijvend moet zijn. In het
geval dat tussen gemeente en cliënt afspraken worden gemaakt die in een
beschikking worden neergelegd is ook het verwijtbaar niet nakomen van de
afspraken door deze cliënten sanctioneerbaar.Gemeenten hebben in 1998 en
1999 ruimte gekregen voor beleidsontwikkeling via
experimenteerregelingen (opgenomen in artikel 144 van de Algemene
Bijstand Wet). Het ging hierbij met name om tijdelijke ontheffing van de
sollicitatieplicht en een premievrijlating voor personen die deelnamen
aan het traject. Omdat dit succes had, zijn deze maatregelen
geformaliseerd in de ABW. Veel mensen zijn hierdoor bijvoorbeeld
doorgestroomd naar betaald werk.4.3De rol van de Stichting MeritesOm uitvoering te kunnen geven aan het vrijwilligersbeleid voor wat
betreft het aspect sociale activering is in de loop van het kalenderjaar
2004 contact gezocht met de stedelijke instelling voor breed welzijn
Meritis te Oosterhout. Deze instelling heeft een vrijwilligerscentrale
opgericht met als doel de vraag en het aanbod op het gebied van
vacatures bij het vrijwilligerswerk beter op elkaar af te stemmen. Ook
in de gemeente Geertruidenberg is er in het kader van eerdergenoemde
sociale activering behoefte aan een vacaturebank.Inmiddels zijn er met
Merites afspraken gemaakt dat de gemeente Geertruidenberg kosteloos
gebruik kan maken van die vacaturebank. Het belangrijkste doel hiervan
is het voorkomen van sociaal isolement en het bevorderen van
maatschappelijke participatie van personen die zich in een
uitkeringssituatie bevinden. Een bijkomend voordeel kan zijn dat een
tijdelijke baan op vrijwillige basis uiteindelijk zou kunnen leiden tot
een betaalde baan in de toekomst.In de praktijk betekent dit dat de
gemeente Geertruidenberg de plaatsen doorgeeft die vanuit de
instellingen deel gaan uitmaken van de vacaturebank, en dat Merites deze
gegevens vervolgens gaat beheren en bezien in hoeverre genoemde plaatsen
ingevuld kunnen worden. Vanuit onze gemeente dient nog aandacht
geschonken te worden aan de vraag of het mogelijk is om via een ‘link’
vanuit de gemeentelijke website naar Merites te wijzen op de
aanwezigheid/beschikbaarheid van deze vacaturebank.5Samenvatting5.1UitgangspuntenEen van de doelstellingen bij het schrijven van deze nota was om te
bezien op welke wijze aan het vrijwilligerswerk in de gemeente
Geertruidenberg een positieve impuls gegeven kan worden. Het
uitgangspunt hierbij is dat de rol van de gemeente hierbij vooral
ondersteunend en faciliterend moet zijn, omdat het vrijwilligersbeleid
toch vooral in de praktijk gestalte zal moeten krijgen (bij verenigingen
en instellingen en in de dagelijkse maatschappij).5.2Servicepunt VrijwilligersVoorts is het niet zinvol om te trachten opnieuw ‘het wiel uit te
vinden’, omdat er via andere gemeenten en via allerlei instellingen
reeds veel informatie over vrijwilligersbeleid bekend is. Daar dient
naar onze mening dan ook uitvoerig gebruik van gemaakt te worden. In
verband hiermee is met betrekking tot de begeleiding bij de uitvoering
van het vrijwilligersbeleid in onze gemeente contact gezocht met de
Stichting Trema.Wij stellen dan ook voor – ondermeer vanwege de opgedane
ervaringen in een aantal andere gemeenten – om van het Servicepunt
Vrijwilligers (SPV) van de Stichting Trema het zogenaamde basispakket af
te nemen. Op deze wijze kan aan de verenigingen en instellingen in de
gemeente Geertruidenberg ondersteuning worden geboden bij de uitvoering
van het vrijwilligerswerk (zie hoofdstuk 3 van deze nota).5.3Vacaturebank MeritesVoor wat betreft het vrijwilligerswerk in het kader van de sociale
activering zal gebruik gemaakt worden van de vacaturebank van de
stedelijke instelling voor breed welzijn Meritis te Oosterhout. Van
genoemde vacaturebank kan door de gemeente Geertruidenberg vooralsnog
kosteloos gebruik gemaakt worden (zie hoofdstuk 4 van deze nota).5.4RecapitulatieSamenvattend stellen wij voor het vrijwilligersbeleid in de gemeente
Geertruidenberg in 2005 een positieve impuls te geven door middel
van:
het afnemen van het basispakket van het Servicepunt
Vrijwilligers (SPV) zoals omschreven in hoofdstuk 3 van deze
nota;
in het kader van de sociale activering (kosteloos) aan te
sluiten bij de vacaturebank van de stedelijke instelling voor
breed welzijn Meritis te Oosterhout;
ten behoeve van het afnemen van het onder punt a. genoemde
basispakket voor 2005 de benodigde financiële middelen
beschikbaar te stellen;
in het 4e kwartaal van 2005 een evaluatie te houden over het in
deze nota genoemde vrijwilligersbeleid;
bij de Provincie Noord-Brabant te informeren of er
subsidiemogelijkheden bestaan bij het opzetten van
vrijwilligersbeleid;
de eventueel te ontvangen extra middelen als gevolg van een
positief resultaat bij het onder punt e. gestelde, inzetten voor
het vrijwilligerswerk.
InhoudsopgaveInhoudsopgave (pagina 2)Hoofdstuk 1 Vrijwilligerswerk en achtergronden1.1 Wat verstaan we onder vrijwilligerswerk ?1.2 Waarom is vrijwilligerswerk belangrijk ?1.3 Aantallen vrijwilligers en tijdbesteding1.4 Sectoren vrijwilligerswerk1.5 Werving en motieven vrijwilligers1.6 Kenmerken van vrijwilligers1.7 OntwikkelingenHoofdstuk 2 Beleidsverantwoordelijken2.1 Rijksbeleid2.2 Provinciaal Beleid2.3 Gemeentelijk BeleidHoofdstuk 3 Vrijwilligersbeleid in Geertruidenberg3.1 Bestaand gemeentelijk beleid3.2 Nieuw beleid- Afsluiten collectieve verzekering- Organiseren cursus(sen)
deskundigheidsbevordering- Uitgifte informatiefolder- Organiseren
vrijwilligersdag en –prijs- Plaatsen periodieke rubriek in gemeentekrant-
Opzetten website- Vast ambtelijk aanspreekpunt- Invoeren vrijwilligersplatform-
Oprichten van vrijwilligerscentrale3.3 De rol van de Stichting TremaHoofdstuk 4 Sociale Activering4.1 Wat verstaan we onder sociale activering ?4.2 Gemeentelijk Beleid4.3 De rol van de Stichting MeritisHoofdstuk 5 Samenvatting5.1 Uitgangspunten5.2 Servicepunt Vrijwilligers (SPV)5.3 Vacaturebank Meritis5.4 Recapitulatie