337657_1Reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de gemeenteraad van Franekeradeel 2014nlregelingFranekeradeel2014-09-22Overheid.nl Reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de gemeenteraad van Franekeradeel 2014art. 16 Gemeentewetgemeenteraadbestuur en recht2014-09-11De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en databankrecht2014-09-122020-01-01nieuwe regeling14.201844GeenOp grond van artikel 28 Wet algemene regels herindeling is deze verordening per 1 januari 2020 vervallen.Reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad
2014 De raad van de gemeente Franekeradeel;gelet op artikel 16 van de Gemeentewet;gezien het advies van het seniorenconvent van 16 juni 2014;besluit vast te stellen het Reglement van orde voor vergaderingen en andere
werkzaamheden van de gemeenteraad van Franekeradeel 2014:1.Algemene bepalingen1.BegripsbepalingenIn dit reglement wordt verstaan onder:
amendement: voorstel van een raadslid tot wijziging van een
ontwerpverordening of ontwerpbeslissing;
griffier: griffier van de raad of diens plaatsvervanger;
initiatiefvoorstel: voorstel van een raadslid voor een
verordening of ander voorstel;
motie: verklaring waarmee een oordeel, wens of verzoek wordt
uitgesproken;
subamendement: voorstel van een raadslid tot wijziging van een
aanhangig amendement;
voorzitter: voorzitter van de raad of diens
plaatsvervanger.
2.Het seniorenconvent1.Er is een seniorenconvent dat bestaat uit de voorzitter en de
fractievoorzitters.2.Fractievoorzitters wijzen elk een raadslid aan dat hen bij
afwezigheid in het seniorenconvent vervangt.3.Het seniorenconvent kan anderen uitnodigen deel te nemen aan zijn
vergaderingen.4.Het seniorenconvent doet aanbevelingen aan de raad inzake de
organisatie en het functioneren van de raad en
deraadscommissie voor zover het niet betreft de taken van
de agendacommissie.3.De agendacommissie en het vaststellen van vergaderingen1.Er is een agendacommissie die bestaat uit de voorzitter van
raadscommissie, de voorzitter en één raadslid per fractie die anders
niet vertegenwoordigd is.2.Ze heeft in ieder geval de volgende taken:
het voorbereiden en vaststellen van voorlopige agenda’s voor
raadsvergaderingen en raadscommissievergaderingen;
het vaststellen van de vergadercyclus van de raad en van de
raadscommissie;
het vaststellen van vergaderingen als bedoeld in artikel 17,
tweede lid, van de Gemeentewet en het volgende
lid.
3.In aanvulling op de raadscommissievergaderingen als bedoeld in het
tweede lid, onder b, vergadert een raadscommissie voorts als haar
voorzitter het nodig acht of als ten minste twee fracties
schriftelijk, met opgaaf van redenen, daarom verzoeken.4.De griffier1.De griffier is aanwezig in raadsvergaderingen,
commissievergaderingen en vergaderingen van het seniorenconvent2.Bij verhindering of afwezigheid wordt de griffier vervangen door een
door de raad aangewezen plaatsvervanger.3.De griffier kan op uitnodiging van de voorzitter aan beraadslagingen
in raads- of commissievergaderingen deelnemen.5.Onderzoek geloofsbrieven en beëdiging raadsleden1.Bij de benoeming van nieuwe raadsleden stelt de raad een commissie
in bestaande uit drie raadsleden.2.Deze onderzoekt de geloofsbrieven en de daarop betrekking hebbende
stukken van de nieuw benoemde raadsleden en brengt vervolgens advies
uit aan de raad over de toelating van de nieuw benoemde raadsleden
tot de raad. Indien van toepassing, wordt van een
minderheidsstandpunt melding gemaakt in dit advies.3.Het onderzoek van het proces-verbaal van het centraal stembureau
gebeurt in de laatste raadsvergadering in oude samenstelling na de
raadsverkiezingen.4.Na een raadsverkiezing roept de voorzitter de toegelaten raadsleden
op om in de eerste raadsvergadering in nieuwe samenstelling, bedoeld
in artikel 18 van de Gemeentewet, de voorgeschreven eed of
verklaring en belofte af te leggen.5.In geval van een tussentijdse vacaturevervulling roept de voorzitter
in afwijking van het voorgaande een nieuw benoemd raadslid op voor
de raadsvergadering waarin over diens toelating wordt beslist om de
voorgeschreven eed of verklaring en belofte af te leggen.6.Benoeming wethoudersBij de benoeming van een wethouder stelt de raad een commissie in
bestaande uit drie raadsleden. De commissie onderzoekt of benoeming van
de kandidaat voldoet aan de vereisten van de artikelen 36a, 36b, 41b,
eerste, derde en vierde lid, en 41c, eerste lid, van de Gemeentewet en
brengt vervolgens advies uit aan de raad over de benoeming tot
wethouder. 7.Fracties1.Raadsleden die door het centraal stembureau op dezelfde
kandidatenlijst verkozen zijn verklaard, worden bij de aanvang van
de zitting als één fractie beschouwd.2.Als boven de kandidatenlijst een aanduiding was geplaatst, voert de
fractie in de raad deze aanduiding als naam. Als daar geen
aanduiding was geplaatst, deelt de fractie in de eerste
raadsvergadering aan de voorzitter mee welke naam deze fractie in de
raad zal voeren.3.De namen van de fractievoorzitter en diens plaatsvervanger worden zo
spoedig mogelijk doorgegeven aan de voorzitter.4.Als één of meer raadsleden van één of meer fracties als zelfstandige
fractie gaan optreden of als één of meer raadsleden van een fractie
zich aansluiten bij een andere fractie, wordt hiervan zo spoedig
mogelijk schriftelijk mededeling gedaan aan de voorzitter.5.Een nieuwe naam van een fractie voldoet aan de eisen uit artikel G 3
van de Kieswet en wordt gebruikt met ingang van de eerstvolgende
raadsvergadering na naamswijziging.2.Raadsvergaderingen1.Voorbereiding8.Oproep en voorlopige agenda1.De voorzitter zendt ten minste zeven dagen voor een
raadsvergadering de raadsleden een schriftelijke oproep en de
voorlopige agenda met de daarbij behorende stukken, met
uitzondering van de in artikel 25, eerste en tweede lid, van de
Gemeentewet bedoelde stukken.2.Als een aanvullende agenda als bedoeld in artikel 9, eerste lid,
wordt vastgesteld, wordt deze met de daarbij behorende stukken
zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk 48 uur voor aanvang van de
raadsvergadering aan de leden gezonden.9.Aanvullende agenda; vaststellen agenda1.In spoedeisende gevallen kan de voorzitter na het verzenden van
een schriftelijke oproep een aanvullende voorlopige agenda
opstellen. De daarbij behorende stukken worden openbaar
gemaakt.2.Als omtrent de inhoud van stukken op grond van artikel 25,
eerste of tweede lid, van de Gemeentewet geheimhouding is
opgelegd, blijven deze stukken in afwijking van het eerste lid
onder berusting van de griffier en verleent deze de raadsleden
op verzoek inzage.3.De agenda wordt bij aanvang van een raadsvergadering door de
raad vastgesteld.10.Ter inzage leggen van stukken1.Stukken die ter toelichting van de onderwerpen of voorstellen op
een voorlopige agenda dienen, worden gelijktijdig met het
verzenden van de schriftelijke oproep op het gemeentehuis ter
inzage gelegd. Als na het verzenden van de schriftelijke oproep
stukken ter inzage worden gelegd, wordt hiervan mededeling
gedaan aan de leden van de raad en zo mogelijk door middel van
openbare kennisgeving.2.Stukken die digitaal beschikbaar zijn worden op de website van
de gemeente geplaatst.3.Als omtrent stukken op grond van artikel 25, eerste of tweede
lid, van de Gemeentewet geheimhouding is opgelegd, blijven deze
stukken in afwijking van het eerste en tweede lid onder
berusting van de griffier en verleent deze de raadsleden op
verzoek inzage.11.Openbare kennisgevingRaadsvergaderingen worden ten openbare kennis gebracht door
aankondiging in de Franeker courant en op de gemeentelijke website
2.Ter vergadering12.Presentielijst1.De griffier draagt zorg voor het bijhouden van presentielijsten
van raadsvergaderingen.2.Bij binnenkomst in de vergaderzaal tekenen raadsleden de
presentielijst. Aan het einde van elke raadsvergadering wordt
die lijst door de voorzitter en de griffier door ondertekening
vastgesteld.13.Aantal spreektermijnen1.Beraadslaging over onderwerpen of voorstellen geschiedt in ten
hoogste twee termijnen, tenzij de raad anders beslist.2.Spreektermijnen worden door de voorzitter afgesloten.3.Raadsleden mogen in een termijn niet meer dan éénmaal het woord
voeren over hetzelfde onderwerp of voorstel.4.Het derde lid is niet van toepassing op een raadslid dat een
amendement, een subamendement, een motie of een
initiatiefvoorstel heeft ingediend, ten aanzien van de
beraadslaging over het door dat raadslid ingediende.5.Bij de bepaling hoeveel malen een raadslid over hetzelfde
onderwerp of voorstel het woord heeft gevoerd, wordt niet
meegerekend het spreken over een voorstel van orde.14.Deelname aan de beraadslaging door anderenOnverminderd artikel 21 van de Gemeentewet kan de raad op enig
moment besluiten dat anderen mogen deelnemen aan de
beraadslaging.15.Voorstellen van ordeRaadsleden kunnen tijdens een raadsvergadering mondeling een
voorstel van orde betreffende de vergadering doen. De raad beslist
hier terstond over.3.Stemmingen16.StemverklaringNa het sluiten van de beraadslaging en voordat de raad tot stemming
overgaat, kunnen raadsleden hun voorgenomen stemgedrag
toelichten.17.Beslissing1.De voorzitter sluit de beraadslaging als hij vaststelt dat een
onderwerp of voorstel voldoende is toegelicht, tenzij de raad
anders beslist.2.Voordat de stemming over het voorstel in zijn geheel
plaatsvindt, formuleert de voorzitter het voorstel voor de te
nemen beslissing.18.Stemming; procedure hoofdelijke stemming1.De voorzitter vraagt de raadsleden of zij stemming verlangen. Is
dit niet het geval dan stelt de voorzitter vast dat het voorstel
zonder stemming is aangenomen.2.Als een voorstel zonder stemming wordt aangenomen kunnen de in
de raadsvergadering aanwezige raadsleden aantekening in het
verslag vragen, dat zij geacht willen worden te hebben
tegengestemd of overeenkomstig artikel 28 van de Gemeentewet
niet aan de stemming te hebben deelgenomen.3.Als een raadslid om stemming of hoofdelijke stemming vraagt,
doet de voorzitter daarvan mededeling aan de raad.4.Bij hoofdelijke stemming roept de griffier de raadsleden bij
naam op hun stem uit te brengen. De stemming begint bij het
daarvoor bij loting aangewezen raadslid. Vervolgens geschiedt de
oproeping op alfabetische volgorde.5.Bij hoofdelijke stemming brengen ter vergadering aanwezig
raadsleden, tenzij zij overeenkomstig artikel 28 van de
Gemeentewet niet aan de stemming deel behoren te nemen, hun stem
uit door 'voor' of 'tegen' uit te spreken, zonder enige
toevoeging.6.Een raadslid dat zich bij het uitbrengen van zijn stem vergist,
kan deze vergissing herstellen totdat het volgende raadslid
heeft gestemd. Bemerkt het raadslid zijn vergissing pas later,
dan kan deze nadat de voorzitter de uitslag van de stemming
bekend heeft gemaakt aantekening vragen van zijn vergissing. Dit
brengt geen verandering in de uitslag van de stemming.7.De voorzitter deelt de uitslag na afloop van de stemming mee.
Deze doet daarbij tevens mededeling van het genomen
besluit.19.Volgorde stemming over amendementen en moties1.Als een amendement op een aanhangig voorstel is ingediend, wordt
eerst over dat amendement gestemd en vervolgens over het
voorstel zoals het dan luidt in zijn geheel.2.Als een subamendement is ingediend, wordt eerst over het
subamendement gestemd en vervolgens over het amendement waarop
dat betrekking heeft.3.Als meerdere amendementen of subamendementen op een aanhangig
voorstel zijn ingediend, wordt, onverminderd het eerste en
tweede lid, eerst over het meest verstrekkende amendement of
subamendement gestemd.4.Als aangaande een aanhangig voorstel een motie is ingediend,
wordt eerst over het voorstel gestemd en vervolgens over de
motie.20.Stemming over personen1.Bij stemming over personen voor voordrachten of het opstellen
van voordrachten of aanbevelingen, benoemt de voorzitter drie
raadsleden tot stembureau.2.Aanwezige raadsleden zijn verplicht een door het stembureau
verstrekt stembriefje in te leveren, tenzij zij overeenkomstig
artikel 28 van de Gemeentewet niet aan de stemming deel behoren
te nemen.3.Er hebben zoveel stemmingen plaats als er personen zijn te
benoemen, voor te dragen of aan te bevelen. De raad kan op
voorstel van het stembureau beslissen dat bepaalde stemmingen
worden samengevat op één briefje.4.In geval van twijfel over de inhoud van een stembriefje beslist
de raad op voorstel van het stembureau.4.Verslaglegging; ingekomen stukken21.Verslag en besluitenlijst1.De griffier draagt zorg voor verslagen en besluitenlijsten van
raadsvergaderingen.2.Een verslag bevat in ieder geval:
de namen van de voorzitter, de griffier, de wethouders
en de raadsleden, allen voor zover aanwezig, alsmede van
de overige personen die het woord gevoerd hebben;
een aantekening van welke raadsleden afwezig waren;
een vermelding van de zaken die aan de orde zijn
geweest;
een zakelijke samenvatting van het gesprokene met
vermelding van de namen van de sprekers;
een overzicht van het verloop van elke stemming, met
vermelding bij hoofdelijke stemming van de namen van de
raadsleden die voor of tegen stemden, onder aantekening
van de namen van de raadsleden die zich overeenkomstig
de Gemeentewet van stemming hebben onthouden of zich bij
het uitbrengen van hun stem hebben vergist;
de tekst van de ter vergadering ingediende
initiatiefvoorstellen, voorstellen van orde, moties,
amendementen en subamendementen;
bij het desbetreffende agendapunt, de naam en de
hoedanigheid van die personen aan wie het op grond van
het bepaalde in artikel 14 door de raad is toegestaan
deel te nemen aan de beraadslagingen.
3.Een conceptverslag worden gelijktijdig met de verzending aan de
raadsleden verzonden aan de overige personen die het woord
hebben gevoerd in de raadsvergadering waarop het betrekking
heeft.4.Vastgestelde verslagen worden ondertekend door de voorzitter en
griffier.5.Voor zover de aard en de inhoud van de besluitvorming zich
daartegen niet verzet, wordt de besluitenlijst zo spoedig
mogelijk na de raadsvergadering openbaar gemaakt op de in de
gemeente gebruikelijke wijze.6.Als verslagen en besluitenlijsten elektronisch beschikbaar zijn,
worden ze op de website van de gemeente geplaatst.22.Ingekomen stukken1.Bij de raad ingekomen stukken worden op een lijst geplaatst die
aan de raadsleden wordt toegezonden.2.Na de vaststelling van het verslag stelt de raad op voorstel van
de agendacommissie de wijze van afdoening van de ingekomen
stukken vast.5.Besloten raadsvergaderingen23.Toepassing reglement op besloten vergaderingenOp besloten raadsvergaderingen is dit reglement van overeenkomstige
toepassing voor zover dat niet strijdig is met het besloten karakter
van de vergadering.24.Verslag besloten vergadering1.Conceptverslagen en -besluitenlijsten van besloten
raadsvergaderingen worden niet verspreid, maar uitsluitend door
de griffier aan de raadsleden gestuurd.2.Voorstellen tot wijziging worden binnen veertien dagen na
toezending kenbaar gemaakt aan de griffier, zodat vaststelling
in de eerstvolgende openbare raadsvergadering kan
plaatsvinden.3.De vastgestelde verslagen en besluitenlijsten worden door de
voorzitter en de griffier ondertekend.25.Opheffing geheimhoudingAls de raad op grond van de artikelen 25, derde en vierde lid, 55,
tweede en derde lid, of 86, tweede en derde lid, van de Gemeentewet
voornemens is de geheimhouding op te heffen, wordt, als het orgaan
dat geheimhouding heeft opgelegd daarom verzoekt, daarover in een
besloten raadsvergadering met het desbetreffende orgaan overleg
gevoerd.6.Toehoorders en pers26.Toehoorders en pers1.Toehoorders en vertegenwoordigers van de pers wonen openbare
raadsvergaderingen uitsluitend bij op de voor hen bestemde
plaatsen.2.Het blijkgeven van tekenen van goed- of afkeuring of het op
andere wijze verstoren van de orde is hen verboden.27.Geluid- en beeldregistratiesDegenen die van een openbare raadsvergadering geluid- of
beeldregistraties willen maken, doen hiervan mededeling aan de
voorzitter en gedragen zich naar diens aanwijzingen.3.Bevoegdheden, instrumenten raadsleden28.Amendementen en subamendementen1.Raadsleden dienen amendementen en subamendementen voor het sluiten
van de beraadslaging van het voorstel waarop deze betrekking hebben
in bij de voorzitter. Dit gebeurt schriftelijk, tenzij de voorzitter
oordeelt dat mondelinge indiening volstaat.2.Een amendement kan het voorstel inhouden om een geagendeerd voorstel
in meerdere onderdelen op te splitsen, waarover afzonderlijke
besluitvorming zal plaatsvinden. 3.Er wordt alleen beraadslaagd over amendementen en subamendementen
die ingediend zijn door raadsleden die de presentielijst getekend
hebben.4.Intrekking door de indiener van een amendement of subamendement is
mogelijk totdat de besluitvorming daarover door de raad is
afgerond.29.Moties1.Raadsleden dienen moties schriftelijk in bij de voorzitter.2.De behandeling van een motie vindt gelijktijdig plaats met de
beraadslaging over het onderwerp of voorstel waarop het betrekking
heeft.3.De behandeling van een motie over een niet op de agenda opgenomen
onderwerp vindt plaats nadat alle op de agenda opgenomen onderwerpen
zijn behandeld.4.Intrekking door de indiener van een motie is mogelijk totdat de
besluitvorming daarover door de raad is afgerond.30.Initiatiefvoorstel1.Raadsleden dienen initiatiefvoorstellen schriftelijk in bij de
voorzitter .2.Deze voorstellen worden op de agenda van de eerstvolgende
raadsvergadering geplaatst, tenzij de schriftelijke oproep hiervoor
reeds verzonden is. In dat geval wordt het voorstel op de agenda van
de daaropvolgende raadsvergadering geplaatst.31.Collegevoorstel1.Een voorstel van het college aan de raad dat vermeld staat op de
voorlopige agenda van de raadsvergadering, kan niet worden
ingetrokken zonder toestemming van de raad.2.Als de raad van oordeel is dat een voorstel als bedoeld in het
eerste lid voor advies terug aan het college dient te worden
gezonden, bepaalt de raad binnen welke termijn het voorstel opnieuw
geagendeerd wordt.32.Interpellatie1.Raadsleden dienen verzoeken tot het houden van een interpellatie
schriftelijk in bij de voorzitter. Het verzoek bevat in ieder geval
de te stellen vragen.2.De voorzitter brengt de inhoud van het verzoek zo spoedig mogelijk
ter kennis van de overige raadsleden en de wethouders.3.Als het verzoek ten minste 48 uur voor aanvang van een
raadsvergadering is ingediend of in naar het oordeel van de
voorzitter spoedeisende gevallen, wordt over het verzoek tijdens de
eerstvolgende raadsvergadering gestemd. In andere gevallen tijdens
de daaropvolgende raadsvergadering.4.De interpellant voert niet vaker dan tweemaal het woord. De overige
raadsleden, de burgemeester en de wethouders niet vaker dan eenmaal,
tenzij de raad hen hiertoe verlof geeft.33.Schriftelijke vragen1.Raadsleden dienen schriftelijke vragen aan het college of de
burgemeester in bij de griffier. Daarbij wordt aangegeven of er een
voorkeur voor schriftelijke of mondelinge beantwoording
bestaat.2.De griffier brengt de vragen zo spoedig mogelijk ter kennis van de
overige raadsleden en het college of de burgemeester.3.Schriftelijke beantwoording vindt zo spoedig mogelijk plaats, in
ieder geval binnen 30 dagen nadat de vragen zijn ingediend. Lukt dit
niet, dan stelt het verantwoordelijk lid van het college de
vragensteller hiervan gemotiveerd in kennis, waarbij de termijn
wordt aangegeven waarbinnen beantwoording alsnog zal plaatsvinden.
Dit bericht wordt verder behandeld als antwoord.4.Als de vragen ten minste 48uur voor aanvang
van een raadsvergadering zijn ingediend, kan mondelinge
beantwoording plaatsvinden in de eerstvolgende
raadsvergadering.5.Schriftelijke antwoorden van het college of de burgemeester worden
door tussenkomst van de griffier aan de raadsleden toegezonden.6.De vragensteller kan bij schriftelijke beantwoording in de
eerstvolgende raadsvergadering en bij mondelinge beantwoording in
dezelfde raadsvergadering nadere inlichtingen vragen over het door
de burgemeester of door het college gegeven antwoord, tenzij de raad
anders beslist.34.Inlichtingen1.Raadsleden dienen verzoeken tot inlichtingen als bedoeld in de
artikelen 169, derde lid, en 180, derde lid, van de Gemeentewet
schriftelijk in bij de griffier .2.De griffier brengt de inhoud van het verzoek zo spoedig mogelijk ter
kennis van de overige raadsleden en het college of de
burgemeester.3.De verlangde inlichtingen worden zo spoedig mogelijk aan de raad
verschaft, in ieder geval binnen tiendagen
nadat het verzoek is ingediend.35.Vragenuur1.Vast agendapunt bij een reguliere raadsvergadering is het vragenuur.
Tijdens dit agendapunt kunnen raadsleden het college bevragen inzake
actuele politieke kwesties, die geen relatie hebben met de overige
agendapunten.2.Raadsleden die tijdens het vragenuur vragen wil stellen, melden dit
onder aanduiding van het onderwerp en ten minste
48uur voor aanvang van het vragenuur bij de
voorzitter en de griffier.3.De voorzitter bepaalt de volgorde waarin aangemelde onderwerpen
tijdens het vragenuur aan de orde worden gesteld.4.De voorzitter bepaalt per onderwerp de spreektijd voor de
vragensteller, voor het college, voor de burgemeester en voor de
overige raadsleden.5.Per onderwerp wordt aan de vragensteller het woord verleend om één
of meer vragen aan het college of de burgemeester te stellen en een
toelichting daarop te geven.6.Na de beantwoording door het college of de burgemeester krijgt de
vragensteller desgewenst het woord om aanvullende vragen te
stellen.7.Vervolgens kan de voorzitter aan andere raadsleden het woord
verlenen om hetzij aan de vragensteller, hetzij aan het college of
de burgemeester vragen te stellen over hetzelfde onderwerp.8.Tijdens het vragenuur kunnen geen moties worden ingediend en worden
geen interrupties toegelaten.4.Slotbepalingen36.Uitleg reglementIn gevallen waarin dit reglement niet voorziet of bij twijfel omtrent de
toepassing van het reglement, beslist de raad op voorstel van de
voorzitter.37.Intrekken oude reglementHet Reglement van orde 2010 voor vergaderingen en andere werkzaamheden
van de gemeenteraad van Franekeradeel 2010 wordt ingetrokken.38.Inwerkingtreding en citeertitel1.Dit reglement treedt in werking op 12 september 2014.2.Dit reglement wordt aangehaald als: Reglement van orde voor
vergaderingen en andere werkzaamheden van de gemeenteraad van
Franekeradeel 2014.ToelichtingHoofdstuk 1. Algemene
bepalingenArtikel 1. BegripsbepalingenDe burgemeester is voorzitter van de raad. Artikel 125, derde lid, van de
Grondwet en artikel 9 van de Gemeentewet schrijven dit dwingend voor. In artikel
77, eerste lid, is bepaald dat het langstzittende raadslid het
raadsvoorzitterschap waarneemt bij verhindering of ontstentenis van de
burgemeester. Als twee raadsleden even lang zitting hebben, is de oudste in
jaren degene die het raadsvoorzitterschap waarneemt. Daarnaast heeft de raad
altijd de mogelijkheid zelf te kiezen voor een andere waarnemer. De burgemeester
heeft het recht op grond van artikel 21 van de Gemeentewet in de vergadering aan
de beraadslaging deel te nemen. Als voorzitter zorgt hij onder andere voor de
handhaving van de orde in de vergadering.Artikel 2. Het seniorenconventHet seniorenconvent heeft voornamelijk een algemeen adviserende rol
(aanbevelingen aan de raad inzake de organisatie en het functioneren van de
raad). Diverse gemeenten hebben dit takenpakket uitgebreid met meer inhoudelijke
taken. De VNG is van mening dat het seniorenconvent voor wat betreft de
inhoudelijke aspecten van het raadswerk een ondergeschikte rol dient te
vervullen omdat anders het gevaar bestaat dat er binnen de raad een nieuw
bestuursorgaan wordt gecreëerd, hetgeen niet strookt met de Grondwet, die het
primaat immers expliciet bij de raad legt (artikel 125, eerste lid, van de
Grondwet). Het seniorenconvent als zodanig kan niet ook optreden als werkgeverscommissie.
De werkgeverscommissie, ingesteld op basis van artikel 83 van de Gemeentewet,
bestaat immers enkel uit raadsleden (en dus niet, zoals het seniorenconvent, ook
de voorzitter van de raad). Het seniorenconvent heeft voornamelijk een
procedurele rol zoals hierboven aangegeven. In de handreiking ‘De
(rechts)positie van de griffie(r) in het decentrale bestuur’ is een modelbesluit
voor het instellen van een werkgeverscommissie opgenomen. Het is wel mogelijk om de raadsleden van het seniorenconvent te benoemen in de
werkgeverscommissie en de vergaderingen van deze commissie te laten aansluiten
op de vergaderingen van het seniorenconvent, zodat er, indien nodig, snel
overlegd kan worden. Men zou er voor kunnen kiezen de regie van enkele interne/organisatorische
kwesties bij het seniorenconvent neer te leggen. In artikel 2 is als aanvullende
taak opgenomen dat het seniorenconvent aanbevelingen doet aan de raad inzake de
organisatie van de werkzaamheden van de raad en zijn commissie. Hieronder vallen
taken als: het initiëren van een aanpassing van het reglement van orde, het
instrueren van de griffier en het bespreken van agenda-technische zaken.Het is van belang dat in het seniorenconvent elke partij een stem heeft die even
zwaar weegt. Op deze wijze wordt de positie van minderheidsfracties in een
dualistisch stelsel versterkt. Tevens kan dit de betrokkenheid van alle fracties
bij de raadsvergaderingen vergroten.De griffier is bij elke vergadering van het seniorenconvent aanwezig (artikel 4,
eerste lid), omdat de griffier voor de ondersteuning van de raad zorgt. Hij moet
weten hoe de agenda eruit komt te zien en welke punten besproken gaan worden. De
aanwezigheid van de secretaris kan ook gewenst zijn, omdat de secretaris
aandacht moet kunnen vragen voor of een toelichting kan geven op onderwerpen die
worden voorbereid door de ambtelijke organisatie. Overeenkomstig het derde lid
kan de secretaris worden uitgenodigd. Als dit een ‘staande’ uitnodiging wordt,
dan kan overwogen worden zijn aanwezigheid expliciet het reglement van orde te
regelen.Artikel 3. De agendacommissie en het vaststellen van de
vergaderingenDe agendacommissie vervult een belangrijke (coördinerende) rol bij de agendering
van zaken in de raadscommissie en in de raad. De agendacommissie heeft het
overzicht van alle onderwerpen waar de raad zich mee bezig houdt en zorgt voor
de planning. In veel gemeenten wordt gewerkt met jaaroverzichten waarbij
specifieke vergadering lang van te voren bekend zijn. Denk hierbij aan de
begroting en jaarrekening. In het geval een gemeente deelneemt in een
gemeenschappelijke regeling zal in deze regeling zijn opgenomen hoe de raad
geïnformeerd wordt door de vertegenwoordiger van de gemeente in de
gemeenschappelijke regeling (artikelen 16 en 18 van de Wet gemeenschappelijke
regelingen). Van belang is dat de agendacommissie de vergadercyclus van deze
besturen kent. Het kan nodig zijn dat de raad voorafgaand aan een vergadering
van het bestuur van de gemeenschappelijke regeling de gemeentelijke
vertegenwoordiger informatie of opvattingen wil meegeven. Ook de
begrotingscyclus van de gemeenschappelijke regeling is relevant voor de
agendacommissie zodat de raad tijdig noodzakelijke informatie kan leveren. Naast gemeenschappelijke regelingen kan een gemeenten ook vertegenwoordigd zijn
in ander organisaties (stichtingen, vennootschappen). Ook deze vergadercycli
kunnen voor een agendacommissie aanleiding zijn om deze te agenderen voor een
raads- of commissievergadering. Zodat er informatie uitgewisseld kan worden
tussen de vertegenwoordiger van de gemeente en de raad.Het is aan de agendacommissie om de planning in te vullen maar ook om deze te
bewaken. De commissie stelt de agenda's van raadscommissie en de raad voorlopig vast. De
definitieve vaststelling van de agenda van de raadscommissie en van de raad
geschiedt bij de aanvang van de betreffende vergadering.Ingevolge artikel 17 van de Gemeentewet vergadert de raad zo vaak hij daartoe
heeft besloten en voorts indien de burgemeester het nodig oordeelt of indien ten
minste een vijfde van het aantal leden van de raad schriftelijk met opgave van
redenen daarom vraagt. Het tweede lid brengt tot uitdrukking dat de voorzitter
in het bepalen van een andere dag en ander aanvangsuur zoveel mogelijk overleg
pleegt met de agendacommissie. Op deze wijze houdt de agendacommissie ook bij
vergaderingen, die niet op het gebruikelijke tijdstip plaatsvinden, invloed op
de datum, het tijdstip en de plaats van de vergadering. Het wijzigen van het
aanvangsuur is van gemeenschappelijk belang, omdat het merendeel van de
raadsleden het raadslidmaatschap combineert met een andere (on)betaalde
functie.Artikel 4. De griffierDe raad is verplicht een griffier te benoemen (artikel 100 van de Gemeentewet).
De griffier is in eerste instantie verantwoordelijk voor de bijstand aan de
raad. Hij is in principe in elke vergadering van de raad aanwezig. De
Gemeentewet eist dat de raad de vervanging van de griffier regelt (artikel 107d,
eerste lid). In het tweede lid is daarover een bepaling opgenomen. In verband
met artikel 22 van de Gemeentewet (verschoningsrecht) is in het derde lid een
bepaling opgenomen met betrekking tot het deelnemen van de griffier aan de
beraadslaging. Artikel 5. Onderzoek geloofsbrieven en beëdiging raadsledenVoorafMet de geloofsbrief geeft de voorzitter van het centraal stembureau aan de
benoemde kennis van zijn benoeming (artikel V 1 van de Kieswet). Voor dit
benoemingsbesluit is bij ministeriële regeling een model vastgesteld. De
benoemde geeft schriftelijk aan of hij de benoeming aanneemt (artikel V 2 van de
Kieswet). Tegelijk met de mededeling dat hij zijn benoeming aanneemt worden aan
de raad stukken overlegd waaruit blijkt dat de benoemde voldoet aan de eisen om
als lid van de raad toegelaten te worden. Dit omvat de volgende stukken: een
ondertekende verklaring met de openbare betrekkingen die hij bekleedt, een
uittreksel uit de basisregistratie personen met zijn woonplaats, geboorteplaats
en -datum, en (indien niet-Nederlander) stukken waaruit blijkt dat hij voldoet
aan de vereisten van artikel 10, tweede lid, van de Gemeentewet (artikel V 3 van
de Kieswet). Het onderzoek van de geloofsbrieven moet in een openbare
vergadering gebeuren. Bij het onderzoek zal ook de gedragscode (artikel 15,
derde lid, van de Gemeentewet) betrokken worden. In deze code zijn onder meer
bepalingen opgenomen over al dan niet toegestane nevenfuncties. De commissie
welke de geloofsbrieven onderzoekt brengt verslag uit. Dit kan zowel mondeling
als schriftelijk.Eerste en tweede lidDe formulering van het eerste lid benadrukt dat de raad en niet de voorzitter
een commissie instelt, die het zogenaamde geloofsbrievenonderzoek verricht nadat
de voorzitter van het centraal stembureau nieuwe leden heeft benoemd. Derde lidHet onderzoek van het proces verbaal (onderzoek naar het verloop van de
verkiezing of de vaststelling van de uitslag) gebeurt door de oude raad vlak
voor de eerste samenkomst van de nieuwe raad na de gemeenteraadsverkiezingen.
Het onderzoek van het proces-verbaal strekt zich niet uit tot de geldigheid van
de kandidatenlijsten en van de lijstverbindingen.Dit lid ziet op de specifieke taak die de raad heeft na de raadsverkiezingen. Na
de gemeenteraadsverkiezingen heeft de commissie voor het geloofsbrievenonderzoek
een extra taak, zij adviseert de raad ook over het verloop van de verkiezingen
(of dit op wettige wijze is gebeurd) en het vaststellen van de uitslag (is deze
juist vastgesteld). Zij doet dit op basis van het proces-verbaal van het
centraal stembureau. De raad dient op basis van dit advies een besluit te nemen
over het verloop van de verkiezingen en de vaststelling van de uitslag. Dit
besluit is van belang om dat de raad de bevoegdheid heeft om te besluiten tot
het hertellen van de stemmen en zelfs de bevoegdheid om te besluiten tot een
herstemming, beide eventueel in een deel van de gemeente bij een aantal
specifieke stembureaus. Het proces-verbaal vormt de aanleiding tot een besluit
tot hertelling of herstemming. Dit dient concrete aanwijzingen te bevatten
waarop de raad tot een dergelijk besluit over gaat. Het feit dat een fractie een
klein aantal (bijv. 3) stemmen te weinig heeft om een extra zetel te behalen is
geen valide motivering om tot hertelling over te gaan. Een proces-verbaal
waaruit blijkt dat kiezers bezwaar hebben gemaakt over de onzorgvuldige wijze
waarop het stembureau na sluiting de stemmen heeft geteld, kan dit wel
zijn.Vierde en vijfde lidIngevolge artikel V 4 van de Kieswet beslist de raad over de toelating van zijn
leden. Daarbij is er een verschil in de procedure bij de samenstelling van een
nieuwe raad of bij de vervulling van een tussentijdse vacature. Na een
raadsverkiezing kunnen de raadsleden op de eerste vergadering van de raad in
nieuwe samenstelling de eed of verklaring en belofte afleggen. De voorzitter zal
hen hiervoor oproepen. Bij tussentijdse vacaturevervulling kan de eed of
verklaring en belofte aansluitend aan de beslissing van de raad over de
toelating van het betrokken raadslid plaatsvinden. De tekst van de eed of
verklaring en belofte die een raadslid bij het aanvaarden van het
raadslidmaatschap moet afleggen, is in artikel 14 van de Gemeentewet
vastgelegd.Artikel 6. Benoeming wethoudersDit artikel geeft invulling aan een leemte in de Gemeentewet. Uit de Kieswet
vloeit het geloofsbrievenonderzoek van raadsleden voort. Aangezien de wethouder
geen gekozen volksvertegenwoordiger is, is hierover niets in de Kieswet
geregeld. De Gemeentewet geeft wel aan welke formele eisen gesteld worden aan
een wethouder maar niet op welk moment deze getoetst worden. De formele eisen
voor het wethouderschap zijn grotendeels vergelijkbaar met de vereisten voor het
raadlidmaatschap (Gemeentewet artikelen 36a, 36b, 41b en 41c). Het ligt voor de
hand om voor het benoemen van wethouders ook een commissie voor het onderzoek
naar de geloofsbrieven in te stellen. Dit artikel is ook van toepassing als er
geen wethouder van buiten maar uit de raad wordt benoemd, de incomptabiliteiten
en nevenfuncties dienen immers opnieuw beoordeeld te worden.Bij de benoeming van een wethouder zal er een integriteitstoets plaatsvinden. De
gedragscode politieke ambtsdragers speelt hierbij een rol. Daarnaast kan een
verklaring omtrent het gedrag (VOG) worden gevraagd. De raad kan aangeven dat
zij deze procedure wil volgen bij de benoeming van wethouders. De VOG kent een
screeningsprofiel voor politieke ambtsdragers. Bij dit profiel staat de
integriteit van de aspirant bestuurder centraal. Het is mogelijk om deze VOG via
een spoedprocedure uit te laten voeren.Een raadslid dat benoemd wordt tot wethouder mag raadslid blijven totdat de
geloofsbrieven van zijn opvolger zijn goedgekeurd (artikel 36b, tweede lid, van
de Gemeentewet). In het geval de coalitie in de raad een meerderheid heeft van
één stem kan het verstandig zijn eerst als raadslid ontslag te nemen en een
nieuw raadslid te benoemen. Het vooraf ontslag nemen als raadslid is een risico.
Het kan immers gebeuren dat deze persoon of niet tot wethouder wordt benoemd of
dat de geloofsbrieven niet worden goedgekeurd.Artikel 7. FractiesEerste en tweede lidDe Kieswet en de Gemeentewet kennen het begrip fractie niet. In de Gemeentewet
in artikel 33, tweede lid, wordt wel uitgegaan van het bestaan van in de raad
vertegenwoordigde groeperingen (recht op fractie-ondersteuning). Bij de aanvang
van de eerste zitting van de nieuwe raad na de verkiezingen, worden de leden die
op dezelfde lijst hebben gestaan, als één fractie beschouwd. Is onder een
lijstnummer slechts één lid verkozen, dan wordt dit lid als een afzonderlijke
fractie beschouwd. De fractie gebruikt in de vergadering van de raad de
aanduiding die zij boven de kandidatenlijst had staan. Op deze wijze is de
relatie tussen de fractie in de raad en de fractie op de kandidatenlijst voor de
burger duidelijk. Het kan echter voorkomen dat een fractie geen aanduiding boven
de kandidatenlijst heeft staan. In een dergelijk geval deelt de fractie in de
eerste vergadering de aanduiding mee.Vierde lidIn de loop van een zittingsperiode kan het voorkomen dat leden de raad verlaten.
In een dergelijk geval vindt er een verandering in de samenstelling van de
fractie plaats. Als dit het geval is, deelt de fractie dit aan de voorzitter
mede. Het is ook mogelijk dat een raadslid zijn lidmaatschap niet opzegt maar
uit een fractie stapt. Hij kan als zelfstandige fractie verdergaan of zich
aansluiten bij een bestaande fractie. Ook andere wijzigingen zijn mogelijk,
bijvoorbeeld een fusie van twee fracties. Een andere (tijdelijke) wisseling in
een fractie kan het gevolg zijn van ziekte of zwangerschap van een raadslid.
Voor deze gevallen is in de Kieswet een vervangingsregeling opgenomen.Uitgangspunt van ons kiesstelsel is dat volksvertegenwoordigers op persoonlijke
titel worden verkozen en benoemd (dit laatste door de voorzitter van het
stembureau). Dit uitgangspunt is gebaseerd op artikel 27 van de Gemeentewet,
waarin is bepaald dat elk bindend mandaat van een lid van de raad nietig is. De
volksvertegenwoordiger handelt naar eigen overtuiging en is bij stemmingen niet
gebonden aan een lastgeving. Geen andere persoon of instantie kan hem rechtens
bindende instructies opleggen met betrekking tot zijn stemgedrag. Het is de
individuele volksvertegenwoordiger die een mandaat van de kiezer heeft gekregen.
De volksvertegenwoordiger heeft daardoor ook de mogelijkheid om tussentijds van
fractie te veranderen of zelfstandig verder te gaan.Ook de Kieswet gaat niet uit van politieke partijen, een zetel 'hoort' dan ook
niet bij een partij maar is verbonden aan de volksvertegenwoordiger die daardoor
ook de mogelijkheid heeft om tussentijds van fractie te veranderen of
zelfstandig verder te gaan. Ook kan een fractie besluiten om haar naam te
veranderen. Dit staat de fractie vrij om te doen. Op grond van deze bepalingen
heeft de raad geen zeggenschap over wijzigingen in de samenstelling, fusies en
splitsingen van fracties en de naamvoering. De raad kan hier dus geen besluit
over nemen. Een mededeling aan de voorzitter van de raad is voldoende. De raad
is gehouden met ingang van de eerstvolgende vergadering nadat hiervan mededeling
is gedaan rekening te houden met de nieuwe situatie.Dit betekent ook dat:
kandidaten die van een kandidatenlijst deel uitmaken en binnen die
lijst/partij een onderlinge schriftelijke (en soms notariële) afspraak
maken, bijvoorbeeld dat men onder bepaalde voorwaarden zal afzien van
aanvaarding van het raadslidmaatschap, zich dienen te realiseren dat
dergelijke afspraken nietig zijn, vanwege strijd met de Gemeentewet en
de Kieswet;
personen die tussentijds van partij veranderen hun raadslidmaatschap
niet verliezen;
als men uit een partij stapt en als eigen partij verder gaat, de
verlatende partij geen middelen heeft om het raadslid uit de raad te
weren.
Fractieafplitsing en het ontstaan van een nieuwe fractie kan diverse praktische
gevolgen hebben, te denken valt aan: fractievergoedingen en –faciliteiten,
fractievoorzitterschap dan wel vertegenwoordiging in het seniorenconvent, zo
nodig andere zitplaatsen in de raadszaal, bezetting in raadscommissies en
eventueel de bezetting in raadscommissies door burgerraadsleden.Als moet worden voorzien in de vacature van een raadslid dat zich heeft
afgesplitst, wordt teruggegrepen op de lijst waarop betrokkene oorspronkelijk
was gekozen (artikel P 19 van de Kieswet).Vijfde lidDe naam van de fractie dient getoetst te worden aan de afwijzingsgronden uit
artikel G 3 van de Kieswet. Dit is een logische voorwaarde. Indien de nieuwe
fractie wil meedoen aan de eerstvolgende raadsverkiezingen zal dit ook gebeuren.
Bij registratie als politieke groepering wordt getoetst aan hoofdstuk G van de
Kieswet, waarin staat aangegeven in welke gevallen deze registratie geweigerd
wordt. Hoofdstuk 2. RaadsvergaderingenParagraaf 1. VoorbereidingArtikel 8. Oproep en voorlopige agendaIn artikel 19, eerste lid, van de Gemeentewet is bepaald dat de burgemeester de
leden van de raad schriftelijk uitnodigt voor de vergadering.Het eerste lid van dit artikel bepaalt dat de voorzitter een vastgesteld aantal
dagen vóór een vergadering de leden een schriftelijke oproep stuurt, waarin de
vergadering wordt aangekondigd. Uiteraard is het mogelijk, indien de raad dit
wenst de stukken en oproep niet per post maar per e-mail te versturen. De oproep
vermeldt de dag, tijdstip en plaats van de vergadering. Het eerste lid stelt
verplicht dat de voorlopige agenda en de daarbij behorende stukken, met
uitzondering van de in artikel 25, eerste en tweede lid, van de Gemeentewet
bedoelde stukken, tegelijkertijd met de oproep aan de leden worden verzonden. De
in artikel 25, eerste en tweede lid, bedoelde stukken zijn stukken ten aanzien
waarvan geheimhouding is opgelegd. Hier wordt melding van gemaakt op de stukken. Artikel 9. Aanvullende agenda; vaststellen agendaDe agendacommissie bepaalt hoe de voorlopige agenda er uit ziet. Het versturen
van de agenda en stukken is geregeld in artikel 8. Dit is echter een voorlopige
agenda. In de dagelijkse praktijk van de gemeente zal het niet altijd mogelijk
zijn om ruim voor de vergadering een agenda op te stellen, die ook zicht heeft
op de actualiteiten. In een dergelijke situatie kan de voorzitter na het
verzenden van de schriftelijke oproep zo nodig een aanvullende agenda en stukken
rondsturen. Het derde lid heeft tot doel om de raad een actievere rol te geven in de
opstelling van de raadsagenda. Enerzijds kunnen individuele raadsleden via hun
fractievoorzitter in het seniorenconvent onderwerpen voor de agenda voordragen.
Anderzijds kunnen zij echter ook bij aanvang van de raadsvergadering een
voorstel doen om onderwerpen aan de agenda toe te voegen of van de agenda af te
voeren. Daarmee kan het individuele raadslid in ieder geval op twee momenten
invloed uitoefenen op de vaststelling van de agenda.Indien er een voorstel wordt gedaan om de agenda aan te passen, bijvoorbeeld het
doorschuiven van een agendapunt naar de volgende raadsvergadering, en de stemmen
staken, is artikel 32, vierde lid, van de Gemeentewet niet van toepassing. Artikel 10. Ter inzage leggen van stukkenGeïnteresseerden moeten de mogelijkheid hebben om stukken in te zien. Daarom
worden alle stukken gelijktijdig met het verzenden van de schriftelijke oproep
ter inzage aangeboden.Naast de fysieke terinzagelegging op het stadhuis, zullen de stukken doorgaans
op elektronische wijze worden aangeboden. Dit gaat via een digitaal
raadsinformatiesysteem of door plaatsing op de gemeentesite. Een stuk is een ‘document’ in de zin van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob).
Een document houdt in: een bij een bestuursorgaan berustend schriftelijk stuk of
ander materiaal dat gegevens bevat. Onder documenten vallen niet alleen de door
de overheidsorganen gecreëerde stukken of ander materiaal. Ook alle van buiten
komende stukken en ander voor overheidsorganen bestemd materiaal zoals agenda’s,
verslag, (concept)adviezen en magneetbanden verkrijgen de status van document in
de zin van de Wob. Onder de stukken als bedoeld in het derde lid van dit artikel worden verstaan:
geheime stukken en de zogenaamde ‘achterliggende’ stukken waarvan in
raadsvoorstellen melding wordt gemaakt (ambtelijke adviezen, toelichtende
nota’s, etc.). Indien het gaat om geheime of vertrouwelijke stukken, waarop voorlopige
geheimhouding is opgelegd door het bestuursorgaan dat het document aanbiedt aan
de raad, dient dit duidelijk op het stuk te zijn aangegeven. Ook kan worden
overwogen hiervan geen kopieën te laten maken, omdat het gevaar bestaat dat vaak
gekopieerde stukken toch in de openbaarheid komen.De griffier vervult de secretariaatsfunctie ten dienste van de raad. Daarom
worden stukken die betrekking hebben op de agenda en de voorstellen van de
raadsvergadering en die geheim moeten blijven bij hem ter inzage gelegd. Op
verzoek van de leden van de raad kan de griffier inzage aan hen verlenen.Artikel 11. Openbare kennisgevingMet dit artikel wordt invulling gegeven aan het voorschrift van artikel 19,
tweede lid, van de Gemeentewet. Voor wat betreft de wijze van publicatie is
aangesloten bij artikel 3:12 van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb).
Hier wordt expliciet vastgelegd in welke dag-, nieuws- of huis-aan-huisbladen de
aankondiging van de vergadering van de raad wordt geplaatst. Indien de
kennisgeving uitsluitend elektronisch plaatsvindt, dan dient er een grondslag te
zijn, zie artikel 3:12 juncto 2:14 van de Awb.Paragraaf 2. Ter vergaderingArtikel 12. PresentielijstDe verplichting tot het hebben van een presentielijst vloeit voort uit artikel
20 van de Gemeentewet. In dit artikel wordt de procedure vastgelegd. De
handtekeningen op de presentielijst zijn bedoeld om formeel vast te stellen dat
het vergaderquorum bereikt is. De lijst kan niet dienen om het stemquorum vast
te stellen; daarvoor geldt artikel 29 van de Gemeentewet.De griffier geeft de ambtelijke ondersteuning die de raad nodig heeft. Daarom
zorgt hij voor het bijhouden van de presentielijst en stelt hij samen met de
voorzitter deze vast en ondertekent deze. Deze ondertekening dient te waarborgen
dat de lijst volledig is en het quorum aanwezig was. Artikel 13. Aantal spreektermijnenIndien de raad van mening is dat na de tweede termijn verdere beraadslaging
nodig is, kan hij daartoe uitdrukkelijk besluiten. Het tweede lid benadrukt dat
de voorzitter elke spreektermijn afsluit. Dit behoeft overigens niets te
veranderen aan de praktijk dat een portefeuillehouder antwoordt na de inbreng
van de raadsleden in de eerste en tweede termijn.Het stellen van vragen dient ook als een spreektermijn beschouwd te worden. Een
verzoek van een raadslid na afloop van de tweede termijn om nog een korte
reactie te geven, dient de voorzitter niet te honoreren.De beraadslaging over een motie vindt niet plaats in afzonderlijke termijnen,
maar gelijktijdig met de beraadslaging over het betreffende, aan de orde zijnde
onderwerp (artikel 29).Artikel 14. Deelname aan de beraadslaging door anderenDeze bepaling is noodzakelijk in verband met het in artikel 22 van de
Gemeentewet geregelde verschoningsrecht. Het is uiteraard ook mogelijk dat de
raad bepaalt dat een bepaalde functionaris in bepaalde gevallen altijd aan de
beraadslaging mag deelnemen.De raad kan op grond van artikel 4 bepalen dat de griffier, deelneemt aan de
beraadslagingen. De burgemeester en de wethouder(s) hebben het recht (het woord
te voeren en) deel te nemen aan de beraadslagingen op grond van artikel 21,
eerste en tweede, lid van de Gemeentewet.Artikel 15. Voorstellen van ordeDe voorzitter legt aan de raad ter beslissing voor of er inderdaad sprake is van
een voorstel van orde. Over een voorstel van orde wordt direct, zonder
beraadslaging, besloten door de raad. Bij staken van stemmen is het voorstel
niet aangenomen, (artikel 32, vierde lid, van de Gemeentewet is hierop niet van
toepassing). Een voorstel van orde betreft bijvoorbeeld het schorsen van de
vergadering voor een pauze. Indien het gaat om een niet geagendeerd voorstel,
dient de procedure van een initiatiefvoorstel gevolgd te worden (artikel 30). Paragraaf 3. StemmingenArtikel 16. StemverklaringStemverklaringen zullen kort moeten zijn en mogen niet het karakter krijgen van
een derde termijn, als laatste reactie op de vorige spreker. De stemverklaringen
worden gegeven vóór de hoofdelijke oproep van de leden dat de stemming
begint.Artikel 17. BeslissingDe voorzitter kan de beraadslaging sluiten als hij vaststelt dat een onderwerp
voldoende is toegelicht, tenzij de raad anders beslist. De voorzitter formuleert
daarna de te nemen eindbeslissing. Indien geen stemming wordt gevraagd, is het
voorstel aangenomen op grond van artikel 32, derde lid, van de Gemeentewet.Artikel 18. Stemming; procedure hoofdelijke stemmingIndien een lid te kennen geeft een hoofdelijke stemming te wensen, moet de
stemming plaatsvinden. De raad heeft niet de bevoegdheid om van deze bepaling
van artikel 32 van de Gemeentewet af te wijken. Vraagt niemand stemming, dan
wordt het voorstel geacht te zijn aangenomen. Wellicht ten overvloede wordt
hierbij nog verwezen naar artikel 209, tweede lid, van de Gemeentewet, welke een
hoofdelijke stemming verplicht.De regeling in het eerste deel van het tweede lid kan toepassing krijgen, indien
de uitkomst van de stemming tevoren duidelijk is en slechts enkele leden zouden
tegenstemmen. Een raadslid kan zich alleen onthouden van stemming op grond van
artikel 28 van de Gemeentewet. In alle andere gevallen is een raadslid verplicht
stelling in te nemen en te stemmen. Stemmingen zijn in principe ook openbaar.
Een volksvertegenwoordiger dient duidelijk te zijn in zijn of haar rol. Door de
openbaarheid is het voor de achterban (kiezers) duidelijk hoe ze
vertegenwoordigd worden. In de Winsumuitspraak (Raad van State, 7 augustus 2002, uitspraak 200200897/1)
is het hoger beroep op artikel 28 van de Gemeentewet afgewezen, maar heeft de
Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling) wel
geconcludeerd dat het genomen besluit in strijd is met artikel 2:4 van de Awb
omdat de schijn van belangenverstrengeling onvoldoende was vermeden. Naar
aanleiding van deze uitspraak zijn er vragen gerezen over de mogelijke gevolgen
voor stemprocedures en de verantwoordelijkheden in gemeenteraden.In deze uitspraak geeft de Afdeling het rechtsbeginsel neergelegd in artikel 2:4
van de Awb voorrang boven hetgeen in artikel 28 van de Gemeentewet is bepaald.
Over de mogelijke gevolgen van de uitspraak adviseerde de toenmalige minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties:"de beslissing over stemonthouding dient voorbehouden te blijven aan het
individuele raadslid; bij stemming heeft de raad geen optie dan te waarschuwen
dat het te nemen besluit wel eens aanvechtbaar zou kunnen zijn in een
bezwaarschriftprocedure of bij de bestuursrechter of in het kader van een
spontane vernietiging door de Kroon (artikel 268 van de Gemeentewet); de raad
kan in dergelijke gevallen een belangrijke rol spelen door in algemene zin te
bespreken, individuele raadsleden door hun handelen de schijn van
belangenverstrengeling kunnen wekken en hoe dat voorkomen kan worden (en dit
bijv. opnemen in de gedragscode); uiteraard is de gedragscode in juridische zin
niet bindend, dit is tevens niet wenselijk."Er is echter inmiddels vervolgjurisprudentie beschikbaar:
In ABRvS 30 juni 2010, LJN BM9710LJN BM9710,
AB 2010/310AB 2010/310 oordeelde de Afdeling dat
in het midden kon blijven of twee raadsleden een persoonlijk belang
hadden bij de vaststelling van een bestemmingsplan, omdat het
bestemmingsplan met de grootst mogelijke meerderheid door de raad was
vastgesteld. Zelfs indien zou worden vastgesteld dat de twee raadsleden
een persoonlijk belang hadden bij de planvaststelling, hebben zij geen
beslissende stem in de uitkomst gehad;
In ABRvS 22 juni 2011, LJN BQ8863LJN BQ8863,
AB 2011/261AB 2011/261 overwoog de Afdeling dat
een raadslid dat woonde en werkte op een bedrijventerrein een
persoonlijk belang had bij de vaststelling van een bestemmingsplan voor
dat bedrijventerrein. De Afdeling oordeelde dat in strijd was gehandeld
met art. 2:4artikel 2:4 van de Awb omdat naar derden de schijn is gewekt
dat het persoonlijke belang van invloed is geweest op de besluitvorming.
Daarbij speelde een rol dat het raadslid tijdens de vergadering van de
raad veelvuldig het woord heeft gevoerd en namens zijn fractie een
aantal amendementen heeft ingediend en voorgelezen die in feite tot
gevolg hebben dat een gunstiger woon- en leefklimaat ontstaat ter hoogte
van gronden van het betreffende raadslid. De Afdeling achtte niet van
belang of het raadslid daadwerkelijk het oogmerk had te bewerkstelligen
een plan ten gunste van zijn leefklimaat vast te stellen. Ook indien van
de goede trouw van het raadslid kan worden uitgegaan, kan de schijn van
belangenverstrengeling zijn gewekt. Ook het gegeven dat het raadslid
niet bij alle amendementen een doorslaggevende stem heeft gehad leidt
niet een ander oordeel omdat gelet op het feit dat het raadslid
veelvuldig het woord heeft gevoerd niet kan worden gesteld dat niet de
schijn is gewekt dat hij invloed heeft gehad op de besluitvorming;
In ABRvS 6 februari 2013, LJN BZ0796LJN BZ0796 preciseert de ABRvS haar
hiervoor vermelde uitspraak van 22 juni 2011. In de zaak die tot de
uitspraak van 6 februari 2013 heeft geleid ging het om een besluit van
een gemeenteraad om een bestemmingsplan niet vast te stellen. Dat
besluit was genomen met de kleinst mogelijke meerderheid, waarbij een
raadslid die mogelijk belanghebbende in de zin van art. 1:2artikel 1:2
van de Awb was, tegen de vaststelling van het plan had gestemd. De ABRvS
overwoog dat in aanmerking genomen dat het hier gaat om besluitvorming
door de gemeenteraad die een belangenafweging vergt waarbij politieke
inzichten een belangrijke rol spelen, ligt het in de rede voor de
invulling van het begrip ‘persoonlijk belang’ in art. 2:4 lid 2artikel
2:4, tweede lid, van de Awb aansluiting te zoeken bij art. 28 lid
1artikel 28, eerste lid, onder a, van de Gemeentewet. Deze bepaling
dient strikt te worden uitgelegd, nu daarbij het fundamentele recht van
een raadslid om deel te nemen aan een stemming wordt ingeperkt. Uit
artikel 2:4 van de Awb volgt dus — en de Afdeling preciseert hiermee
haar (hiervoor vermelde) uitspraak van 22 juni 2011 — in het algemeen
niet dat een persoon die deel uitmaakt van een democratisch gekozen
bestuursorgaan zoals de gemeenteraad en die bij een besluit
belanghebbende is als bedoeld in art. 1:2 lid 1artikel 1:2, eerste lid,
van de Awb, zich zou moeten onthouden van deelname aan de
besluitvorming. Dit zou afbreuk doen aan de taak en de fundamentele
rechten van een gekozen volksvertegenwoordiger en daarmee aan het
democratisch proces.
De ABRvS heeft in haar uitspraak van 6 februari 2013 in aanvulling op het
voorgaande overwogen dat er zich evenwel bijkomende omstandigheden kunnen
voordoen die maken dat de behartiging van het persoonlijk belang van een
raadslid zodanig aan de orde is bij het onderwerp van de besluitvorming dat hij
daaraan niet behoort deel te nemen. Weliswaar kan de gemeenteraad niet
verhinderen dat een lid deelneemt aan de besluitvorming en aan stemmingen, maar
deelname van een lid kan er bij aanwezigheid van zo’n persoonlijk belang wel toe
leiden dat de bestuursrechter tot het oordeel moet komen dat het desbetreffende
besluit is genomen in strijd met art. 2:4artikel 2:4 van de Awb. De conclusie
dat het betrokken bestuursorgaan in strijd met deze bepaling een besluit heeft
genomen, kan echter pas worden getrokken wanneer aannemelijk is dat het
betrokken raadslid de besluitvorming daadwerkelijk heeft beïnvloed. Bij staking van stemmen is het bepaalde in artikel 32 van de Gemeentewet van
toepassing. Indien de vergadering voltallig is, wordt het voorstel geacht te
zijn verworpen. Is de vergadering niet voltallig, dan wordt het nemen van het
besluit tot een volgende vergadering uitgesteld. Als ook dan de stemmen staken,
wordt het voorstel geacht niet te zijn aangenomen.In gemeenten kan een elektronisch stemsysteem gebruikt worden waarbij de
openbaarheid gewaarborgd wordt doordat de naam van het raadslid gekoppeld wordt
aan het voor of tegen. Dit is te lezen op een scherm, de afdruk ervan wordt
meegenomen in de verslaglegging. Deze manier van stemmen is mogelijk op grond
van de Gemeentewet. In het vierde lid wordt ingegaan op de procedure van hoofdelijke stemming.
Praktisch gezien verdient het aanbeveling de volgorde van stemmen te bepalen aan
het begin van de vergadering; deze volgorde geldt dan voor de gehele
vergadering. Artikel 19. Volgorde stemming over amendementen en motiesVoor alle duidelijkheid wordt hier een verschil in procedure aangegeven tussen
een motie en een amendement. Een amendement komt in stemming voorafgaande aan de
stemming over het onderliggende voorstel. Een motie strekt niet tot wijziging
van een voorgesteld besluit; over een motie wordt een apart besluit genomen,
nadat de besluitvorming over het aanhangige voorstel is afgerond. Bij een motie
over een afzonderlijk onderwerp geldt dit uiteraard niet en is het vierde lid
niet van toepassing. Artikel 20. Stemming over personenArtikel 31, eerste lid, van de Gemeentewet geeft aan dat de stemming over
personen geheim dient te zijn. Het is mogelijk om met elektronische stemsystemen
te werken maar het reglement van orde gaat vooralsnog uit van een stemming door
middel van behoorlijk ingevulde stembriefjes. Een blanco stembriefje wordt niet
aangemerkt als een behoorlijk ingevuld stembriefje (Kamerstukken II 1985/86, 19
403, nr. 3, blz. 86). In geval van een schriftelijke stemming wordt dan ook geen
rekening gehouden met blanco stembriefjes. Een blanco of verkeerd ingevuld
stembriefje telt wel mee bij de bepaling van het quorum. De raad oordeelt of een
stembriefje behoorlijk is ingevuld. Wat onder een (niet) behoorlijk ingevuld
stembriefje moet worden verstaan, is in de wet niet geregeld.Indien raadsleden genomineerd worden voor de functie van wethouder is er sprake
van een vrije stemming. Er is geen sprake van een voordracht. De beoogd
wethouder mag dus meestemmen over zijn eigen benoeming. Een voorstel tot
benoeming gaat hem persoonlijk aan "wanneer hij behoort tot de personen tot wie
de keuze door een voordracht of bij een herstemming is beperkt" (artikel 28,
eerste lid, onder a, en derde lid, van de Gemeentewet). Dat is echter in casu
niet aan de orde, omdat er ook op een ander persoon kan worden gestemd. De aard
van de stemming is derhalve van belang. Dit heeft tot gevolg dat raadsleden de mogelijkheid hebben op het stembriefje
de naam van de kandidaat die hun voorkeur heeft in te vullen (die van de
voorgestelde perso(o)n(en), of die van een ander). Er is in dit geval geen
sprake van een voordracht of een anderszins beperkte keuze en aan de stemming
mag derhalve ook worden deelgenomen door raadsleden die ter benoeming zijn
voorgesteld: zij kunnen immers op het stembriefje een andere naam dan hun eigen
naam invullen. De wetgever heeft nooit de bedoeling gehad de politieke verhoudingen in de raad
te beïnvloeden door middel van een verbod op het meestemmen van de
kandidaat-wethouder. Los van de formeel-juridische context pleiten de volgende
argumenten nog voor bovenstaande zienswijze:
een democratisch gekozen vertegenwoordiger mag niet te snel het recht op
stemming worden ontnomen. Stel: partij X beveelt meneer Janse en meneer
Pieterse aan als wethouders. Als deze personen in de raad zitting hebben
en niet mee mogen stemmen houdt dit in, dat de partij ineens twee
stemmen in de raad minder heeft. Dat is onaanvaardbaar in het licht van
de politieke verhoudingen;
een aanbeveling is geen voordracht. Het spraakgebruik heeft het vaak
over voordracht, maar een persoon nomineren als wethouder staat niet
gelijk aan een voordracht;
Tenslotte is het denkbaar dat een kandidaat-wethouder die voor benoeming wordt
aanbevolen, uit moreel-politieke overwegingen en om iedere schijn van
belangenverstrengeling te vermijden op eigen initiatief afziet van het
meestemmen over de benoeming. Alhoewel het uitgangspunt is dat zeer terughoudend
moet worden omgegaan met het inperken van het stemrecht van gekozen
volksvertegenwoordigers, laat de wet de betrokkenen de ruimte daarin een eigen
afweging te maken. Artikel 21. Verslag en besluitenlijstDit artikel regelt de verslagleggende taak van de griffier en de wijze waarop
het verslag wordt vastgesteld. Het maken van een verslag is niet verplicht. In
de Gemeentewet wordt alleen gesproken over de verplichting een besluitenlijst
openbaar te maken (artikel 23, vijfde lid, van de Gemeentewet). Het conceptverslag wordt tegelijkertijd met de schriftelijke oproep verstuurd
aan de leden en overige personen die het woord gevoerd hebben. De griffier verleent de ambtelijke ondersteuning van de raad. Daarom is de
griffier aangewezen om het verslag op te stellen en deze, tezamen met de
voorzitter, te ondertekenen. De besluitenlijst dient op zo kort mogelijke termijn moet worden gepubliceerd.
Dit kan voordat het verslag is vastgesteld aangezien de besluitenlijst 'slechts'
een overzicht geeft van (alle) door de raad genomen beslissingen (dus niet
alleen besluiten in de zin van de Awb maar ook bijvoorbeeld een afspraak om een
werkbezoek af te leggen). Het ligt voor de hand dat het verslag en de
besluitenlijst ook op de gemeentelijke website toegankelijk worden gemaakt. Dit
wordt weergeven in het zesde lid.Andere vormen van verslaglegging zijn ook mogelijk. Bijvoorbeeld een
geluidsopname van de raadsvergadering op CD, met een overzicht van de sprekers,
de onderwerpen -voorzien van tijdscodes- en een besluitenlijst.Artikel 22. Ingekomen stukken Over aan de raad gerichte inkomende stukken worden alleen voorstellen gedaan en
besluiten genomen van procedurele aard, bijvoorbeeld ter kennisneming, steunen,
afwijzen, in behandeling nemen, doorsturen naar een raadscommissie, doorsturen
naar het college, etc. Inhoudelijke discussie over de stukken kan de voorzitter
buiten de orde verklaren. Wanneer een ingekomen stuk leidt tot inhoudelijke
discussie en besluitvorming, dient dit op de gebruikelijke wijze te worden
voorbereid. De schriftelijke mededelingen van het college aan de raad komen in
principe ook bij de raad binnen. De mededelingen zijn dan ook een ingekomen
stuk. De raad stelt op voorstel van het seniorenconvent de wijze van afdoening
van de ingekomen stukken vast. Paragraaf 5. Besloten raadsvergaderingenArtikel 23. Toepassing reglement op besloten vergaderingen Dit artikel bepaalt dat de bepalingen van dit reglement van overeenkomstige
toepassing zijn op een raadsvergadering achter gesloten deuren. Hierbij kan
onder meer gedacht worden aan de bepalingen omtrent het tijdig verzenden van
stukken, het recht van amendement, het recht van motie, het maken van het
verslag.De bepalingen van het reglement zijn echter niet van toepassing, voor zover het
toepassen van die bepalingen strijdig is met het besloten karakter van de
vergadering. Zo zullen er bijvoorbeeld geen beeld- en geluidsregistraties voor
openbaar gebruik gemaakt kunnen worden. Ten aanzien van de stukken die
betrekking hebben op een besloten vergadering en het behandelde zal de raad
moeten besluiten of geheimhouding als bedoeld in de artikelen 25, 55 en 86 van
de Gemeentewet wordt opgelegd dan wel opgeheven.In artikel 23 van de Gemeentewet zijn procedurevoorschriften opgenomen voor 'het
sluiten van de deuren', de wijze waarop een vergadering een besloten vergadering
wordt.Artikel 24. Verslag besloten vergaderingIn dit artikel wordt uitwerking gegeven aan artikel 23, derde lid, van de
Gemeentewet. In overeenstemming met de bepaling over het verslag van de
raadsvergadering is de griffier ook verantwoordelijk voor het verslag van een
besloten vergadering. In het seniorenconvent 8 oktober 2003 is de werkwijze
zoals opgenomen afgesproken. Deze wijze voorkomt dat voor het vaststellen van de
besluitenlijst en het verslag ook weer een besloten raadsvergadering nodig
is.Artikel 25. Opheffing geheimhoudingIn de in het artikel aangehaalde artikelen wordt aan de raad de mogelijkheid
geboden de geheimhouding van stukken op te heffen; stukken die niet per se aan
hem behoeven te zijn overgelegd. Het kan dus (zie bijvoorbeeld artikel 86,
tweede lid, van de Gemeentewet) gaan om de situatie dat de burgemeester
geheimhouding heeft opgelegd ten aanzien van stukken die hij aan de
raadscommissie heeft overgelegd. De raadscommissie kan dan aan de raad verzoeken
de geheimhouding op te heffen (indien de burgemeester daar niet toe bereid is).
In het onderhavige artikel is nu ter zake een overlegverplichting opgenomen
waardoor recht wordt gedaan aan het principe van hoor en wederhoor.Op grond van artikel 25, derde en vierde lid, van de Gemeentewet, kan
geheimhouding worden opgelegd door het college, de burgemeester en een
commissie, ieder ten aanzien van stukken die zij aan de raad of aan leden van de
raad overleggen. De opgelegde geheimhouding met betrekking tot aan de raad
overgelegde stukken vervalt, indien de raad de oplegging niet in zijn
eerstvolgende vergadering die volgens de presentielijst door meer dan de helft
van het aantal zitting hebbende leden is bezocht, wordt bekrachtigd.Als de raad niet van plan is de opgelegde geheimhouding te bekrachtigen, kan het
orgaan dat geheimhouding heeft opgelegd, in een besloten vergadering met de raad
overleg voeren. Deze besloten vergadering kan dan gaan om de vraag waarom de
raad de geheimhouding wil opheffen door deze niet te bekrachtigen.Paragraaf 6. Toehoorders en persArtikel 26. Toehoorders en persDe hier aangegeven bepalingen worden wat betreft het handhaven van de orde
aangevuld door artikel 26 van de Gemeentewet. De voorzitter heeft de bevoegdheid
om toehoorders die de orde verstoren, te doen vertrekken en bij volharding in
hun gedrag de toegang te ontzeggen.Artikel 27. Geluid- en beeldregistratiesAangezien de vergaderingen van een de raad in principe openbaar zijn, kunnen
radio- en tv-stations geluid- en beeldregistraties maken. Dit is uiteraard niet
het geval als het een besloten vergadering betreft. Wel dient rekening gehouden
worden met de privacy van insprekers of publiek. Raadsleden daarentegen hebben
een publieke functie. Het is mogelijk om een aanwijzing te geven dat publiek
slechts van af een bepaalde afstand in beeld mag worden gebracht. Ook kan een
aanwijzing zijn dat burgers die inspreken niet gefilmd mogen worden, uiteraard
in overleg met de insprekers. Mogelijk hebben zij geen probleem met
beeldregistraties.Hoofdstuk 3. Bevoegdheden, instrumenten raadsledenArtikel 28. Amendementen en subamendementenHet recht van amendement is neergelegd in artikel 147b van de Gemeentewet. Dit
artikel verplicht de raad nadere regels te stellen. Deze nadere regels staan dit
artikel. Op basis van artikel 147b van de Gemeentewet is de raad verplicht een
amendement te behandelen.Leden van de raad kunnen aan de raad wijzigingen op het voorstel van het college
of op initiatiefvoorstellen indienen, de zogenaamde amendementen. Wanneer een
amendement is ingediend, kan dit voor een ander raadslid aanleiding zijn, op dit
amendement nog weer een wijziging voor te stellen, het subamendement. Een
(sub)amendement kan ingediend worden op een voorgesteld besluit, dat aanhangig
is. De beraadslaging over het (sub)amendement vindt plaats in ten hoogste twee
termijnen. Indien (in uitzonderlijke situaties) een ingediend amendement verdere
beraadslaging noodzakelijk maakt, kan de raad besluiten tot een derde termijn
(artikel 13). Artikel 29. MotiesIn het eerste artikel van dit reglement is de definitie van het begrip motie
gegeven. Een motie is een voorstel tot het doen van een uitspraak. Het kan gaan
om het uitspreken van een wens (van inhoudelijke, politieke, procedurele aard),
het uitspreken van instemming dan wel afkeuring over bepaalde ontwikkelingen of
om het doen van een verzoek. Een motie betreft dus niet een concreet besluit dat
op rechtsgevolg is gericht; een motie heeft geen juridische, maar een politieke
betekenis. Daarom zijn burgemeester en wethouders formeel niet aan een motie
gebonden of tot uitvoering ervan verplicht. Wel kan het naast zich neerleggen
van een motie door het college leiden tot een vertrouwensbreuk tussen raad en
college en hieruit kan het college dan zijn consequentie trekken. Voor wat betreft de besluitvormingsprocedure omtrent een motie wordt opgemerkt
dat over een motie een apart besluit wordt genomen. Voor de beraadslaging over
een motie over een aanhangig onderwerp geldt dat deze niet plaatsvindt in
afzonderlijke termijnen, maar gelijktijdig met de beraadslaging over het
onderwerp waarop de motie betrekking heeft. Een besluit over een motie over een niet op de agenda opgenomen onderwerp vindt
aan het einde van de vergadering plaats. Dergelijke moties benaderen de in
artikel 30 geregelde initiatiefvoorstellen. Dualisering veronderstelt
versterking van de vertegenwoordigende en controlerende functie van de
raadsleden. Hiervoor dienen ook individuele raadsleden en kleine fracties te
beschikken over adequate instrumenten. Dat wil zeggen dat het voor een effectief
gebruik van deze instrumenten wenselijk is dat ook het individuele raadslid
zonder belemmeringen toegang tot het gebruik daarvan heeft. De mogelijkheid om
zonder drempelsteun een motie in te dienen staat dan ook ten dienste van een
effectieve uitoefening van de inkadering en controle door de raad.In de Gemeentewet wordt één specifieke motie uitgewerkt. Dit betreft de motie
van wantrouwen waarbij de raad aangeeft het vertrouwen in een wethouder te
hebben verloren. Het is een wethouder niet toegestaan om na een aangenomen motie
van wantrouwen aan te blijven. Indien hij zelf niet opstapt, dient de raad actie
te ondernemen.Artikel 30. InitiatiefvoorstelHet is de taak van het college aan de raad de nodige voorstellen te doen. Maar
raadsleden kunnen ook zelf een voorstel voor een verordening of beslissing ter
behandeling bij de raad indienen. Hiervoor is het recht van initiatief
toegekend.In artikel 147a, eerste lid, van de Gemeentewet is dit uitgewerkt. Het tweede en
derde lid van dit artikel bepalen dat de raad regelt op welke wijze een
initiatiefvoorstel voor een verordening of beslissing wordt ingediend en
behandeld. Daar wordt in deze bepaling uitvoering aan gegeven.Algemeen uitgangspunt is dat dualisering de versterking van de
vertegenwoordigende en controlerende functie van de raadsleden inhoudt. Hiervoor
dienen ook individuele raadsleden en kleine fracties te beschikken over adequate
instrumenten. Voor een effectief gebruik van deze instrumenten is het wenselijk
dat ook het individuele raadslid zonder belemmeringen toegang tot het gebruik
daarvan heeft. Het ontbreken van drempelsteun bij het recht van initiatief staat
ten dienste van een effectieve uitoefening van de inkadering en controle door de
raad. Ook kleine fracties en individuele raadsleden worden zo in staat gesteld
actief deel te nemen aan de controlerende, vertegenwoordigende en budgettaire
functie.De Gemeentewet maakt onderscheid tussen initiatiefvoorstellen voor verordeningen
en overige initiatiefvoorstellen. Ieder raadslid kan een initiatiefvoorstel voor
een verordening indienen. Een dergelijk voorstel moet aanhangig worden gemaakt
door het schriftelijk en ondertekend aan de voorzitter te zenden (art. 147a,
eerste lid). De verdere wijze van behandeling moet de raad zelf regelen. De raad
moet ook regelen op welke wijze en onder welke voorwaarden overige
initiatiefvoorstellen (voorstellen die betrekking hebben op iets anders dan een
verordening) in behandeling worden genomen. Ook dit initiatiefrecht komt toe aan
individuele raadsleden, hetgeen inhoudt dat geen drempels mogen worden
opgeworpen. Wel kan de raad voorzien in een zekere inhoudelijke toets. Daarbij
kan worden gedacht aan het beantwoorden van de vraag of het voorstel wel de
uitoefening van een raadsbevoegdheid betreft (en niet een collegebevoegdheid). Het tweede lid houdt in dat de voorzitter het initiatiefvoorstel zo spoedig
mogelijk op de agenda plaatst, maar de voorzitter plaatst het voorstel echter
niet meer op de agenda, nadat de oproep verzonden is. Dit laat de mogelijkheid
onverlet voor het individuele raadslid om op grond van artikel 8, derde lid, het
initiatiefvoorstel toch aan de agenda toe te voegen.Het is aan de raad om vervolgens te bepalen hoe het initiatiefvoorstel verder
wordt behandeld nu het op de agenda staat. Artikel 31. CollegevoorstelDit artikel heeft betrekking op het agenderingsrecht van de raad. De raad is de
enige die een voorstel voor een verordening of een ander voorstel dat het
college heeft voorbereid kan agenderen. Als het college het voorstel heeft
voorbereid, betekent dit niet dat het college het door hen voorbereide voorstel
kan intrekken indien het college van oordeel is dat verdere behandeling van het
voorstel niet wenselijk is (bijvoorbeeld omdat zij een voorstel willen
wijzigen). De raad moet hier toestemming voor geven.Indien de raad van oordeel is dat een voorstel voor een verordening of een ander
voorstel niet voldoende is voorbereid, kan de raad het voorstel voor een
verordening of een ander voorstel op grond van het tweede lid nogmaals voor
advies aan het college zenden. De raad kan het college bijvoorbeeld verzoeken
het voorstel voor een verordening of ander voorstel nader te onderbouwen. De
raad bepaalt echter wanneer het voorstel voor een verordening of ander voorstel,
dat door het college verder voorbereid is, opnieuw behandeld wordt. De raad kan
dit in dezelfde raadsvergadering regelen, maar de raad kan dit ook aan de
agendacommissie overlaten.Artikel 32. InterpellatieDit artikel stelt nadere regels bij artikel 155 van de Gemeentewet. Het
interpellatierecht ligt in het verlengde van het mondelinge vragenrecht. Het
gaat om een recht van een volksvertegenwoordiger om tijdens een vergadering over
een niet geagendeerd onderwerp inlichtingen aan het college of de burgemeester
te vragen. Daarvoor is verlof van de raad nodig.Dualisering veronderstelt versterking van de vertegenwoordigende en
controlerende functie van de raadsleden. Hiervoor dienen ook individuele
raadsleden en kleine fracties te beschikken over adequate instrumenten. Voor een
effectief gebruik van deze instrumenten is het wenselijk dat ook het individuele
raadslid zonder belemmeringen toegang tot het gebruik daarvan heeft. Wel is hier
gekozen voor een ondersteuning door de raad bij gewone meerderheid. Toenmalig
minister Pechtold heeft in een brief van 16 december 2005 aan de GroenLinks
fractie in Schoonhoven aangegeven dat de raad de ruimte heeft eigen beleid te
ontwikkelen, waardoor de raad dus de vrijheid heeft om te bepalen dat een
raadsmeerderheid nodig is om een interpellatiedebat te houden. Hij was hier
echter geen voorstander van. Voor de democratie leek het hem goed om de regels
van de Tweede Kamer te volgen. Dit houdt in dat de toestemming ven een
betekenende minderheid (ondersteuning door 30 van de 150 leden) volstaat. In een
gedualiseerd systeem zijn wethouders geen lid meer van de raad. Toch is het van
belang dat zij bij een instrument als de interpellatie ook op de hoogte worden
gesteld van de inhoud van het verzoek. Door de toevoeging in het tweede lid
wordt hiervoor gezorgd. De toelichting bij het artikel over het
initiatiefvoorstel over de stuurgroep Leemhuis en de (verplichte) aanwezigheid
van collegeleden is ook op dit artikel van toepassing.Artikel 33. Schriftelijke vragenHet vragenrecht geeft aan de leden van de raad het recht informatie te vragen
over aangelegenheden die tot de bevoegdheid van het college of de burgemeester
behoren. Het karakter van deze vragen is primair van informatieve strekking. Op
grond van deze bepaling kan een raadslid schriftelijke vragen stellen aan het
college of de burgemeester, al naar gelang wie verantwoordelijk is. De
verantwoordelijke portefeuillehouder dient de vragensteller gemotiveerd in
kennis te stellen, indien de beantwoording niet binnen de gestelde termijnen kan
plaatsvinden. Niet de voorzitter, maar het verantwoordelijk collegelid of de
burgemeester geeft daarom het antwoord. De raad kan oordelen dat het
bijvoorbeeld wenselijk is dat een collegelid of de burgemeester direct kan
antwoorden op een vraag. Om die reden is in het zesde lid ingevoegd dat de raad
anders kan beslissen.In de hier aangegeven procedure wordt de vragensteller in de gelegenheid gesteld
nadere inlichtingen over het antwoord te vragen aan degene die het antwoord
heeft gegeven. Indien de vragensteller van mening is dat de beantwoording van de
vragen tot een besluit van de raad moet leiden, kan hij het recht van initiatief
of het interpellatierecht benutten om het onderwerp of het voorstel op de agenda
van de raad te krijgen.Artikel 34. InlichtingenIn dit artikel wordt een procedurele uitwerking gegeven van de
inlichtingenplicht die het college en de burgemeester hebben ten opzichte van de
raad. Naast een ingewikkelde inrichting van de bestuursbevoegdheden bevat de
Gemeentewet ook behoorlijkaangescherpte regels over de inlichtingenplicht van het college ten opzichte van
de raad. Deze regels beogen de politieke verantwoordelijkheid van het college te
activeren en de eindverantwoordelijkheid van de raad te bevestigen. Daar is in
de eerste plaats de passieve inlichtingenplicht als bedoeld in artikel 169,
derde lid, van de Gemeentewet. Dat is de klassieke informatieplicht die het
college opdraagt de door de raad gevraagde inlichtingen te verstrekken, tenzij
het openbare belang zich daartegen verzet. Dit recht om inlichtingen te vragen
komt eveneens toe aan individuele raadsleden. Daarmee is een waarborg in het
leven geroepen dat een raadsmeerderheid om (partij)politieke redenen
belemmeringen opwerpt tegen het vragen van inlichtingen door een raadslid of
raadsminderheid. Wel kan de raad via het Reglement van orde op grond van
doelmatigheidsoverwegingen een zekere ordening aanbrengen in de wijze waarop het
inlichtingenrecht wordt uitgeoefend. De raad gaat immers over de agenda en de
vergaderorde. De weigeringsgrond ‘strijd met het openbaar belang’ is wettelijk
objectief (‘is’) en algemeen omschreven. De wetgever beoogde daarmee dat een
beroep daarop in de praktijk als een hoge uitzondering op de algemene regel zou
moeten worden gebruikt. In de praktijk bestaan verschillende wettelijke en
politieke figuren om als raad en college met elkaar te communiceren buiten de
openbaarheid. De openbaarheid van stukken en vergaderingen bijvoorbeeld kan al
dan niet tijdelijk worden opgeheven. Vervolgens kent de gedualiseerde
Gemeentewet thans een algemene actieve inlichtingenplicht. Artikel 169, tweede
lid, verplicht het college uit eigen beweging de raad alle inlichtingen te
verstrekken die de raad nodig heeft voor de uitoefening van zijn taak. Blijkbaar
moet het college permanent nagaan welke informatie de raad behoeft voor een
goede taakvervulling. Hier liggen grote politieke risico’s als de raad het
college in het ongewisse laat over de aard en omvang van de gewenste informatie.
In het geval dat raad en college daarover geen afspraken maken is de kans groot
dat het college de raad veiligheidshalve overstelpt met papier. Van controleren
komt dan weinig terecht en bovendien zijn we dan weer terug in de cultuur van
meeregeren uit het monistische tijdperk. Dezelfde risico’s doen zich voor met
betrekking tot in een tweede actieve, meer specifieke inlichtingenplicht.
Artikel 169, vierde lid, verplicht het college de raad vooraf te informeren over
de voorgenomen uitoefening van een gemeentewettelijke bestuursbevoegdheid als
bedoeld in artikel 160, eerste lid, onder e, f, g en h, indien de toepassing
daarvan ingrijpende gevolgen kan hebben voor de gemeente of indien raad daarom
verzoekt. Het college mag dan niet eerder een besluit nemen dan nadat de raad in
de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen naar voren te brengen.
Overigens kent ook deze actieve informatieplicht de nodige vaagheid. Wat is
ingrijpend? Het antwoord op deze vraag moet volgens de wetgever worden gevonden
in de plaatselijke omstandigheden. Waarschijnlijk heeft de wetgever het oog
gehad op substantiële financiële gevolgen van privaatrechtelijke overeenkomsten.
Blijkbaar moeten raad en college hier zelf een modus voor vinden. Een andere
vraag is nog of ook deze inlichtingenplicht wordt beperkt door de
weigeringsgrond van het openbaar belang als bedoeld in het derde lid van de
artikelen 169 en 180 van de Gemeentewet. Deze vraag kan bevestigend worden
beantwoord op basis van ongeschreven gemeenterecht. Het verstrekken van
inlichtingen kan overigens niet via de rechter worden afgedwongen.Artikel 35. VragenuurDeze bepaling vormt een invulling van artikel 155, eerste lid, van de
Gemeentewet met betrekking tot het vragenrecht.Bewust is er gekozen voor een algemene regeling van het vragenuur. Veelal
fungeert de rondvraag in de raadsvergadering als een mogelijkheid tot het
stellen van vragen. In een dualistisch stelsel is het echter niet meer
vanzelfsprekend dat de ter zake kundige wethouder aanwezig is. Om die reden en
omdat het de herkenbaarheid van de controlerende taak van de raad ten goede
komt, kan hiervoor een aparte gelegenheid gecreëerd worden. De drempel om vragen
te stellen wordt verlaagd en de media-aandacht voor de lokale politiek kan
worden vergroot. In het vragenuur krijgt de raad de mogelijkheid over vooraf
ingebrachte onderwerpen (leden van) het college aan de tand te voelen.Het karakter van het vragenuur verschilt dan ook van het recht van
interpellatie. Het recht van interpellatie heeft als instrument een zwaarder
politiek karakter. Leden van de raad kunnen aan het college inlichtingen vragen
over het door hem gevoerde bestuur, voor zover dat niet bij geagendeerde
onderwerpen aan de orde komt.Raadsleden vragen daarmee leden van het college zich te verantwoorden voor het
door hen gevoerde bestuur. Het vragenuur kan bijvoorbeeld voorafgaand aan de
raadsvergadering worden gehouden. Wel is het voor de herkenbaarheid voor de
burgers raadzaam om het vragenuur op een vast tijdstip te houden.In het tweede lid is een aanmeldingstermijn voor vragen opgenomen vanwege het
feit dat wethouders moeten worden uitgenodigd om antwoord te kunnen geven op de
vragen van raadsleden.