232429_1Verordening op de heffing en de invordering van lijkbezorgingsrechten
2012 nlregelingBellingwedde2012-12-03Streekblad 18 januari
2012Verordening lijkbezorgingsrechten 2012artikel 229, eerste lid, aanhef en onderdelen a en b, van de
Gemeentewetgemeenteraadbestuur en recht2011-09-29De tekst in dit document is vrij van auteursrecht en
databankrecht2012-01-012015-01-01Nieuwe regelingOnbekendGeenVerordening op de heffingen de invordering van lijkbezorgingsrechten
2012Nr. 8/9-2 De raad van de gemeente Bellingwedde;gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van
19 juli 2011, nr. 8/9-1;gelet op artikel 229, eerste lid, aanhef en onderdelen a en b, van de
Gemeentewet ;gezien het advies van 19 juli 2011;b e s l u i t :vast te stellen de volgende verordening: Verordening op de heffing en de invordering van lijkbezorgingsrechten
2012(hierna: de Verordening lijkbezorgingsrechten 2012 )1BegripsomschrijvingenDeze verordening verstaat onder:begraafplaats: de Algemene begraafplaats te Veelerveen;graf: een zandgraf of een keldergraf;grafkelder: een betonnen of gemetselde constructie waarin een of
meerdere lijken worden begraven of asbussen worden bijgezet; grafkelders
kunnen onderdeel zijn van een bovengrondse muur of wand;asbus: een bus ter berging van as van een overledene;urn: een voorwerp ter berging van een of meerdere asbussen;particulier graf: een graf waarvoor aan een natuurlijk of rechtspersoon
het uitsluitend recht is verleend tot: het doen begraven en begraven houden van lijken;het doen bijzetten en bijgezet houden van asbussen met of zonder
urnen;het doen verstrooien van as;algemeen graf: een graf bij de gemeente in beheer waarin gelegenheid
wordt geboden tot het doen begraven van lijken;particulier urnengraf: een graf waarvoor aan een natuurlijk persoon of
rechtspersoon het uitsluitend recht is verleend tot: het doen bijzetten en bijgezet houden van asbussen met of zonder
urnen;het doen verstrooien van as;algemeen urnengraf: een graf bij de gemeente in beheer waarin
gelegenheid wordt geboden tot het doen bijzetten van asbussen met of
zonder urnen;particuliere gedenkplaats: een plaats waarvoor aan een natuurlijk
persoon of rechtspersoon het uitsluitend recht is verleend om
overledenen te gedenken;verstrooiingsplaats: een plaats waarop as wordt verstrooid;particuliere verstrooiingsplaats: een plaats waarvoor aan een natuurlijk
persoon of rechtspersoon het uitsluitend recht is verleend om daarop as
te doen verstrooien;grafbedekking: gedenkteken of grafbeplanting op een graf, gedenkplaats
of verstrooiingsplaats.2Belastbaar feitOp basis van deze verordening worden rechten geheven voor het gebruik
van de begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten
in verband met de begraafplaats.3BelastingplichtDe rechten worden geheven van degene op wiens aanvraag dan wel ten
behoeve van wie de dienst wordt verricht of van degene die van de
bezittingen, werken of inrichtingen gebruik maakt.4Maatstaf van heffing en belastingtariefDe rechten worden geheven naar de maatstaven en de tarieven, opgenomen
in de bij deze verordening behorende tarieven.Voor de berekening van de rechten wordt een gedeelte van een in de
tarieventabel genoemde eenheid als een volle eenheid aangemerkt.5BelastingjaarMet betrekking tot de rechten die per jaar worden geheven is het
belastingjaar gelijk aan het kalenderjaar.6Wijze van heffingDe onderhoudsrechten, bedoeld in 3.1, sub a en 3.1, sub b van de
tarievenbijlage, worden geheven op grond van aanslag.Andere rechten dan die bedoeld in 3.1, sub a en 3.2, sub b van de
tarievenbijlage worden geheven door middel van een gedagtekende
schriftelijke kennisgeving waarop het gevorderde bedrag is vermeld. Het
gevorderde bedrag wordt door toezending of uitreiking van de
schriftelijke kennisgeving aan de belastingschuldige bekendgemaakt.7Ontstaan van de belastingschuld en heffing naar
tijdsgelang voor de jaarlijks verschuldigde rechtenDe onderhoudsrechten, bedoeld in 3.1, sub a en 3.1, sub b van de
tarievenbijlage zijn verschuldigd bij de aanvang van het
belastingtijdvak of, zo dit later is, bij de aanvang van de
belastingplicht.Indien de belastingplicht in de loop van het belastingtijdvak aanvangt
zijn de rechten bedoeld in 3.1, sub a en 3.1, sub b van de
tarievenbijlage verschuldigd voor zoveel twaalfde gedeelten van de voor
dat jaar verschuldigde rechten als er in dat jaar, na de aanvang van de
belastingplicht, nog volle kalendermaanden overblijven.8Ontstaan van de belastingschuld voor de overige rechtenAndere rechten dan die bedoeld in 3.1, sub a en 3.1, sub b van de
tarievenbijlage zijn verschuldigd bij de aanvang van de dienstverlening
of bij de aanvang van het gebruik van de bezittingen, werken of
inrichtingen.9Termijnen van betalingIn afwijking van artikel 9, eerste lid, van de Invorderingswet 1990
moeten de rechten worden betaald binnen 14 dagen na de dagtekening van
het aanslagbiljet of de schriftelijke kennisgeving.De Algemene termijnenwet is niet van toepassing op de in het eerste lid
gestelde termijn.10KwijtscheldingBij de invordering van de lijkbezorgingsrechten wordt geen
kwijtschelding verleend.11Nadere regels door het college van burgemeester en
wethoudersHet college van burgemeester en wethouders kan nadere regels geven met
betrekking tot de heffing en de invordering van de rechten.12OvergangsrechtDe 'Verordening op de heffingen en invorderingen van begrafenisrechten
voor het gebruik van de algemene begraafplaats in de gemeente
Bellingwedde van 12 maart 1968, laatstelijk gewijzigd bij raadsbesluit
van 13 december 1989, wordt ingetrokken met ingang van de in artikel 14,
tweede lid, genoemde datum van ingang van de heffing, met dien verstande
dat zij van toepassing blijft op de belastbare feiten die zich voor die
datum hebben voorgedaan.Indien de datum van inwerkingtreding van deze verordening ligt na de in
artikel 14, tweede lid, genoemde datum van ingang van de heffing, blijft
de in het eerste lid genoemde verordening gelden voor de in de
tussenliggende periode plaatsvindende belastbare feiten voor zover de
heffing van de rechten hiervoor in die periode plaatsvindt.14InwerkingtredingDeze verordening treedt in werking met ingang van de achtste dag na die
van de bekendmaking.De datum van ingang van de heffing is 1 januari 2012.15CiteertitelDeze verordening wordt aangehaald als: Verordening lijkbezorgingsrechten
2012. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 29 september 2011. De griffier, De voorzitter,Wettelijke basisDe Verordening lijkbezorgingsrechten 2012is gebaseerd op de tekst
van de Gemeentewet en de Wet op de lijkbezorging. Zij is ook
afgestemd op de modelbeheersverordening begraafplaatsen.Gekozen is voor een zogenaamd 'aangekleed' model, dat wil zeggen dat
de tekst van hogere wettelijke regelingen, waar nodig voor de
duidelijkheid, is overgenomen.B Artikelsgewijze toelichting AanhefDe lijkbezorgingsrechten worden geheven op basis van artikel 229,
eerste lid, aanhef en onderdelen a en b, van de Gemeentewet.De verschillende rechten dragen zowel kenmerken van gebruik- als
genotsretributies in zich en op sommige punten hebben de rechten
kenmerken van leges. Gebruiksretributies worden geheven voor het
gebruik overeenkomstig de bestemming van voor de openbare dienst
bestemde gemeentebezittingen, -inrichtingen of -werken. Enkele
voorbeelden zijn: het gebruik van de aula, de rouwkamer etc.
Genotsretributies zijn rechten ter zake van het genot van door of
vanwege de gemeente verleende diensten. Op grond van de bij de
verordening lijkbezorgingsrechten behorende tarievenbijlage kan
bijvoorbeeld voor de volgende diensten worden geheven:
lijkschouwing, begraven, et cetera.Sommige rechten, zoals het recht voor het inschrijven of overboeken
van graven, hebben het karakter van leges. Ondanks dat karakter
hebben wij gemeend uit een oogpunt van overzichtelijkheid, die
rechten te moeten opnemen in de Verordening lijkbezorgingsrechten. Daardoor worden alle heffingen voor het gebruik van de begraafplaats
en voor de daarmee samenhangende diensten in één verordening
geregeld.Artikel 1 Begripsomschrijvingen Om duidelijkheid te scheppen over de inhoud van een aantal in de
Verordening voorkomende begrippen is daarvan een omschrijving
opgenomen in artikel 1. De begripsomschrijvingen zijn identiek aan
de omschrijving van gelijkluidende begrippen in de
beheersverordening begraafplaatsen van 8 april 2004. Dat is van
belang voor een eenduidige uitleg van beide verordeningen. Artikel 2 Belastbaar feitDe verordening kent zeer uiteenlopende diensten waarvoor rechten
worden geheven. Er is voor gekozen om in artikel 2 een zeer algemene
omschrijving van het belastbaar feit op te nemen. Naast deze
algemene omschrijving is voor iedere dienst afzonderlijk een verdere
omschrijving van het belastbare feit opgenomen in de
tarievenbijlage.Artikel 3 BelastingplichtVanwege het uiteenlopende karakter van de verschillende diensten is
gekozen voor een ruime omschrijving van de belastingplicht om te
voorkomen dat in bepaalde situaties geen belastingplichtige
aangewezen zou kunnen worden.Aannemelijk is dat de aanvrager van het gebruik van de begraafplaats
en van de diensten, verleend bij het begraven, belastingplichtig is.
De kring van belastingplichtigen omvat onder meer de erfgenamen en
andere nabestaanden, uitvaartondernemers en instellingen van
weldadigheid welke zich, belasten met lijkbezorging. Ten tweede is er de belastingplicht voor rechten voor het gebruik
van de begraafplaats en de diensten verleend na de voltooiing van de
begrafenis. Dit zijn met name de jaarlijks terugkerende
onderhoudsrechten indien deze rechten niet zijn afgekocht.
Belastingplichtig zijn de erfgenamen en andere nabestaanden, omdat
ten behoeve van hen de dienst wordt verleend. Echter, omdat het een
jaarlijks terugkerend recht is, is het minder eenvoudig steeds een
belastingplichtige daarvoor in de heffing te betrekken, omdat zij op
den duur in verband met verhuizing, overlijden e.d. moeilijk zijn te
traceren. Het verdient dan ook aanbeveling te bewerkstelligen dat
men het onderhoudsrecht afkoopt.In het arrest van 9 februari 1955, nr. 11 932, BNB 1955/125
preciseert de Hoge Raad de aanwijzing van de belastingplichtige voor
het onderhoud van eigen (met ingang van 2010: particuliere) graven
door te spreken over de rechthebbende. Dat is degene aan wie het
uitsluitend recht is verleend om lijken in een eigen (particulier)
graf te doen begraven en begraven te houden c.q. zijn
rechtsopvolger( s). In zijn arrest van 25 oktober 2002, nr. C00/282,
Belastingblad 2003, blz. 765, besliste de Hoge Raad dat graftekens
e.d. door natrekking eigendom van de eigenaar van de grond zijn. De
wetgever heeft daarop ingegrepen door invoering van artikel 32a van
de Wet op de lijkbezorging per 1 januari 2010. De grafbedekking
blijft eigendom van de rechthebbende op het graf. Voor zover de
grafbedekking door het arrest was overgegaan op de eigenaar van de
grond, herstelt artikel 84b van de wet de oude situatie (ingevoerd
bij Reparatiewet BZK 2010, Stb. 2011, 4; artikel XIV, onderdeel F).
Overigens had het arrest van de Hoge Raad geen gevolgen voor de
belastingplicht voor het onderhoudsrecht, omdat de dienst wordt
geleverd aan de genothebbende tot het graf, de rechthebbende in de
zin van artikel 28 van de Wet op de lijkbezorging.Ten derde zijn er de lijkschouwingsrechten. De wetgever bepaalt dat
de belanghebbende lijkschouwing kan vragen. Deze belanghebbende
dient als belastingplichtige te worden aangemerkt, omdat hij degene
is die de lijkschouwing heeft aangevraagd. Onder de huidige Wet op
de lijkbezorging komt het schouwen van lijken door de gemeentelijke
lijkschouwer op verzoek van belanghebbenden overigens slechts zeer
sporadisch voor.Bij de andere rechten die op basis van artikel 229, eerste lid,
onderdelen a en b, van de Gemeentewet kunnen worden geheven, dient
eveneens de aanvrager als belastingplichtige te worden aangemerkt. Artikel 4 Maatstaf van heffing en belastingtarief
AlgemeenVoor een toelichting verwijzen wij naar de Verordeningen
gemeentelijke belastingen (algemene toelichting) - Maatstaf van de
heffing en Belastingtarief.Lijkbezorging op kosten van de gemeenteIn artikel 21 van de Wet op de lijkbezorging is bepaald dat indien
niemand voorziet in de lijkschouwing en lijkbezorging, de
burgemeester daarvoor zorgdraagt. De kosten daarvan komen als gevolg
van artikel 22 van de Wet op de lijkbezorging ten laste van de
gemeente. De gemeente heeft verschillende mogelijkheden om deze
kosten te dekken. Zij kan de opbrengst van de goederen die bij een
lijk worden aangetroffen hiervoor aanwenden. Zij heeft ook de
mogelijkheid om de kosten te verhalen op de nalatenschap en, bij
ongenoegzaamheid van deze, op de bloed- en aanverwanten die op grond
van de artikelen 392-396 van Boek I van het Burgerlijk Wetboek tot
onderhoud van de overledene verplicht zouden zijn geweest. De Wet werk en bijstand is voor zover mogelijk met betrekking tot
het kostenverhaal van overeenkomstige toepassing.TariefdifferentiatieSinds 1 januari 1995 hebben gemeenten meer vrijheid bij de keuze van
de maatstaf van heffing en is de jurisprudentie dat de heffing zich
moet richten naar het gebruik of genot in beginsel niet meer van
toepassing (inwerkingtreding van de Wet materiële
belastingbepalingen). De jurisprudentie die betrekking heeft op de oude wetgeving is
geheel in lijn met de overige jurisprudentie op dit terrein. Zo
heeft de Hoge Raad beslist dat tariefdifferentiatie in het recht
voor het algemene onderhoud van de begraafplaats slechts is
toegestaan als er sprake is van verschil in genot bij dat onderhoud.
Een tariefdifferentiatie voor het algemene onderhoud van de
begraafplaats tussen algemene graven en eigen (nu: particuliere)
graven kan volgens de Hoge Raad alleen als de infrastructuur rond de
eigen (particuliere) graven uitgebreider is dan rond de algemene
graven (Hoge Raad 7 mei 1997, nr. 31 920, Belastingblad 1997, blz.
451).De Hoge Raad zet deze lijn voort in zijn uitspraak van 28 februari
2003, nr. 37 716, Belastingblad 2003, blz. 462 (Zaanstad), hoewel
die betrekking heeft op de wetgeving na 1 januari 1995. In dit
arrest oordeelt de Hoge Raad dat een verschil in tarief voor
algemeen onderhoud van de begraafplaats tussen eigen (particuliere)
graven en algemene graven alleen geoorloofd is als er een
rechtvaardigingsgrond is. Na verwijzing oordeelt Hof Den Haag dat
aanleiding voor een tariefdifferentiatie bijvoorbeeld kan zijn dat
de infrastructuur van de begraafplaats bij eigen (particuliere)
graven uitgebreider is dan bij algemene graven. Op de Algemene
begraafplaats van Zaandam is dit echter niet het geval. Het Hof
oordeelt dat het gelijkheidsbeginsel is geschonden. De tarieven voor
eigen (particuliere) graven zijn onverbindend voor zover de in de
tarieven begrepen component voor het algemene onderhoud de in de
tarieven voor de algemene graven begrepen component voor het
algemene onderhoud overtreffen. (Hof ‘s-Gravenhage 10 december 2003,
nr. 03/00687, LJN: AO1414). Daarmee wijkt de Hoge Raad af van
uitspraken over andere heffingen (zie bijv. Hoge Raad 25 oktober
2002, nr. 36 638, LJN: AD8499, over rioolrechten). Bedacht moet
echter worden dat ook onder de nieuwe wetgeving een
tariefdifferentiatie gemotiveerd moet worden (verbod van
willekeur).Met betrekking tot de verordening lijkbezorgingsrechten van de
gemeente Grootegast heeft het Hof Leeuwarden beslist dat voor het
afgeven van een vergunning voor het plaatsen van een grafsteen geen
gedifferentieerd tarief mag worden geheven, afhankelijk van de
aanschafprijs van die steen (Hof Leeuwarden 4 september 1992, nr.
968/90, Belastingblad 1993, blz. 114).KostendekkendheidOp grond van artikel 229b Gemeentewet mag de verordening
lijkbezorgingsrechten niet meer dan kostendekkend zijn. Een
opbrengstoverschrijding leidt echter niet zonder meer tot
onverbindendheid van de verordening. Zie daarvoor Hoge Raad 3
november 1999, nr. 34616, LJN: AA2917, VNG-45, Belastingblad 2000,
blz. 15) en Hoge Raad 10 april 2009, nr. 43747, LJN: BC3691,
VNG-2977. Artikel 5 Belastingjaar Eerste lidVoor zover in de verordening tarieven zijn opgenomen die per jaar
worden geheven is het belastingtijdvak gelijk aan het kalenderjaar.
Het betreft hier de rechten voor onderhoud van een particulier graf,
van een particulier urnengraf, of van een particuliere gedenk- of
verstrooiingsplaats en van grafbedekking.Artikel 6 Wijze van heffing In artikel 233 Gemeentewet is bepaald dat gemeentelijke belastingen
kunnen worden geheven bij wege van aanslag, bij wege van voldoening
op aangifte en op andere wijze.In deze verordening is uitgegaan van verschillende heffingswijzen
voor de periodiek te verlenen diensten en voor de incidenteel te
verlenen diensten.Bij de periodiek te verlenen diensten wordt geheven bij wege van
aanslag (eerste lid). Met betrekking tot de incidenteel te verlenen
diensten is gekozen voor de heffing op andere wijze (tweede lid).
Die diensten lenen zich voor betaling dadelijk na de
dienstverlening. De heffing vindt dan plaats door middel van
uitreiking of toezending van een gedagtekende kennisgeving waarop de
verschuldigde belasting wordt vermeld.Artikel 7 Ontstaan van de belastingschuld en heffing naar
tijdsgelang voor de jaarlijks verschuldigde rechten AlgemeenDit artikel heeft uitsluitend betrekking op de rechten die worden
geheven voor periodiek te verlenen diensten.Eerste lidBlijkens de redactie van het eerste lid zijn de rechten verschuldigd
bij het begin van het belastingjaar of bij het begin van de
belastingplicht, zo dit later is.Daarmee ontstaat bij tijdvakheffingen de materiële belastingschuld
niet pas aan het einde van het belastingjaar, maar al bij het begin
ervan. De belastingschuld kan dan in de loop van het belastingjaar
worden geformaliseerd. Aangezien de materiële belastingschuld in
beginsel ontstaat bij het begin van het belastingjaar, zijn
tariefverhogingen in de loop van het belastingjaar niet mogelijk. Tweede lidIn de lid twee zijn regels gegeven die betrekking hebben op
wijzigingen gedurende het kalenderjaar in de belastingplicht. In de
verordening is gekozen voor een tijdsevenredige herleiding per
maand, waarbij gedeelten van een maand niet worden meegerekend.Artikel 8 Ontstaan van de belastingschuld voor de overige
rechtenDe overige rechten van de tarieventabel zijn verschuldigd bij de
aanvang van de dienstverlening dan wel bij de aanvang van het
gebruik van de bezittingen, werken of inrichtingen. Dit betekent dat
op dat moment tot heffing kan worden overgegaan.Artikel 9 Termijnen van betaling Voor een algemene toelichting verwijzen wij naar de Verordeningen
gemeentelijke belastingen (algemene toelichting) - Termijnen van
betaling.Artikel 10 Kwijtschelding Kwijtschelding van lijkbezorgingsrechten vindt doorgaans niet
plaats, maar is juridisch wel mogelijk. De betaling zal in de meeste
gevallen geen problemen geven omdat veel mensen een
begrafenis-/overlijdensrisicoverzekering hebben. Ook is terugval op
de Wet werk en bijstand (WWB) mogelijk.Artikel 11 Nadere regels door het college van burgemeester
en wethouders Voor een toelichting verwijzen wij naar de Verordeningen
gemeentelijke belastingen (algemene toelichting) – Nadere regels
door het college van burgemeester en wethouders, en naar de
Uitvoeringsregeling gemeentelijke belastingen.Artikel 12 Overgangsrecht en artikel 13 Inwerkingtreding en
artikel 15 Citeertitel Deze artikelen spreken voor zich en vragen geen nadere
toelichting.C Toelichting op de tabelHoofdstuk 1 Verlenen van rechten In dit hoofdstuk is een regeling opgenomen voor het verlenen van een
uitsluitend recht op graven, urnengraven en dergelijke. Een recht op
een graf kan ingevolge artikel 28 van de Wet op de lijkbezorging
gevestigd worden, hetzij voor onbepaalde tijd, hetzij voor de tijd
van minstens 10 jaren. Een voor bepaalde tijd verleend uitsluitend
recht op een graf kan worden verlengd. De beheerder van de
begraafplaats kan de termijn van verlenging stellen op ten minste 5
en ten hoogste 20 jaren. De uitgifte- en verlengingstermijnen hebben
wij afgestemd op de modelbeheersverordening begraafplaatsen. Het
verlenen van het recht om met uitsluiting van anderen lijken in een
bepaald graf te doen begraven en begraven te houden is de belaste
dienst en niet het begraven zelf.De Wet op de lijkbezorging noemt niet met zoveel woorden de
mogelijkheid om een uitsluitend recht te vestigen op de ruimte waar
een asbus is bijgezet of de plaats waarop as wordt verstrooid. Omdat
het vestigen van een recht op een urnengraf, urnennis of
verstrooiingsplaats niet wettelijk is geregeld, gelden er ook geen
eisen voor wat betreft de uitgiftetermijn van een dergelijk recht.
Een gemeente kan hiervoor zelf een termijn stellen. Het verdient
echter aanbeveling om ook bij een urnengraf en een urnennis te
kiezen voor een uitgiftetermijn van 10 jaren. Op grond van van
artikel 66 van de Wet op de lijkbezorging mag een asbus zonder
toestemming van de rechthebbenden namelijk pas na tien jaar worden
verstrooid. Hoofdstuk 2 en 3 Begraven en cremeren In deze hoofdstukken zijn regelingen opgenomen voor het begraven of
cremeren van lijken en voor het begraven of cremeren van
overblijfselen van lijken (na het ruimen van een graf). Voor het
begraven en cremeren op buitengewone uren is een apart tarief
opgenomen. Gezien de extra kosten, zoals gemaakte overuren door het
gemeentepersoneel, is het mogelijk hiervoor een hoger recht te
heffen. Wat onder buitengewone uren wordt verstaan dient ingevuld te
worden door de gemeente. Daarbij kan ook worden verwezen naar een
eventuele beheersverordening van de algemene begraafplaats. Het is
denkbaar dat voor een gemeentelijk crematorium het begrip
buitengewone uren wordt uitgebreid, bijvoorbeeld in verband met het
in of buiten werking stellen van de verbrandingsoven.In de tarieventabel is ook een apart tarief opgenomen voor het
begraven of cremeren van kinderen beneden één jaar en voor kinderen
beneden de 12 jaar. Gemeenten hoeven hier echter geen onderscheid te
maken. Hoofdstuk 4 Bijzetten van asbussen en urnen Het bijzetten van een asbus of een urn is een apart in de tabel
opgenomen dienst. Na de crematie kunnen de stoffelijke resten ook
worden verstrooid. Daarvoor is een tarief opgenomen in hoofdstuk 5.
De Wet op de lijkbezorging biedt nabestaanden ook de mogelijkheid om
de as mee naar huis te nemen. Ook daarvoor is een apart tarief
opgenomen in onderdeel 4.2.Hoofdstuk 5 Verstrooien van as Na de verbranding wordt de as geborgen in een bus. Artikel 59,
eerste lid van de Wet op de lijkbezorging bepaalt dat de as niet
eerder dan na één maand nadat zij in een bus is geborgen, kan worden
verstrooid. Verstrooiing kan plaatsvinden in of op particuliere
graven, dan wel als het door of in opdracht van de houder van het
crematorium gebeurt op een permanent daartoe bestemd terrein
(artikel 66a Wet op de lijkbezorging).Hoofdstuk 6 Grafbedekking en onderhoud AlgemeenDe regeling in dit hoofdstuk maakt het mogelijk rechten te heffen
voor het afgeven van vergunningen voor het stichten van grafkelders,
gedenktekenen en kruisen, het aanleggen van graftuinen, het planten
van bomen of andere gewassen, het plaatsen van zerken en het
onderhoud van al deze voorwerpen voor zoveel de algemene
begraafplaats betreft. Hiervoor worden bij een plaatselijke
beheersverordening (beheersverordening begraafplaatsen)
voorschriften gegeven. De kosten van het onderhoud van de algemene
voorzieningen van de begraafplaats mogen in aanmerking worden
genomen voor de heffing van onderhoudsrechten. Deze voorzieningen
staan mede ten dienste van de graven, door onder andere bezoek te
faciliteren en ongewenst bezoek te weren (Hof Leeuwarden 24-12-1999
nr. 391/99).Het is volgens de Hoge Raad niet mogelijk om voor het algemene
onderhoud aan de begraafplaats alleen te heffen bij eigen graven en
niet bij algemene graven. Het karakter van het grafrecht laat een
differentiatie in het tarief voor het algemene onderhoud van de
begraafplaats slechts toe indien die differentiatie zich richt naar
het genot dat een rechthebbende tot een graf heeft van dit onderhoud
(Hoge Raad 28 februari 2003, nr. 37716, LJN: AF5108, VN 2003/15.31).
Dit arrest wijkt af van de uitspraak van de Hoge Raad van 25 oktober
2002, nr. 36638, LJN: AD8499, Belastingblad 2002, blz. 1226
(Spijkenisse), betreffende rioolrecht. Daarin heeft de Hoge Raad
beslist dat het karakter van een retributie zich niet verzet tegen
een differentiatie van het tarief anders dan naar het genot. Zie ook
de toelichting op artikel 5.Afkoop onderhoudsrechtMet betrekking tot het onderhoudsrecht kan gesteld worden dat het
niet gemakkelijk is om een belastingplichtige aan te wijzen. In veel
gevallen is het moeilijk de belastingplichtigen te bereiken,
aangenomen dat zij nog in leven zijn. Het is dan ook aan te bevelen
voor een gemeente om een som ineens ter afkoop van het
onderhoudsrecht te stimuleren.Hoofdstuk 7 Lijkschouwing De gemeente kan voor het schouwen van lijken rechten heffen. De Wet
op de lijkbezorging bepaalt dat het college van burgemeester en
wethouders gelegenheid moet bieden voor het schouwen van lijken. Zij
benoemt daartoe een of meerdere gemeentelijke lijkschouwers. Bij het
vermoeden van een niet-natuurlijke dood moet de behandelende arts
dit doorgeven aan de gemeentelijke lijkschouwer. Indien geen
behandelende arts aanwezig is, treedt altijd de gemeentelijke
lijkschouwer op.Hof Arnhem vindt dat bij lijkschouwing door een gemeentelijke
lijkschouwer, gelet op de wettelijke bepalingen, geen sprake is van
dienstverlening waarvoor een recht (leges) kan worden geheven. In
het betreffende geval ging het om lijkschouwing bij euthanasie. Het
hof vindt het individuele belang bij de lijkschouwing slechts
bijkomstig. Het algemene belang treedt op de voorgrond (Hof Arnhem
24 januari 2006, nr. 04/01076, LJN: AV2207). Wij beseffen dat lang
niet in alle gevallen waarin een gemeentelijke lijkschouwer optreedt
sprake is van dienstverlening, bijvoorbeeld (ook) niet als de
lijkschouwing gebeurt op rechterlijk gezag. Er kunnen zich echter
gevallen voordoen, waarin het individuele belang wel op de voorgrond
treedt. Daarom hebben wij de bepaling gehandhaafd, temeer daar uit de
wetsgeschiedenis blijkt dat gemeenten hiervoor een recht kunnen
heffen (Kamerstukken II 1975/76, nr. 6, blz. 5; artikel 29o van de
oude Wet op de lijkbezorging, en Kamerstukken II 2007/08, 30696, nr.
9, pag. 20, waar staat: ‘Reeds op basis van de huidige wet is het
voor nabestaanden mogelijk om een lijkschouw en identificatie te
verzoeken. De kosten komen voor rekening van de nabestaanden. Het
wetsvoorstel brengt hierin geen verandering.’).Hoofdstuk 8 Inschrijven en overboeken van particulier graf,
particuliere urnennis, particuliere gedenkplaats of particuliere
verstrooiingsplaats Een gemeente kan ook voor het inschrijven en het overboeken van een
particulier graf in een daartoe bestemd register rechten heffen.
Particuliere graven zijn graven waarvoor op grond van artikel 28 van
de Wet op de lijkbezorging het uitsluitend recht is verleend. Wat over het inschrijven of overboeken van particuliere graven is
opgemerkt geldt tevens voor het inschrijven of overboeken van
particuliere urnengraven, urnennissen, gedenkplaatsen en
verstrooiingsplaatsen. Hoofdstuk 9 Opgraven of ruimen AlgemeenIn dit hoofdstuk is een regeling opgenomen voor het opgraven van een
lijk en het ruimen of schudden van een graf.Opgraven (en weer opnieuw begraven)Ingeval van overbrenging naar een ander graf op dezelfde of op een
andere algemene begraafplaats binnen de gemeente wordt normaal
gesproken het normale tarief voor het begraven berekend. Alleen
indien weer wordt begraven in hetzelfde graf kan een verlaagd tarief
in de rede liggen, omdat het graf immers al is gedolven.Ruimen (en verwijderen van de menselijke
resten)Onder ruimen wordt verstaan het openen van graven en het daaruit
opgraven en naar een andere plaats overbrengen van de menselijke
resten. Het verschil met het opgraven is allereerst dat bij het
ruimen een andere bestemming aan de menselijke resten (de wet noemt
het dan ‘overblijfselen van het lijk’) wordt gegeven. De
overblijfsen van het lijk worden namelijk niet meer begraven in de
zin van de Wet op de lijkbezorging. De bestemming is meestal een
speciale beenderverzamelplaats of de menselijke resten worden alsnog
gecremeerd. Als uitdrukkelijk om herbegraven of crematie wordt
verzocht, is het logisch dat ook een recht voor begraven,
onderscheidenlijk cremeren verschuldigd is. Hiervoor is in de
onderdelen 2.4 en 3.4 een tariefbepaling opgenomen. Van belang is
dat bij de formulering wordt aangesloten bij de wettelijke
formulering ‘overblijfselen van lijken’.Op de tweede plaats is het verschil tussen ruimen en opgraven dat
het graf pas kan worden geruimd na verloop van de wettelijk
voorgeschreven grafrusttermijn van 10 jaren, genoemd in artikel 31,
tweede lid, van de Wet op de lijkbezorging. Het ruimen van graven is
niet aan wettelijke termijnen gebonden. De beheerder van de
begraafplaats bepaalt wanneer wordt geruimd. In beginsel gebeurt dat
niet op verzoek. Voor het op verzoek afzonderen van de
overblijfselen van een lijk na ruiming van een graf ten behoeve van
crematie of herbegraving, kunnen alleen rechten worden geheven als
een afzonderlijk tarief voor die dienst is opgenomen (Hoge Raad, 28
februari 2003. nr. 37238, Belastingblad 2003, blz. 464). In
onderdeel 9.6 is voor deze dienst daarom een tarief opgenomen. Voor
de herbegraving of crematie zelf, zijn in de onderdelen 2.4 en 3.4
tarieven opgenomen. In onderdeel 9.7 is een tarief opgenomen voor
het beschikbaar houden van een asbus na ruiming van een graf.Een bijzondere vorm van het ruimen van graven is het ‘schudden’ van
graven. Het schudden van een graf wil zeggen dat de overblijfselen
van een lijk uit het graf verzameld worden en onder datzelfde graf
worden gelegd. Daarmee kan de ruimte in dat graf (weer) maximaal
benut worden. Juridisch valt het schudden niet onder artikel 29
(opgraving), maar onder artikel 31 (ruimen) van de Wet op de
lijkbezorging (Kamerstukken II 2005/06, 30696, nr. 3, pag. 12).
Daarvoor kan dus het tarief van onderdeel 9.5 worden toegepast.Hoofdstuk 10 Overige diensten De hier geregelde rechten zijn aan te merken als genots- en
gebruiksretributies. De diensten bedoeld in hoofdstuk 10 kunnen
worden gezien als het verstrekken van benodigdheden voor de
begraving of crematie vanwege de gemeente.